fa تحلیل مفهومی تعارضات اخلاقی اخلاق بالینی Medical Ethics مروری Review در این مقاله، به بیان معانی متمایز «تعارض اخلاقی» (moral conflict) و «دوراهه‌ی اخلاقی» ((moral dilemma در دو سطح تشخیص و عمل به تکالیف اخلاقی توجه شده و به برخی موارد کاربرد تعارض در روان‌شناسی (تعارض انگیزه‌ها و اهداف) و جامعه‌شناسی (تعارض نقش‌ها و هنجار‌ها) اشاره شده است. هم‌چنین، مفاهیم و قیود به‌کار رفته در دو راهه‌ی اخلاقی، به‌ویژه مفهوم «باید» و مفهوم «خلاف گریزناپذیر» مورد تحلیل منطقی قرار گرفته است. اگر در تعریف تعارض اخلاقی، مفهوم «باید» به «موجه بودن» و تکالیف به دلایل و ارزش‌های سنجش‌پذیر و قابل قیاس تحویل شوند، بسیاری از تعارضات ظاهری قابل حل می‌شود و تنها در صورتی که ارزش‌های مندرج در تکالیف را سنجش‌ناپذیر و غیرقابل قیاس بدانیم تخلف اخلاقی گریز‌ناپذیر خواهد بود. در این تحقیق روشن می‌شود که چرا و چگونه حامیان امکان تحقق تعارض اخلاقی، تحت تأثیر استدلال‌های منطق تکلیف و انتقاد‌های منکرین واقعی بودن آن، به منظور تأمین ویژگی‌های لازم برای یک تعارض واقعی، به‌ویژه قید خلاف گریز ناپذیر، تعاریف متنوعی از تعارض اخلاقی ارائه نموده‌اند: تعریف طبیعی تعارض اخلاقی نشانگر وضعیتی است که در آن عامل خود را در برابر دو تکلیف اخلاقی می‌بیند در حالی‌که نمی‌تواند یکی را به‌خوبی دیگری انجام دهد؛ در تعریف فصلی، عامل مکلف به انجام یکی از دو کار است. در تعریف دو وجهی (مرکب از باید‌ها و نباید‌ها) عامل از جهتی باید کاری را انجام دهد و از جهت دیگر نباید همان کار را انجام دهد و در تعریف ناظر به منع، عامل نباید مرتکب هیچ‌ یک از دو کار شود در حالی‌ که گریزی از انجام یکی ندارد. In this paper, different definitions of moral conflict and moral dilemma at two levels of recognition and observing moral duties are taken into consideration and some instances of usage of conflict in physiology (conflict of stimulant and goals) and sociology(conflict of roles and norms)are mentioned. Also concepts and constraints used in the moral dilemma, especially the concept of "ought to" and the concept of "Inescapable of wrongdoing" are surveyed in a logical analysis. If in definition of moral dilemma, the concept of “ought to” and “duties” being transformable to “commensurable reasons” and their justificatory values, many of apparent moral dilemmas will be solvable and only if the values contained in the duties, being incommensurable and non-infringement, moral wrongdoing will be inevitable. In this research, it will become clear that why and how proponents of the possibility of moral dilemmas under pressure of logical argument against the possibility of moral dilemmas and criticisms of opponents, in order to provide the necessary features for a genuine dilemma have suggested variety and supplementary definitions of moral dilemmas such as: natural, disjunctive, two shape and prohibition definitions. Natural definition of moral dilemma represents a situation in which the agent sees himself as both a moral duty, while he can't do it well. In disjunctive definition agent is required to perform either task. In two shape definition (consisting of the "ought to" and "ought not to"), on the one hand the agent ought to do and on the other hand ought not to do the same. In prohibition definition, the agent should not perform any of the two while he has no choice but to do one. تعارض، دوراهه، خلاف گریزناپذیر moral dilemma, moral conflict, ethics 32 44 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-11&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Bahrami محسن بهرامی mobahrami@ut.ac.ir Yes Tehran University, Tehran, Iran دانشگاه تهران ahad Faramarz Gharamaleki احد فرامرز قراملکی No School of Theology, Tehran University, Tehran, Iran. دانشکده الهیات، دانشگاه تهران