fa مطالعه‌ی مرگ مغزی از منظر فقه و حقوق جزا اخلاق زیستی Bioethics مروری Review مرگ مغزی از موضوعات مبتلابه در جامعه‌ی ما می‌باشد و ممکن است با مفاهیم دیگری چون کما و بعضی موقعیت‌های زیستی شبیه مرگ اشتباه شود. جهت بررسی وضعیت حقوقی فرد مبتلا به مرگ مغزی لازم است احراز کنیم که فرد مبتلا به مرگ مغزی مرده است یا زنده؟ و شرایط مرگ بیولوژیک بر وی صدق می‌کند یا خیر؟ یا به معنای دقیق‌تر احکام فقهی مترتب بر فرد میت بر وی هم جاری می‌شود یا خیر؟ سؤالاتی چند پیرامون موضوع مطرح است که بر اهمیت موضوع هم از نقطه نظر فقهی و هم حقوقی می‌افزاید و جواب به تمام این سؤالات باز می‌گردد به تعریفی که از مرگ مغزی داریم، و این‌که آیا مرگ مغزی را مصداق جداشدن روح از جسم می‌دانیم یا خیر؟ تحقیقات بسیاری پیرامون موضوع شده است، و حتی در حقوق بسیاری از کشورها و ادیان از جمله مسیحیت و یهود سال‌هاست مطرح و رفع ابهام شده است ولی در ایران هنوز فرد مبتلا به مرگ مغزی را زنده می‌پندارند, که جای دارد مانند بسیاری از کشورهای مترقی از لحاظ پزشکی (انگلیس، آلمان، فرانسه و آمریکا)، مرگ مغزی را مرگ قطعی و آن را در کشور قانونی نمایند. نگارنده سعی در بررسی موضوع از منظر فقه و حقوق و رفع ابهام از آن داشته است. Brain death is a subject in our society which can be mistaken with coma or other types of life status similar to death. To assess the legal status of a brain dead patient, it is necessary to determine whether a person afflicted with brain death is dead or alive. Do they meet the criteria for biological death? Or in precise words, do Islamic laws for the dead apply to them? Several questions arise in this regard, which give more importance to this issue from the viewpoint of Islamic jurisprudence and law, and all answers depend on our definition of brain death, and whether we find brain death an instance of the separation of body from soul. There has been much research around this issue and the laws in many countries and religions, including Christianity and Judaism, have been disambiguated. In Iran, however, brain dead patients are considered alive, while brain death should be legally considered absolute death like in many medically advanced countries (UK, Germany, France, and USA). The authors aim at examining this issue from the viewpoint of Fiqh and law, and its disambiguation. مرگ مغزی، مرگ قطعی، حیات مستقر و غیر مستقر, مرگ بیولوژیک brain death ، absolute death ، stable and unstable life ، biological death 23 33 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-16&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Rahmati محمد رحمتی No انجمن جرم شناسی ایران Ali Akbar Farahzadi علی اکبر فرحزادی oghab2159@yahoo.com Yes دانشکده علوم قضایی و خدمات اداری