fa موضوع‌شناسی مرگ پژوهشي Research هر چند برای مرگ در لغت معانی مختلفی ذکر کرده‌اند، به‌نظر می‌رسد مناسب‌ترین معنا برای آن، رفتن قوه از هر چیز زنده است. در اصطلاح فقها نیز مرگ به معنی جدا شدن روح از بدن به‌طور دائم است. برای این معنا در آیات و روایات شواهد و قرائنی نیز وجود دارد. برای مرگ انسان در فقه و اخلاق اسلامی احکام متعددی وجود دارد. به همین دلیل شناخت موضوع، حقیقت و ملاک مرگ و زندگی برای فقیه ضروری است. درباره‌ی ملاک مرگ و زندگی از منظر فقهی و اخلاقی دو نظریه‌ی عمده وجود دارد. برخی معتقدند مرگ آدمی به مردن قلب اوست. برخی دیگر معتقدند انسان با مرگ مغزش می‌میرد. هر یک از دو نظر برای خود استدلال‌هایی دارند که لازم است از منظر فقهی و اخلاقی به آن پرداخته شود. پیروان دیدگاه مرگ قلب به ادله‌ای هم‌چون مرجعیت عرف عام در تشخیص مفاهیم، وجوب حفظ نفس محترم، اصاله الاحتیاط در امر نفوس و استصحاب استدلال کرده‌اند که در این مقاله این دلایل به نقد کشیده شده است. طرفداران مرگ مغزی نیز به ادله‌ای هم‌چون تپش قلب قبل از حلول روح به بدن، امکان تعویض قلب و عدم امکان تعویض مغز، مشابهت مرگ و خواب و نشانه‌های مرگ استدلال کرده‌اند که از میان آن‌ها دلیل امکان تعویض قلب و عدم امکان تعویض مغز و دلیل نشانه‌های مرگ پذیرفته شد. Though there are different definitions for the word “mawt” (death), it seems that the most appropriate one would be the loss of power of the soul over the body, and that is when the soul is separated from the body. There are a variety of religious rulings for a human’s death in Islamic moral jurisprudence, and therefore it is necessary for a jurisprudent to have proper knowledge of the subject, reality, and the criterion for death and life. There are two main theories on the criterion for death and life from jurisprudential and moral perspectives. Some hold that everyone dies of cardiac arrest and others argue that man dies of brain death. It is also necessary to view the arguments presented by each group from jurisprudential and moral perspectives. Advocates of the theory of cardiac arrest support their view through the following reasons: authority of established practice in concept analysis, incumbency of guarding the protected soul, principle of caution regarding people’s lives, and principle of istishab. Authors of the present paper have attempted to provide a critical analysis of the above-mentioned arguments in this study. Advocates of the theory of brain death hold their view through the following reasons: the fetal heartbeat before the soul is breathed into it, possibility of cardiac transplantation and impossibility of brain transplantation, similarity between death and sleep, and signs and symptoms of death, among which two have been accepted: a) possibility of cardiac transplantation and impossibility of brain transplantation and b) signs and symptoms of death. مرگ ، مرگ مغزی ، مرگ قلبی ، ملاک مرگ و زندگی death, brain death, cardiac arrest, criterion for death and life 23 36 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-338&slc_lang=fa&sid=1 hadi Sadeghi هادی صادقی sadeqi.hadi@gmail.com Yes University of Quran & Hadith, Qom, Iran گروه اخلاق، دانشگاه قرآن و حدیث mahdi Nosratian Ahoor مهدی نصرتیان اهور No University of Quran & Hadith, Qom, Iran دانشگاه قرآن و حدیث