fa بررسی دیدگاه‌های اسلامی (شیعه) درباره‌ی مصرف محصولات تراریخته پژوهشي Research زیست‌فناوری به‌دلیل گستره‌ی وسیع کاربردهای خود در بخش‌های مختلف صنعت، کشاورزی، پزشکی، محیط زیست و...، فناوری برتری است که نقش مهمی در ترسیم آینده‌ی کشورهای جهان ایفا خواهد کرد.سازمان فائو پیش‌بینی کرده است که تأمین امنیت غذای 1/9 میلیارد نفری جمعیت جهان در سال 2050 مستلزم افزایش 70 درصدی تولید غذا در جهان و افزایش 100 درصدی تولید غذا در کشورهای در حال توسعه است. مؤسسه‌ی بین­المللی ارزیابی بهره‌گیری از بیوتکنولوژی کشاورزی اعلام کرده ­است، زیست‌فناوری می‌تواند راه حلی کلیدی برای رشد روزافزون تقاضا برای غذا در جهان باشد. لذا بهره­برداری هدفمند از زیست‌فناوری با رعایت تمامی جنبه­های ایمنی و اخلاقی مربوطه منجر به افزایش تولید مواد غذایی و بهره­وری قابل توجه خواهد شد. البته این خود مرهون فرهنگ‌سازی، تدوین قوانین و مقررات، تولید و تجاری‌سازی محصولات تراریخته‌ی ژنتیکی و اصلاح الگوی مصرف جامعه است.بررسی دیدگاه‌های مراجع عظام و نظریات فقهی مصرف محصولات تراریخته حاصل از مهندسی ژنتیک ما را به مسائل اخلاق زیستی مربوطه و چگونگی استفاده‌ی صحیح رهنمون خواهد کرد. در این تحقیق از مراجع عظام شیعه جنبه­های مختلف مصرف مستقیم و غیر‌مستقیم محصولات حاصل از مهندسی ژنتیک در قالب چهار پرسش استفتاء شده است. همه‌ی ایشان مصرف این محصولات را مجاز دانسته­اند، هم‌چنین، برخی این اجازه را مشروط بر عدم ضرر رسانی در حال و آینده، اطلاع مشتریان از نوع محصول دریافتی و این­همانی محصولات اعلام کرده­اند. در این مقاله ضمن اعلام پاسخ­های دریافت‌شده، جنبه­های اخلاق زیستی و فقهی دیدگاه‌های مراجع عظام در زمینه‌ی محصولات تراریخته تبیین می­شود. Biotechnology is a high technology that is bound to play an important role in the future world due to its wide range of applications in different parts of industry, agriculture, medicine, environment and so on. In our country special attention has been paid to biotechnology as a strategic technology. While the production and consumption of genetically modified organisms (GMO) products is witnessing an upsurge in the world on account of the value of cultivation and production, Iran does not have a noticeable share in this field. Food and agriculture organization (FAO) has predicted that food preparation for the 9.1 billion world population in 2050 will require a 70 percent increase in food production throughout the world and a 100 percent increase in food production in developing countries. Report of the International Service for the Acquisition of Agri-biotech Applications (ISAAA) indicates that biotechnology can be a key solution to the growing demand for food in the world. The development and operation of targeted biotechnology in compliance with all aspects of biosafety and bioethics will cause food production and productivity to increase. Naturally, this depends on culture making, production and commercialization of GMO products and changing the society’s consumption pattern. Jurisprudential views of consumption of GMO products, however, will lead us to bioethics-related issues and proper use of such products. In this study the views of grand jurisprudents were pursued about various aspects of direct and indirect consumption of GMO products in the form of four questions. All of the grand jurisprudents permit consumption of GMO products, and some do so with reservations: that they do not entail losses in the present and future, and that product information be truthfully disclosed to customers. This paper reports the responses received, and discusses the bioethical aspects of the views of grand ayatollahs. زیست‌فناوری ، اخلاق زیستی ، دیدگاه اسلامی (شیعه) ، محصولات تراریخته biotechnology, bioethics, Islamic (Shia) views, GMO products 74 83 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-20&slc_lang=fa&sid=1 najaf Allahyari Frad نجف الهیاری فرد allahyar@nigeb.ac.ir Yes National Institute of Genetic Engineering and biotechnology, Tehran, Iran پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست‌فناوری