fa تحلیل حقوقی اتانازی در لایحه‌ی قانون مجازات اسلامی 1390 حقوق پزشکی Madical law مروری Review اتانازی یا مرگ از روی ترحم یکی از مسائل جدید و چالش برانگیز در حوزه‌ی حقوق پزشکی است. مقاله‌ی حاضر با توجه به قانون مجازات 1390 اثبات می‌کند که در میان انواع اتانازی «اتانازی فعال و غیرداوطلبانه» با احراز شرایط قتل عمد، به‌موجب بند «الف» ماده‌ی 291 قانون مزبور مجازات قصاص را به همراه دارد. اما «اتانازی فعال و داوطلبانه» بر مبنای رضایت مجنی‌علیه قتل عمد نبوده و به‌موجب ماده‌ی 366 مجازات کم‌تری نیز درپی خواهد داشت. در مقابل اتانازی «غیرفعال» که عموماً عنصر مادی آن با ترک فعل مسبوق به قانون یا قرارداد همراه است، مشمول ماده‌ی 296 این قانون و ماده‌واحده خودداری از کمک به مصدومین می‌شود. مگر این‌که به‌موجب فعل مثبت مادی واقع شود، که هم چون موارد گذشته از مصادیق بند «الف» ماده‌ی 291 خواهد بود. در پایان نیز پیشنهاد می‌شود؛ قانون‌گذار با رویکردی جدید و عنوانی مستقل قتل از روی ترحم را جرم‌انگاری کرده و باتوجه به مبانی انصاف و عدالت، مجازات کم‌تری را برای این مجرمان نسبت به قاتلان با انگیزه شرارت مدنظر قرار دهد. Euthanasia or mercy killing is a new and challenging topic in medical law. This article examines all types of euthanasia based on the Islamic criminal code of 2011, and demonstrates that active and involuntary euthanasia is murder if conditions exist the basis for active and voluntary euthanasia, however, is the victim’s consent, so the penalty is less. As the physical element of inactive euthanasia is omission, clause 296 of the criminal code and clause 2 of the penal code on refusing to help the wounded apply. Lastly, it is suggested that legislators criminalize euthanasia with a new approach and independent title, and consider principles of justice to determine less punishment for this type of killing compared to murder with malice aforethought. قتل از روی ترحم، اتانازی فعال، مرگ با رضایت بیمار mercy killing, active euthanasia, patient’s willing 17 28 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-269&slc_lang=fa&sid=1 Ensieh Salimi انسیه سلیمی aeds90@gmail.com Yes Department of Criminal Sciences and Criminology, University of Tehran, Qom Paradise, Qom, Iran پردیس قم دانشگاه تهران Mohammad Javad Fathi محمد جواد فتحی No Department of Criminal Sciences and Criminology, University of Tehran, Qom Paradise, Qom, Iran گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، پردیس قم دانشگاه تهران