fa ملاحظات اخلاقی – کاربردی امتناع از درمان اخلاق بالینی Medical Ethics مروری Review امتناع بیمار از درمان، از نتایج منطقی اخذ رضایت از بیمار است و یکی از حقوق او به‌شمار می‌رود، ولی می‌تواند منجر به آسیب بیمار یا اطرافیان او و نیز خسارت به نظام سلامت شود. در این مقاله مسائل اخلاقی مربوط به مواجهه‌ی عملی با امتناع بیماران مد نظر قرار گرفته است. امتناع از درمان اشکال بالینی گوناگونی دارد و مواجهه‌ی صحیح با آن مستلزم درک و افتراق این اشکال است. برخی از اشکال امتناع از درمان مانند احتمال آسیب به شخص سوم، بیش‌تر ابعاد قانونی دارد و برخی حالات مانند بیمار فاقد ظرفیت تصمیم-گیری، دستورالعمل مشخصی دارد. عمده‌ترین چالش‌های اخلاقی در زمینه‌ی امتناع بیماران دارای ظرفیت رخ می‌دهد که این مقاله عمدتاً به مباحث کاربردی مرتبط به این گروه اختصاص یافته است. بیش‌ترین مشکلات این بیماران ناشی از ارتباط نامناسب با درمانگران و هیجانات زودگذر است. درمانگران باید ضمن آمادگی قبلی با این مواجهه، به‌جز موارد اورژانس حیاتی که درمان بدون رضایت انجام می‌شود، تا حد امکان موانع امتناع را برطرف کرده و در کسب رضایت بیمار تلاش کنند. در صورتی که موفق به این امر نشدند، ضمن مستند‌کردن امتناع بیمار، سایر اقدامات درمانی را به او ارائه دهند. Refusal of medical treatment is among the most important rights of patients and a natural consequence of informed consent, although it can result in harm to patients or others and even the health care system. Treatment refusal may have various clinical manifestations whose recognition and proper understanding is essential to their management. In some cases the legal aspect is primarily dominant, such as when there is the possibility of harm to a third party. In other cases, for instance in absence of patient capacity, there are clear guidelines for decision-making. Major ethical challenges in the field of treatment refusal frequently pertain to capable patients, and this paper is mainly about the practical issues related to this group. The problems that these patients face are mostly due to improper physician-patient relationship or fleeting emotions. Caregivers should be prepared to deal with these issues and try their best to overcome obstacles and achieve patient satisfaction, with the exception of critical emergencies where treatment is carried out without consent. If all measures fail, patients’ refusal must be documented and other therapeutic interventions should be offered. امتناع از درمان, درمان اجباری, ترخیص با رضایت شخصی, رضایت آگاهانه, ارتباط پزشک و بیمار treatment refusal, discharge against medical advice, compulsory treatment, informed consent, physician-patient relationship 13 23 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-324&slc_lang=fa&sid=1 Mansoureh Madani منصوره مدنی mansuremadani@yahoo.com Yes Medical Ethics and History of Medicine Research Center, and Medical Ethics Department, Faculty of Medical Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran; مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی و گروه اخلاق پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران Ensieh Madani انسیه مدنی No Qom University, Qom, Iran دانشگاه قم