fa جستار در برخی از مؤلفه‌های «مفهوم‌شناسی مرگ» در قرآن‌کریم اخلاق بالینی Medical Ethics پژوهشي Research مفهوم مرگ بسیار پیچیده است و وجود مباحث عمیق فلسفی، تمایزهای توصیفی و نیز گستردگی طیفی که در بیان‌ها وجود دارد، شناخت آن را دشوار‌تر کرده‌است. اگرچه این مهم برای تمام انسان‌ها ضروری است، برای فعالان حوزه‌ی طبابت با اهمیت‌تر است، چراکه با مصادیق گوناگون آن مواجه هستند و بسیاری از چالش‌های اخلاقی در مورد مباحثی چون مرگ مغزی، اتانازی و پایان حیات، در گروِ معرفت روشنی از مفهوم مرگ است. از طرفی دیگر، دریافت مفهوم مرگ بحثی تجربی نیست و حیطه‌ی دست‌یازی علم پزشکی، شاید تنها ملاک‌یابی مرگ باشد. بر این اساس، پرداختن به شناخت مفهومی از مرگ، رویکردهای الهیاتی را می‌طلبد. لذا بر آن شدیم تا در مطالعه‌ای قرآن‌محور، به برخی از مؤلفه‌های «مفهوم‌شناسی مرگ» دست یابیم. این مطالعه به شیوه‌ی توصیفی- تحلیلی غیر سیستماتیک، با شیوه‌ی گردآوری و تحلیل اطلاعات و با استراتژی جست‌وجوی مفهومی در آیات موضوعی، مؤلفه‌های دوازده‌گانه‌ای را برای مفهوم‌شناسی مرگ ارائه می‌دهد. بدین‌ترتیب، راه ملاک‌یابی و مصداق‌شناسی مرگ از دیدگاه قرآن‌ کریم را باز‌تر می‌کند، لذا پژوهش در این دو حیطه برای مطالعات آتی پیشنهاد می‌شود. It is universally acknowledged that death is a complex concept and different factors such as complicated philosophical ideas, contradictory descriptive approaches, and diversity in interpretations add to this complexity. Although a thorough understanding of the notion of death is important for everyone, this concept is of crucial importance to health care providers as they face enormous ethical challenges in the course of their careers. A few instances are controversial issues such as brain death, euthanasia and end-of-life care, where it seems essential to define a set of robust criteria for death. On the other hand, it can be argued that death is not a scientific concept and only different branches of medicine can provide a framework to clarify the subject of death. Therefore, it could be argued that theological approaches may shed some light on this concept. In this article, we aim to extract ontologic components of death mentioned in the Holy Quran, and will move on to propose a set of 12 criteria for death. This may help provide a clear understanding of the concept from the point of view of the Holy Quran, although more research is warranted to further illuminate this complex subject. مرگ, مفهوم‌شناسی, قرآن, خاتمه حیات, اخلاق پزشکی death, ontology, Quran, end of life, medical ethics 17 35 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-335&slc_lang=fa&sid=1 Bagher Larijani باقر لاریجانی No Medical Ethics and History of Medicine Research Center, and Endocrinology and Metabolism Research Institute, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran; مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران،‌ ایران Mina Mobasher مینا مبشر No Department of Medical Ethics, Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran گروه اخلاق و تاریخ پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان Samaneh Tirgar سمانه تیرگر s-tirgar@farabi.tums.ac.ir Yes Medical Ethics Unit, Endocrinology and Metabolism Research Center, Endocrinology and Metabolism Clinical Sciences Institute, and Medical Ethics and History of Medicine Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran; مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم، پژوهشکده علوم بالینی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Farzaneh Zahedi فرزانه زاهدی No Medical Ethics Unit, Endocrinology and Metabolism Research Center, Endocrinology and Metabolism Clinical Sciences Institute, and Medical Ethics and History of Medicine Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه اخلاق پزشکی، مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم، پژوهشکده علوم بالینی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران Soodeh Tirgar سوده تیرگر No Student دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآنی و حدیث Farideh Shariati فریده شریعتی No University of Imam Sadegh, Tehran, Iran کارشناس رشته‌ی فقه و اصول، دانشگاه امام صادق‌ (ع) Banafsheh Karimi بنفشه کریمی No Researcher پژوهشگر Fatemeh Mirzaei (Lotfi Azar) فاطمه میرزایی (لطفی‌آذر) No Researcher and lecturer in Quran and Islamic Science. پژوهشگر علوم قرآنی و اسلامی