fa مسئولیت پزشک: تبیین رویکرد تردّدی قانونگذار در ماده ی (495) قانون مجازات اسلامی با تکیه بر سیر تطوری فقه امامیه اخلاق در پژوهش Ethics in Research مروری Review <p style="text-align: justify;">فقیهان امامیه از آغاز تا کنون در کتب خویش به مسئولیت پزشکان توجه داشته اند. ایشان صور مختلفی در خصوص این مسأله مطرح کرده&nbsp; و در بیشتر موارد حکم به ثبوت ضمان نموده اند. اما در خصوص حالتی که پزشکی ماهر، مباشرتاً به معالجه بیماری می‌پردازد و بدون اینکه مرتکب تقصیری شود، تلف یا نقص عضو حاصل می آید، بر یک رأی نیستند. برخی در صورت مأذون بودن پزشک از سوی بیمار یا ولی او به عدم تحقق ضمان فتوا داده اند و بسیاری نیز معتقد به ضمانت پزشک چه در صورت اخذ اذن و چه درصورت عدم اخذ آن میباشند. بدیهی است که این دو دیدگاه، در گستره&not;ی دانش فقه مفهوم می یابند، اما به‌نظر میرسد که در حوزه اخلاق بحث های پیرامون آن همچنان ضروری است. در بررسی این اختلافات و برای صحت قضاوت در خصوص آنها، بایستی لزوماً به سیر کلی سامان یافتن این دو نظریه در طول تاریخ فقه شیعه عنایت داشت. از همین رهگذر و با تکیه بر سیر تطوری فقه امامیه در قبال مسئولیت پزشک، این نتیجه حاصل می آید که قانونگذار در ماده ی 495 قانون مجازات اسلامی مصوب 92، با تأثیرپذیری از هر دو دیدگاه فوق الذکر، در صدد برآمده تا علاوه بر گزینش نظریه ی غیرمشهور عدم تحقق ضمان، با دیدگاه مشهور نیز همراه گردد که موجب شده موضعی بینابین در این زمینه اختیار نماید و بدینوسیله زمینه ی ابتلای ماده مذکور به ابهام و تهافت را فراهم آورد.&nbsp;&nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">Since the beginning of the <em>Imamia</em> school of thought, <em>Imamia</em> scholars paid a great attention to issue of physicians&rsquo; responsibility. With a long-lasting debate on this issue, in most cases they have confirmed physician&rsquo;s responsibility in medical error. However, in terms of a skilled medical doctor who treats the patient with no medical error but harm occurs, there is no consensus. Some scholars have said that if the physician had the patient&rsquo;s (or family) consent for the treatment, then the physician is not guilty. In the contrary, some scholars believe that the physician still should bear the responsibility.This paper aims to examine the Islamic Pinal Code (no. 495) by relying on changing trajectory <em>Imamia</em> jurisprudence in exchange for claimed physicians&rsquo; responsibility. The legislators in Article 495 of the Islamic Penal Code (Act. 92), seems to take into account both mentioned perspectives and try to choose a middle way. However, in practice, this has caused confusion.</p> پزشک, ضمانت, فقها, اذن, برائت, تقصیر Physician’s responsibility, Islamic Jurisprudence, Imamia Fiqh 25 38 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-436&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Abdarahim Hosseini سیدعبدالرحیم حسینی abd.hosseini@ut.ac.ir No Assistant professor of figh and Islamic law,Farabi College, Tehran University, Tehran, Iran. گروه فقه و مبانی حقوق دانشگاه تهران پردیس فارابی، تهران Mohamad J. Sadeghpour محمد جعفر صادق پور jafar.samen.1367@gmail.com Yes PhD Candidate of Figh and Criminal law, Center Juridical Research of Legal Medicine, Kharazmi University, Tehran, Iran. مرکز مطالعات فقهی پزشکی قانونی، دانشگاه خوارزمی تهران Naghi Aghazadeh نقی آقازاده n.aghazadeh124@gmail.com No PhD Candidate of Figh and Islamic law, Islamic Azad University of Qom, Qom, Iran. گروه فقه وحقوق، دانشگاه آزاد اسلامی قم