fa اخلاق زیستی، زیست‌فناوری‌های نوظهور و جامعه: ارائه چارچوب اخلاقی در ارزیابی زیست‌فناوری‌های نوظهور اخلاق زیستی Bioethics مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">زیست‌فناوری‌های نوظهور به‌واسطه‌ی ‌تأثیر بر حوزه‌های اجتماعی و اقتصادی و سلامت نقش بسزایی در ارتقای رفاه جوامع ایفاء می‌کند. نگرش به فناوری‌های زیستی در شرایط مختلف و در طول زمان متفاوت بوده و بر اساس درک جدید و شواهد نویافته از موقعیت تغییر می‌کند. در ارزیابی اخلاقی فناوری‌های نوظهور یکی از مسائلی که همواره مورد تأکید قرار می‌گیرد جنبه‌های خطرآفرین و مشکل ساز آن برای زندگی و رفاه انسان‌ها است. در عین حال، پیش‌فرض‌های اخلاقی شامل آزادی، خوش بینی در فناوری، جبرگرایی، چرخه زندگی، قدرت، شکل زندگی، بی‌طرفی فناوری، ابهام، عدم قطعیت، توان بالقوه تحول آفرینی و چالش‌های برخواسته از آن‌ها می‌تواند بر قضاوت اخلاقی استفاده از این فناوری‌ها مؤثر واقع شود. شش رویکرد متمایز برای ارزیابی فناوری‌های نوظهور مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این میان، &laquo;رویکرد مبتنی بر اصول&raquo;، با ایفای نقش نظارتی منعطف، به جای تعیین الزامات و قوانین خاص یا استانداردها و تعهدات عمومی و پرهیز از طراحی چک لیست، بر دستیابی به نتایج مطلوب تمرکز می‌کند. با تمرکز بر رویکرد مذکور در این مقاله، اصول اخلاقی مطرح در ارزیابی اخلاقی زیست‌فناوری‌های نوظهور شامل خطر-هزینه-فایده، پایبندی به حقوق فردی، پایداری، طبیعی بودن، احتیاط، سیر فناوری، نظارت مسئولانه، منفعت عمومی، عدالت و انصاف، مشورت مردم‌سالارانه، و آزادی فکری</span></span> <span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">مورد بررسی ارائه می‌شود. در نهایت، با ارائه یک مدل مفهومی در به‌کارگیری اصول فوق الذکر در مراحل مختلف</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="color:black"> شکل‌گیری یک زیست‌فناوری، </span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">هجده توصیه‌ی عملیاتی به منظور تسهیل ارزیابی و نظارت اخلاقی بر روند روبه رشد زیست فناوری‌های نوظهور در کشور، در سطوح مختلف سیاست‌گذاری ارائه می‌شود.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Emerging biotechnologies contribute significantly to societal well-being by influencing social, economic, and health fields. Attitudes toward biotechnologies differ, in various situations and over time, based on new understanding and evidence. One issue always emphasized in the ethical evaluation of emerging technologies is their dangerous and problematic aspects for human life and well-being. Simultaneously, ethical assumptions can influence ethical decision-making toward employing these technologies, including liberty, technological optimism, determinism, the lifecycle, power, the form of life, technology neutrality, ambiguity, uncertainty, dual-use transformative potential, and the challenges that will be raised by them. For the ethical assessment of emerging technology, six principal methodologies are employed. The &quot;principles-based approach&quot; focuses on obtaining the intended goals rather than determining specific requirements, laws, standards, and obligations and avoids checklist design. The ethical principles raised by the principles-based approach are presented in this article, including risk-cost-benefit, adherence to individual rights, sustainability, naturalness, precautionary, trajectory, responsible stewardship, public beneficence, justice and fairness, democratic deliberation, and intellectual freedom.Finally, by presenting a conceptual model in applying the principles above in forming biotechnologies, eighteen operational recommendations are presented to facilitate the ethical evaluation and monitoring of emerging biotechnologies in the policy-making process in Iran.</span></span></span></div> زیست‌فناوری نوظهور, اخلاق زیستی, تحلیل اخلاقی, ایران Emerging biotechnology, Bioethics, Ethical Analysis, Iran 35 57 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-496-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Bahmani فاطمه بهمنی No Assistant Professor, Department of Medical Ethics, School of Medicine, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار اخلاق پزشکی، گروه اخلاق پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Mahshad Noroozi مهشاد نوروزی Yes Assistant Professor, Department of Medical Ethics, School of Medicine, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار اخلاق پزشکی، گروه اخلاق پزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Narjes Kolahchi نرجس کلاهچی No Researcher, Expert of Knowledge-based Economics of health Development Council, Vice-Presidency of Science, Technology and Knowledge-based Economy, Tehran, Iran پژوهشگر، کارشناس ستاد توسعه اقتصاد دانش بنیان سلامت، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان، تهران، ایران Mostafa Ghanei مصطفی قانعی No Professor, Chemical Injuries Research Center, System Biology and Poisoning Institute, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran; Head of Foresight and Theorizing and Macro Health Monitoring Department Iran Academy of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، مرکز تحقیقات آسیب‌های شیمیایی، پژوهشکده سیستم بیولوژی و مسمومیت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عجل الله)، تهران، ایران؛ رئیس گروه آینده نگری و نظریه پردازی و رصد کلان سلامت، فرهنگستان علوم پزشکی ایران، تهران، ایران