http://ijme.tums.ac.ir اخلاق و تاریخ پزشکی ایران - مقالات نشریه - سال 1395 جلد10 شماره0 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1395/12/11 http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5885&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تزاحم منافع عبارت است از موقعیت هایی که قضاوت یا عملکرد حرفه ای در خصوص منفعت اولیه تمایل دارد که به صورت بی جهت و ناروا تحت تأثیر منفعتی ثانویه قرار گیرد. داروسازی یکی از حلقه های اصلی در فرایند ارائه ی خدمات سلامت محسوب می شود. در این فرایند ممکن است در بسیاری از موارد، موقعیت های تزاحم منافع رخ دهد که گاهی اوقات بر وظایف حرفه ای و اخلاقی داروسازان اثر گذاشته و منافع بیماران را به خطر می اندازد. اولین تکلیف داروساز، مراقبت از بیمار است و همیشه باید تلاش کند از هرگونه رفتاری که منافع (مادی و غیرمادی) بیمار را در معرض خطر قرار می دهد پرهیز نماید و منافع بیمار را بر منافع خود ترجیح دهد. داروساز باید چالش های موجود در داروخانه را که مسئولیت حرفه ای و اخلاقی داروساز را تحت تأثیر قرار می دهند، بشناسد و با تدبیر علمی و مهارت منطقی آن ها را مدیریت نماید. این چالش ها می توانند در پیوند با داروساز، با بیمار یا با دیگر افراد و سازمان ها رخ دهند که ازجمله ی آن ها می توان به ارتباط بین پزشک و داروساز، ارتباط غیرمنطقی داروساز با بیمار، ارتباط داروساز با شرکت های دارویی و غیردارویی و ارتباط داروساز با سازمان های بیمه گر اشاره نمود. برای مدیریت تزاحم منافع، دستورالعمل هایی متنوع تدوین شده است؛ اما به آن دسته از چالش های تزاحم منافع که به داروخانه اختصاص دارند کمتر توجه شده است که جا دارد به صورت کامل و جامع به این موضوع پرداخته شود. همچنان که در سند جامع اخلاقی نظام دارویی کشور، در اصل های متعدد، بارها به مسئولیت های حرفه ای و مدیریت تزاحم منافع اشاره شده است.</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در این مطالعه، موقعیت های تزاحم منافع و چگونگی تاثیر آن بر روابط حرفه ای داروساز با دیگران بررسی و مورد توجه قرار گرفت و این نتیجه بدست آمد که داروخانه باید محلی مناسب و با کیفیت برای ارائه خدمات دارویی به بیماران باشد و اولویت اول داروسازان نیز باید منافع و مصلحت های درمانی بیماران قرار بگیرد</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span></span></strong><br> &nbsp;</div> مجتبی پارسا http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5894&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">نگارش رساله های اصلاح ادویه (</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دفع عوارض جانبی داورها) از مهم ترین مباحث داروشناسی و پزشکی دوره ی اسلامی است. در طول چند قرن اول تمدن اسلامی، چهار رساله ی مهم در این خصوص نگاشته شد که سنت علمی را پایه گذاری کرد و پیکره ی اصلی داروشناسی بعد، براساس آن ها شکل گرفت. در </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مقاله ی ح</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">اضر، سنت نگارش اصلاح ادویه ی مسهله بررسی شده است. این بررسی با تکیه بر نظریات سه دانشمند برجسته (حبیش بن اعصم دمشقی، قسطابن لوقا بعلبکی و محمدبن زکریا رازی) و با استفاده از نسخه های</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">باقی مانده و موجود انجام گرفته است. بررسی و تحلیل داروهای مسهل و نحوه ی مقابله با عوارض جانبی آن ها، به عنوان مهم ترین گروه دارویی در کتاب های پزشکی و داروشناسی دوره ی اسلامی، از اهداف این پژوهش بوده است.</span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">اصلاح داروهای مسهل، به عنوان مهم ترین بخش پیکره ی داروشناسی دوره ی اسلامی، در آثار داروشناسان و پزشکان دوره های بعد نیز متبلور بوده و از کتاب های مستقل در این خصوص، بهره گیری و به عنوان منبع بلافصل استفاده شده است. تقریباً در همه ی کتاب های پزشکی و داروشناسی، بخش یا فصلی مفصل، به معرفی داروهای مسهل و نحوه ی اصلاح آن ها اختصاص یافته است. این بخش ها به دنبال شاکله ی اصلی یک سنت پژوهشی که طی قرن های متمادی کم وبیش ادامه یافته، شکل گرفته اند. در این مقاله به تفاوت و مشابهت هر کدام پرداخته شده است تا بتوان چشم اندازی مناسب از تاریخ داروشناسی عرضه کرد.</span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">داروشناسان </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و پزشکان، </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دارویی را استفاده می کرده اند که ضمن برطرف کردن خلط و مزاج و فضولات زیادشده، باعث تغییر مزاج اصلی بدن نیز می شده است؛ همچنین آنان برای مقابله با این عوارض جانبی ضمن احصاء این دسته ی مهم دارویی، به انواع مضرات، نوع خوب مورد استفاده و به صورت مفصل به روش دفع عوارض جانبی آن اشاره می کرده اند.</span></span></span></strong><br> &nbsp;</div> رضا محمدی نسب http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5851&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">فرهنگ اسلامی، مجموعه ای درخشان و جامع نگر در تمدن انسانی است. تفکر اسلامی، تن و روان و جان را در ارتباطی تنگاتنگ می بیند و سلامت هر کدام را در گرو سلامت دیگری می داند. در بسیاری از آیات و روایات، بر توجه توأمان به روح و جسم تأکید شده است. از سوی دیگر با مراجعه به آثار فقهی علما و فقهای بزرگ می بینیم شرط صحت بسیاری از عبادات متوقف بر طهارت و نظافت است و در نتیجه، بسیاری از دوره های فقهی و رسائل عملیه با بحث طهارت و لوازم آن شروع می شوند. در حدیثی از رسول خدا(ص) آمده است: &nbsp;</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&laquo;</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">الطُّهورُ نِصف الایمان</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&raquo;</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">؛ پاکیزگی نیمی از ایمان است. پس تلاش در حفظ سلامت روحی و جسمی از لوازم دینی برای هر مسلمان دانسته شده است.</span></span></span></strong><br> <strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در دوران شکوفایی طب در میان مسلمانان، بهداشت و درمان در کنار یکدیگر بررسی می شدند. با ظهور حکیمان و طبیبان بزرگ اسلامی، این رشته از علوم از استحکام، غنا، نظم و ترتیبی شایسته برخوردار شد. طب در نزد اکثر حکما و اطبای مسلمان به سه بخش کلی تقسیم می شد: بهداشت (پیشگیری)، شناخت بیماری ها و درمان آن ها. در میان کشورهای اسلامی، ایران در علم طب از جایگاهی ویژه برخوردار بود: قبل از انتشار اسلام در ایران، مرکز علمی &laquo;جندی شاپور&raquo; از مهم ترین مراکز طبی در زمان خود بود و طبیبان آن به عالم طب خدماتی ارزنده ارائه کردند؛ پس از تشرف ایرانیان به اسلام نیز، اطبای مسلمان ایرانی جزء پرکارترین و حاذق ترین طبیبان زمان خود بودند. به منظور مروری اجمالی بر جایگاه بهداشت و طب در دوران شکوفایی طب اسلامی، با استفاده از روش مطالعات توصیفی و با مراجعه به آثار و شواهد تاریخی به جامانده از مورخان و حکیمان ادوار گذشته، این بررسی انجام پذیرفت.</span></span></span></span></strong></div> علی کاظمیان http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5825&sid=1&slc_lang=fa <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">رعایت اصول اخلاقی، بخشی از وظایف شغلی پرستاران محسوب می شود و برای اینکه مهارت های خود را براساس اصول اخلاقی حرفه ای ارائه کنند باید از اهمیت این موضوع در هنگام ارائه ی مراقبت های پرستاری آگاه باشند؛ ازاین رو نگارندگان پژوهش حاضر رابطه ی تعارض کار- خانواده و اخلاق کاری با نقش واسطه ای استرس شغلی را در پرستاران </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">بررسی کرده اند. طرح این پژوهش، طرح مقطعی توصیفی از نوع همبستگی است و</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">جامعه ی نمونه ی پژوهش شامل تمام پرستاران زن و مرد شاغل در بیمارستان ها و درمانگاه های شهرستان گچساران</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">در سال</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> ۱۳۹۵و۱۳۹۶ بوده است. برای انتخاب گروه نمونه از روش نمونه گیری در دسترس استفاده شد که </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">در مجموع ۱۵۰ پرستار به عنوان نمونه ی تحقیق انتخاب شدند.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> برای گردآوری اطلاعات </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">نیز ا</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ز پرسش نامه ی تعارض کار&ndash; خانواده، کارلسون و همکاران، پرسش نامه ی استاندارد اخلاق کاری گریگوری، سی. پتی و مقیاس تجدیدنظرشده ی استرس پرستاری فرنچ و همکاران استفاده شد. نتایج نشان می دهد بین استرس شغلی با اخلاق کاری</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> رابطه ی منفی و معناداری وجود دارد</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">(</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">01/0></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">). همچنین، بین </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">تعارض کار- خانواده</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> با اخلاق کاری نیز رابطه ی منفی و معناداری برقرار است</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">(05/0></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">). به علاوه، بنابر نتایج پژوهش حاضر، متغیر استرس شغلی بین تعارض کار- خانواده و اخلاق کاری پرستاران نقش واسطه ای ایفا می کند. تعارض بین وظایف مربوط به خانواده و محیط کار می تواند بر عملکرد پرستاران اثرگذار باشد. با توجه به اینکه تعامل متقابل میان مسائل خانواده و </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">کار و همچنین استرس شغلی پیش بینی کننده ی اخلاق کاری پرستاران است، با دادن آموزش هایی درباره ی مدیریت و بهبود کیفیت زناشویی و خانوادگی پرستاران و با آموزش مدیریت استرس به آنان، می توان پایبندی به اخلاق کاری را در آنان افزایش داد.</span></span><br> &nbsp; شهریار درگاهی http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5941&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">​&nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</div> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">امروزه به علت پررنگ ترشدن کرامت و شأن انسانی و افزایش آگاهی بیماران، روش های سنتی آموزش اخلاق پزشکی نمی تواند جوابگوی نیاز افراد در زمینه ی رعایت اخلاق پزشکی باشد. در این پژوهش مقطعی، تأثیر کارگاه های آموزشی اخلاق پزشکی، بر میزان یادگیری و تغییر دیدگاه چهل نفر از دانشجویان پزشکی سال چهارم، بررسی شد. در ابتدا و انتهای کارگاه اخلاق، پرسش نامه ی سنجش اهمیت مؤلفه های اخلاق پزشکی، خود ارزیابی از نظر رفتار اخلاقی و خودارزیابی کلی برای بررسی میزان اخلاق حرفه ای ارائه شد. نتایج حاصل از بررسی این پرسش نامه ها نشان داد میانگین نمره ی دانشجویان در زمینه ی میزان اهمیت مؤلفه های اخلاق پزشکی (پرسش نامه ی شماره ی ۱) بعد از کارگاه، بیشتر از قبل از آن بوده است (۰۰۲/۰=</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">) و از نظر آماری، تفاوتی معنا دار میان این دو مرحله وجود دارد؛ ولی درباره ی خود ارزیابی رفتار اخلاقی (۶۴/۰= </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">) و خود ارزیابی کلی میزان رعایت اخلاق حرفه ای (۴۸/۰=</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">)، بین میانگین نمره ی دانشجویان، قبل و بعد از کارگاه، تفاوت آماری معنا داری دیده نشد. آنچه از تحلیل لاگ بوک ها به دست آمد، بیانگر آن بود که موضوعاتی همچون: رازداری، رضایت آگاهانه و شرایط ارائه ی خبر بد، برای دانشجویان به خوبی تفهیم شده و موضوعاتی مانند همدلی با بیمار، احترام به وضعیت روحی او، برخورد با بیمار ایدزی، آگاه ساختن بیمار از بیماری و سیر درمان و قبول اشتباه از سمت پزشک یا پرسنل و عذرخواهی از بیمار، به طور ناقص، در کانون توجه دانشجویان بوده است. آموزش اخلاق فقط در کارگاه اخلاق، آن هم تنها در شروع مقطع بالینی کافی نیست؛ بلکه باید، به صورت فعال، در بیمارستان و بر بالین بیمار نیز آموزش داده شود.</span></span><br> &nbsp; صدیقه ابراهیمی http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5926&sid=1&slc_lang=fa <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">در برنامه ی تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی، که به عنوان بخشی از طرح تحول نظام سلامت، از سال ۱۳۹۴ به دانشگاه های علوم پزشکی کشور ابلاغ شد، بر اعتلای اخلاق حرفه ای بسیار تأکید شده است. این مطالعه با هدف ارزیابی فعالیت های اعتلای اخلاق حرفه ای در دانشگاه علوم پزشکی بابل انجام گرفته است. در این مطالعه ی توصیفی، تمامی اقداماتی که برای تحقق اهداف برنامه ی اعتلای اخلاق حرفه ای، در طول سال های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ در دانشگاه علوم پزشکی بابل انجام گرفته است به تفکیک عنوان، گروه هدف، حجم فعالیت و برون دادهای فرایند در فرم جمع آوری داده ها وارد شده و با داده های قبل از سال ۱۳۹۴ مقایسه شده اند. در مجموع، در طی دو سال اخیر، نوزده محور فعالیت در جهت اعتلای اخلاق حرفه ای ثبت شده که شانزده فعالیت (۲/۸۴%)، متعاقب ابلاغ برنامه ی تحول و نوآوری در آموزش در دانشگاه شکل گرفته است. حجم فعالیت های انجام گرفته، ۱۰۰۸۸ نفر- ساعت و بیشتر محورهای فعالیتی انجام گرفته (دوازده فعالیت، ۲/۶۳%) در جهت تحقق هدف &laquo;تدوین الزامات ساختاری و برنامه ای و استقرار نظام نیازسنجی، آسیب</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&lrm;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">شناسی و ارتقای ارزش</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&lrm;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ها و اخلاق حرفه</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&lrm;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ای&raquo; بوده است. به دنبال استقرار برنامه ی تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی، در دانشگاه علوم پزشکی بابل نیز اقدامات متعدد جدیدی برای اعتلای اخلاق حرفه ای انجام گرفته است.</span></span><br> &nbsp; سیمین موعودی http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5918&sid=1&slc_lang=fa <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">بیماران حق دارند درباره ی مراقبت پزشکی خود تصمیم بگیرند؛ بنابراین باید تمامی اطلاعات مرتبط با تصمیم گیری در اختیارشان قرار گیرد. رضایت آگاهانه مبنای رابطه ی درمانی بیمار و جراح است و باعث برقراری اعتماد و پیشبرد مسئولیت مشترک برای تصمیم گیری می شود. لذا باید اطلاعات لازم و کافی درباره ی بیماری، روش های درمانی در دسترس، فواید و مضرات هر کدام در اختیار بیمار قرار گیرد تا بتواند تصمیم درستی اتخاذ کند. در این پژوهش توصیفی تحلیلی، دویست نفر از بیماران تحت عمل جراحی زنان در یکی از بیمارستان های شیراز در سال ۱۳۹۳ به صورت مقطعی مورد مطالعه قرار گرفتند. برای جمع آوری اطلاعات از پرسش نامه استفاده شد؛ همچنین اعتبار علمی پرسش نامه با استفاده از روش روایی صوری و پایایی آن با استفاده از آزمون تعیین میزان پایایی نرم افزار</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">spss </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&nbsp;ارزیابی شد. بررسی و تحلیل داده ها نیز با استفاده از نرم افزار آماری</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">spss</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> ویراست ۱۶ انجام گرفت. بین سن، تأهل، شغل، محل سکونت، اورژانسی یا غیراورژانسی بودن عمل جراحی با میزان آگاهانه بودن رضایت، رابطه ی معنادار وجود نداشت. در بین گروه های مختلف تحصیلی بین تحصیلات ابتدایی و افراد تحصیل کرده با مدرک دیپلم و بالاتر تفاوتی معناداری دیده می شد. مشارکت بیماران در تصمیم گیری بالینی ۵۷٪ بود. همچنین، اطلاعات بیمار درباره ی حقوق خود در بیمارستان و میزان خواندن فرم رضایت نامه در نامناسب ترین وضعیت قرار داشتند. یافته های این پژوهش نشان دهنده ی وضعیت نامناسب و میزان اندک آگاهانه بودن رضایت کسب شده از بیماران است.</span></span><br> &nbsp; حمیده برزگر http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5910&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">امروزه تعهد سازمانی به عنوان یک مفهوم جهانی در مدیریت منابع انسانی و توسعه ی سازمانی در کانون توجه قرار گرفته است. بی تردید نداشتن احساس تعهد و تعهد سطح پایین، برای فرد و سازمان پیامدهای منفی به همراه دارد. یکی از عوامل مهم و اثرگذار بر تعهد سازمانی، جو اخلاقی سازمان است. هدف از این مطالعه، بررسی ارتباط بین جو اخلاقی و تعهد سازمانی تکنیسین های فوریت پزشکی شاغل در دانشگاه علوم پزشکی کرمان است. این مطالعه از نوع توصیفی تحلیلی است. نمونه ی مورد مطالعه ۱۰۳ نفر از تکنسین های شاغل در اورژانس پیش بیمارستانی دانشگاه علوم پزشکی کرمان بودند. همچنین ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسش نامه ی خصوصیات دموگرافیک، پرسش نامه ی جو اخلاقی و پرسش نامه ی تعهد سازمانی بوده است. داده ها با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون، تی زوج و آمار توصیفی در نرم افزار</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">نسخه ی ۱۶ تجزیه و تحلیل شده است. یافته های این مطالعه نشان می دهد که به طور کلی بین جو اخلاقی با تعهد سازمانی کارکنان ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد (۰۱/۰</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">p=</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">، ۳۹/۰</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">R=</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">). همچنین بین جو اخلاقی &laquo;حرفه</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">گرایی&raquo;، &laquo;نوع</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">دوستی&raquo;، &laquo;مقرراتی&raquo; و &laquo;مستقل&raquo; با تعهد سازمانی نیز رابطه ی مثبت و معنادار وجود دارد (۰۱/۰</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">p=</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">). نتایج این مطالعه می تواند به مدیران و محققان برای بهبود تعهد سازمانی کمک نماید. مدیران می توانند با ارائه ی راهکارهایی ازجمله آموزش و برنامه ریزی برای نهادینه کردن اخلاق در سازمان، به بهبود جو اخلاقی و در نتیجه تعهد سازمانی کارکنانشان کمک نمایند.</span></span><br> &nbsp;</p> محدثه معتمدجهرمی http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5942&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">مهم ترین چالش سازمان ها در قرن بیست ویکم، تقویت بهره وری نیروی انسانی ازطریق بهبود اخلاق کاری است؛ لذا هدف از این پژوهش، تعیین رابطه ی بین اخلاق کاری و بهره وری فردی کارکنان در دانشگاه علوم پزشکی تهران است. این مطالعه، پژوهشی توصیفی تحلیلی بود که به صورت مقطعی، در گستره ی سال های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۵ انجام شد. جامعه ی پژوهش را همه ی کارکنان دانشگاه علوم پزشکی تهران (۱۵۲۹۰ نفر) تشکیل می داد. ازطریق &laquo;فرمول کوکران&raquo; حجم نمونه ی پژوهش برابر ۳۷۵ نفر تعیین شد که متناسب با تعداد کارکنان در بیمارستان ها و دانشکده های دانشگاه انتخاب شدند. از پرسش نامه ی استاندارد اخلاق شغلی ویکتور و کالن و پرسش نامه ی مدل بهره وری کارکنان هریس و گلداسمیت، به عنوان ابزار پژوهش، استفاده شد. داده های جمع آوری شده ازطریق نرم افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> ویرایش ۲۲، تحلیل و برای دستیابی به نتایج توصیفی، از میانگین و انحراف معیار و برای ارائه ی نتایج تحلیلی، از آزمون های &laquo;پارامتریک همبستگی&raquo; پیرسون و &laquo;رگرسیون خطی چندمتغیره&raquo; استفاده شد. نتایج بررسی نشان داد که بین بهره وری فردی کارکنان با اخلاق کاری و ابعاد آن ارتباطی معنی دار وجود دارد؛ همچنین، مؤلفه های عدالت سازمانی، بیشترین و خیراندیشی مدیران کمترین ارتباط را با بهره وری کارکنان نشان داد. علاوه بر این، بین جنسیت با اخلاق کاری ارتباط معنی دار و مستقیم و بین سن و میزان تحصیلات با اخلاق کاری ارتباط معنی دار و معکوس به دست آمد. ۸۶ درصد از تغییرات بهره وری کارکنان نیز تحت تأثیر اخلاق کاری و ابعاد آن نشان داده شد. به منظور افزایش بهره وری کارکنان، تقویت مبانی اخلاق فردی، ایجاد جو سازمانی سالم و ایمن و رعایت ملاحظات اخلاقی توسط مدیران و سرپرستان، پیشنهاد می شود.</span></span></div> هاجر معمایی http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5925&sid=1&slc_lang=fa <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">موقعیت های اخلاقی تنش زا یکی از مسائل و معضلات حرفه ی پرستاری به شمار می رود که باعث اختلال در شایستگی، کاربرد همزمان دانش، مهارت، نگرش ها و ارزش ها در امر مراقبت از بیمار می شود. ازآنجاکه پرستاران در بالین به سبب ماهیت کاری خود به خصوص در بخش مراقبت های ویژه و روان بیشتر با موارد تنیدگی اخلاقی مواجهه دارند، این مطالعه به منظور تحلیل و بررسی ارتباط بین سه بعد تنیدگی اخلاقی اجرا شد. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">در این مطالعه ی توصیفی همبستگی تعداد ۵۴۵ پرستار مراکز </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">آموزشی درمانی </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">تبریز با استفاده از روش سرشماری در سال ۹۳-۱۳۹۲ انتخاب شدند. پرسش نامه ی دیسترس اخلاقی </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">MDS</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">Moral Distress scale</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">) بین شرکت کنندگان توزیع و طی نه ماه پرسش نامه ها جمع آوری شدند. برای تحلیل داده ها </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS V13</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">، آمار توصیفی،</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> آزمون کای دو و ضریب همبستگی تاو کندال استفاده شد.</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">طبق یافته ها، میانگین دیسترس اخلاقی ۶/۲۹&plusmn;۸۹/۱۴۱ (در محدوده ی متوسط) بود. آزمون کای دو نشان دهنده ی ارتباط بین ابعاد تنییدگی اخلاقی (رابطه ی بین نادیده انگاشتن بیمار، قدرت تصمیم گیری و صلاحیت حرفه ای) بود </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">(۰/۰۵></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">).</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> بر حسب آزمون تاو کندال بی </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">یک نیز </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">بین ابعاد تنییدگی اخلاقی،</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> ارتباط مستقیم و معنادار مشاهده شد (۰/۰۵></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">). </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">در بررسی رابطه ی بین تنییدگی اخلاقی با مشخصات دموگرافیک سطح تحصیلا</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ت </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ارتباط معنی داری نشان داد </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">(۰/۰۵></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">)</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">با توجه به ارتباط مستقیم و معنادار</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> سه بعد نادیده انگاشتن بیمار، قدرت تصمیم گیری و صلاحیت حرفه ای، تنییدگی اخلاقی</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> به عنوان عامل تشدیدکننده یا تعدیل کننده، هر یک از این عوامل را تحت تأثیر قرار می دهد و در چرخه ی مراقبت از بیمار نقشی مهم دارد؛ بنابراین توصیه می شود برنامه ریزان و متولیان حوزه ی سلامت در سطح کلان، برای توجه و حمایت بیشتر پرستار از بیمار، افزایش قدرت تصمیم گیری و صلاحیت حرفه ای با افزایش تعداد پرستاران و سایر برنامه های کنترل کننده، برنامه های مناسبی طراحی و اجرا کنند.</span></span> معصومه حسنلو http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5954&sid=1&slc_lang=fa <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">پرستاران در بخش های مراقبت های ویژه با مسائل اخلاقی گوناگونی مواجه می شوند که در آنان تنش اخلاقی ایجاد می کنند. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">پرستاران برای عملکرد صحیح اخلاقی، در شرایط تنش اخلاقی به شجاعت اخلاقی نیاز دارند؛ </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">لذا این مطالعه با هدف بررسی ارتباط شجاعت اخلاقی و تنش اخلاقی در پرستاران صورت گرفت. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">این پژوهش توصیفی تحلیلی از نوع همبستگی بود که در آن ۳۱۰ نفر از پرستاران بخش های مراقبت های ویژه بیمارستان های آموزشی شهر کرمان به روش سرشماری انتخاب شدند. همچنین برای جمع آوری داده ها، از ابزار</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">شجاعت اخلاقی </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">Sekerka</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> و تنش</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اخلاقی </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">Corley</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> استفاده شد. داده ها نیز با آزمون های آماری توصیفی و تحلیلی در نرم افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> نسخه ی ۲۴ تجزیه و تحلیل شدند. میانگین نمره ی شجاعت اخلاقی پرستاران </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">۶۷/۹&plusmn;۷۱/۴۲</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">و بیشترین شجاعت اخلاقی در بُعد عامل اخلاقی بود. میانگین نمره ی تنش اخلاقی </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">۲۱/۱۸&plusmn;۰۳/۵۶</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">و بیشترین تنش اخلاقی در بعد خطاها بود. بین شجاعت اخلاقی و تنش اخلاقی رابطه ی معنی دار</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">و منفی وجود داشت</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">(۰۰۳/۰ =</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">، ۱۶۶/۰- =</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">R</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">). شجاعت اخلاقی براساس </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">سمت، نوع بخش، وضعیت تأهل و تنش اخلاقی فقط در نوع بخش متفاوت بود. نتایج مطالعه حاکی از</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> ارتباط</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">معنی دار</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">و منفی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">بین</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">شجاعت</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اخلاقی و تنش</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اخلاقی است. تقویت</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">شجاعت</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اخلاقی پرستاران،</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">در</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">کنترل و کاهش تنش</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اخلاقی</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">نقشی مهم دارد؛ لذا پرستاران می توانند با تقویت شجاعت اخلاقی، از تنش اخلاقی خود بکاهند و در مقابل، کیفیت مراقبت از بیماران را افزایش دهند.</span></span> محمد امینی زاده http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5935&sid=1&slc_lang=fa <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">حفظ حریم شخصی یکی از اساسی ترین حقوق بیماران است که برگرفته از لزوم احترام به شأن و منزلت انسانی است. با توجه به اینکه دانشجویان امروز پرستاران فردا هستند که در زمان تحصیل و پس از آن با بیماران در تعامل و ارتباط مستقیم خواهند بود، بررسی عملکرد آن ها در خصوص رعایت حریم شخصی بیماران امری ضروری است؛ لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی عملکرد حفظ حریم شخصی بیماران در دانشجویان کارآموز و کارورز پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر صورت پذیرفته است. این پژوهش یک مطالعه ی توصیفی و مقطعی است. ۲۸۳ نفر از دانشجویان پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر دارای ویژگی ورود به مطالعه به صورت تمام شماری </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">انتخاب شدند</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسش نامه ی روایی و پایایی شده ی حریم شخصی حیدری (۱۳۷۹) بود. تجزیه و تحلیل داده ها به کمک نرم افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">spss 23</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> و با به کارگیری آزمون های تی تست و آنوا انجام شد. نتایج مطالعه نشان داد که میانگین نمره ی حفظ حریم شخصی بیمار ۹۷/۱۱&plusmn;۴۲/۹۰ بود. عملکرد دانشجویان در بعد فضای شخصی، قلمرو انسانی و به طور کلی حریم شخصی بیمار خوب بود. بین میانگین عملکرد دانشجویان کارآموز و کارورز در بعد قلمرو انسانی 002/0 </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">p-value= </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&nbsp;و حفظ حریم شخصی بیمار تفاوت آماری معناداری وجود داشت (018/0 </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">p-value=</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">). بین فاکتورهای جمعیت شناختی مقطع تحصیلی، قومیت و شغل دانشجویان با حفظ حریم شخصی بیمار نیز تفاوت آماری معنی دار بود. ازآنجاکه عملکرد دانشجویان در خصوص رعایت حریم شخصی بیماران در حد خوب بود، مسئولان و استادان بالینی باید برای حفظ وضعیت موجود، برنامه ریزی و اقدامات لازم را مدنظر قرار دهند.</span></span> فائزه جهانپور http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5762&sid=1&slc_lang=fa <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">مراقبت</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">های درمانی با اثرات درمانی، اما بدون فایده برای بیمار، &laquo;مراقبت بیهوده&raquo; نامیده می شود. با توجه به اهمیت درک اعضای تیم درمان از مفهوم مراقبت بیهوده و همچنین تأثیر حاصل از این درک، بر کیفیت مراقبت های پرستاری و سلامت جسمی و روانی تیم درمان، این تحقیق با هدف بررسی درک پرستاران از مراقبت بیهوده در بخش های مراقبت ویژه انجام گرفته است. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">مطالعه ی حاضر یک مطالعه ی تحلیلی از نوع همبستگی است. ۱۸۱ نفر از پرستاران شاغل در بخش های </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">ICU</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> مراکز آموزشی درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مازندران به صورت سرشماری انتخاب شدند. ابزار بررسی، پرسش نامه ای دو قسمتی شامل فرم مشخصات دموگرافیک و پرسش نامه ی درک از مراقبت بیهوده بود. همچنین داده ها با نرم افزار آماری </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> نسخه ی ۱۹ و آزمون های آماری </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">توصیفی و شاخص های مرکزی و پراکندگی</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">، بررسی و تجزیه و تحلیل شدند. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">برای بررسی رابطه ی بین متغیرها از ضریب همبستگی پیرسون، همبستگی جزئی و تی تست و آنالیز واریانس استفاده شد. یافته ها نشان داد اکثر پرستاران (۷/۶۵ درصد) درک متوسطی از مراقبت بیهوده داشتند. از میان متغیرهای دموگرافیک تنها بین میانگین ساعت کار در هفته، با درک از مراقبت بیهوده ارتباط آماری معنی داری وجود داشت (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">0/05</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">p</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">). با توجه به سطح متوسط درک پرستاران از مراقبت بیهوده، لازم است مداخلات مناسبی برای به حداقل رساندن تناوب مواجهه با مراقبت بیهوده و تنش حاصل از آن صورت گیرد. آموزش مکانیسم های سازگاری و افزایش شناخت پرستاران از موقعیت های منتج به مراقبت بیهوده، کاملاً ضروری به نظر می رسد.</span></span> هدایت جعفری http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5931&sid=1&slc_lang=fa <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">فرهنگ سازمانی تعیین کننده ی رفتار سازمان، ارزش ها، سنت ها و هنجارهای آن است. اخلاق کسب وکار مجموعه ای از ارزش هاست که تعیین می کند سازمان چقدر اخلاقی است. فضای فرهنگی سازمان، جوّ اخلاقی و رفتارهای سازمانی را شکل می دهد. بررسی روش های ارزشیابی و اعتباربخشی بیمارستان ها بیانگر جای خالی&nbsp;استانداردهای اخلاق کار و فرهنگ سازمانی است. هدف از این مطالعه شناخت ابعاد مختلف اعتباربخشی فرهنگی و ارزیابی بیمارستان ها براساس آن بود و </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">در دو بخش انجام شد. ابتدا، در یک مطالعه ی کیفی ازطریق مصاحبه با خبرگانی که به شیوه ی هدفمند انتخاب شدند، جلسات بحث گروهی متمرکز، برای شناخت ابعاد اعتباربخشی فرهنگی و تدوین کتابچه ی اعتباربخشی فرهنگی بیمارستان ها، برگزار شد. پس از نهایی شدن ابعاد و شاخص ها در مرحله ی دوم، بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی شیراز، براساس شاخص های تدوین شده، ارزیابی شدند. در مرحله ی دوم، از میان هفده بیمارستانِ هدف که دوره ی آموزش و آشنایی با شاخص ها را گذرانده و برای همکاری با طرح اعلام آمادگی کرده بودند، یازده بیمارستان که سازمان بیمارستان خود را براساس شاخص های کتابچه، &laquo;خودارزیابی&raquo; کرده بودند، وارد مطالعه شدند. از مطالعه ی کیفی، هفت موضوع اصلی و هفده زیرموضوع استخراج شد. موضوعات عبارت بودند از: توجه به موازین شرعی مورد درخواست بیماران، رضایتمندی بیماران و همراهان، رضایتمندی کارکنان، مراعات قواعد اخلاقی، قوانین پوشش، فعالیت های فرهنگی بیمارستان و آراستگی محیطی بیمارستان. امتیازات از صفر تا یک و نمرات کلی بیمارستان ها بین ۶۸/۰ تا ۷۸/۰ بود. یافته ها بیانگر قابلیت استفاده ی ابزار در ارزشیابی فرهنگی بیمارستان هاست و ابعاد استخراج شده تفاوت های بیمارستان ها را به خوبی نشان می دهد.</span></span> سیدعلی انجو http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5863&sid=1&slc_lang=fa <p><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">توجه روزافزون به آزادی های فردی در دهه های اخیر، موجب مطرح شدن اصل اخلاقی احترام به اتونومی بیمار و درک ضرورت مشارکت بیماران در تصمیم گیری های بالینی شد؛ اما روی دیگر سکه ی توجه روزافزون به اتونومی بیماران در عرصه ی تصمیم گیری های درمانی، وجود چالش جدی در تعیین محدوده ی پذیرفتنی برای ارزش نهادن به تصمیمات خودمختارانه ی بیماران است. این مسأله به ویژه زمانی که تصمیم بیمار، با تأمین بهترین منفعت برای او همسو نباشد، اهمیت بیشتری پیدا می کند. همچنین تأکید بیش از حد بر احترام به اتونومی بیماران می تواند نتایج منفی دیگری مانند کاهش احساس مسئولیت پزشک در قبال تأمین بهترین منفعت برای بیماران و نیز امکان تقابل اتونومی بیمار با منفعت سایر افراد جامعه داشته باشد. به طور کلی باید گفت درباره ی محدوده ی قابل قبول برای ارج نهادن به ترجیحات و تصمیمات </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">بیماران</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">، نظرات مختلفی وجود دارد. درحالی که گروهی از صاحب نظران محدودسازی دامنه ی تأثیر اتونومی بیماران را در عرصه ی تصمیم گیری های پزشکی حمایت می کنند، گروهی دیگر اعمال اتونومی از سوی بیماران را نه به عنوان یک حق بلکه به مثابه یک وظیفه ی اخلاقی قلمداد می نمایند. این مقاله به تحلیل و نقد دلایل مختلف نظریه پردازان هر دو گروه پرداخته و در انتها برای توجه همزمان به حق اتونومی بیماران، در ضمن پیشگیری از پیامدهای ناخواسته ی احترام بی قید و شرط به خواسته ها و ترجیحات آنان، سازوکار مناسبی پیشنهاد می نماید.</span></span></p> علیرضا پارساپور http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5958&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">بیماران مبتلا به یک بیماری پیشرفته، پیش رونده و لاعلاج یا صعب العلاج، به تدریج در وضعیتی قرار می گیرند که اقدامات درمانی، نتیجه ای در بهبود وضعیت و تجدید سلامتی آن ها ندارد و به تدریج، در آستانه ی مرگ قرار می گیرند. در این دوران، مراقبت هایی به بیمار ارائه می شود که به مراقبت های پایان حیات معروف اند. این مراقبت ها شامل درمان های طولانی کننده و نگه دارنده ی حیات بیمار و مراقبت های تسکینی می شوند. درمان های نگه دارنده ی حیات، زندگی بیمار را معمولاً، قدری طولانی تر می کنند؛ اما رنجی بسیار بر او تحمیل می شود؛ درحالی که، در مراقبت های تسکینی، بیمار احتمالاً مدتی کوتاه تر زنده می ماند؛ اما کمتر رنج می کشد. اکنون این سؤال مطرح است که آیا بیمار می تواند بین این دو شیوه، یکی را برگزیند؟ بیشتر فقها با توجه به قاعده ی &laquo;لزوم حفظ نفس&raquo;، معتقدند بیمار نمی تواند شیوه ی نخست یعنی درمان های نگه دارنده ی حیات را رد کند. این مقاله ابتدا به بررسی ادله ی قاعده ی لزوم حفظ نفس پرداخته و با تبیین دیدگاه فقها درباره ی انتخاب میان این مراقبت ها، اثبات می کند علی رغم پذیرفتن قاعده ی لزوم حفظ نفس، این قاعده محکوم به ادله ی &laquo;لاضرر و لاحرج&raquo; بوده و همچنین، به واسطه ی قاعده ی &laquo;سلطنت&raquo; تخصیص پذیر است؛ هرچند می توان قائل شد که با توجه به ادله ی قاعده ی لزوم حفظ نفس، بیمارانی که در این مرحله قرار می گیرند، تخصصاً از موضوع قاعده خارج اند.</span></span></div> فاطمه حیدری http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5690&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">سلامت حیطه ای گسترده تر از سلامت تن را شامل می شود و سلامت روح، روان و شخصیت اجتماعی را نیز در بر می گیرد. اثبات شده است که والدین نه تنها منتقل کننده ی صفات ژنتیکی به فرزندان هستند، بلکه ملکات اخلاقی و صفات اکتسابی را نیز به صورت اپی ژنتیکی به فرزندان منتقل می کنند. همین امر، مسئولیت والدین و خصوصاً، مادران را مضاعف می کند. در متون اسلامی، سفارش هایی درخصوص انتخاب همسر و نیز آداب مربوط به انعقاد نطفه و زمان بارداری یافت می شود که امروزه می توان آن ها را از عوامل اپی ژنتیکی در شکل دهی شخصیت کودک به شمار آورد. پرهیز از ازدواج با زنان بدخلق، یاد خدا هنگام انعقاد نطفه و پرهیز از انجام نکاح در زمان ها، مکان ها و حالت های خاص که تأثیری منفی بر روح و روان می گذارد، ازجمله ی این عوامل است. اگرچه با معیارهای امور تجربی نمی توان این عوامل را سنجید، تأثیر آن ها بر سلامت جنین به روش خاص خود بررسی شدنی است. چگونگی نقش مادر بر سلامت فرزند، از جنبه ی محیط، ژنتیک و اپی ژنتیک، پرسشی است که نگارندگان مقاله، کوشیده اند با پژوهش در منابع اسلامی و علوم جدید، به آن پاسخ دهند.</span></span></div> سیدمحمدحسن علم الهدی http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5683&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اصول اخلاق پزشکی نوین، به ویژه اصل ضررنرسانی، کادر درمانی را به پرهیز از هر گونه آسیب و زیان به بیمار توصیه می کند. فقهای اسلام نیز، با بهره گیری از منابع و متون دینی، قواعدی را عرضه کرده اند که در بسیاری از حوزه های زندگی کاربرد دارند. از جمله ی این قواعد، قاعده ی &laquo;لاضرر&raquo; است که در این مقاله به بررسی این قاعده و کاربردهای آن در پزشکی می پردازیم. افزون بر مباحث سندشناسی، فهم درست واژه های &laquo;ضرر&raquo; و &laquo;ضرار&raquo; و نفی یا نهی بودن حرف &laquo;لا&raquo; در ابتدای مستند قاعده، از مباحث اساسی و اختلافی است. پیوند اعضا، تنظیم خانواده و کنترل بارداری، مسئولیت پذیری در حفظ سلامت، لزوم مراجعه ی بیمار به پزشک برای معالجه، مسئولیت مدنی پزشکان در امر درمان و مسئولیت متولیان جامعه در کنترل ایدز، از مسائل مبتلابه امروز نظام سلامت است که قاعده ی لاضرر در آن ها جاری و ساری است.</span></span></div> محمود متوسل آرانی http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5685&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اخلاق حرفه ای به عنوان بخشی از مبحث اخلاق، جزء لاینفک هر رشته ای است. نگارندگان مقاله ی حاضر به دنبال یافتن پاسخ این پرسش بوده اند که آیا در قرآن و روایات، به اخلاق حرفه ای در حوزه</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ی پزشکی توجه شده است؟ همچنین نحوه</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ی مواجهه</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ی این منابع را با بحث اخلاق حرفه ای در پزشکی در کانون توجه قرار داده اند. سپس، با ذکر مهم ترین مبانی و اصول حاکم بر نظام آموزش پزشکی، درصدد تبیین اصول اخلاقی آن برآمده اند. روش پژوهش، تحلیلی</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">توصیفی و با رویکرد قرآنی</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">روایی بوده است که ضمن مرور برخی آیات قرآن، به مطالعه و شناسایی مواردی که به</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">عنوان اصول و مبانی اخلاق حرفه</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ای، در ارتباط با حرفه</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ی پزشکی&nbsp; بیشترین اهمیت را داشت پرداخته اند؛ البته موارد مهم دیگری نیز وجود دارد که در قالب کارهای پژوهشی دیگر می توان به آن ها پرداخت. توجه به مقالات و منابعی که در پیوند با این بحث نوشته شده اند و راه را برای تحقیقات بعدی فراهم می کنند، همواره مد نظر نگارندگان بوده ست. به منظور بررسی اصول اخلاقی حاکم بر روابط میان دانشجو و استاد در حوزه ی پزشکی، ابتدا با نگاه تفسیری به هر آیه، گزاره های اخلاقی تشکیل دهنده ی مضامین و جهت گیری های هر آیه استخراج و سپس نقش هدایتی هر کدام درج شده است؛ همچنین مفاهیم، جهت گیری ها و نقش هدایتی هر کدام از آیات استخراج شده است. مهم ترین مواردی که در کانون توجه قرار داشته عبارت اند از: استخراج آیات اخلاقی براساس مطالعه ی تفاسیر معاصر، استخراج مفاهیم و مضامین اخلاقی بیان شده در تفاسیر، یافتن ارتباط میان مفاهیم اخلاقی، پرداختن به نقش هدایتی هر کدام از مفاهیم اخلاقی، مقوله بندی مضامین و موضوعات اصلی و فرعی مشترک آیات.</span></span></div> نیکزاد عیسی زاده http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5948&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">دغدغه ها و نگرانی های اساسی در پیوند با سلامت پژوهش سبب شده است تا سوءرفتارهای پژوهشی در تحقیقات ایران به عنوان موضوعی در خور بررسی، در مطالعات مطرح شوند؛ اما لازمه ی داشتن سیاست عینی و خط مشی روشن برای مدیریت سوءرفتارهای پژوهشی و تمهید سلامت پژوهش در تحقیقات کشور، داشتن آگاهی و شناخت کافی درباره ی عوامل ایجادکننده ی آن هاست. در مطالعه ی حاضر تلاش شده تا شواهد گزارش شده در مطالعات داخل کشور درباره ی سوءرفتارهای پژوهشی و عوامل مؤثر بر آن ها بررسی شوند. به این منظور، سی مطالعه ی انجام شده درباره ی سوءرفتارهای پژوهشی ایران شناسایی و برای مطالعه ی اسنادی انتخاب شدند. عوامل شناسایی شده از شواهد مربوط به سوءرفتارهای پژوهشی گزارش شده در ذیل سه مجموعه ی ۱. عوامل ساختاری شامل فشار نشر، سیاست های ارتقای علمی، تأمین بودجه ی پژوهش و حفظ موقعیت شغلی؛ ۲. عوامل سازمانی شامل محیط پژوهش، فعالیت های نظارتی کنترلی بر پژوهش و آموزش فعالیت های پژوهشی؛ ۳. عوامل فردی شامل مهارت های پژوهشی، مدرک گرایی، منافع مالی حاصل از پژوهش، درک و قضاوت اخلاقی فرد تعیین و تعریف شدند. بر این اساس، الگوی تحلیلی عوامل مؤثر برای سوءرفتارهای پژوهشی گزارش شده در مطالعات ایران تدوین شد. همچنین نتایج این مطالعه نشان دادند که مطالعات انجام شده در کشور آن چنان که باید، به بررسی متغیرهای مربوط به عوامل فرهنگی و عوامل موقعیتی، نپرداخته اند و عمدتاً به مصادیق بارز سوءرفتارهای پژوهشی مانند داده سازی و تحریف داده ها، به ویژه سرقت علمی، توجه کرده اند.</span></span></div> مریم ناخدا http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5933&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">بروز اَشکال مختلف روابط اقتصادی و تمایل حرفه مندان به کسب درآمد بیشتر، باعث ایجاد چالش های جدید در حرفه ی دندان پزشکی شده است؛ تعارض منافع یکی از این چالش هاست. جامعه انتظار دارد دندان پزشک در اقدامات حرفه ای خود منفعت و سلامت بیماران را در اولویت خود قرار دهد. در تعارض منافع، بین وظایف دندان پزشک در قبال بیمار و منافع شخصی اش تعارض به وجود می آید.</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">مهم ترین نگرانی موجود، در اولویت قرارگرفتن اهداف تجاری به جای ارائه ی خدمات مبتنی بر دانش تخصصی از سوی دندان پزشکان است که می تواند به تنزل اعتماد بیمار به آنان منجر شود. تعارض منافع ممکن است به اشکال مختلف رخ دهد که از مهم ترین آن ها می توان به سهم خواری، خودارجاعی، دریافت هدیه از بیمار و صنعت اشاره کرد که در مقاله ی حاضر به صورت چهار نمونه ی بالینی بررسی خواهد شد.</span></span></div> اعظم خورشیدیان http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5684&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">یکی از منابع مهم در طب سنتی اسلامی، روایات برجای مانده از معصومین علیهم السلام است. اولین شرط برای بهره گیری از این روایات، به ویژه در طب، فهم دقیق و درست آن هاست.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> وجود</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ویژگی هایی مانند دارابودن وجوه مختلف معنایی، اطلاق و</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">تقیید،</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">عمومیت و</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">خصوصیت معنا، محکم و</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">متشابه بودن، ناسخ و</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">منسوخ بودن،</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">از سویی و</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> گذار روایات مذکور از دوران های </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">پر</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">فرازونشیب تاریخی و </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">درنتیجه، بروز آسیب هایی مختلف چون: تحریف معنوی و لفظی، نقل به معنا، ابهام،</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ایجاز،</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">جعل و... در این روایات از سوی دیگر، فهم نظام مند</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">و</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">صحیح آن ها را بر تحقق شرایطی خاص و به کارگیری قواعد فهم، استوار ساخته است. استفاده از قراین متصل در فهم روایات طبی، بیشترین کاربرد را در میان قواعد فهم دارد. تحقیق حاضر با بررسی روایات مرتبط، قراین متصل به آن ها را تحلیل و چگونگی به کارگیری آن ها در فهم این دسته از روایات را مطالعه کرده است.</span></span></p> نیکزاد عیسی زاده http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5957&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اخلاق پزشکی، دانشی کهن است. برخی از موضوعات مطرح در آن، سابقه ای تاریخی دارد و برخی دیگر از چالش های آن، نوین است و با پیشرفت</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&lrm;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">های فناوری پدید آمده است. یکی از این چالش</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&lrm;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ها که سابقه ای تاریخی دارد اما به تازگی نمودی بیشتر یافته، &laquo;</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">بی نتیجه </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> بودن درمان&raquo; است. در تعریف آن گفته شده است، درمانی که نتواند به هدف تعیین شده ی خود برسد، بی نتیجه خواهد بود. این موضوع در اواخر دهه ی هشتاد میلادی، تحت عنوان واژه ی </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">Medical Futility</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> وارد متون پزشکی شد. براساس این بررسی، می</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&lrm;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">توان نتیجه گرفت که این واژه را زمانی باید به کار ببریم که احتمالاً، اقدام درمانی، نتیجه ی مطلوب و آن &laquo;نتیجه &raquo;ای را که تیم سلامت و بیمار/خانواده به دنبال آن هستند (سلامت بیمار)، محقق نخواهد کرد. در کشور ما برای این عبارت، معادل هایی گوناگون ارائه شده است؛ &laquo;بی</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&lrm;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">فایدگی پزشکی&raquo;، &laquo;بیهودگی در پزشکی&raquo; و حتی &laquo;درمان نابه جا&raquo; از آن جمله اند. این مقاله در جست وجوی معادل فارسی مناسب برای این مفهوم است. ازآنجاکه ممکن است استفاده از تعابیری مانند &laquo;بیهوده&raquo; یا &laquo;بی</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&lrm;</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">فایده&raquo;، باعث برداشت نادرست و پدیدآمدن سوءتفاهم میان بیمار/خانواده و تیم پزشکی شود و اعتماد بین بیمار/خانواده و تیم پزشکی را در معرض آسیب قرار دهد، بهترین تعبیری که به نظر می رسد می توان جایگزین این واژه ی انگلیسی کرد، تعبیر &laquo;درمان </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">بی نتیجه</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">&raquo; است.</span></span></div> سعید نظری توکلی http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5701&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اخلاق پزشکی دانشی میان رشته ای است که گستره ی آن سلامت عمومی را در بر می گیرد و سلامت مفهومی کلی است که شامل ابعاد جسمی، معنوی، شناختی و اخلاقی می شود. در این میان &laquo;سلامت اخلاقی&raquo;، به عنوان یکی از مصادیق اخلاق پزشکی در نظر گرفته شده که در</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">این پژوهش با روش تحلیل محتوایی بین اسلام و فمینیسم در تأثیر جنسیت در اخلاق بررسی می شود. تأثیر یا عدم تأثیر جنسیت در اخلاق، مهم ترین اختلاف اسلام با فمینیسم است.</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">روح این اختلاف در مبانی معرفت شناختی دو دیدگاه آشکار می شود: اسلام خداوند و فمینیسم بشر را تعیین کننده ی اخلاق و رفتارهای اخلاقی می داند. در اسلام، جنسیت در اخلاق و چگونگی رفتارهای اخلاقی اثرگذار است و موجب تفاوت رفتارهای اخلاقی بین زن و مرد می شود؛</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اما در دیدگاه فمینیسم، جنسیت در رفتارهای اخلاقی اثر نمی گذارد؛ آنان با قائل شدن به تشابه زن و مرد در حوزه ی رفتارهای اخلاقی، نقش های جنسیتی اخلاقی را که نظام آفرینش بر عهده ی هر یک از آنان نهاده، نادیده گرفته و با طرح همسانی جنسیتی زنان و مردان به اخلاق &laquo;دوجنسیتی&raquo; </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">(Bigender)</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> رو آورده است. این نگرش علاوه بر آسیب رساندن به سلامت اخلاقی، پیامدهایی غیراخلاقی نیز در پی داشته است. نوشتار حاضر سعی دارد ضمن ارزیابی نحله های مختلف فمینیستی، به تبیین دیدگاه اسلام و پیامدهای دیدگاه فمینیسم در موضوع تأثیر جنسیت در اخلاق بپردازد.</span></span></div> قاسم احمدی http://journals.tums.ac.ir/ijme/browse.php?a_id=5902&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">اخلاق فضیلت مدار در </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">ارتباط</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;"> پزشک و بیمار، یعنی ابتدا اخلاق پزشکی را به اخلاق پزشکان فروکاهیم و سپس پزشک اخلاقی را پزشکی بدانیم که به فضائل اخلاقی متصف باشد. فضائل اخلاقی در آموزه های شیعی قریب ۱۵۰ عددند که بسیاری از آن ها به حوزه ی درمان ارتباط پیدا نمی کنند. حدود هشتاد فضیلت به حرفه ی پزشکی مرتبط می شوند؛ اما این تعداد هم زیاد است و نمی توان با استفاده از آیات و روایات، به تحلیل آن ها پرداخت؛ ازاین رو، لزوماً دو کار باید صورت پذیرد: ۱. فضائل مرتبط با حرفه ی پزشکی محدودتر شوند؛ ۲. فضائل محدودشده، در ارتباط با حرفه ی پزشکی تحلیل شوند. باور و عمل به فضائل تأکیدشده در آموزه های شیعی به نگاه توحیدی در طبابت منتهی می شود و جهان بینی ای متفاوت و متعالی به پزشکان اهدا می کند. این بینش که بر پایه ی آموزه های <em>قرآن</em> و احادیث معصومان(س) است، طبابت را ابتدا رابطه ای الهی می داند و سپس، به ارتباط پزشک با دیگران می پردازد. این مقاله، رابطه ی الهی طبیب و نقش آن بر طبابت را تحلیل می کند. با استفاده از مطالعه ی کتابخانه ای ۱۳۷ فضیلت اخلاقی جمع آوری شدند و سپس، با استفاده از روش آنالیز عاملی (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">Factor Analysis</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:lotus;">)، فضائل مرتبط با حوزه ی درمان به سیزده فضیلت محدود و با استفاده از مطالعه ی کتابخانه ای و بحث تمرکز گروهی، این فضائل در ارتباط با حوزه ی درمان تحلیل شدند. نتیجه آنکه، چنانچه اخلاق پزشکی را مبتنی بر فضیلت بدانیم و فضائل را مبتنی بر آموزه های شیعی تفسیر و تعبیر کنیم، آنگاه به نگاه توحیدی در طبابت خواهیم رسید. این نگاه توحیدی، وجه متمایز اخلاق پزشکی شیعی و سکولار خواهد بود و به پیوند ایمان و اخلاق کمکی شایان می کند.</span></span></div> امیراحمد شجاعی