275 نتیجه برای پزشک
علیرضا باقری، فریبا اصغری، باقر لاریجانی،
دوره 3، شماره 2 - ( 1-1389 )
چکیده
به منظور تربیت افرادی که توانایی آموزش، نقد، بررسی و پژوهش در حوزهی اخلاق پزشکی و بهطور اعم اخلاق زیستی را داشته باشند دورههای کوتاه و بلند مدت متفاوتی در دانشگاههای سراسر دنیا ارائه گردیده است. بهطوری که هم اینک در بعضی از کشورها دورههای آموزش کوتاه مدت اخلاق پزشکی نظیر Master of Public Health (MPH) اخلاق پزشکی جایگاه ویژهای در پاسخ به نیاز تربیت نیروهای کارآمد در این زمینه یافته است. در ایران دورهی MPH همزمان با تأسیس دانشکدهی بهداشت در سال 1342 راهاندازی شد و تا کنون اصلاحات قابل توجهی در برنامهی درسی آن ایجاد شده است. هم اینک تعداد زیادی از پزشکان با گذراندن این دوره مشغول ارائهی خدمت در نظام سلامت میباشند. با توجه به اینکه این دوره میتواند بستر مناسبی برای تربیت نیروهای کارآمد در زمینهی اخلاق پزشکی باشد، دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1384 مصمم گردید تا در برنامهی کوتاه مدت خود در اقدامی زود بازده به برگزاری دورهی MPH اخلاق پزشکی اقدام نماید. در ارزیابی که از برگزاری 4 دوره MPH اخلاق پزشکی حاصل گردیده است میتوان ادعا نمود که این دوره توانسته است افرادی را در این حوزه جذب نموده و آموزش داده بهطوری که هم اکنون هر یک در حیطهی فعالیت خود پاسخگوی بخشی از نیازهای اخلاقی در حوزهی پزشکی و سلامت در کشور میباشند.
عبدالحسن کاظمی، علیرضا پور سلیمانی، علی فخاری، کاظم مداین،
دوره 3، شماره 2 - ( 1-1389 )
چکیده
از نظر مبانی اخلاق پزشکی، مطلع شدن بیمار از شرایط بیماری خود جزو حقوق اولیهی بیماران محسوب میشود ولی تصمیمگیری در مورد بیان حقایق مربوط به وضعیت سلامتی و ناخوشی بیمار به خود وی یا اطرافیان ذیحق بیمار، عملاً با محدودیتهای متعددی روبهرو میشود. در این بررسی با استفاده از منابع تخصصی و مساعدت اساتید صاحبنظر اخلاق زیستی - پزشکی، پرسشی پایا و معتبر در ارتباط با مسائل حرفهای شایع در مورد حقیقتگویی و بیان حقایق بیماری به بیمار تنظیم گردید و نظرات 200 نفر از شاغلان پزشکی در بیمارستانهای آموزشی وابسته به دانشکدهی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در مورد این پرسش جمعآوری شد. تجزیه و تحلیل نظرات جمعآوری شده نشان میدهد که برای بیان حقایق بیماری به بیمار در بیشتر زمینههایی که تصور ضرری برای بیمار یا مصالح عمومی وی وجود داشت، پزشکان مورد سؤال، برای بیمار «حق ندانستن» را بر «حق دانستن» اولی تشخیص میدادند و اجمالاً بر این نکته اذعان داشتند که خلأ آموزش رسمی در این زمینه در نظام آموزش پزشکی، احساس میشود.
مواجهه با مسائل تلخ مربوط به بیماری و نحوهی بیان این حقایق به بیمار و اطرافیانش نقش تعیینکنندهای در روابط پزشک و بیمار یا اساساً پزشک و جامعه ایفا میکند و با توجه بهنظرات پزشکان شاغل در بیمارستانهای آموزشی وابسته به دانشکدهی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در این مورد، بهعنوان نمونهای از جامعهی پزشکی کشور، بررسی حاضر میتواند زمینهساز تحقیقات بیشتر در این زمینه و نگرش نوین به مسائل اخلاق پزشکی در نظام آموزش پزشکی کشور باشد.
ایرج شاکرینیا،
دوره 3، شماره 3 - ( 2-1389 )
چکیده
هدف این پژوهش بررسی کیفی دیدگاهها، نگرشها و احساسات متخصصان پزشکی در رابطه با تبلیغ و مسائل اخلاقی مرتبط با آن است. بدینمنظور 12 متخصص پزشکی (پوست، مو و زیبایی؛ جراحی؛ غدد؛ ارتوپدی؛ چشم) با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. جمعآوری اطلاعات با استفاده از مصاحبهی عمیق فردی صورت گرفت. دادههای کلامی، پس از آنکه کلمه به کلمه ثبت شدند مورد تحلیل محتوی قرار گرفتند. تحلیل نتایج به روش کلایزی در هفت مقوله قرار گرفت و نتایج بهدست آمده نشان داد که پزشکان، تبلیغات پزشکی موجود را به دو صورت مناسب و نامناسب (اخلاقی و غیراخلاقی) دستهبندی کرده، موافق تبلیغ مناسب (اخلاقی) هستند. پزشکان مورد بررسی ضمن اینکه به شیوههای تبلیغی وقوف مطلوب داشتند شیوههای تبلیغی در ایران را اخلاقیتر ارزیابی کردند. پزشکان مورد بررسی دلیل استفادهی برخی از پزشکان از شیوههای تبلیغی نامناسب را روحیهی سودجویی، چشم و همچشمی، نیازهای اقتصادی و شهرتطلبی قلمداد کرده، در عین حال اعتقاد داشتند که بهترین تبلیغ برای پزشک انجام دقیق و کامل فعالیتهایی است که در جامعه برای پزشکان در نظر گرفته شده است. در مجموع پزشکان در برخی تخصصهای پزشکی، وجود تبلیغات نامناسب را رایجتر میدانند و بهطور کلی تبلیغات نامناسب و غیراخلاقی را دون شأن و موقعیت پزشکان میدانند.
حمید کاویانی پویا،
دوره 3، شماره 3 - ( 2-1389 )
چکیده
ایرانیان از نخستین ملتهایی بودند که در زمینهی پزشکی و دستیابی به درمان بیماریها و علاج دردها به تکاپو پرداخته و با گذر ایام بر دانش و آگاهی خود در این زمینه افزودند. در این تکاپو و کوشش برای فهم و اطلاع از دانش پزشکی و علم طبابت نخستین مراکز درمانی برای گرد آمدن بیماران و پزشکان احداث گردید. با احداث نخستین مراکز درمانی که در آنجا پزشکان و بیماران مستقیماً با یکدیگر ارتباط مییافتند، علم پزشکی بهتدریج رشد و نمو پیدا کرده و با گردآمدن پزشکان و بیماران در مکانی خاص و منحصر، بیمارستانها و مراکز درمانی پیشرفت بسزایی نمودند تا بدین گونه که در نخستین دوران حکومت ساسانیان (270 م- 224 م) بزرگترین مرکز آموزشی - درمانی در ایران تأسیس یافت و از اقصاء نقاط دنیای آن روزگار افرادی که طالب علم یا در دانش پزشکی متبحر بودند به این مرکز علمی - درمانی (جندی شاپور) سرازیر گشتند. بنابراین، نخستین بیمارستانها در ایران پدید آمده و بعدها در جهان اسلام و در بین دیگر ملتها انتشار و رواج یافت.
در این مقاله ابتدا مطالب مربوط به تاریخ مراکز درمانی در ایران از طریق مطالعهی کتابخانهای جمع آوری و سپس این مطالب بر اساس اعتبار منابع دستهبندی شده است. در تدوین متن حاضر روش توصیفی و تحلیلی در کنار هم مورد استفاده قرار گرفته و دیدگاههای مختلف نویسندگان دربارهی تاریخ مراکز درمانی درنظر گرفته و بررسی شده است و تا حد امکان سعی بر ارائهی مطالب جدید و مفیدی در رابطه با تاریخ پزشکی گردیده است.
باقر لاریجانی، فرزانه زاهدی انارکی،
دوره 3، شماره 3 - ( 2-1389 )
چکیده
اخلاق زیستی بهعنوان یک علم نوین و میانرشتهای توجه بسیاری از محققان و دانشمندان و برنامهریزان تحصیلات عالی را در دانشگاههای معتبر جهان جلب نموده است. طی دهههای اخیر اخلاق پزشکی بهعنوان زیرشاخهی عمدهی اخلاق زیستی، شاهد استقبال چشمگیر دانشجویان، محققان، اساتید و متخصصان رشتههای مختلف بوده است. کاربردی شدن و استفادهی بالینی از متخصصان اخلاق پزشکی، گسترش و توسعهی دانش در این حوزه را اهمیت بیشتری بخشیده است. از این رو، دانشگاههای معتبر جهان ضمن ایجاد دورههای تخصصی مختلف در این حوزه، به برپایی دورههای مجازی که عمومیت و فراگیری بیشتری دارد روی آوردهاند. در این مقالهی کوتاه که با بهرهگیری از یک مطالعهی کتابخانهای به رشتهی تحریر درآمده است، ضمن مرور تاریخچه، مزایا و زیرساختهای آموزش مجازی بهصورت مختصر، به موضوع آموزش اخلاق زیستی در کشور و ضرورت ایجاد دورههای مجازی در این حوزه پرداخته شده است. بهنظر میرسد برپایی دورهی مجازی آموزش اخلاق زیستی و اخلاق پزشکی در کشور با تأکید بر مبانی فرهنگ ایرانی- اسلامی یک ضرورت اساسی باشد.
سید محمد اکرمی، امیر باستانی، زهرا اوسطی،
دوره 3، شماره 4 - ( 7-1389 )
چکیده
سقط درمانی به ختم حاملگی قبل از قابلیت حیات جنین، برای حفظ سلامت مادر یا به دلیل بیماریهای جنینی اطلاق میشود. قانونگذار ایرانی پس از طرح نظرات فقهی و حقوقی پیرامون جواز سقط جنین قبل از ولوج روح به علت بیماریهای خاص، سرانجام در سال 1384 سقط درمانی را قانونی شناخت.
جهت نقد و بررسی صدور مجوز سقط جنین در مقالهی حاضر، کتب و مقالات فارسی و انگلیسی مرتبط با استفاده از کلمات کلیدی سقط جنین، سقط درمانی و خطای پزشکی بررسی شدند.
در این مقاله پس از پرداختن به تعاریف مربوط به سقط جنین، سقط درمانی و جواز یا حرمت سقط جنین قبل از ولوج روح به موردی اشاره میشود که در یکی از مراکز پزشکی قانونی با وجود تشخیص غیر قطعی اختلال کروموزومی جنین در هفتهی شانزدهم بارداری مجوز سقط صادر شده است. ابعاد گوناگون این موضوع از حیث رخداد خطای پزشکی بررسی شده است.
سقط درمانی راهکاری است که قانونگذار برای پیشگیری از بروز مشکلات آتی برای مادر، جنین و یا اجتماع آن را مجاز شناخته است. از آنجا که قانون سقط درمانی و آییننامهی آن با در نظر گرفتن مبانی شرع مقدس و علوم روز پزشکی تهیه و تنظیم گردیده، ضروری است پزشکان و مقامات مجاز در صدور مجوز این عمل، اصول اخلاقی و حقوقی را با دقت ویژهای مراعات نمایند.
مهدی فراتی کاشانی، سهیلا دبیران، مهشاد نوروزی، کیارش آرامش،
دوره 3، شماره 4 - ( 7-1389 )
چکیده
با توجه به اهمیت تعهد حرفهای در خدمات پزشکی، ارائهی ابزاری مناسب جهت سنجش تعهد حرفهای و بررسی تأثیر عواملی همچون آموزش برای آن ضروری است. یکی از بهترین ابزارهای سنجش تعهد حرفهای، پرسشنامهی Wake-Forest است که به منظور سنجش اعتماد بیمار به پزشک مورد استفاده قرار میگیرد. هدف این پژوهش معرفی ویراست فارسی این پرسشنامه است.
در این مطالعه پس از تهیهی ترجمهی فارسی پرسشنامه و بررسی روایی آن توسط متخصصان این امر و آزمون آن در مطالعهی اولیه، پرسشنامه توسط 159 بیمار بستری در بخشهای داخلی، جراحی و زنان بیمارستان امام خمینی تکمیل شده و نتایج حاصل از آن جهت تعیین نمرهی تعهد حرفهای دستیاران و سنجش روایی ساختاری پرسشنامه تحت بررسی قرار گرفت. همچنین تأثیر فاکتورهای دموگرافیک بیماران بر میزان اعتماد آنان به پزشک سنجیده شد.
پرسشنامه از پایایی مناسب برخوردار بود. همبستگی نمرهی هر سؤال با امتیاز کل پرسشنامه، و همچنین همبستگی بین سؤالات مناسب بود. میانگین نمرهی اعتماد بیماران به دستیاران 69/39 (7/6 = SD) از حداکثر 50 نمره بهدست آمد. توزیع دادههای حاصل از پرسشنامه از توزیع نرمال تبعیت میکرد. بین متغیرهای دموگرافیکِ بیماران با امتیاز حاصل از پرسشنامه ارتباط معنیداری دیده نشد.
ویراست فارسی پرسشنامه Wake-Forest از روایی ساختاری مناسبی برخوردار است و میتواند جهت سنجش میزان اعتماد بیمار به پزشک و همچنین سنجش سطح تعهد حرفهای پزشکان بهکار رود. ادامهی مطالعات جهت همسو سازی این پرسشنامه با فرهنگ کشور توصیه میشود.
فرشته آهنگری،
دوره 3، شماره 5 - ( 3-1389 )
چکیده
پیشینهی هزاران سالهی آیین پزشکی در ایران با رجوع به متون زرتشتی مستند میگردد؛ هر چند اغلب بر این گمانند یونانیان و بالاخص بقراط، علم پزشکی را قانونمند نمودند، بایستهی آگاهی است که تمدنهای قدیمیتر از یونان چون بابل، آشور، کلده، مصر، و هند، پیشروان آیین و اخلاق پزشکی بودهاند و استوارتر از همهی اسناد تاریخی، قوانین مربوط به پزشکان نگاشته شده در سنگ نبشتهی حمورابی حاکی از تقدم دیگر تمدنها در نظم و نسق آیین پزشکی است. در ایران باستان، قوانین متقن پزشکی وجود داشته و علم پزشکی همگام با تمدن آن روزگاران، رشتههای مختلف و دستاوردهای متفاوتی داشته است که از طریق جنگها و رفت و آمدهای ایرانیان و یونانیان به تمدن یونان منتقل و به نام آنها شهره گردید. در مقالهی حاضر با مراجعه به اسناد و متون تاریخی، پیشینهی پزشکی در ایران و کیفیت آغاز تعامل پزشکان ایرانی و یونانی مورد تفحص قرار گرفته است.
کاظم خدادوست، سید فاضل حسینی، محمد علی محجل شجا،
دوره 3، شماره 5 - ( 3-1389 )
چکیده
مهمترین بحران زندگی اجتماعی انسان در دوران مختلف تاریخ بشر، مسألهی اخلاق و نحوهی سلوک انسان در جامعه با همنوعان خود بوده است. هرچه زندگی انسان پیچیدهتر میشود، مسألهی اخلاق هم شکل پیچیدهتری به خود گرفته و تعریف اخلاقی روابط انسانها در جامعه مشکلتر و تشخیص مصادیق اخلاقی از غیراخلاقی دشوارتر میگردد. در جامعهی پزشکی بحث اخلاق بهدلیل اهمیت این حرفه از جایگاه ویژهای برخوردار است و حتی مباحث اخلاق پزشکی با عنوان medical ethics مباحث علمی بسیار جدی و گستردهای را به خود اختصاص داده است. علت تأکید بر اهمیت اخلاق پزشکی اساساً به این خاطر است که مسائل آن فراتر از اخلاق عمومی است. درعرصهی پزشکی این حکم صادق است که اساساً حرکت طب بر محور اخلاق بوده و پایههای آن بر مبانی اخلاقی استوار است. لذا در این مقــاله سعی میشود دیدگاه مربوط به موضوع اخلاق پزشکی در ایران باستان و دورهی اسلامی، نقش و اهمیت آن در جهت برخورد انسانی، شرافتمندانه و احترامآمیز مورد بررسی قرار گیرد.
با توجه به اهمیت و نقش اساسی علم اخلاق در حرفهی پزشکی، باید اذعان داشت که در گذشته، شناخت و معرفت نسبت به حقایق در میان حکیمان محکمتر و افزون بر داشتن درجات بالای علمی، از منزلتی روحانی نیز بهرهمند بودند. به همین نسبت نیز التزام آنان به اخلاق و معنویات کاملتر بوده و در حفظ ارزشهای اخلاقی بسیار میکوشیدند و همانند پیشوایان دینی، الگویی شایسته بوده و مردم را به نیکی و نجابت، راهنمایی میکردند. افعال اخلاقی، اساسیترین راه وصول به این مقصد هستند و رعایت معیارهای اخلاقی در پزشکی بسان خلعتی خواهد بود که پوشیدن آن زیبندهی قامت همگی اطباست.
محمد رنجبر، اعظم سامیه زرگر، عارفه دهقانی،
دوره 3، شماره 5 - ( 9-1389 )
چکیده
رضایتمندی بیماران یکی از مشخصههای اثربخشی بیمارستان محسوب میشود و لازمهی دستیابی به آن رعایت حقوق بیماران است. بنابراین ضرورت ایجاب مینماید که کلیهی کادر درمانی و افراد درگیر با بیمار از جمله دانشجویان دورهی کارآموزی از منشور حقوق بیمار آگاهی کامل داشته و خود را ملزم به رعایت آن بدانند.
مطالعه حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و بهصورت مقطعی در نیمهی اول سال 1388 انجام گرفته است. جامعهی پژوهش شامل کلیهی دانشجویان دورهی کارآموزی بالینی بیمارستانهای آموزشی شهر یزد است. روش نمونهگیری بهصورت طبقهای تصادفی بوده و برای جمعآوری دادهها از پرسشنامهای 3 قسمتی استفاده گردید. برای تجزیه و تحلیل دادهها نیز از نرمافزار SPSS نسخهی 16 استفاده شد.
یافتههای پژوهش نشان میدهد که 6/35 درصد از دانشجویان از سطح آگاهی ضعیف، 7/27 درصد از سطح آگاهی متوسط و 7/36 درصد از سطح آگاهی خوب برخوردار بودند. بیشترین آگاهی دانشجویان در حیطهی «حق آزادی فردی» و کمترین آگاهی آنها در حیطهی «حق دسترسی به خدمات درمانی» بوده استP)، جنس (042/0=P)، مقطع تحصیلی (008/0=P) و رشتهی تحصیلی (003/0=P) رابطهی معنیداری مشاهده گردید.
با توجه به ارتباط مستقیم و نزدیک دانشجویان با بیماران و پروندههای پزشکی آنها و با توجه به اینکه بیش از 63 درصد دانشجویان آگاهی ضعیفی نسبت به حقوق بیمار داشتند، ضرورت آموزشهای جدیتر و کاملتر مورد تأکید قرار میگیرد.
فرزانه زاهدی، باقر لاریجانی،
دوره 3، شماره 5 - ( 9-1389 )
چکیده
در اخلاق پزشکی نوین، یکی از مهمترین حقوق بیمار احترام به اختیار فردی است. بر اساس آن پزشک ملزم به ارائهی اطلاعات لازم به بیمار است؛ بهنحوی که او بتواند بر اساس اطلاعات دریافتی در مورد بیماری خود و شیوه پیگیری مراحل تشخیصی درمانی تصمیم بگیرد. این در حالی است که در بسیاری از فرهنگها و جوامع گفتن حقیقت در مورد تشخیص یک بیماری جدی و احتمالاً مهلک امری مشکل و مورد بحث است.
آنچه در این مقاله خواهید یافت مروری بر برخی مطالعات انجام شده در جوامع مختلف و تا حدودی مقایسهی دیدگاهها در جوامع شرقی و غربی است. همچنین، ذکر کلی دیدگاه اسلام در این خصوص، و اشاره به سیاستهای جاری در کشورهای اسلامی، تأثیر فرهنگ اجتماعی بر رفتار عوام و خواص را وضوح بیشتری خواهد بخشید.
در جوامع مختلف، دیدگاههای متفاوتی در مورد حقیقتگویی و انتقال خبر بد به بیمار وجود دارد. بهنظر میرسد تفوق اصل «اختیار فردی» در غرب، الزام بیان حقیقت به بیمار را در جوامع غربی قابل پذیرش نموده است. اما در بسیاری از جوامع شرقی، به علت محوریت خانواده و اولویت اصل «عدم ضرر» نسبت به «اختیار فردی» کتمان حقیقت بیماری امری رایج است. علل این امر در برخی مطالعات بررسی گردیده است. در بسیاری جوامع، حرکت بهسوی افزایش توانمندی و آگاهی فردی برای تصمیمگیری آگاهانه مبتنی بر اختیار، شتابی قابل توجه دارد. آموزههای دینی اسلام، بر حق بیمار بر دانستن حقیقت و لزوم فراهم آوردن شرایط لازم برای بهرهگیری بهتر از روزهای پایان حیات تأکید دارد؛ هرچند ملاحظات اخلاقی در خصوص عدم ایجاد ترس و نگرانی بیمورد در بیمار را نیز مورد توجه قرار میدهد.
تدوین و اجرای دستورالعملهای خاصی جهت تسهیل بیان حقیقت به بیمار در برخی کشورها به انجام رسیده است. در کشور ما نیز بهنظر میرسد توجه به افزایش آگاهیهای عمومی و نیز ارتقای مهارتهای ارتباطی پزشکان و تیم پزشکی در خصوص نحوهی انتقال خبر بد، در کنار تدوین دستورالعملهای لازم ضرورت دارد.
فرشته آهنگری،
دوره 4، شماره 1 - ( 12-1389 )
چکیده
پزشکی در ایران باستان به دو شاخهی مینو پزشکی (روان پزشکی ) و گیتیپزشکی (تن پزشکی) تقسیم میشد که شش زیر شاخه را در بر میگرفت. ریاست کل پزشکان ایران را برترین شخص روحانی به عهده داشت و تمامی پزشکان، به رعایت قوانین و وظایف حرفهای موظف بودند. مبحث شناخت بیماریها، دارو و درمان، و پیشگیری و بهداشت نیز از موضوعات مورد توجه پزشکان ایران باستان بوده که در کتب زرتشتی اطلاعاتی بر جا مانده است.
در پژوهش حاضر، تمامی اطلاعات حوزههای یاد شده در ذیل عناوین مطرح در مقاله، جمعآوری و طبقهبندی گردیدهاند. البته برای نخستین مرتبه در پژوهشهای مربوط به پزشکی ایران باستان از رسالهی پزشکی موجود در مجموعهی عظیم دینکرد بهعنوان ماخذ اصلی برای گردآوری و تنظیم اطلاعات بهره برده شده است.
فرجاد لرستانی، ناهید دهقان نیری، مهشاد نوروزی، کیارش آرامش،
دوره 4، شماره 1 - ( 9-1389 )
چکیده
پوشش و ظاهر پزشک بر رابطهی او با بیمار تأثیر بسزایی دارد. کارورزان و کارآموزان رشتهی پزشکی بهواسطهی نقش حرفهای که در طول دوران تحصیل خود ایفا میکنند ملزم به رعایت معیارهای رفتار حرفهای هستند. این پژوهش به بررسی دیدگاه کارورزان و کارآموزان در ارتباط با ویژگیهای ظاهری و پوشش حرفهای دانشجویان پرداخته است.
در این مطالعه پس از تهیهی پرسشنامه و بررسی روایی آن توسط متخصصین امر و آزمون آن در مطالعهی مقدماتی، پرسشنامهی مورد نظر توسط 337 نفر از کارورزان و کارآموزان دانشگاه علوم پزشکی در بیمارستانهای شریعتی، امام خمینی و سینا که توسط روش سهمیهای انتخاب شده بودند، تکمیل شد. سپس دیدگاه ایشان در 5 بُعد مختلف سنجیده شد.
در ارتباط با ویژگیهای ظاهری دانشجوی پزشکی،177 نفر (5/52 درصد) و نمرهی متوسط 70 نفر (8/20 درصد) نمرهی بالا کسب کردند. در ارتباط با ویژگیهای پوشش حرفهای، 216 نفر (1/64 درصد) نمرهی متوسط و 54 نفر (16 درصد) نمرهی بالا کسب نمودند. در مورد آرایش و پیرایش دانشجوی پزشکی، 188 نفر (8/55 درصد) نمرهی متوسط و 75 نفر (3/22 درصد) نمرهی بالا کسب کردند. در زمینهی رعایت بهداشت و نظافت فردی توسط دانشجوی پزشکی، 223 نفر (2/66 درصد) کاملاً موافق و 114 نفر (8/33 درصد) موافق بودند. در نهایت، در ارتباط با ویژگیهای کلی پوشش و ظاهر حرفهای دانشجوی پزشکی، 210 نفر (3/62 درصد) نمرهی متوسط و 58 نفر (2/17 درصد) نمرهی بالا کسب کردند. دیدگاه کارورزان و کارآموزان در ارتباط با ویژگیهای پوشش و ظاهر حرفهای با سن، جنس و مقطع تحصیلی ارتباط معنیدار داشت (P< 0.05).
از نتایج پژوهش چنین برآمد که آموزش اهمیت پوشش و ظاهر حرفهای و چگونگی آن، مهمترین اقدام جهت ارتقاء سطح رعایت معیارهای پوشش و ظاهر حرفهای توسط کارآموزان و کارورزان است. تدوین کدهای پوشش و ظاهر حرفهای کمک شایانی به تحقق این هدف خواهد کرد
حسین درگاهی، رضا صفدری، سعید اصغریان،
دوره 4، شماره 1 - ( 9-1389 )
چکیده
نخستین گام در راه مبارزه با پیشگیری و کنترل یک پدیدهی اجتماعی، شناسایی صحیح و کامل این پدیده است. طراحی نظام اطلاعات سوء مصرف مواد با هدف تبدیل دادهها به اطلاعات و دانش جهت پیشگیری و کنترل اعتیاد سهم بسزایی دارد، اما طراحی و اجرای آن دارای چالشها و مشکلاتی است که پیامدهای نامناسب و ناگواری را برای سوء مصرفکنندگان مواد فراهم میآورد. لذا، این مقاله با هدف مطالعهی چالشهای اخلاق پزشکی در نظام اطلاعات سوء مصرف مواد تهیه و تدوین شده است.
پژوهش حاضر یک مطالعهی مروری است. اطلاعات مورد نیاز از طریق موتورهای جستوجوگر Medline ، Ovid ، Elsevier، Google، PubMed ، مرکز اطلاعات و آمار نیروی انتظامی، وزارت بهداشت، ستاد مبارزه با مواد مخدر، سازمان بهزیستی و مرکز مطالعات ملی اعتیاد جمعآوری شده و مورد بهرهبرداری قرار گرفته است.
نظام اطلاعات سوء مصرف مواد دارای چالشها و مشکلات حقوقی و اخلاقی متعددی هستند که در صورت بروز این مشکلات، سوء مصرفکنندگان رغبتی به دریافت خدمات مشاورهای و درمانی و انجام مطالعات اپیدمیولوژیکی از خود نشان نمیدهند.
سازمان جهانی بهداشت چارچوب خاصی را برای پاسخگویی نظام اطلاعات سلامت در هشت حیطه از جمله رعایت شأن و کرامت انسانی، رازداری و محرمانگی ارائه کرده است. طراحان و برنامهریزان نظام اطلاعات سوء مصرف مواد قبل از طراحی باید قوانین و مقررات و دستورالعملهای لازم را به منظور شفافسازی و تعیین وضعیت حقوقی، تضمین اصل محرمانگی و رازداری اطلاعات تهیه و تدوین نمایند.
فرزانه زاهدی، باقر لاریجانی،
دوره 4، شماره 2 - ( 1-1390 )
چکیده
طی دهههای اخیر شاهد گسترش روزافزون رشتههای دانشگاهی مرتبط با موضوع اخلاق زیستی در دانشگاههای جهان و ایران بودهایم. تربیت متخصصان اخلاق، در حال حاضر، برای بسیاری از دانشگاهها و مراکز علمی پژوهشی یک اولویت اساسی محسوب میشود. با توجه به نیاز روزافزون به دانشآموختگان این حوزه، برخی دانشگاههای معتبر جهان اقدام به برپایی دورههای آموزش در سطوح کارشناسی ارشد بهصورت مجازی نمودهاند. جستوجوی برخی از این مراکز دانشگاهی و بررسی مشخصات کلی این دورهها طی این مطالعه صورت گرفته است.
چندین دانشگاه در کشور آمریکا، دانشگاه ملی استرالیا و دانشگاه منچستر انگلستان از جمله مراکزی هستند که بهعنوان ارائه کنندگان دورههای مجازی کارشناسی ارشد اخلاق زیستی در این مقاله مورد اشاره قرار گرفتهاند. در نهایت، یک برنامهی درسی پیشنهادی برای دورهی مجازی کارشناسی ارشد اخلاق زیستی در کشور ارائه میگردد.
باید اذعان نمود که آموزش مجازی، بهعنوان ابزار مناسبی جهت انتقال دانش و تجربه در عصر فناوری اطلاعات، در حوزهی اخلاق زیستی نیز همانند بسیاری دیگر از رشتههای دانشگاهی میتواند تحولآفرین باشد.
فاطمه کراچیان ثانی، عباسعلی سلطانی،
دوره 4، شماره 2 - ( 1-1390 )
چکیده
در یکی از قدیمیترین قوانین - قانون حمورابی- که در حوزهی پزشکی وجود دارد در مورد وظایف و مسؤولیتهای پزشک سخن رانده، و در برابر سهل انگاریهای وی مجازاتهای سنگینی در نظر گرفته است. البته در کتب دینی بر طبق ضرورت به این مهم پرداخته شده است. در این میان اوستا به پزشک و وظایفی که بر عهده دارد توجه خاص داشته بهگونهای که یکی از منابع الهام قوانین پزشکی آن زمان بوده است. در آنجا بیان شده که طبیب از طبقهی روحانی انتخاب میگشته، و جراح باید سه مرتبه بر روی غیرزرتشتی مؤمن به اهورا مزدا عمل نماید، اگر این سه عمل توفیق نیافت دیگر حق جراحی و درمان ندارد. اما اگر کامیاب گردید میتواند بدون ترس بر روی پیروان اهورامزدا عمل جراحی نماید. در این مقاله برآن هستیم تا با واکاوی متون کهن ایرانی، به بیان قوانین و مسائل اخلاقی که در آن زمان برای پزشک رایج بوده و حقوق و تکالیف وی بپردازیم.
نسرین نژاد سروری، سید حسن امامی رضوی، باقر لاریجانی، فرزانه زاهدی،
دوره 4، شماره 2 - ( 1-1390 )
چکیده
امروزه استفاده از سلولهای بنیادی، افق تازهای در علم پزشکی و درمان امراض صعبالعلاج باز کرده است. اما تولید و استفادهی درمانی و پژوهشی از سلولهای بنیادی، با مسائل اخلاقی زیادی چون: باروری و سقط جنین عمدی جهت تولید سلولهای بنیادی، استفادهی ابزاری از انسان و پایمال شدن شأن و احترام رویان انسان، سودجوییهای مالی احتمالی، ودیعه بودن جسم انسان، معضلات اخلاقی مرتبط با همانندسازی بهعنوان روشی جهت تولید سلول بنیادی، استثمار زنان جهت دریافت تخمک بیشتر، درمانهای بیمورد و اضافی با سلول بنیادی جهت سود جوییهای تجاری و پایمال شدن حقوق بیماران تحت تبلیغات واهی مرتبط با درمان با سلول بنیادی، همراه است. لذا، تدوین راهنمای اخلاقی متناسب با فرهنگ و باورهای دینی در کشور جهت ارتقاء اخلاقی فعالیتهای پژوهشی و درمانی پزشکان و پژوهشگران دراستفاده از این سلولها، مدنظر قرار گرفت.
در این مطالعه، ابتدا با استفاده از منابع اینترنتی، ضمن گردآوری و ترجمه راهنماهای اخلاقی معتبرجهانی پیرامون درمان و پژوهش با سلولهای بنیادی، اصول اخلاقی مشترک آنها استخراج گردید. سپس با مطالعهی منابع دینی و فقهی، مضامین مرتبط با این اصول جستوجو و نهایتاً پیشنویس اولیهی راهنمای اخلاقی ملی در درمان و پژوهش با سلول بنیادی با در نظر گرفتن فرهنگ اسلامی- ایرانی تدوین شد. سپس متن پیشنویس طی چند مرحله نظرخواهی از اساتید و صاحبنظران و بحث متمرکز گروهی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته و اصلاحات لازم اعمال گردید. با اتمام مطالعه، راهنمای اخلاقی پیشنهادی در دو بخش عمومی و اختصاصی تهیه شد. راهنمای عمومی شامل منابع جایگزین رویان انسان جهت تهیه سلول بنیادی جنینی و راهنمای اختصاصی شامل دو بخش: راهنمای اخلاقی در پژوهشهای سلول بنیادی و راهنمای اخلاقی در درمان با سلول بنیادی میباشد. لازم است راهنمای پیشنهادی جهت تأیید نهایی در شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت - درمان و آموزش پزشکی مورد بررسی قرار گیرد.
با توجه به اهمیت استفاده از سلولهای بنیادی در پژوهش و درمان، وجود راهنمای اخلاقی متناسب با فرهنگ بومی بسیار ضروری است. لذا لازم است مسائل اخلاقی مطرح، طی کارگاههای آموزشی برای اعضای کمیتههای اخلاق، پژوهشگران و درمانگران تبیین شوند. راهنمای اخلاقی نیز باید بهصورت دورهای مورد بازنگری و تجدید نظر قرار گیرد.
ناصر آقابابایی، جواد حاتمی،
دوره 4، شماره 3 - ( 2-1390 )
چکیده
پژوهشها و نظریههای اخلاقی، نقش نیت فرد را در قضاوت اخلاقی دربارهی اعمال او مهم میشمارند. آموزهی اثر دوگانه از قواعد اخلاقی است که در بحثهای پزشکی مانند مراقبتهای پایان حیات و سقط جنین بین آسیب عمدی و پیشبینی شده تمایز میگذارد؛ اولی را غیر مجاز و دومی را در شرایطی مجاز میداند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش قصد عامل در قضاوت دربارهی اعمال او، و فراهم آوردن شواهد تجربی برای آموزهی مذکور انجام شد. 200 دانشجو دربارهی اخلاقی بودن یکی از دو موقعیت داوری کردند. در موقعیت نخست، کشتن یک نفر وسیلهی نجات جان پنج نفر است. در موقعیت دیگر، کشته شدن یک نفر پیامد جانبی نجات جان پنج نفر است. دادهها با شاخصهای آماری شامل فراوانی، میانگین، و تحلیل واریانس با استفاده از نرمافزار آماری SPSS نسخه 16 تجزیه و تحلیل شد. تحلیل دادهها نشان داد پاسخ آزمودنیها بهطور چشمگیری در دو موقعیت متفاوت بود. در موقعیت نخست بیشتر شرکتکنندگان (3/62 درصد)، اقدام کشتن را غیراخلاقی دانستند اما در موقعیت دوم اکثر شرکتکنندگان (6/60 درصد)، اقدامی که به کشته شدن یک نفر میانجامد را اخلاقی قلمداد کردند. یافتههای پژوهش حاضر، نقش نیت را در قضاوت اخلاقی برجسته ساخت و شاهدی تجربی در حمایت از آموزهی اثر دوگانه فراهم آورد. این پژوهش نشان داد آنچه نظریهپردازان دربارهی نقش قصد در قضاوت اخلاقی بیان میکنند با شمّ اخلاقی افراد عادی مطابقت دارد.
سیده مژگان قلندرپور، فریبا اصغری، احمد کاویانی، ماهرخ دائمی،
دوره 4، شماره 3 - ( 2-1390 )
چکیده
اظهار خطای پزشکی از جمله وظایف حرفهای پزشکان است که متأسفانه با چالشهای متعددی روبهرو است. این مطالعه به هدف بررسی نگرش اساتید و دستیاران جراحی به ابراز خطای پزشکی و عوامل مؤثر بر آن انجام شده است.
در این مطالعهی مقطعی توصیفی- تحلیلی، پرسشنامهی خودایفایی به صورت حضوری در اختیار تمام اساتید و دستیاران جراحی عمومی بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی تهران قرار گرفت. میزان پاسخدهی1/84 درصد (53 نفراز63 نفر) بود.
به ترتیب 6/39 درصد و 1/49 درصد پزشکان متمایل به ابراز خطای مینور و ماژور بودند و از دیدگاه افراد ترس از شکایت قانونی از سوی بیمار (7/71 درصد) مهمترین مانع ابراز خطا بود. تنها 7/16 درصد (8 نفر) آخرین خطای پزشکی خود را به بیمارشان ابراز کرده بودند که 25 درصد موارد اظهار خطا ( 2 نفر)، شکایت قانونی بیمار را در پی داشت.
تفاوتی آشکار میان میزان تمایل پزشکان به ابراز خطا و آنچه در واقع در طبابت ایشان روی میدهد، وجود دارد که عمدهترین عامل ایجاد آن از دیدگاه خود ایشان، ترس از شکایت قانونی بیمار است. از طرفی دیگر با توجه به نیازمندی اکثر پزشکان به دریافت آموزشهای مقتضی پیرامون موضوع خطای پزشکی و مهارتهای ارتباطی، بهنظر میرسد که ایجاد تغییراتی در نظام مدیریت خطا به منظور حمایت حرفهای از پزشکان در مواقع بروز خطا و ارائهی آموزشهای لازم پیرامون اصول اخلاقی و مهارت تعامل با بیمار بتواند در برطرف کردن این تعارض مفید و مؤثر واقع گردد.
کیارش آرامش،
دوره 4، شماره 3 - ( 2-1390 )
چکیده
کرامت انسانی (human dignity) در طول تاریخ از سوی ادیان و مکاتب فلسفی مطرح شده و مورد تأکید قرار گرفته است. این مفهوم ریشههایی نظری در مکاتب و ادیان باستانی، سدههای میانه و دوران مدرن دارد که از مهمترین آنها میتوان به منشور کورش، فلسفهی رواقی، آرای اندیشمندان دوران رنسانی، Locke، Kant و اعلامیهی جهانی حقوق بشر، و نیز تأکید بر کرامت انسانی در ادیان ابراهیمی اشاره کرد. کرامت انسانی با دو وصف ذاتی و غیرقابل سلب بودن مشخص میشود و اگر چه تعریف جامع و مانع و همهپذیری برای آن ارائه نشده است، همان ویژگیای دانسته شده است که مبنای حقوق اساسی انسان میباشد. در حوزهی اخلاق زیست - پزشکی کرامت انسانی در دو بعد فردی و جمعی مطرح میگردد. کرامت انسانی در بعد فردی آن مطلق و در بعد جمعی - که بهواسطهی تعلق و انتساب به انسانیت بهدست میآید - نسبی است. مفهوم کرامت انسانی ناظر به تمامی اصول اخلاق زیست - پزشکی است و خط قرمز استدلالها و استنتاجهای اخلاق زیست - پزشکی را مشخص مینماید. در حوزههایی نظیر اخلاق در پژوهش، اخلاق در مراقبتهای آغاز و پایان حیات، و اخلاق در سلامت عمومی، کرامت انسانی دارای دلالتها و الزامات صریح و روشنی است، نظیر: عدم استفادهی ابزاری از رویان، جنین و بدن انسان، عدم کالاانگاری و خرید و فروش آنها، حق زندگی و مرگ توأم با کرامت در مراحل پایانی زندگی و حق برخورداری از مراقبتهای پایهای سلامت برای تمامی اقشار جامعه.
