fa الگوی موفق شیخ فضل اله همدانی در مدیریت نظام سلامت (با توجه به نحوه ی مدیریت بیمارستان رشیدی در قرن هشتم هجری) تاریخ پزشکی History of Medicine مروری Review <div style="text-align: right direction: rtl"> در عصر تسلط خرافات و تعصبات بر علم پزشکی (قرون وسطی) و شیوع همه‌گیری‌های وحشتناک طاعون، آبله، سل و جذام در اروپا و رکود در علم طب، خردمندانی چون رازی و ابن سینا دوران طلایی تاریخ پزشکی را رقم زدند. اما حملات ویرانگر مغول به ایران بسیاری از نظام‌های اجتماعی را نابود کرد و در حوزه‌ی طب نیز جادوگری و خرافه‌پرستی را گسترش ‌داد. در آن زمان، خواجه رشیدالدین همدانی، وزیر ایلخانی، تلاش بسیاری کرد تا از انحطاط طب ایرانی - اسلامی جلوگیری نماید. الگوی مدیریت سلامت وی در بیمارستان رشیدی با تئوری‌های این زمان برابری می‌کند و برای مدیران حوزه‌ی سلامت آموزه‌های مهمی دارد. این مطالعه با هدف معرفی موفقیت‌های فوق برای استفاده در نظام سلامت کشور انجام شده است. این مطالعه‌ی «تحلیلی - اسنادی» مستندات تاریخی تجربه‌ی موفق مدیریت سلامت در بیمارستان رشیدی را در چارچوب نگرش مدیریت نظام‌مند تجزیه و تحلیل می‌نماید. مستندات اجرا شده‌ی بیمارستان رشیدی در کارکردهای نظام سلامت (تولیت، تولید منابع، ارائه‌ی خدمات و تأمین مالی) همراه با نوآوری‌هایی چون کار تیمی، تمام وقت بودن پزشکان، مطلوبیت نظام مالی، اقتصاد سلامت، تأمین مالی پایدار، بیمه‌ی همگانی، مراقبت در منزل و جداسازی بیماران عفونی، همه با اصول و ارزش‌های حاکم بر ارائه‌ی خدمات و استراتژی‌های جاری اصلاحات نظام سلامت هم راستا بوده است و تا حدود زیادی با مستندات سازمان‌های جهانی و صاحب‌نظران اصلاحات در سه دهه‌ی اخیر هم‌خوانی دارد. تجربه‌ی مدیریت بیمارستان رشیدی که با ارزش‌های دینی و فرهنگی و یافته‌های علمی روز مطابقت دارد می‌تواند به‌عنوان الگوی عملی مورد استفاده‌ی مدیران سطوح عالی نظام سلامت کشور قرار گیرد. </div> In the middle age (500–1500), while European countries were struggling with frightening epidemics such as plague, smallpox, tuberculoses, leprosy, and their medical treatments were based on superstitions and fanaticism, scientists such as Avicenna and Rhazes laid the foundation of the golden period in medicine. In the late periods of golden centuries, during the Mogul invasion of Iran, Rashidaddin Fazlollah Hamadani devoted a great deal of effort to preserve the knowledge by foundation of the knowledge city of Rabé Rashidi and Daralshafa (Medical and Health Service College) in Tabriz. Rashidaddin established a successful health management system which was accordance with the current modern health management systems. The objective of this review is to present a clear perspective of a successful Iranian Islamic model of health delivery system 700 years ago. The review was conducted in the form of descriptive bases of original documents with a systemic approach. Findings show a successful management experience in health system in terms of stewardship, resource allocation, provision of health services and financing which appears to be in accordance with the World Health Organization (WHO) declaration in 2000. Promotion of team working, employment of fulltime and part-time physicians, implementation of a fair and functional economic structure, health economic, sustainable financial mechanisms, public insurance, home care provision, and isolation of communicable diseases in hospitals can be considered as examples of a successful Iranian Islamic health management system. It can be concluded that as Iranian health management system is faced with many different challenges, gleaning lessons from successful national historical experiences can play a key role in the establishment of a competent system based on our Islamic and national values and in accordance with modern scientific achievements. مدیریت نظام سلامت، بیمارستان ربع رشیدی تبریز، شیخ فضل اله همدانی Rashidaddin Fazlollah Hamadani, health system management, Rashidi Hospital 1 9 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-8&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Jabbari Beirami حسین جباری بیرامی hosseinhosseinj@yahoo. com Yes Health Care Management Department, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran گروه پزشکی اجتماعی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، همکار مرکز کشوری مدیریت سلامت (NPMC) تبریز Fariba Bakhshiyan فریبا بخشیان No Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran دانشگاه علوم پزشکی تبریز Gholamreza Bateni غلامرضا باطنی No Institutional Review Board of Iranian History and Culture Center شورای پژوهشی مرکز تاریخ و فرهنگ ایران Mohammad Ali Mohjal Shojaae محمد علی محجل شجاع No Tuberculosis and Pulmonary diseases Research Center, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran مرکز تحقیقات سل و بیماری‌های ریه دانشگاه علوم پزشکی تبریز Faridoon Abbasnejad فریدون عباس نژاد No Tuberculosis and Pulmonary diseases Research Center, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran مرکز تحقیقات سل و بیماری‌های ریه دانشگاه علوم پزشکی تبریز Majid Khalili مجید خلیلی No