fa مباحث اخلاقی ویرایش ژنوم و ژن‌درمانی با تأکید بر سیستم CRISPR-Cas اخلاق بالینی Medical Ethics مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">ژن‌درمانی شامل ورود ژن‌های اختصاصی و عملکردی به درون سلول‌ها با هدف پیشگیری و درمان است. این فرایند ممکن است به‌صورت خارج بدنی (آزمایشگاهی) یا به‌صورت مستقیم از طریق داخل بدنی انجام شود. یکی از روش‌های نوین ژن‌درمانی و ویرایش ژنوم که در چند سال اخیر معرفی‌ شده و در حوزه‌ی مهندسی ژنتیک و زیست‌فناوری تحولات بزرگی ایجاد کرده، سیستم ویرایش ژنی </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">CRISPR-Cas</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> است. این سیستم سریع‌تر و ارزان‌تر و دقیق‌تر از شیوه‌های رایج ویرایش ژن مانند روش‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">TALEN</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">و </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">ZFNs</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> است. در ارتباط با سیستم ویرایش ژنی، همانند هر فرایند نوظهور دیگری، چالش‌های اخلاقی و نگرانی‌هایی مطرح شده است؛ برای مثال، می‌توان از به‌کارگیری احتمالی این تکنیک برای اهداف هنجارشکن مانند بیوتروریسم، جهش‌های زیان‌بار وارده به موجود زنده، به‌هم‌خوردن تعادل اکولوژیک نام برد. در مقاله‌ی مروری حاضر، از پایگاه داده‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Science Direct</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Pub-Med</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">SID</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Scopus</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Web of Science</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> استفاده و پس از انتخاب</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">و مطالعه‌ی کامل</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">مقالات مورد نیاز، اطلاعات لازم استخراج و خلاصه شد.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> با توجه به ملاحظات اخلاقی و حقوقی موجود در خصوص فرایندهای ژن‌درمانی، انتظار می‌رود شرایط مناسبی برای بهره‌گیری هرچه‌بهتر از ژن‌درمانی فراهم آمده و از نگرانی‌ها، لغزش‌های ممکن و سوءاستفاده‌های احتمالی کاسته شود. مقاله‌ی حاضر مباحث اخلاقی پیرامون ویرایش ژنوم و ژن‌درمانی را با تأکید بر سیستم </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">CRISPR-Cas</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> شرح می‌دهد.</span></span></strong></span></div> <div style="text-align: justify;">Gene therapy entails the introduction of specific, functional genes into cells for therapeutic or preventive purposes. This process may be used in vitro or directly in vivo. One of the novel methods of gene therapy and genome editing that has been introduced in recent years and have made great changes in the field of genetic engineering and biotechnology is CRISPR-Cas gene-editing system. This system is faster, cheaper, more accurate and efficient than another genome editing one, such as TALEN and ZFNs. As with any other emerging process, the ethical concerns and challenges associated with the genome editing methods including the potential application of this technique for nefarious purposes, such as, bioterrorism, harmful mutations to the living being, and disrupting ecological balance. This review was prepared using the databases of Science Direct, Pub-Med, SID, Scopus,&nbsp; Web of Science, and then, the selected papers were fully reviewed and information was extracted and summarized. According to the ethical and legal considerations surrounding the processes in gene therapy, it is expected that appropriate conditions will be provided to make the best use of gene therapy and to reduce concerns and possible abuses. The purpose of this review was to investigate ethical issues of the genome editing and gene therapy with an emphasis on the CRISPR-Cas system.</div> اخلاق, ژن‌درمانی, ویرایش ژنی, CRISPR-Cas Ethics, Gene therapy, Gene Editing, CRISPR-Cas 349 360 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1068-1&slc_lang=fa&sid=1 Hajar Yaghoobi هاجر یعقوبی No Assistant Professor of Medical Biotechnology, Clinical Biochemistry Research Center, Health Sciences Institude, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran استادیار بیوتکنولوژی پزشکی، مرکز تحقیقات بیوشیمی بالینی، پژوهشکده‌ی علوم پایه‌ی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران Mohsen Safaei محسن صفایی Yes PHD student of Medical Biotechnology, Department of Medical Biotechnology, School of Advanced Technologies, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran دانشجوی دکتری تخصصی بیوتکنولوژی پزشکی، گروه زیست‌فناوری پزشکی، دانشکده‌ی فناوری‌های نوین، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران Ali Shojaeian علی شجاعیان No PHD student of Molecular Medicine, Department of Molecular Medicine, School of Advanced Technologies, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran دانشجوی دکتری تخصصی پزشکی مولکولی، گروه پزشکی مولکولی، دانشکده‌ی فناوری‌های نوین، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران Samira Sanami سمیرا صنمی No PHD student of Medical Biotechnology, Department of Medical Biotechnology, School of Advanced Technologies, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran دانشجوی دکتری تخصصی بیوتکنولوژی پزشکی، گروه زیست‌فناوری پزشکی، دانشکده‌ی فناوری‌های نوین، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران