fa انتقال بیماری‌های همه‌گیر از طریق خلیج فارس، در اواخر قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجری قمری تاریخ پزشکی History of Medicine مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;">اواخر قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجری قمری، ایران درگیر بیماری‌هایی همه‌گیر، مانند طاعون و وبا بود که بر میزان جمعیت و اقتصاد کشور اثر گذاشت. گسترش این بیماری‌ها، حاصل ناتوانی دولت در سازمان‌دهی مراکز بهداشتی و پیشگیری از این بیماری‌ها با قرنطینه‌ی مرزها بود. مرزهای جنوبی کشور یکی از مهم‌ترین راه‌های انتقال بیماری‌ها بود. ایران، از طریق خلیج فارس، در معرض ورود این بیماری‌ها قرار داشت؛ همچنین، این امکان وجود داشت که بیماری‌هایی که منشأ آن‌ها ایران بود، از این آبراه، به کشورهای همسایه منتقل شود. این بیماری‌ها، بیشتر، از دو طریق منتقل می‌شدند: یکی، ازطریق کشتی‌های تجاری که از هند، به‌ویژه شهرهای کلکته و بمبئی، وارد بندرهای ایران می‌شدند و دیگر، مسیر دریایی کاروان‌های حج. در انتهای قرن سیزدهم، گشایش کانال سوئز رفت‌وآمد کشتی‌های بخار را در خلیج فارس افزایش داد و باعث رونق تجارت در بندرهای جنوبی کشور و انتقال فراوان‌تر و راحت‌تر حاجیان شد. این عامل نیز، در گسترش بیماری‌ها در این گستره‌ی زمانی، نقشی مهم ایفا کرد.</span></span></strong></span></div> <div style="text-align: justify;">In the late 13th and early 14th centuries, Iran was involved with epidemics such as plague and cholera, affecting the population and economy of the country. The spread of these diseases, on the one hand, was the result of the government&#39;s inability to organize health centers and, on the other hand, the inability to prevent these diseases by the quarantine of the borders. The southern borders of the country were one of the most important ways of transmitting diseases. Iran was exposed to these diseases through the Persian Gulf. It was possible that the diseases with origin in Iran transmitted from this waterway to the neighboring countries as well. These diseases were transmitted in two ways. The merchant ships&rsquo; entering Iran&#39;s ports from India was one way, especially the cities of Calcutta and Mumbai. The other was via the Hajj caravans (pilgrimage) rout. The opening of the Suez Canal and subsequently increase in voyage of steamships, lead to expansion of trade in the southern ports of the country, and frequent and more convenient transportation of the Hajjis (pilgrims). Thus, this also increased the spread of the diseases in that era.</div> بیماری‌های همه‌گیر, تجارت, حج, خلیج فارس, قرنطینه Epidemic diseases, Trade, Hajj, Persian Gulf, Quarantine 64 74 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1268-1&slc_lang=fa&sid=1 Afarin Tavakoli آفرین توکلی Yes Professor, Department of History, Faculty of Humanities and Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran عضو هیئت علمی بخش تاریخ، دانشگاه یزد، یزد، ایران