fa شیوه‌های تدریس علوم طبی در ایران تا پایان عصر صفوی تاریخ پزشکی History of Medicine پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="color:black">آموزش در ایران و جهان، تاریخی طولانی را پشت سر گذارده است. موضوع آموزش و نهادها و مراکز آموزشی، از روزگار بنیاد حکومت‌های ملّی فراگیر، به سبب برخورد تمدن‌ها و اقتباس از دستاوردهای علمی یکدیگر، دچار تغییر و تحولات عمده‌ای شده‌‌‌اند. در این پژوهش که از نوع کتابخانه‌ای است، سعی شده تا با بررسی روش‌های مختلف تدریسِ پزشکی، شیوه‌های انتقال دستاوردهای طبی به دانش‌پژوهان و علاقه‌مندان این حرفه در تاریخ ایران تا پایان عصر صفوی بررسی شود؛ ازاین‌رو، نگارنده با تکیه بر روش تاریخی، در وهله‌ی نخست، داده‌ها را از میان مطالب مندرج در منابع اصیل طبی، سفرنامه‌ها و اسناد و شواهد موثقِ تاریخی که به زبان‌های عربی و فارسی و انگلیسی نگاشته شده‌اند، استخراج و گردآوری کرد؛ سپس، با رجوع به بانک‌های اطلاعاتی داخلی، به توصیف و تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده پرداخت. شواهد موجود حاکی از آ</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">ن‌ا</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="color:black">ند که در طول تاریخ ایران، به‌ویژه در تمدن اسلامی، انتقال علوم طبی و آموزش طب به‌صورت نظری و عملی، یا به اصطلاح امروزی تدریس به‌صورت صحبت و سخنرانی (نظری) و بالینی (سریری، کلینیکی) رایج بوده است؛ البته در اهمیت هریک از روش‌ها و اولویت در بهره‌بری از آن‌ها و نحوه‌ی آموزش، اختلاف‌نظرهایی وجود داشته و در طول دوران مزبور، در انتقال بهتر مفاهیم طبی به دانش‌پژوهان، تحول و تغییراتی رخ داده است.</span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Arial;"><span style="line-height:2;"><span style="color:black">Education in Iran, as in the rest of the world, has a long history, and with the foundation of inclusive national governments, due to the interaction of civilizations and adaptation of scientific achievements, education and educational institutions and centers have undergone major changes and transformations. Accordingly, this study aimed to examine different methods of teaching medical sciences and transferring medical achievements to scholars and those interested in this profession in the history of Iran until the end of the Safavid era through a library-based method. Data were collected from original medical resources, travelogues, and reliable historical documents and evidence in Arabic, Persian, and English. Data were then described and analyzed using domestic databanks. The findings indicated that throughout the history of Iran, particularly in the Islamic civilization, medical education and sciences have been transferred both theoretically and practically. In modern terms, this involved lectures (theory) and clinical training (practice). Nevertheless, there have been differing opinions regarding the importance and priority of each method, and the period under study witnessed significant evolution and changes in improving the ways medical concepts have been conveyed to scholars.</span></span></span></span></div> آموزش پزشکی, ایران, تمدن اسلامی, صفویه Medical education, Iran, Islamic civilization, Safavid 1 15 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1858-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Kavyani Pooya حمید کاویانی پویا kavyanipooya@basu.ac.ir Yes Associate Professor, Department of Iranology, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran دانشیار گروه ایرانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران