fa طراحی و روان‌سنجی پرسش‌نامه‌ی عوامل مرتبط با عملکرد غیراخلاقی پژوهشی اعضای هیئت‌ علمی و پژوهشگران وزارت بهداشت اخلاق در پژوهش Ethics in Research پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">اعضای هیئت ‌علمی و پژوهشگران دانشگاه‌ها، طبق رسالت و ماهیت شغلی، بیشترین سهم تولیدات علمی را از طریق پژوهش، عهده‌دار هستند. با توجه به نقش اصول اخلاقی در مبتنی بر شواهد بودن تولیدات و اثرگذاری در بهره‌برداری جامعه از پژوهش‌ها و توجه به اهمیت ارزیابی‌های علمی، مطالعه با هدف</span></span> <span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">طراحی و روان‌سنجی پرسش‌نامه‌ی عوامل مرتبط با عملکرد غیراخلاقی پژوهشی پژوهشگران انجام شد. مطالعه از نوع مقطعی است و بر روی اعضای هیئت ‌علمی و پژوهشگران دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور در سال 1403 صورت گرفت. بر اساس مطالعه‌ی کیفی انجام‌شده، چهل گویه در قالب اولیه‌ی پرسش‌نامه استخراج شد. روایی صوری، محتوایی (CVI ، CVR)&nbsp;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">ملاکی (واگرا و هم‌گرا)، تحلیل عامل اکتشافی پرسش‌نامه و همچنین، پایایی آن به روش آلفای کرونباخ سنجش شد. برای گزارش داده‌ها از آمار توصیفی، ضریب هم‌بستگی پیرسون و آزمون </span></span><span style="color:black">t</span><span dir="RTL"><span style="color:black"> استودنت استفاده شد. در مرحله‌ی سنجش روایی محتوایی، با توجه به مشارکت یازده پژوهشگر و</span></span> <span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">نمره‌ی برش 0/59 برای</span></span><span style="color:black">CVR </span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">&nbsp;و برای </span></span><span style="color:black">CVI</span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black"> نمره‌ی 0/79 و بیشتر، 16 گویه از 40 گویه حذف و 24 گویه باقی ماند. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی، شکل‌گیری پنج عامل را ازجمله: رفتار و باورهای غیرمسئولانه و غیرحرفه‌ای پژوهشگران، مبنای ناکارآمد رقابت و پیشرفت پژوهشگران، آگاه و روزآمد نبودن پژوهشگران، سیاست‌ها و فرهنگ‌ سازمانی ناکارآمد و نبود نظارت بر پژوهشگر و پژوهش نشان داد.&nbsp;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">یافته‌های توصیفی نشان داد، بین میانگین نمره‌ی عوامل مرتبط با عملکرد غیراخلاقی پژوهشی پژوهشگران‌‌‌‌ به تفکیک جنس (0.002 = P)&nbsp;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black">&nbsp;و سمت سازمانی (0.004 =P)&nbsp;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="color:black"> برخلاف درجه‌ی تحصیلی، تفاوت معنادار وجود داشت. یافته‌های مطالعه از تأیید ویژگی‌های روان‌سنجی پرسش‌نامه‌ی عوامل مرتبط با عملکرد غیراخلاقی پژوهشی حکایت دارد.</span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Arial;"><span style="line-height:2;"><span style="color:black">Faculty members and researchers bear the greatest responsibility for producing scientific research outputs due to the nature of their profession and mission. Given the role of ethical principles in ensuring evidence-based research, their impact on research utilization in society, and the importance of scientific evaluations, this study was conducted to design and psychometrically evaluate a questionnaire on factors related to unethical research practices among researchers. This cross-sectional study was conducted in 2024 among faculty members and researchers at medical sciences universities in Iran. Based on a preliminary qualitative study, 40 items were initially generated for the questionnaire. The validity of the questionnaire was assessed through face validity, content validity (CVR, CVI), and criterion validity (divergent and convergent). Besides, exploratory factor analysis (EFA) and reliability testing (Cronbach&#39;s alpha) were performed. Data were analyzed using descriptive statistics, Pearson correlation coefficient, and Student&#39;s t-test. During the content validity assessment, 11 researchers evaluated the items. Applying cutoff scores of 0.59 for CVR and 0.79 and above for CVI, 16 out of 40 items were removed, retaining 24 items. Exploratory factor analysis revealed five key factors, including &ldquo;researchers&rsquo; irresponsible and unprofessional behaviors and beliefs&rdquo;, &ldquo;inefficient basis for competition and career advancement among researchers&rdquo;, &ldquo;lack of awareness and up-to-date knowledge among researchers&rdquo;, &ldquo;inefficient organizational culture and policies&rdquo;, and &ldquo;lack of supervision over researchers and research&rdquo;. Descriptive findings indicated significant differences in the mean scores of factors associated with unethical research practices of researchers by gender (P=0.002) and organizational position (P=0.004), but not by education level. The findings from this study confirmed the strong psychometric properties of the questionnaire on factors related to unethical research practices.</span></span></span></span></div> اخلاق بالینی, روان‌سنجی, پژوهشگر, هیأت علمی Clinical ethics, Psychometrics, Research personnel, Faculty 1 16 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1888-3&slc_lang=fa&sid=1 Rahele Samouei راحله سموعی samoueir@gmail.com Yes Social Determinants of Health Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Shokoofeh Samouei شکوفه سموعی shekufe.samuie@yahoo.com No Department of Sports Physiology, School of Sports Sciences, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده‌ی علوم ورزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران Narges Meshkineh نرگس مشکینه nmskn718@yahoo.com No Master of Data Science, University of Verona, Italy دانشجوی کارشناسی ارشد علوم داده، دانشگاه ورونا، ایتالیا