مجله اپیدمیولوژی ایران

ارزیابی روایی و پایایی نسخه فارسی بخش اصلی پرسشنامه نظام مراقبت عوامل خطر رفتاری (BRFSS)

حمید سوری

مقدمه و اهداف: به منظور تهیه ابزار پایشی برای ارزیابی عوامل خطر رفتاری نظام مراقبت در ایران، روایی و پایایی نسخه فارسی بخش اصلی پرسشنامه عوامل خطر رفتاری نظام مراقبت (BRFSS) بررسی شد.
روش کار: ارزیابی روایی محتوایی و ظاهری پرسشنامه با استفاده از روش استاندارد “Backward-Forward” انجام شد. این روش شامل مراحل زیر است: ترجمه، ترجمه معکوس، مرور کارشناسان و مطالعه پایلوت. برای ارزیابی پایایی پرسشنامه، با 194 نفر از ساکنان بالاتر از 18 سال کرج، مصاحبه شد. شیوه ارزیابی پایایی، آزمون باز -آزمون بود. فاصله بین دو آزمون 21-14 روز بود. داده ها با استفاده از نرم افزارهای آماری SPSS(16.5) و SAS(9.1) تجزیه وتحلیل شد. پایایی داده های کمی با استفاده از ضریب همبستگی درون خوشه ای (ICC)، داده های رتبه ای با استفاده از کاپای موزون (Weighted Kappa) و داده های اسمی با استفاده از ضریب توافق کاپا (Kappa) و کاپای موزون ارزیابی شد.
نتایج: میانگین سنی شرکت کنندگان 15 8/38 سال بود. 5/66% شرکت کنندگان در گروه سنی 44-18 سال، 8/26% در گروه سنی 64-45 سال و بقیه 65 سال و بالاتر بودند. نسبت جنسی شرکت کنندگان 1 به 1 بود. در مرحله ارزیابی روایی، 26 پرسش از پرسشنامه حذف و 3 پرسش اضافه شد و دربارۀ 6 پرسش اصلاح تطبیقی انجام گرفت. از پرسش های باقی مانده، پرسش های داشتن شرایط ابتلا به ایدز و سابقه استعمال مواد مخدر دارای کمترین پایایی بودند و از پرسشنامه حذف شدند. دیگر پرسش ها از پایایی کافی برخوردار بودند.
نتیجه گیری: نسخه فارسی نهایی پرسشنامه BRFSS ابزاری پایا و معتبر است و می تواند در مطالعه های ارزیابی نظام مراقبت ایران استفاده شود.

برآورد میزان بقای مبتلایان به سرطان مری و برخی عوامل مرتبط با آن، در استان گلستان در سال1387

پروین یاوری

مقدمه و هدف: استان گلستان از نظر میزان ابتلا به سرطان مری یکی از مناطق پر خطر در دنیاست. در مطالعه حاضر میزان بقای مبتلایان سرطان مری به صورت مبتنی بر جمعیت، بررسی شد.
روش کار: در این مطالعه طولی، 223 بیمار مبتلا به سرطان مری که در سال های 1386 تا 1387 در مرکز ثبت مبتنی بر جمعیت سرطان استان گلستان ثبت شده بودند، وارد مطالعه شدند. با استفاده از روش کاپلان مایر، میانه بقا اندازه گیری و برای مقایسه میزان های بقا در زیرگروه ها، از آزمون لگاریتم رتبه ای استفاده شد. برای بررسی ارتباط متغیرهای مختلف با میزان بقا، نسبت خطر تعدیل شده ( HRAdj ) با استفاده از مدل رگرسیون چند متغیره کاکس محاسبه شد.
نتایج: از مجموع 223بیمار، 129(8/57%) نفر مرد بودند. میانگین سنی بیماران5/12± 3/64 بود. میانه بقا در افراد مورد مطالعه حدود 11 ماه بود. میزان بقا 6 ماهه، یک ساله و 3 ساله، به ترتیب 69%، 47 % و 14% بود. نتایج مدل رگرسیون کاکس نشان داد که نسبت خطرتعدیل شده برای مرگ در مرحله متاستاز، نسبت به مرحله موضعی، 89/13 برابر (فاصله اطمینان 95%: 32/24-93/7) و در شغل کارگر نسبت به کارمند، 4/2 برابر (فاصله اطمینان 95%: 47/1-8/3) بیشتر بود.
نتیجه گیری: میزان بقای مبتلایان به سرطان مری در استان گلستان، نسبت به گزارش های پیشین از این منطقه، افزایش داشته است. با این حال، این میزان نسبت به کشورهای پیشرفته همچنان پایین است.

اپیدمیولوژی درد مزمن در شهر تهران و برآورد کوچک ناحیه‌ای شیوع آن در محله‌های تهران، با استفاده از رویکرد بیزی (مطالعه Urban HEART-2)

سقراط فقیه زاده

مقدمه و اهداف: درد مزمن یکی از مشکلات مهم سلامت است و برای بررسی اپیدمیولوژیک آن، به داشتن برآوردهای معتبر از شیوع آن نیاز است. هدف از این مطالعه، بررسی اپیدمیولوژی درد مزمن در سطح 368 محله شهر تهران با بهره گیری از روش برآوردیابی کوچک ناحیه ای است.
روش کار: داده های مربوط به قسمت درد از دور دوم طرح سنجش عدالت در شهر (Urban HEART) که از یک فرد منتخب از 23457 خانوارتهرانی، با استفاده از روش نمونه گیری چندمرحله ای تصادفی، در سال 1390گردآوری شده بود، تجزیه و تحلیل شد. برای به دست آوردن برآوردهای قابل اعتماد از شیوع درد مزمن در محله های تهران، از یک مدل آمیخته خطی تعمیم یافته و رویکرد بیز سلسله مراتبی استفاده شد و سپس، قابلیت اطمینان به برآوردهای به دست آمده ارزیابی گردید. برای این کار، از نرم افزارهای R نسخه 2. 12. 2، WinBUGS و ArcGISاستفاده شد.
نتایج: برآورد میانگین شیوع درد مزمن درمحله های شهر تهران 5/25% بود و ناهمگنی بسیاری از نظر شیوع درد مزمن در این محله ها مشاهده شد. شیوع درد مزمن در افراد متأهل، خانه دار، بازنشسته و مستمری بگیر به طور معناداری بیشتر بود و با سن، وضعیت تحصیلی، افسردگی و اضطراب نیز ارتباطی معنی دار داشت (05/0P<). روش های ارزیابی، قابل اطمینان بودن برآوردهای بیزی به دست آمده را نشان داد.
نتیجه گیری: نتایج بیان گر شیوع قابل توجه درد مزمن در تهران است، از این رو، توجه مسئولان و برنامه ریزان برای پیشگیری، درمان و کاهش آثارآن ضروری به نظر می رسد.

عوامل تعیین‌کننده دوره زمانی منفی‌شدن اسمیر خلط بیماران سل ریوی در استان همدان: یک مطالعه همگروهی تاریخی

منوچهر کرمی

مقدمه و اهداف:بیماری سل یکی از مهم ترین علت های مرگ ناشی از بیماری های عفونی تک عاملی است که دارای رتبه دهم در بار جهانی بیماری‎ها است. با وجود دسترسی به درمان مؤثر برای بیماری سل ریوی، زمان منفی شدن اسمیر خلط بیماران مبتلا تحت تأثیر عوامل مختلف، مطابق انتظار نیست. این مطالعه با هدف تعیین دوره زمانی منفی شدن اسمیر خلط بیماران و عوامل مؤثر بر آن انجام شده است.
روش کار: در این مطالعه هم گروهی تاریخی، تمامی بیماران مبتلا به سل ریوی اسمیر مثبت در استان همدان طی سال های 1385 تا 1390، وارد مطالعه شدند. داده های مربوط به مشخصات جمعیت شناختی، بالینی و درمانی بیماران، از جمله زمان منفی شدن اسمیر خلط بیماران، از نرم افزار مخصوص ثبت بیماران مسلول استخراج شد. دوره زمانی منفی شدن اسمیر خلط بیماران با استفاده از منحنی بقای کاپلان مایر، ترسیم و عوامل مؤثر بر آن با استفاده از مدل مخاطره متناسب کاکس، تعیین گردید.
نتایج: از مجموع 440 بیمار مبتلا به سل ریوی اسمیر مثبت، 51% (221 بیمار) مرد و 49% (219 بیمار) زن بودند. محل سکونت 57 % (251 بیمار) شهر و بقیه روستا بود. میانه مدت زمان منفی شدن اسمیر خلط در بیماران، 3 ماه بود. در پایان ماه دوم درمان، اسمیر خلط69% بیماران منفی شد و این میزان در پایان ماه سوم درمان، به 88% رسید.
نتیجه گیری: یافته های این مطالعه درباره زمان منفی شدن اسمیر خلط بیماران در پایان ماه دوم درمان، بیان گر دست نیافتن به میزان مورد انتظار درمان بیماران مسلول در جامعه مورد مطالعه است.

بررسی عوامل مؤثر بر فاصله ازدواج تا تولد اول، با استفاده از مدل شفا‌یافته گمپرتز تعمیم‌یافته در استان آذربایجان غربی

محمود محمودی

مقدمه و اهداف: تاکنون، مطالعه های متعددی به بررسی عوامل مؤثرمؤثر بر فاصله ازدواج تا تولد اول پرداخته اند، اما در هیچ یک از آن ها احتمال حضور زنان نابارور در نمونه مورد مطالعه در نظر گرفته نشده است. ازاین رو، هدف این مطالعه، بررسی دقیق تر فاصله تولد اول و تعیین عوامل مؤثر بر این فاصله، با در نظر گرفتن حضور زنان نابارور در نمونه است.
روش کار: در این پژوهش از اطلاعات مربوط به 1068 زن 49-15 ساله متأهل در استان آذربایجان غربی استفاده شد. اطلاعات از طریق پرسشنامه و با روش نمونه گیری دو مرحله ای گرد آوری گردید. بررسی فاصله تولد اول و عوامل مؤثر بر این فاصله، با استفاده از مدل شفا یافته گمپرتز تعمیم یافته انجام شد. برای تجزیه و تحلیل توصیفی داده ها از نرم افزار SPSS نسخه 16 و برای تجزیه و تحلیل تجزیه و تحلیل تحلیلی داده ها از نرم افزار R نسخه 2.12، استفاده گردید.
نتایج: در این مطالعه میانگین فاصله بین ازدواج تا تولد اول (± انحراف معیار) برابر با 2/7 ± 9/3 سال بود. با برازش مدل از بین عوامل مورد بررسی تنها افزایش تحصیلات مادر به طور معنی دار فاصله ازدواج تا تولد اول را افزایش می داد. همچنین، نسبت زنانی که صاحب فرزند نشده بودند، برابر با 062/0 برآورد شد که با افزایش سطح تحصیلات مادر این نسبت نیز افزایش می یافت.
نتیجه گیری: نتایج نشان داد که با توجه به احتمال حضور زنان نابارور در جامعه استفاده از مدل شفا یافته گمپرتز در تجزیه و تحلیل تجزیه و تحلیل بقا روشی مناسب در بررسی فاصله تولد اول و یافتن عوامل مؤثر بر این فاصله است.

بررسی شیوع آنتی‌بادی‌های ضد سایتومگال و ویروس در اهداکنندگان خون مشهد

فرحناز طهرانیان

مقدمه و اهداف : عفونت با ویروس سایتومگال در جوامع مختلف شیوعی بالا دارد و اگرچه در افراد دارای ایمنی طبیعی، معمولاً بدون علامت است، می تواند در بیماران با نقص ایمنی به عوارض خطیر و جدی منجر شود. یکی از راه های انتقال این ویروس ازطریق ترانسفوزیون خون و فراورده های خونی است. از این رو در این مطالعه، شیوع آلودگی با ویروس سایتومگال در اهداکنندگان خون مشهد بررسی شد.
روش کار: در این مطالعه توصیفی- مقطعی، تعداد 1008 نمونه از خون اهداکنندگان مرکز انتقال خون مشهد جمع آوری گردید و شیوع آنتی بادی های اختصاصی IgG و IgM ضد این ویروس در نمونه های گرفته شده به روش الیزا بررسی شد. نتایج با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل شد.
نتایج: از 1008 نمونه سرم اهداکنندگان مورد مطالعه، 1000نمونه (2/99%) برای IgG مثبت بود. در 16 نمونه (6/1%)IgM سروپوزیتیوگزارش شد. تعداد 8 نمونه (8/0 درصد) از سرم اهداکنندگان مورد مطالعه، بدون هرگونه آنتی بادی اختصاصی IgM یا IgG علیه ویروس سیتومگال گزارش گردید.
نتیجه گیری: با توجه به شیوع بالای آلودگی به CMV، غربالگری این ویروس در خون های اهدایی، برای شناسایی اهداکنندگان سرونگاتیو و استفاده از فراورده های خونی تهیه شده ازخون این افراد، برای بیماران در معرض خطر و یا استفاده از فیلترهای لکوسیتی، به منظورکاهش احتمال انتقال آلودگی به بیماران در معرض خطر توصیه می شود.

ویژگی‌های همه‌گیرشناسی و بالینی سردردهای میگرنی و تنشی و برآورد شیوع در مراجعان به بیمارستان فارابی کرمانشاه، سال 90-1389

بهروز بهروز

مقدمه و اهداف: سردرد یکی از شایع ترین عارضه هایی است که می تواند مشکلی جدی برای افراد، در هر گروه سنی، به وجودآورد. پژوهش حاضر، با هدف برآورد شیوع سردردهای تنشی و میگرنی، گزارش ویژگی های بالینی سردرد و مقایسه آن ها با هم، صورت گرفت.
روش کار: پژوهش به روش مقطعی، روی 1150 بیمار مراجعه کننده با شکایت سردرد، به بیمارستان فارابی کرمانشاه در سال های 90-1389 انجام شد و در پایان،350 نفر به عنوان بیمار تشخیص داده شدند و فهرست طبقه بندی بین المللی سردرد (IHS) را تکمیل کردند. داده ها با استفاده از آماره های توصیفی فراوانی و درصد، با نرم افزارSPSS 16 تحلیل شد.
نتایج: نتایج نشان داد که زنان بیشتر از مردان به سردرد مبتلا بودند (0001/0P<). همچنین، میگرن درگروه های سنی 41-30 سال، با 54 نفر مبتلا (4/15%)، بیشتر شیوع داشت، اما سردرد تنشی در گروه های سنی 53-42 سال، با 58 نفر مبتلا (3/23%)، شایع تر بود و رابطه ای معنادار بین موقعیت و نوع سردرد مشاهده شد (0001/0P<). همچنین، پژوهش نشان داد که (4/20%) از مبتلایان به میگرن و (9/8%) از مبتلایان به سردرد تنشی به علت سردرد شغل خود را از دست داده بودند. و بین سردرد تنشی و سابقه درگیری در شغل دوم رابطه ای معنادار وجود داشت (026/0P<).
نتیجه گیری: سردرد های تنشی و میگرنی دو عارضۀ جداگانه اند و در ایجاد هر یک، دیگری کاملاً بی تأثیر است. عارضه سردرد توجه بیشتر و ارائه راهکارهایی را می طلبد که با کمک آن ها،روندی مناسب برای پیشگیری، تشخیص و درمان آن، در نظر گرفته شود.

بررسی رعایت وضعیت بدنی درست، در پرستاران اتاق عمل شهر همدان، بر اساس سازه‌های الگوی مراحل تغییر در سال 1390

طاهره دهداری

مقدمه و اهداف: با توجه به اهمیت وضعیت بدنی درست در پیشگیری از کمردرد، مطالعه حاضر با هدف تعیین آمادگی پرستاران اتاق عمل برای رعایت وضعیت بدنی درست، بر اساس سازه های الگوی مراحل تغییر در سال 1390 انجام شد.
روش کار: در این مطالعه توصیفی تحلیلی، 110 نفر از پرستاران شاغل در 4 اتاق عمل بیمارستان های شهر همدان، به صورت تصادفی انتخاب شدند و پرسشنامه های مربوط به اطلاعات دموگرافیک، سازه های الگوی مراحل تغییر و میزان رعایت وضعیت بدنی درست را تکمیل کردند. داده ها با نرم افزارSPSS تحلیل شدند.
نتایج: یافته ها نشان داد که با افزایش مرحله تغییر افراد (از مرحله پیش تفکر تا مرحله نگهداری)، میانگین نمره رعایت وضعیت بدنی درست در اتاق عمل افزایش می یافت (01/0P=). همچنین با پیشرفت پرستاران در طول مراحل تغییر، خودکارآمدی افراد افزایش (03/0P=) و معایب درک شده آنان کاهش یافت (02/0P=). سازه مرحله تغییر توانست 68% تغییرات نمره رعایت وضعیت بدنی درست در پرستاران را پیش بینی کند.
نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان می دهد که بیشتر پرستاران در سطوح پیش عملیاتی مراحل تغییر (پیش تفکر، تفکر و آمادگی) برای رعایت وضعیت بدنی درست در اتاق عمل قرار دارند. در طراحی مداخله ها برای صعود پرستاران به سطوح عملیاتی (سطح عمل و نگهداری)، تأکید بر سازه های خودکارآمدی و معایب درک شده می تواند سبب افزایش اتخاذ وضعیت بدنی درست در این جمعیت شود.