مجله اپیدمیولوژی ایران

ارزیابی عوامل مؤثر بر خطر عود پمفیگوس با استفاده از تحلیل زمان‌های سپری شده بین عودهای متوالی

ابراهیم حاجی زاده

مقدمه و اهداف: هدف از این مطالعه بررسی خط سیر بیماری و عود بیماری پمفیگوس با استفاده تحلیل زمان های سپری شده بین عودهای متوالی است. در این راستا عوامل مهم مرتبط با خطر عود بیماری نیز تعیین می شوند.

روش کار: این مطالعه به عنوان یک مطالعه طولی، شامل 112 بیمار با تشخیص قطعی پمفیگوس است، که از فروردین سال 1385 تا فرورین 1391 به بخش پوست بیمارستان امام خمینی تهران مراجعه نموده اند. مدت زمان مطالعه از زمان تشخیص بیماری تا پایان دی ماه 1391بر حسب ماه در نظر گرفته شد. تحلیل پیشامدهای عود بر اساس مدت زمان سپری شده بین عودهای متوالی و با استفاده از مدل های بقای چندمتغیره شکنندگی وابسته به زمان انجام شد. زمان سپری شده بین عودهای متوالی، از زمان بهبودی افراد تا عود بعدی نیز بر حسب ماه تعیین گردید.

نتایج: کاهش فواصل زمانی بین عودهای متوالی نشان دهنده این است که عودهای مکرر پس از اولین عود با فاصله های زمانی کوتاه تری از هم رخ می دهند. بنابراین خط سیر بیماری بیان گر افزایش وقوع عود در طی زمان است.بر اساس نتایج حاصل از برازش مدل شکنندگی چند متغیره، اثرات شکنندگی افراد در طی زمان متغیر است و آنتی بادی IgG (35/1 HR=و001/0>P-value) تنها متغیر تأثیرگذار بر بقای فواصل زمانی سپری شده بین عودها و عود بیماران است.

نتیجه گیری: تحلیل فواصل زمانی سپری شده، امکان ارزیابی روند بیماری و خطر وقوع عودها را برای محقق امکان پذیر می نماید. با استفاده از این تحلیل، عوامل مؤثر بر خطر وقوع عودها نیز مشخص می شوند.

بررسی عوامل درونی مؤثر بر بهبودی بیماران تحت عمل جراحی سرطان پستان با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک

محمدرضا افلاطونیان

مقدمه و هدف: سرطان پستان، شایع ترین سرطان دربین زنان است که عوامل متعددی در بهبودی به مدت 6 ماه بعد از عمل جراحی بیماران مؤثر می باشند. این پژوهش با هدف تعیین عوامل مؤثر بر بهبودی بیماران تحت عمل جراحی سرطان پستان با مدل رگرسیون لجستیک صورت گرفت.

روش کار: در این مطالعه اطلاعات مربوط به 150 بیمار جراحی شده از پرونده های موجود در بخش انستیتو کانسر مجتمع بیمارستانی امام خمینی تهران، استخراج شد. اطلاعات جمع آوری شده با نرم افزار آماری18 SPSS با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

نتایج: از 150 بیمار بررسی شده، 18نفر (12 درصد) عدم بهبودی کامل داشته اند و 132نفر (88 درصد) بهبودی کامل داشته اند. میانگین سنی بیماران 5/7± 43 که 8/92 درصد آن ها متأهل و 3/87 درصد آن ها دارای فرزند بودند. نتایج نشان می دهد که شانس عدم بهبودی با افزایش هر یک سال عمر، 26/1 برابر می شود و افزایش هر یک از غدد لنفاوی درگیر 3/5 برابر و وجود متاستاز 67/8 برابر می شود. سایر متغیرهای وضعیت تأهل، تعداد فرزندان، اندازه تومور، طرف درگیر و محل متاستاز رابطه آماری معنی داری مشاهده نشد.

نتیجه گیری: یافته ها نشان داد که سن تشخیص به دلیل تأثیر بر متاستاز و تعداد غدد درگیر، در پیامد به طور مستقیم و غیرمستقیم مؤثر می باشد. بنابراین، تشخیص زودرس بیماری با افزایش آگاهی زنان در رابطه با سرطان پستان ضروری به نظر می رسد که مستلزم برنامه ریزی مناسب غربالگری این بیماری توسط سیاست گذاران بهداشتی کشور می باشد.

به کارگیری مدل‌های رگرسیون لجستیک ترتیبی در مطالعات کیفیت زندگی

زهرا اسداللهی

مقدمه و اهداف: با توجه به افزایش گرایش به سنجش کیفیت زندگی در سال های اخیر و حجم گسترده پرسشنامه های کیفیت زندگی، تعیین روش مناسب به منظور تجزیه و تحلیل داده های مربوط به این مطالعات ضروری به نظر می رسد. هدف مطالعه حاضر، معرفی مدل های رگرسیون لجستیک ترتیبی به منظور تجزیه و تحلیل داده های کیفیت زندگی می باشد.

روش کار: داده های این مطالعه مقطعی برگرفته از اطلاعات مطالعه ای در زمینه بررسی کیفیت زندگی 938 دانش آموز انجام شده است. برای تحلیل داده ها نتایج دو مدل رگرسیون لجستیک دوحالتی و مدل های رگرسیون لجستیک ترتیبی با هم مقایسه شده است.

نتایج: نتایج آزمون نیکویی برازش نشان داد که هر سه مدل به خوبی برازش شده بود. بر اساس برازش مدل های رگرسیون لجستیک ترتیبی سه متغیر از متغیر های توضیحی از نظر آماری با پاسخ مرتبط بودند در حالیکه بر اساس برازش مدل رگرسیون لجستیک دوحالتی که پس از ترکیب دو طبقۀ متغیر پاسخ تنها دو متغیر معنی دار بود. بنابراین باید تا حد امکان از ترکیب کردن طبقه های متغیر پاسخ خودداری نمود، زیرا این امر منجر به از دست رفتن اطلاعات می شود.

نتیجه گیری: به طور کلی می توان گفت برای تجزیه و تحلیل داده های کیفیت زندگی به دلیل ماهیت متغیر پاسخ، مدل های رگرسیون لجستیک ترتیبی با توجه به برآورد پارامترهای کمتر و سهولت تفسیر نتایج، مناسب می باشند.

مدت اقامت نوزادان بستری شده در بخش NICU مرکز طبی کودکان و عوامل مؤثر بر آن با استفاده از آنالیز بقا

کورش هلاکویی نائینی

مقدمه و اهداف: یکی از شاخص های مفیدی که با توجه به نیاز برای بهبود کاراریی نظام مراقبت بیمارستانی مورد استفاده قرار می گیرد؛ مدت اقامت در بیمارستان است. هدف این پژوهش نشان دادن عوامل مؤثر بر مدت اقامت نوزادان ترخیص شده با تجویز پزشک در بخش NICU مرکز طبی کودکان با استفاده از مدل رگرسیون مخاطرات چندگانه کاکس می باشد.

روش کار: این مطالعه، به روش کوهورت تاریخی انجام شده که در آن 369 پرونده مربوط به تمامی نوزادان بستری شده در بخش NICU مرکز طبی کودکان در سال 1389 بررسی شده است. با استفاده از مدل چندگانه مخاطرات کاکس عوامل مؤثر بر مدت اقامت نوزادانی که با تجویز پزشک مرخص شده اند؛ مشخص گردید.

نتایج: میانه مدت اقامت نوزادان در NICU به طور کلی 9 روز است. از 369 پرونده 272 نوزاد با بهبودی مرخص شده اند. عوامل تأثیرگذار در مدت اقامت نوزادان: نارس بودن نوزاد، بستری به علت بیماری های گوارشی و عفونت ها، ارجاع از بیمارستان های دیگر، اتصال کاتتر ورید مرکزی و دستگاه تهویه مکانیکی و درمان با آنتی بیوتیک ها می باشند (05/0 > P).

نتیجه گیری: زمانی که متغیر وابسته از جنس زمان، و داده های سانسور شده وجود دارند از مدل رگرسیون چندگانه مخاطرات کاکس برای پی بردن به متغیرهای تأثیرگذار استفاده می شود. برای کاهش طول مدت اقامت نوزادان در بیمارستان می توان به بهبود مراقبت های دوران بارداری مادران، ایجاد بخش های مراقبت ویژه نوزادان در بیمارستان های دارای بخش های زایمان پرخطر، کاهش عوامل خطر به دنیا آمدن نوزادان نارس و بهبود ارایه خدمت در بیمارستان ها پرداخت.

اولویت‌بندی مداخله‌های پیش‌گیرانه سوانح ترافیکی در ایران

حمید سوری

مقدمه و اهداف: سازمان جهانی بهداشت، راه کارهای اصلی پیش گیری از سوانح ترافیکی را برای تعدادی از عوامل خطر توصیه کرده است. هدف این مطالعه اولویت بندی این مداخله های پیش گیرانه با توجه به ویژگی های سوانح ترافیکی در ایران می باشد.

روش کار: داده های ثبت شده توسط پلیس راهور ناجا در محورهای درون و برون شهری در سال 1390 برای تعیین سهم تأثیر بالقوه فعالیت های اصلی برای پیش گیری از سوانح ترافیکی تحلیل گردید. سهم تأثیر بالقوه برای عوامل خطرساز سوانح ترافیکی و اثرات مشترک آن ها در وضعیت های سطح حداقل خطر تئوریک، سطح حداقل خطر منطقی و سطح حداقل خطر امکان پذیر محاسبه شد. اولویت بندی راه کارهای پیش گیرانه براساس سهم هر عامل خطرساز در سوانح ترافیکی انجام گردید.

نتایج: بر اساس سهم تأثیر بالقوه مرگ (PIF محاسبه شده با استفاده از نسبت شانس مرگ) اولویت ها به ترتیب استفاده از کلاه ایمنی در سرنشینان موتور سیکلت، استفاده از کلاه ایمنی در موتورسیکلت ران ومدیریت سرعت غیر مجاز بودند. عوامل خطر مورد بررسی در این مطالعه، عوامل خطری می باشند که اهمیت بیش تری در محورهای برون شهری دارند و اثر مشترک عوامل خطر یادشده در این محورها نزدیک به 100 درصد می باشد.

نتیجه گیری: پیشنهاد می گردد مداخله های آتی با تمرکز بر استفاده از کلاه ایمنی در سرنشینان، کلاه ایمنی در موتورسیکلت رانان، استفاده از کمربند ایمنی در سرنشینان و مدیریت سرعت صورت گیرد و قوانین مربوط به آن ها با جدیت پی گیری گردند. محاسبه سهم تأثیر بالقوه برتر از سهم منتسب جمعیتی است و امکان پیش بینی صحیح تری از آینده را فراهم می کند.

ارتباط بین الگوی تغذیه در دوران بارداری و افسردگی پس از زایمان

سهراب ایرانپور

مقدمه و اهداف: از آنجایی که رژیم غذایی انسان، ترکیبی از مواد غذایی مختلف است که درکنار هم اثر بخشی متفاوتی نسبت به حالت دریافت جداگانه دارند؛ بررسی الگوهای غذایی، از اهمیت بالاتری بر خوردار است. هدف مطالعه حاضر بررسی ارتباط الگوهای غذایی در دوران بارداری با افسردگی پس از زایمان است.

روش کار: این مطالعه مقطعی تحلیلی مبتنی بر جمعیت، بر روی پنجاه درصد (771نفر) از زنان مراجعه کننده به شبکه بهداشتی- درمانی شهرستان اردبیل به مدت 4 ماه انجام گرفت. روش نمونه گیری بصورت تصادفی منظم بود. اطلاعات تغذیه ای با استفاده از پرسشنامه نیمه کمی 106 سوالی بر اساس فرمت ویلت جمع آوری شد. الگوهای غذایی باروش تحلیل عاملی اکتشافی و بر اساس34 گروه غذایی تعیین شده مشخص شدند. افرادی که از پرسشنامه استاندارد ادینبرگ امتیاز13 یا بالاتر را کسب کردند، احتمال ابتلا به افسردگی پس از زایمان برایشان در نظر گرفته شد. برای برآورد نسبت شانس و فاصله اطمینان 95% افسردگی پس از زایمان در هر طبقه الگوها از آزمون رگرسیون لوجستیک دوحالتی با روش enter استفاده شد.

نتایج: در این مطالعه، سه الگوی غالب غذایی شناسایی شد: مختلط، نیمه سالم و میوه وسبزیها . الگوی غذایی میوه وسبزی ها با کاهش خطر افسردگی پس از زایمان ارتباط معنی دار ی داشت (004/P=0).

نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد، مصرف بیشتر الگوی غذایی میوه وسبزی ها در دوران بارداری، با کاهش خطر افسردگی پس از زایمان مرتبط است. مطالعات بیشتری برای تأیید این یافته ها لازم است.

اپیدمیولوژی خودکشی‌های موفق در استان فارس، 90–1386

فتاح جعفری زاده

مقدمه و اهداف: خودکشی اقدامی آگاهانه در خاتمه بخشیدن به حیات خود است. شواهد نشان می دهد که سالانه نزدیک به یک میلیون نفر در جهان بر اثر خودکشی جان خود را از دست می دهند. هدف از انجام این پژوهش، توصیف اطلاعات اپیدمیولوژیک و دموگرافیک قربانیان خودکشی های موفق دراستان فارس و مطالعه برخی از عوامل مرتبط بر آن است.

روش کار: در این مطالعه مقطعی- توصیفی، اطلاعات دموگرافیک و اپیدمیولوژیک قربانیان خودکشی موفق در استان فارس طی مدت 5 سال از ابتدای فروردین ماه سال 1386 تا پایان اسفندماه سال1390به کمک پرسش نامه جمع آوری و سپس مورد تجزیه و تحلیل آماری قرارگرفت.

نتایج: در این مدت، تعداد 934 مورد به عنوان خودکشی موفق شناسایی شد. میانگین (±انحراف معیار) سنی افراد خودکشی کرده برابر با 32/12±81/29سال بود که 5/72 درصد آنان مذکر و 3/54 درصد آنان مجرد بودند. بیش تر قربانیان خودکشی- 689 نفر
(8/73 درصد) در شهر 689 نفر ساکن بودند. شایع ترین روش خودکشی در مردان، حلق آویزی- 472 نفر (5/50 درصد)- و در زنان، خودسوزی- 103 نفر (16 درصد)- بود. بیش تر افراد- 411 نفر (44 درصد)- در دهه های سوم عمر ( 29-20 سالگی) خودکشی کرده بودند. شایع ترین علت خودکشی بیش تر افراد (5/53 درصد) نامعلوم بود.

نتیجه گیری: با توجه به بالا بودن فراوانی خودکشی در جوانان و نیز در افراد ازدواج نکرده، لزوم توجه خاص به این گروه ها در برنامه ریزی های اجتماعی توسط مسؤولان در استان فارس ضرورت دارد.

روند میزان مرگ‌ومیر کودکان استان کردستان طی سال‌های 90-1386

قباد مرادی

مقدمه و اهداف: میزان مرگ ومیر کودکان از مهم ترین شاخص هایی می باشد که نشان دهنده توسعه کشورها و مناطق مختلف است. مطالعه حاضر به منظور بررسی روند مرگ ومیر کودکان زیر 5 سال در استان کردستان در طی سال های 90-1386 انجام پذیرفت.

روش کار: این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی بوده و داده های آماری آن شامل موارد مرگ کودکان زیر 5 سال است که توسط نظام ثبت مرگ استان و موالید زنده از طریق ثبت و احوال در طی سال های 90-1386 جمع آوری شده است. در تجزیه و تحلیل شاخص های اصلی مرگ کودکان شامل مرگ زیر 5 سال، مرگ شیرخواران و مرگ نوزادی در طی این دوره بررسی شده است. ارتباط بین متغیرها با استفاده از آزمون آماری مربع کای محاسبه شد.

نتایج: میزان بروز مرگ های نوزادی از 5/13در هزار تولد زنده در سال 1386 به 2/12 در هزار تولد زنده در سال 1390 رسید. مرگ های شیرخوران و زیر 5 سال هم در همین مدت زمان به ترتیب از 1/17 و 2/20 به 9/14 و 4/17 در هزار تولد زنده کاهش پیدا کرد. از نظر زمانی، بیش ترین کاهش مربوط به سال های 87-1386 می باشد. بین جنسیت و مرگ ومیر کودکان رابطه معنی دار یافت شد. در میان علل اصلی مرگ ومیر، بیماری های حول تولد شایع ترین علت اصلی مرگ کودکان به ویژه در دوره نوزادی در استان بود.

نتیجه گیری: با توجه به نتایج این بررسی در طی این سال ها، هرچند روند بروز کاهش داشته است، اما این روند کاهشی به ویژه در شاخص مرگ نوزادان آهنگ کندی دارد و هنوز بعضی از علل مرگ قابل پیش گیری در کودکان وجود دارد که نیازمند توجه بیش تر توسط سامانه بهداشتی و پژوهشگران می باشد.

شیوع میگرن در کودکان دبستانی بیرجند، سال 1390

طیبه خزاعی

مقدمه و اهداف: میگرن، شایع ترین سردرد کودکان با ظهور علایم قبل از 10 سالگی می باشد. بیش از 30 درصد مبتلایان، دچار ناتوانی و کاهش فعالیت روزانه می شوند، بنابراین تشخیص و درمان به موقع حملات سردرد باعث افزایش توان یادگیری و جلوگیری از غیبت دانش آموزان می شود. هدف این مطالعه، تعیین شیوع میگرن در کودکان دبستانی بیرجند بوده است.

روش کار: در این مطالعه توصیفی-تحلیلی با روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای تصادفی شده از 4 منطقه شهر بیرجند در 8 دبستان از طریق مصاحبه با والدین، پرسشنامه های انجمن بین المللی سردرد (ICHD-2) و برای تعیین ناتوانی ناشی از سردرد (PedMIDAS) 7 تکمیل گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار14 SPSS و با تست آماری مجذور کای تحلیل شد.

نتایج: از 1107 کودک با میانگین سن 41/1±9 سال، 551 (3/49 درصد) دختر، و 556 (7/50 درصد) پسر، 185 (56/16 درصد) سر درد و 40 (16/2 درصد) میگرن داشتند. بیش ترین زمان بروز حمله سر درد میگرن، روز اول هفته با شدت متوسط و عامل تشدید کننده: استرس و فعالیت فیزیکی و تسکین دهنده: خواب و استراحت بود. محل وقوع آن دوطرفه و همراه با تهوع و استفراغ بود. میانگین حملات سر درد در سه ماه گذشته 65/7±58/8 ساعت و طول مدت 02/5±38/6 ساعت با فواصل 21/26±70/24 روز بود. فراوانی میگرن بر حسب سن و جنس تفاوت آماری معنی داری نداشت. بیش تر افراد سابقه خانوادگی داشته، اما مراجعه به پزشک نداشتند. 37/79 درصددانش آموزان ناتوانی درجه یک، 54/10 درصد درجه دو، 05/9 درصد درجه سه و 04/1 درصد ناتوانی درجه چهار را گزارش نمودند.

نتیجه گیری: با توجه به افزایش شیوع میگرن با سن و خطر مزمن شدن بیماری و اختلال در عملکرد فردی و اجتماعی، لازم است با شناخت زودرس و تعدیل عوامل تشدید کننده و آموزش روش های پیش گیری غیر دارویی، از بروز حملات سردرد و عود آن جلوگیری نمود.

آشنایی با روش بسط شبکه‌ای: شیوه‌ای نوین برای برآورد غیر مستقیم جمعیت گروه‌های پنهان

علی اکبر حقدوست

مقدمه واهداف: یکی از مهم ترین چالش ها در حوزه ی بهداشت عمومی و نظام مراقبت بیماری های، برآورد تعداد افراد بیمار مبتلا به بیماری های نادر یا برآورد برخی زیرگروه های جمعیتی خاص مانند تعداد استفاده کنندگان مواد تزریقی (IDUs) (Injected Drug Users) می باشد. این در حالی است که برآورد جمعیت های پنهان یا دور از دسترس کاری، بسیار دشوار بوده و با مشکلات فراوانی همراه است. در سال های اخیر، روش های جدیدی برای برآورد جمعیت های پنهان یا دور از دسترس ارایه شده است. یکی از روش های نوین برای برآوزد چنین جمعیت هایی، روش بسط شبکه ای(NSUM) (Network Scale-up Method) می باشد. این روش شامل دو بخش برآوزد شبکه ی اجتماعی افراد جامعه، و تخمین تعداد افراد زیر جمعیت های پنهان یا دور از دسترس با استفاده از شبکه ی اجتماعی است. در این مقاله، سعی شده است با زبانی ساده، در ابتدا به بحث مختصری درباره روش های غیر مستقیم برآورد اندازه جمعیت ها، تاریخچه ی روش بسط شبکه ای، و مفهوم شبکه ی اجتماعی پرداخته شده، و در ادامه به برآورد گروه های پنهان با استفاده از این روش و نکته های کاربردی آن در مورد چنین جمعیت هایی پرداخته خواهد شد.