مجله اپیدمیولوژی ایران

پیش‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎بینی بقای بیماران مبتلا به سرطان پستان با استفاده از دو مدل رگرسیون لجستیک و شبکه عصبی مصنوعی

عباس بهرامپور

مقدمه و اهداف: در سال‎های اخیر، توجه قابل ملاحظه‎ای به مدل‎های آماری برای طبقه‎بندی داده‎های پزشکی با توجه به بیماری‎های مختلف و پیامدهای آن‎ها شده است. شبکه‎های عصبی مصنوعی به دلیل عدم نیاز به پیش فرض با موفقیت برای تشخیص الگو و پیش‎بینی در برخی از مطالعه های بالینی استفاده شده‎اند. هدف از این مطالعه، مقایسه دو مدل آماری شبکه عصبی مصنوعی و رگرسیون لجستیک برای پیش بینی بقای بیماران مبتلا به سرطان پستان است.

روش کار: دو مدل برای داده‎های ثبت سرطان کرمان، جنوب شرق ایران، برای پیش بینی بقای هر بیمار به کار برده شدند. داده‎‎‎‎‎‎‎های مورد استفاده در این مطالعه شامل 712 بیمار مبتلا به سرطان پستان در گروه سنی 85-15 سال بود. برای مقایسه پیش بینی
بقا در داده‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های یاد شده، از مدل رگرسیون لجستیک و مدل شبکه عصبی مصنوعی پرسپترون سه لایه استفاده شد.
برای مقایسه و تعیین تفاوت دو مدل، از حساسیت، ویژگی، صحت پیش‎بینی و سطح زیر منحنی مشخصه عملکرد (ROC)
(Receiver Operative Characteristics) استفاده گردید.

نتایج: در این مطالعه، حساسیت و ویژگی دو مدل رگرسیون لجستیک و شبکه عصبی مصنوعی به ترتیب (594/0 و 70/0) و (621/0 و 723/0) به دست آمد. هم چنین صحت و سطح زیر منحنی راک به ترتیب (688/0و 725/0) و (70/0و 725/0) برای دو مدل رگرسیون لجستیک و شبکه عصبی پرسپترون بود.

نتیجه‏گیری: یافته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ها نشان می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎دهند اگرچه تفاوت کمی در دو مدل وجود دارد، اما در این‎گونه داده‎ها برای پیش‎بینی بقای بیماران مبتلا به سرطان پستان، مدل شبکه عصبی مصنوعی ابزار مناسب تری می باشد.

برآورد فراوانی آسیب‌های ناشی از قطع نخاع، قطع عضو (دست و پا) و مرگ‌ومیر در اثر زلزله بم با استفاده از روش بسط شبکه‌ای

فرزانه ذوالعلی

مقدمه و اهداف: در برخی از کشورها به ویژه کشورهای در حال توسعه پس از حوادث غیر مترقبه، سامانه ثبت اطلاعات وجود ندارد. هدف این پژوهش استفاده از روش برآوردبرآورد غیر مستقیم به شیوه بسط شبکه ای برای برآورد موارد مرگ ومیر حاصل از ضایعه نخاعی و تعداد قطع عضو و مرگ ومیر در اثر زلزله بم بود.

روش کار: این مطالعه از نوع مقطعی است. برای برآورد تعداد بیماران این آسیب ها از روش برآورد بسط شبکه ای استفاده گردید. 80 خانوار در نقاط مختلف شهرستان بم زندگی می کردند؛ انتخاب شدند. از افراد پرسیده شد که در همسایگی خود سه خانه سمت راست و سه خانه سمت چپ، تعداد مرگ و تعداد بیماران ضایعه نخاعی فوت شده یا دچار قطع عضو (دست و پا) در اثر زلزله شده بودند را به یاد آورند.

نتایج: تعداد کل افراد فوت شده در اثر زلزله 54041 نفر برآورد شد. هم چنین موارد مرگ در اثر ضایعه نخاعی 622 نفر، تعداد کل بیماران دچار قطع دست برابر با 519 نفر، و تعداد کل بیماران دچار قطع پا برابر با 519 نفر برآورد شد.

نتیجه‏گیری: برای اقدامات بهتر برای پیش گیری سطح سوم و تخصیص منابع نیاز به داشتن سامانه ثبت اطلاعات دقیقی در رابطه با تعداد و انواع آسیب ها وجود دارد . حال که چنین سامانه ثبت اطلاعاتی وجود ندارد. به نظر می رسد در بین روش های برآورد غیر مستقیم، روش بسط شبکه ای روش مناسبی برای برآورد چنین آسیب هایی باشد.

عوامل مؤثر بر آلودگی گاوداری‌های شیری تحت پوشش آزمون غربالگری توبرکولین به سل گاوی (مایکوباکتریوم بویس): مطالعه مورد- شاهدی در سطح گله

علیرضا باهنر

مقدمه و اهداف: سل یکی از مهم ترین بیماری های عفونی و زئونوز است که طیف وسیعی از موجودات زنده به ابتلا به آن حساس هستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر آلودگی گاوداری های تحت پوشش آزمون غربالگری توبرکولین به سل گاوی انجام شد.

روش کار: این پژوهش، یک مطالعه مورد- شاهدی است که در سطح گله های گاو شیری انجام شد. گاوداری های مورد (62 فارم) از میان گاوداری های شیری تحت پوشش استان تهران و 7 استان هم جوار انتخاب شد که پس از نمونه برداری، مایکوباکتریوم بویس از آن ها در جدا گردید. گاوداری های شاهد (62 فارم) نیز از همین استان ها و بر اساس منفی بودن نتیجه آزمون توبرکولین انجام پذیرفت. گاوداری های شاهد بر اساس ظرفیت و فاصله با گاوداری های مورد، به صورت فردی هم سان شدند. تجزیه و تحلیل داده ها با آزمون رگرسیون لجستیک شرطی چند متغیره و نرم افزارStata انجام شد.

نتایج: از نظر روابط بین متغیرهای مستقل تحت مطالعه، مدیریت مناسب کود (12/0=OR، فاصله اطمینان 95%: 49/0-03/0)، شعله دهی منظم بهاربندها (21/0=OR، فاصله اطمینان 95%: 92/0-04/0) و حصارکشی منظم اطراف دامداری (17/0=OR، فاصله اطمینان 95%: 81/0-03/0) سبب کاهش خطر آلودگی و وجود موش (90/4=OR، فاصله اطمینان 95%: 01/23-04/1) سبب افزایش خطر آلودگی به سل گاوی می شود.

نتیجه‏گیری: توجه جدی تر به مبارزه با جوندگان محسوس است. افزایش همه جانبه برنامه ی غربالگری توصیه می شود. شاید زمان آن فرا رسیده باشد تا در سیاست های موجود کنترلی بازنگری صورت پذیرد و سیاست های مناسب تری اتخاذ گردد.

بررسی روایی و پایایی پرسشنامه رهبری ایمنی در صنایع خودروسازی

زهرا رضایی محمدی

مقدمه و اهداف: قدرت رهبری و مدیریت آن به عنوان یک عنصر حساس و کلیدی در موضوع ایمنی مطرح است. رهبر ایمنی انگیزه لازم برای سخت کوشی، کارایی و بهره وری بیش تر را در یک سازمان متشکل از گروه های کاری مختلف ایجاد نموده و حس مسؤولیت پذیری را در راستای ارتقای عملکرد ایمنی به منظور رسیدن به اهداف سازمانی تقویت می نماید. این پژوهش با هدف تعیین روایی و پایایی پرسشنامه رهبری ایمنی بر فاکتورهای مؤثر بر رهبری ایمنی در صنایع خودروسازی صورت گرفته است.

روش کار: این پژوهش به صورت مقطعی تحلیلی روی 260 نفر از شاغلان خطوط تولید شرکت پارس خودرو که به صورت تصادفی انتخاب شدند، انجام گرفت. برای تعیین روایی از تحلیل عامل اکتشافی، تحلیل عامل تأییدی و تجانس بین سؤالات و به منظور بررسی پایایی، از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد.

نتایج: نتایج تحلیل عامل اکتشافی حاصل از پرسشنامه نشان داد که سه عامل تصمیم گیری، کنترل و انگیزش قادر به توضیح 66 درصد واریانس کلی می باشد. تحلیل عاملی تأییدی، نیز حاکی از برازش مناسب اطلاعات با ساختار سه مؤلفه ای بود (001/0P<، 2df= ، 36/5= 2²𝜒 ،089/0 RMSEA=، 957/0CFI=). ضریب آلفای کرونباخ هر سه عامل بالاتر از 7/0 بود.

نتیجه‏گیری: در این پژوهش، تصمیم گیری از عوامل مهم در اندازه گیری رهبری ایمنی می باشد. علاوه بر آن، پژوهش حاضر معیاری را ارایه کرد که می تواند در پژوهش های ایمنی و روان شناسی صنعتی مورد استفاده پژوهشگران ایرانی قرار گیرد.

تحلیل پاسخ‌های رتبه‌ای طولی با گم‌شدگی غیریکنوا در بررسی اثر درمان جامع بر عملکرد بیماران مبتلا به سایکوز

کرامت اله نوری

مقدمه و اهداف: از مطالعات طولی برای بررسی تأثیر درمان در بسیاری از تحقیقات روان شناسی و روان پزشکی استفاده می شود. مهم ترین مشخصه مطالعات طولی، اندازه گیری های مکرر از بیماران در طول زمان می باشد، نظر به این که مشاهده های مربوط به یک بیمار از یکدیگر مستقل نیستند؛ بنابراین برای تحلیل این داده ها باید از روش های ویژه آماری استفاده شود. هم چنین داده های گم شده جزء اجتناب ناپذیر اغلب مطالعات طولی می باشند که بر اثر بی پاسخی واحد نمونه گیری رخ می دهند. از آن جایی که گم شدگی منجر به کاهش دقت محاسبات آماری و ایجاد اریبی در نتایج حاصل می شود، بررسی روش های برخورد با آن اهمیت زیادی دارد. هدف از این مطالعه، بررسی اثر درمان جامع بر عملکرد اجتماعی- فردی بیماران مبتلا به مرحله اول سایکوز با استفاده از روش های آماری مناسب می باشد.

روش کار: داده های این مطالعه از یک کارآزمایی بالینی و مربوط به بیمارانی است که در سال های 87-1385 به درمانگاه ها یا اورژانس روانپزشکی بیماراستان روزبه مراجعه کرده اند. برای تحلیل پاسخ های رتبه ای طولی با گم شدگی غیریکنوا این مطالعه از مدل ضرایب تصادفی در نرم افزار R نسخه 2.15.0 استفاده کردیم.

نتایج: نتایج برآورد پارامترهای مدل ضرایب تصادفی با پاسخ های گم شده غیریکنوا و در نظر گرفتن مکانیسم گم شدگی تصادفی، نشان می دهد، درمان جامع با پیگیری در منزل، سن و سابقه ی بیماری در خانواده اثر معنی داری بر عملکرد اجتماعی- فردی بیماران دارند. برآورد ضریب متغیر سن وخطای معیار آن به ترتیب 05/0 و 03/0، برآورد ضریب متغیر سابقه ی بیماری 82/0- و خطای معیار آن 41/0 می باشد و ضریب متغیر درمان جامع با پیگیری درمنزل 04/1- و خطای معیار آن 44/0 برآورد شد.

نتیجه‏گیری: مدل به کار گرفته شده در این مطالعه، نشان می دهد که درمان جامع با پیگیری در منزل، مناسب تر است. زیرا افراد تحت این نوع درمان شانس بیش تری برای داشتن عملکرد اجتماعی- فردی بیشتر دارند.

بررسی ساختار ژنتیک اجداد پدری در منطقه‌ زاگرس ایران و تأثیر این رشته‌کوه در گردش ژنی و تداخل ژنتیکی جمعیت‌های منطقه

اردشیر بهمنی مهر

مقدمه و اهداف: رشته کوه زاگرس مهد تمدن های بزرگ مانند بین النهرین و ایلام بوده و تنوع قومیتی و زبانی رایج در آن نشان از مهاجرت های گوناگون سیاسی و اجتماعی در طول تاریخ دارد. این مطالعه به منظور بررسی نقش رشته کوه های زاگرس در تغییرات جمعیتی و ژنتیکی منطقه با بررسی ساختار چند ریختی ژنتیکی سویه های اجداد پدری انجام شده است.

روش کار: تعداد 297 نمونه خون از مردان ساکن در نواحی بومی استان های شمال غرب ایران جمع آوری شد. فراوانی هاپلوگروپ های مختلف کروموزوم Y و فاصله ی ژنتیکی (Fst) و تنوع ژنی محاسبه شده با استفاده از تکنیک های نوین آماری در جمعیت های ساکن در دو طرف رشته کوه زاگرس مقایسه گردید.

نتایج: در این پژوهش، زمان پراکندگی و ورود هاپلوگروپG2-M406 به ایران حدود 8800 سال پیش محاسبه گردید که مقارن با اولین سکونت های انسانی عصر نوسنگی در رشته کوه های زاگرس می باشد. تعدادی از سویه های ژنتیکی منشعب شده از آسیای مرکزی در قسمت شرقی زاگرس و مرکز ایران به صورت برجسته ای بیش تر از غرب زاگرس می باشد. در نقطه مقابل، سویه ها ی ژنتیکی منتسب به اروپا در جمعیت های قسمت غربی زاگرس بیش تر مشاهده می شوند.

نتیجه‏گیری: نتایج پژوهش ضمن تأیید انتشار و گسترش رو به سمت غرب قبل از عصر کشاورزی از فلات ایران به اروپا از مسیر قفقاز و ترکیه، الگوی قابل تأملی از درخت ژنتیکی جمعیت ها ترسیم نمود، که تأکیدی بر اهمیت مناطق حاصلخیز در شمال ایران برای حرکت ژنتیکی از میان موانع جغرافیایی ایران دارد. نقش ممانعت کنندگی رشته کوه های زاگرس در گردش ژنتیکی از مرزهای غربی و گردش آزاد ژنی داخل ایران نیز در این مطالعه تأیید شد.

الگوی فشار خون بالا و سهم منتسب جمعیتی سکته مغزی مرتبط با فشار خون بالا در استان همدان طی سال‏های 88-1384

منوچهر کرمی

مقدمه و اهداف: با توجه به شیوع قابل توجه فشار خون بالا در ایران و قابل تعدیل بودن آن به عنوان مهم ترین عامل خطرساز سکته‏مغزی، این مطالعه با هدف تعیین الگوی پرفشاری خون و تعیین درصد خطر ‏قابل‏ انتساب ‏جمعیتی ((PAF سکته‏مغزی مرتبط با فشار خون بالا در استان همدان انجام گردید.

روش کار: داده‏های فشار خون جمعیت بالای 19 سال استان همدان طی سال‏های 88-1384 از نظام مراقبت عوامل‏خطر بیماری‏های غیرواگیر استخراج گردید. شیوع فشار خون بالا در زیرگروه‏های جنسی و سنی مختلف به صورت درصد با فاصله اطمینان 95 درصد گزارش گردید. روند فشار خون بالا طی سال‏های دوره مطالعه با استفاده از نمودار ترسیم شده است. به منظور محاسبهPAF ، شیوع فشار خون بالا از داده‏های نظام مراقبت عوامل‏خطر بیماری‏های غیر واگیر سال 1388 استخراج گردید و شاخص اندازه اثر بین فشار خون ‏بالا و سکته‏ مغزی از مطالعه های موجود استخراج گردید.

نتایج: درصد شیوع فشار خون از سال 88-1384 به‏ترتیب برابر 4/9 درصد (فاصله اطمینان 95 درصد: 6/10-2/8)، 5/7 درصد (فاصله اطمینان 95 درصد: 3/9-9/5)، 2/14درصد (فاصله اطمینان 95 درصد: 5/16-1/12)، 8/13 درصد (فاصله اطمینان 95 درصد: 1/16-7/11) و 2/12 درصد (فاصله اطمینان 95 درصد: 5/14-3/10) گزارش گردید. نتایج مطالعه بیان گر آن است که 17/8 درصد از کل سکته ‏مغزی در استان همدان به‏دلیل فشار خون بالا رخ داده است.

نتیجه‏گیری: نتایج مطالعه تأیید‏کننده سهم قابل انتساب سکته ‏مغزی مرتبط با فشار خون بالا در استان همدان است. پیشنهاد می‏گردد سیاست‏گذاران نظام سلامت راه کارهای کنترلی و پیش گیرانه این عامل خطر‏ساز قابل تعدیل را در اولویت قرار دهند.

بررسی نقش عوامل زیست اقلیمی بر شیوع بیماری سالک در شهرستان سبزوار: مطالعه موردی

فاطمه میوانه

مقدمه و اهداف: لیشمانیوز (سالک)، بیماری پوستی ایجاد شده به وسیله انواع مختلف از تک یاخته لیشمانیاست که هر نوع آن در منطقه جغرافیایی خاصی دیده می شود. این پژوهش به منظور بررسی نقش شرایط اقلیمی بر شیوع بیماری سالک در شهرستان سبزوار در طی سال های 88-1382 انجام شده است.

روش کار: داده های هواشناسی به صورت روزانه (حداقل، حداکثر و میانگین درجه حرارت، ساعات آفتابی، بارش و رطوبت نسبی) و اطلاعات مربوط به میزان شیوع سالک در سطح شهرستان در دوره مذکور، تهیه و از طریق روش همبستگی پیرسون، تأخیر زمانی و سری های زمانی تجزیه و تحلیل شده است.

نتایج: حداکثر بروز بیماری در شش ماه دوم سال به ویژه در فصل پاییز و در گروه سنی 20-10 سال اتفاق می افتد. هم چنین بیش ترین موارد بروز در بین زنان و از نوع سالک مرطوب (روستایی) می باشد. علاوه بر این، هم بستگی مثبت ضعیف بین رطوبت نسبی و بارش و نیز هم بستگی معکوس ضعیف بین ساعات آفتابی و درجه حرارت با بیماری مشهود است. البته قابل ذکر است که با بررسی تأخیر زمانی
(2،1 و 3 ماهه)، میزان همبستگی ها با سطح اطمینان 95 درصد افزایش یافته است. به طوری که هم بستگی با تأخیر زمانی 3 ماهه بین رطوبت نسبی و بارش با بروز و شیوع بیماری مثبت و قوی (به ترتیب 82/0=r، 006/0=P و 88/0=r ، 002/0=P) و نیز همبستگی بین درجه حرارت و ساعات آفتابی با بیماری، معکوس و قوی (به ترتیب 80/0-=r، 01/0=P و 77/0-=r، 01/0=P) می باشد.

نتیجه‏گیری: با توجه به وجود ارتباط بین عوامل اقلیمی با لیشمانیوز جلدی (سالک) در مناطق کویری توصیه می شود اقدامات لازم برای کنترل و شناسایی عوامل اقلیمی مساعد کننده رخداد بیماری صورت گیرد.

بررسی شیوع رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان شهر قزوین در سال‌های 91-1390

هاجر اسماعیل زاده

مقدمه و اهداف: شیوع رفتارهای پرخطر در نوجوانی مانند مصرف سیگار، الکل و مواد مخدر، اثرات و عواقب کوتاه مدت و بلند مدت بر سلامت فرد دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی شیوع انواع رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان دبیرستانی شهر قزوین انجام گرفت.

روش کار: روش پژوهش حاضر توصیفی و جامعه ی آماری تمامی نوجوانان دختر و پسر مقطع متوسطه شهر قزوین در سال تحصیلی
1391-1390 بودند. نمونه پژوهش شامل510 نفر-239 دختر و 271 پسر- بودند که به روش نمونه گیری چند مرحله ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه جمعیت شناختی و پرسشنامه تعدیل شده پایش سامانه رفتارهای پرخطر نوجوانان بود.

نتایج: نتایج نشان داد که مصرف قلیان در دانش آموزان بیش ترین شیوع (2/59 درصد) را در مقایسه با تجربه مصرف سیگار
(7/32 درصد)، تجربه مصرف مواد مخدر (3/7 درصد) و مصرف الکل (7/16 درصد) دارد. شیوع درگیری فیزیکی در مدرسه و خارج از مدرسه در طول یک سال؛ حمل سلاح سرد به مدرسه در طول یک ماه؛ مصرف سیگار در مدرسه در طول یک ماه؛ و مصرف قلیان، مشروبات الکلی و مواد مخدر در طول یک ماه؛ در پسران بیش تر از دختران بود. استفاده از کمربند ایمنی در هنگام سوار شدن ماشین به عنوان سرنشین در بین دختران بیشتر از پسران شیوع دارد و در کل نمونه نیز شیوع استفاده از کمربند ایمنی در هنگام سوار شدن ماشین به عنوان سرنشین 7/23 درصد بود.

نتیجه‏گیری: با توجه به شیوع بالای رفتارهای پرخطر در دانش آموزان دبیرستانی لازم است سامانه پایش رفتارهای پرخطر ایجاد شده و بر اساس اطلاعات به دست آمده، اقدامات پیش گیرانه با توجه به این گروه سنی در سطوح فردی، مدرسه و خانواده انجام شود.

مروری بر تکنیک‌های غیر مستقیم پاسخ‌گویی به سؤال‌های حساس دو حالتی

کامران یزدانی

پرسش های حساس در مورد برخی از رفتارهای افراد، اغلب در مطالعه های علوم انسانی، اجتماعی و پزشکی مطرح می شود. به دست آوردن پاسخ های معتبر از این گونه سؤال ها، از اصلی ترین چالش های مطرح در این گونه مطالعه ها می باشد. مهم ترین عوامل تهدید کننده اعتبار چنین مطالعه هایی تورش های پاسخ دهی نادرست و عدم پاسخ دهی است، که معمولاً به خاطر ترس از افشا شدن اطلاعات شخصی رخ می دهد. بدین منظور، پژوهشگران به دنبال راه کارهایی غیر از پرسش مستقیم هستند تا با کاهش این نوع تورش ها، موجب افزایش اعتبار نتایج حاصل از مطالعه ها شوند.

در این مقاله مروری، در خصوص مدل های وارنر، طرح سؤال نامرتبط، پاسخ دهی اجباری، مورس و منگات از تکنیک پاسخ دهی تصادفی شده و در مورد مدل های مثلثی (تری انگولار) و متقاطع (کراس وایز) از تکنیک پاسخ دهی غیر تصادفی شده، که همگی برای پاسخ گویی به سؤال های حساس دو حالتی به کار می روند، بحث می شود.