مجله اپیدمیولوژی ایران

برآورد میزان بقای 1، 3 و 5 ساله بیماران مبتلا به سرطان معده در ایران به روش فراتحلیل

پروین یاوری

مقدمه و اهداف: در مطالعه های مختلف، میزان بقای بیماران مبتلا به سرطان معده در کشور متفاوت گزارش شده و یک برآورد کلی از آن وجود ندارد. هدف از این مطالعه، فراتحلیل میزان بقای 1،3و 5 ساله بیماران مبتلا به سرطان معده در ایران است.

روش کار: در این مطالعه، تمامی پایگاه های داخلی شامل Iran Medex, Magiran , SIDو Medlib و پایگاه های انگلیسی زبان شاملGoogle Scholar و PubMedبا استفاده از کلیدواژه های «سرطان معده» و «میزان بقا» و سایر کلیدواژه های مترادف فارسی و انگلیسی، در فاصله زمانی 1392-39 جستجو شد. سپس تمام مقاله های مرور شده، که دارای معیار ورود به مطالعه بوده و از کیفیت قابل قبولی برخوردار بودند؛ مورد بررسی قرار گرفتند. برای ترکیب نتایج مطالعه ها از مدل اثرات تصادفی Der Simonian and Laird استفاده شد. سایر آنالیزها شامل تحلیل زیرگروه ها و تحلیل حساسیت و بررسی سوگیری انتشار با استفاده از نمودار قیفی و آزمون های بگ و ایگر بود. در نهایت داده ها توسط نرم افزارSTATA نسخه11 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

نتایج: از تعداد 235 مقاله یافت شده در جستجوی اولیه، تعداد 9 مطالعه شرایط ورود به این تحقیق را داشتند، که بر اساس آن ها میزان بقای 1،3و5 ساله بیماران مبتلا به سرطان معده به ترتیب 57/0 (فاصله اطمینان 95 درصد: 70/0-45/0)، 29/0 (فاصله اطمینان 95 درصد: 37/0–22/0) و 17/0 (فاصله اطمینان 95 درصد: 21/0-13/0) به دست آمد.

نتیجه گیری: مطالعه های انجام شده در مناطق مختلف ایران محدود و آمار دقیقی از میزان بقا در سایر مناطق ایران وجود ندارد. بنابراین مطالعه های بیشتری، برای دست یابی به برآورد دقیق تری از میزان بقا و عوامل مؤثر بر آن در کل کشور مورد نیاز است.

تعیین نقطه تغییر در داده‌های مرگ‌ومیر ایران

امیر تیمورپور

مقدمه و اهداف: تحلیل روند مرگ ومیر در سطح کشور که اساساً به صورت دنباله ای از مشاهده های مرتب شده بر اساس زمان به صورت X1,….,Xn می باشد، نقطه ای وجود دارد که در آن ویژگی های آماری روند مرگ ومیر در کشور تغییر می کند. به طوری که K₀ تا از مشاهدات اول از یک توزیع آماری مثلF₀ وn-K₀ تا مشاهده باقی مانده از توزیع دیگری مثل F₁ برخوردار هستند. نقطه K₀ نامعلوم و با نام نقطه تغییر (Change point) نامیده می شود. هدف از این مطالعه، تعیین نقطه تغییر در داده های مرگ ومیر ایران طی سال های
91-1338 می باشد.

روش کار: در این مطالعه برای متغیر Xt که بیان گر تعداد مرگ ومیرها در زمان t (بر اساس سال) است، مدل پواسن را به دلیل شمارشی بودن متغیر در نظر گرفته و فرض شد که Xt پیش از نقطه تغییر K₀ دارای توزیع پواسن با میانگین ₀&lambda و برای سال های بعدی دارای توزیع پواسن با میانگین ₁&lambda باشد. مسأله اصلی شناسایی و سپس برآورد نقطه تغییر و پارامترهای پیش و پس از نقطه تغییر می باشد که از روش MIC که تغییر یافته معیار اطلاع شوارتز می باشد؛ استفاده شد. همین طور برای بررسی وجود بیش از یک نقطه تغییر از روش Binary segmentation process استفاده گردید.

نتایج: داده های واقعی نشان دادند که تغییر در روند مرگ ومیر کشور در سال 1372 و 1376رخ داده است.

نتیجه‏گیری: بنابر نتایج حاصل از تحلیل نقطه تغییر روند مرگ ومیر در کشور را می توان به سه دوره هر کدام با میزان(نرخ) مرگ ومیر متفاوت تقسیم کرد.

مهمترین عوامل سال‌های از دست رفته عمر به‌علت مرگ زود رس (YLL) در استان قزوین در سال‌های 87-1383

علی اکبری ساری

مقدمه و اهداف: برای اتخاذ سیاست ها و راهبردهای مناسب برای تأمین، حفظ و ارتقای سلامت باید اطلاعات و شاخص های دقیقی وجود داشته باشد. در این بررسی سعی شده سال های از دست رفته عمر به علت مرگ زود هنگام که یکی از شاخص های اولویت بندی مشکلات سلامت محسوب می گردد، محاسبه و با اطلاعات سایر کشورها مقایسه گردد.

روش کار: این مطالعه یک مطالعه ی پیمایشی مقطعی است و از طریق آنالیز ثانویه داده های مرگ ومیر استان قزوین انجام شده و با استفاده از روش استاندارد سازمان جهانی بهداشت، تعداد سال های از دست رفته عمر بر اساس سبب های مرگ محاسبه شده است.

نتایج: مهم ترین عوامل از دست رفتن عمر در دوره ی نوزادی بیماری های دوران حول تولد و ناهنجاری های مادرزادی و کروموزومی، در گروه سنی 59-1 ماهه، حوادث غیر عمدی و ناهنجاری های مادرزادی و کروموزومی است، در گروه سنی 14-5 ساله حوادث غیرعمدی، در گروه سنی 49-15 ساله حوادث غیرعمدی و بیماری های قلبی-عروقی است. علت اصلی مرگ در گروه سنی 64-50 ساله مربوط به بیماری های قلبی- عروقی، سرطان ها، تومورها و حوادث غیرعمدی است.

نتیجه‏گیری: علت های شایع سال های از دست رفته عمر ناشی از حوادث غیرعمدی، بیماری های قلبی- عروقی، بیماری های دوران حول تولد، و سرطان ها می باشند که با تدابیر و انجام مداخله های صحیح، عادت های غذایی، کنترل عوامل خطر مانند سیگار و چاقی و تنش ها، قابل پیش گیری هستند و می توان امیدوار بود که با برنامه ریزی صحیح، بتوان از رخداد بسیاری از مرگ های زودرس جلوگیری نمود.

ارزیابی سریع و پاسخ به رفتارهای پرخطر کودکان خیابانی شهر تهران در سال 1392: یک مقاله روش‌شناختی

علی میرزازاده

مقدمه و اهداف: کودکانی که در خیابان کار و زندگی می کنند؛ یکی از گروه های آسیب پذیر در مقابل عفونت اچ آی وی و سخت دسترس هستند. در این مقاله روش شناختی، مراحل انجام یک ارزیابی سریع و پاسخ با هدف ارزیابی رفتارهای پرخطر کودکان خیابانی شهر تهران شرح داده شده است.

روش کار: این مطالعه با استفاده از مرور منابع، روش های کیفی (بحث گروهی متمرکز، مصاحبه عمیق) و کمی (مصاحبه ساختاریافته) برای گردآوری داده ها از مطلعین کلیدی، سازمان های غیردولتی و دولتی، و کودکان خیابانی استفاده شد. نمونه گیری هدفمند برای ورود مطلعین کلیدی و کودکان خیابانی، و از نمونه گیری پاتوق ها برای دسترسی و ورود کودکان خیابانی به مطالعه استفاده شد.

نتایج: این مطالعه در 8 مرحله برای شناسایی و تعریف جمعیت هدف (تشکیل تیم ذی نفعان، مشورت اولیه، تهیه نیم رخ منطقه)، تعیین محل و پاتوق های تجمع آن ها برای دسترسی و ارایه سرویس به آن ها و یا استفاده از آن به عنوان چارچوب نمونه گیری برای طراحی پیمایش رفتارهای سلامتی (ارزیابی زمینه، ارزیابی جمعیت/محیط، ارزیابی مشکل سلامت)، ارزیابی رفتارهای سلامتی (ارزیابی رفتارهای سلامت و خطر) و سپس تحلیل داده ها (ارزیابی مداخله های فعلی) و تدوین مداخله های مناسب برای کاهش رفتارهای پرخطر (تهیه برنامه عملیاتی) اجرا و بر اساس نتایج آن چهار برنامه مداخله برای کاهش و کنترل HIV در کودکان خیابانی تدوین شد.

نتیجه‏گیری: این روش با انعطاف پذیری بالا و لحاظ کردن ملاحظه های اخلاقی و فرهنگی، می تواند به عنوان یک روش با قابلیت اجرای بالا برای ارزیابی وضعیت اپیدمی HIV و رفتارهای پر خطر مرتبط با آن در گروه های سخت دسترس مورد استفاده قرار گیرد.

برآورد میزان بقای بیماران مبتلا به سرطان معده و عوامل مرتبط با آن بر اساس آسیب‌شناسی و ویژگی‌های جمعیت‌شناختی استان کهگیلویه ‌و بویراحمد در سال‌های 90-1384

هدایت اله جمالی

مقدمه و اهداف: سرطان معده با بقای پائین هم چنان یکی از تهدیدهای جدی برای سلامت انسان ها به ویژه در کشورهای در حال توسعه و ایران به شمار می رود. این مطالعه با هدف تعیین عوامل تأثیرگذار بر میزان بقای بیماران مبتلا به سرطان معده در استان کهگیلویه وبویراحمد صورت پذیرفت.

روش کار: تمامی موارد سرطان معده استان کهگیلویه وبویراحمد ثبت شده در مرکز ثبت سرطان استان کهگیلویه وبویراحمد و فارس وارد این مطالعه شدند. تأثیر متغیرهای مستقل بر میزان بقا با استفاده از مدل رگرسیون تک و چند متغیره ی کاکس با کنترل اثر مخدوش کننده های احتمالی مورد بررسی قرار گرفت. برآورد تابع بقا با استفاده از روش ناپارامتری کاپلان مایر انجام و توسط آزمون "Log-rank" و Wilcoxon test مقاﻳﺴﻪ شد. آنالیز داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 19 انجام شد و (05/0>P) معنی دار تلقی گردید.

نتایج: از 348 بیمار 6/75 درصد مرد و بقیه (4/24 درصد) زن بودند. 7/74 درصد از کل بیماران تا پایان مطالعه فوت نمودند. به طور کلی در این پژوهش بقای یک، دو، سه، چهار و پنج ساله بیماران به ترتیب 37، 27، 20، 19 و 18 درصد بود. با ترکیب متغیرهای نهایی مدل و ضریب رگرسیونی، 3 گروه خطر شناسایی شد که خطر گروه پر خطر با میزان تجمعی بقای صفر درصدی در پایان سال پنجم همراه بود.

نتیجه گیری: اجرای برنامه تشخیص در مراحل اولیه (Down-Staging) از راه آموزش عمومی با توجه به بقای پایین بیماری در این استان به ویژه برای گروه های پرمخاطره مانند کشاورزان، دامداران و عشایر منطقه لازم و ضروری به نظر می رسد.

بررسی میزان شیوع اختلالات رفتاری در دانش‌آموزان مقطع راهنمایی و متوسطه استان قم

مجتبی حبیبی

مقدمه و اهداف: پژوهش حاضر به منظور بررسی میزان شیوع اختلالات رفتاری دانش آموزان دوره ی راهنمایی و متوسطه استان قم انجام شده است.

روش کار: این پژوهش یک مطالعه توصیفی- مقطعی است که روی 762 دانش آموز (382 نفر دانش آموز دوره ی راهنمایی و 380 نفر دانش آموز دوره ی متوسطه) که با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای و خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شده بودند، اجرا شده است. از پرسشنامه اختلالات شخصیتی وودورث به عنوان ابزار غربالگری، از آمار توصیفی و آزمون مربع کای برای تحلیل داده ها استفاده شد.

نتایج: بر اساس یافته های مطالعه ی حاضر، می توان گفت که میزان شیوع اختلالات رفتاری در کل نمونه 82/19 درصد، در دانش آموزان دوره ی راهنمایی 72/22 درصد و در دانش آموزان دوره ی متوسطه 1/17 درصد است. میزان شیوع در پسران بیش تر از دختران، در دوره ی راهنمایی بیش تر از دوره ی متوسطه و در مناطق شهری بیش تر از مناطق روستایی می باشد. هم چنین نتایج نشان داد که اختلال پرخاشگری شایع ترین و اختلال وسواس- پسیکاستنی کم ترین میزان شیوع را در هر دو گروه دانش آموزان دوره ی راهنمایی و متوسطه دارد. در بین عوامل جمعیت شناختی، پایه ی تحصیلی، تحصیلات والدین، طلاق والدین، فوت والدین و سطح درآمد خانواده با رخداد اختلالات رفتاری در دانش آموزان رابطه ی آماری معنی داری داشت.

نتیجه گیری: میزان شیوع اختلالات رفتاری در استان قم در مقایسه با سایر پژوهش های انجام گرفته در داخل و خارج از کشور در دامنه ی متوسط قرار دارد. با این وجود، لزوم سیاست گذاری های سلامت روان در مقطع نوجوانی برای کاهش بار آسیب در آینده و ارایه راه کارهای برون رفت از این مسأله به قوت خود باقی است.

مقایسه پارامترها و برازش مدل‌های با متغیرهای مستقل وابسته و غیر وابسته به زمان در تحلیل بقا

حمید شریفی

مقدمه و اهداف: یکی از مزایای تحلیل بقا مدیریت متغیرهای وابسته به زمان است. در این مطالعه مدل های وابسته و غیروابسته به زمان در برآورد اثر بیماری ها بر بقای گاوهای شیری ارزیابی گردید.

روش کار: در این مطالعه هم گروهی تاریخی 7067 گاو شکم اول و دوم از گاوداری های صنعتی استان تهران وارد شدند. دام ها از روز زایش تا زایش بعد یا حذف، پیگیری شدند و رخداد بیماری های مختلف، شکم زایش، فصل زایش و تولید شیر ثبت گردید. 5 مدل پارامتریک بر روی داده‏ها برازش گردید. در مدل 1 بیماری ها متغیرهای غیروابسته به‏زمان و در مدل 2 تا 5 بیماری ها متغیرهای وابسته به‏زمان تلقی شدند و با استفاده از مدل Lexis expansion هر دام در طول مطالعه به‏چندین مشاهده یک‏ماهه تقسیم شد. در مدل 2 فرض گردید که هر حیوانی که در یک ماه خاص به بیماری مبتلا می شود، تا انتهای دوره در معرض خطر است. مدل 3 عکس مدل 2 فرض گردید. در مدل 4 و 5 فرض شد که دام ها فقط در همان ماه در معرض خطر هستند، با این تفاوت که در مدل 4 فرض گردید که بیماری ها فقط می توانند یک بار اتفاق بیافتند، اما در مدل 5 رخداد بیماری ها در ماه های متعدد در مدل وارد شد.

نتایج: مقدار AIC در مدل 1 و 5 به ترتیب 10809 و 10366 و مقدار BIC به ترتیب 10926 و 10528 بود. بر طبق مقدار AIC، BIC و شکل نمودار Cox-Snell Residuals مدل 5 و با استفاده از توزیع گومپرتز به عنوان بهترین مدل شناخته شد.

نتیجه‏گیری: مقایسه مدل‏ها نشان داد که مدل های غیر وابسته به زمان اثر پارامترها را کم تر از حد واقعی بیان می کنند.

تناقض چاقی: رخداد بیماری عروق کرونر قلب در مبتلایان به بیماری مزمن کلیوی و سندرم متابولیک

پروین یاوری

مقدمه و اهداف: مطالعه های بیماری های مزمن نشان می دهند که ممکن است افراد چاق به طور متناقضی، بقای بهتری داشته باشند. هدف از این مطالعه، ارزیابی اثر بیماری مزمن کلیوی و سندرم متابولیک در رخداد بیماری عروق کرونر قلب می باشد.

روش کار: به منظور بررسی رخداد بیماری عروق کرونر قلب 6507 نفر شرکت کننده (میانگین سنی 4/47 سال، 4/43 درصد مرد) به مدت 10 سال پیگیری شدند. شرکت کننده ها بر اساس وجود یا عدم وجود بیماری مزمن کلیوی و سندرم متابولیک به 4 گروه تقسیم شدند. سپس با استفاده از مدل رگرسیونی چند متغیره کاکس نسبت مخاطره گروه ها نسبت به گروه بدون بیماری مزمن کلیوی و سندرم متابولیک در 1/27>BMI و 1/27&leBMI محاسبه شد.

نتایج: نسبت مخاطره در مردان و زنان BMI پائین با بیماری مزمن کلیوی و بدون سندرم متابولیک به ترتیب 06/2 (فاصله اطمینان 95 درصد: 31/3-28/1) و 56/2 (فاصله اطمینان 95 درصد: 31/6-04/1) بود. این مقدار در بیماران BMI بالا از نظر آماری معنی دار نبود. هم چنین در مردان و زنان BMI پائین مبتلا به سندرم متابولیک بدون بیماری مزمن کلیوی، نسبت مخاطره به ترتیب 52/2 (فاصله اطمینان 95 درصد: 73/3-71/1) و 68/4 (فاصله اطمینان 95 درصد: 95/9-20/2) بود. در بیماران BMIبالا این مقادیر 70/1 (فاصله اطمینان 95 درصد: 78/2-05/1) و 90/1 (فاصله اطمینان 95 درصد: 13/3-16/1) بود.

نتیجه‏گیری: این نتایج نشان می دهد که خطر بروز بیماری عروق کرونر قلب در افراد BMI پائین مبتلا به سندرم متابولیک و بدون بیماری مزمن کلیوی تقریباً دو برابر بیماران BMI بالا می باشد.

روش‌شناسی ارزیابی محافظت مالی در برابر هزینه‌های سلامت: مطالعه مروری

مسلم صوفی

مقدمه و اهداف: محافظت از مردم در مقابل خطرهای مالی، از اهداف مهم سیاست گذاری در نظام سلامت است؛ به طوری که دولت ها بر خطر ناشی از هزینه های بالای سلامت به منظور حمایت مالی فقرا و جمعیت های آسیب پذیر متمرکز شده اند. نظام های سلامت باید مطمئن باشند که مردم خدمات سلامت را دریافت می کنند و از بار مالی ناشی از هزینه های سلامت محافظت می شوند. استاندارد قابل قبولی برای اندازه گیری درجه ی محافظت مالی وجود ندارد. در ادبیات موضوع، رویکردهای متنوعی وجود دارد که برای اندازه گیری درجه ی محافظت مالی به کار رفته اند. هدف از این مطالعه، ارایه روش شناسی ارزیابی محافظت مالی در برابر هزینه های سلامت با تأکید بر رویکرد هزینه های کمرشکن است؛ چرا که روش پیشنهادی سازمان جهانی بهداشت نیز می باشد و در بیش تر مطالعه ها از این روش استفاده شده است. در ابتدا به توصیف و تشریح روش شناسی اندازه گیری این هزینه ها پرداخته می شود، سپس متغیرهای مورد استفاده در برآورد این هزینه ها تفسیر شده و در ارتباط با آن ها بحث خواهد شد و در پایان به بحث و نتیجه گیری کلی در ارتباط با موضوع پرداخته خواهد شد. نتیجه این که سنجش خطر مالی امری پیچیده است به این دلیل که اهمیت هر خطر خاص، هم به شدت خطر و هم به وضع اقتصادی فرد مبتلا بستگی دارد. از طرف دیگر، خود خطر مالی نیز می تواند بر وضع سلامت تأثیر بگذارد. در واقع آسیبی که افراد از نبود محافظت در برابر خطرات مالی می بینند؛ بیش تر از این که زیان اقتصادی در پی داشته باشد، به کاهش وضع سلامت می انجامد.

چگونه یک مدل مناسب برای داده‌های سری زمانی انتخاب کنیم؟

مهدی مرادی نظر

مقدمه و اهداف: سری های زمانی مجموعه ای از مشاهدات هستند که بر حسب زمان مرتب شده است. هدف اصلی در برپا کردن یک سری زمانی معمولاً پیش بینی مقادیر آینده می باشد. نخستین گام در سری های زمانی، رسم نمودار داده ها است. با استفاده از رسم نمودار می توان اطلاعات کلی از جمله روند صعودی یا نزولی، وجود الگوی فصلی، روند دوره ای و وجود داده های پرت در داده ها را تشخیص داد. پس از رسم نمودار برای این که پیش بینی مناسبی وجود داشته باشد، باید داده ها را ایستا کرد. می توان داده ها را با استفاده از تفاضل گیری یا تجزیه به مؤلفه های تشکیل دهنده ی آن، ایستا نمود. پس از ایستا کردن داده ها می توان با استفاده از نمودار نگاره مرتبه میانگین متحرک و مرتبه اتورگرسیون مدل را شناسایی نمود. لازم است پارامترها به دست آمده را با استفاده از آزمون T از نظر معنی داری مورد بررسی قرار داد. در صورت معنی دار بودن و عدم وابستگی در باقی مانده می توان پیش بینی مناسبی با کمک داده های گذشته انجام داد، هم چنین مقادیر پیش بینی شده را می توان با استفاده از میانگین مطلق درصد خطا ارزیابی نمود.