مجله اپیدمیولوژی ایران

استفاده همگانی از ماسک: نیاز فوری به تجدید نظر در سیاست‌های جهانی برای محافظت در برابر بیماری کروناویروس جدید (COVID-19)

کورش هلاکوئی نائینی

چکیده ندارد.سرمقاله می باشد

اعتبارسنجی ابزار ارزیابی تاب آوری نظام سلامت ایران و اندازه گیری آن در بحران کووید19

علیرضا اولیایی منش

مقدمه و اهداف: هدف این مطالعه روانسنجی ابزار ارزیابی تاب آوری نظام سلامت، اندازه گیری آن و معرفی الگوی مفهومی برای تحلیل کیفی در نظام سلامت ایران در مواجهه با بحران کووید-19 می باشد.
روش کار: در این مطالعه ترکیبی، تعیین روایی صوری و محتوا با استفاده از نظر 10 نفر از متخصصین انجام و روایی سازه از طریق پیمایش الکترونیک 178 نفر از بازیگران نظام سلامت بررسی شد. تاب آوری در 5 بعد و 31 سنجه با مقیاس لیکرت اندازه گیری شد.
یافته ها: میانگین درصدی سطح تاب آوری نظام سلامت، 08/41 در سطح متوسط و میانگین درصدی (انحراف معیار) پنج بعد آن شامل آگاهی 2/39(21)، تنوع7/38(21)، خوتنظیمی36(6/20)، یکپارچگی 9/39(5/21) و تطبیق 2/41(8/21) بوده است. تحلیل عاملی تأییدی، حاکی از برازش مناسب اطلاعات با ساختار پنج مؤلفه ای بود.سلامت بیشترین سطح تاب آوری را برای نظام سلامت در این بحران برآورد کرده بودند. تحلیل عاملی تأییدی، حاکی از برازش مناسب اطلاعات با ساختار پنج مؤلفه ای بود. روایی پرسشنامه براساس روایی صوری، محتوا، سازه و پایایی ابزار با محاسبه ی مقدار آلفای کرونباخ که به ترتیب برای ابعاد آگاهی، تنوع، خودتنظیمی، یکپارچگی و تطبیق مقادیر89/0، 73/0، 72/0، 91/0 و 88/0 بدست آمد، که نشان از همبستگی گویه ها و اعتبار بالای پرسشنامه در اندازه گیری ابعاد تاب آوری است.
نتیجه گیری: بیشترین میزان تاب آوری در بعد تطبیق و کمترین در بعد خودتنظیمی برآورد شد که نشان داد نظام سلامت در مشارکت دادن بخش خصوصی و طراحی نظام ارائه خدمات اقتضائی نیاز به اصلاح دارد. پرسشنامه می تواند به عنوان ابزار استاندارد ارزیابی تاب آوری نظام سلامت مورد استفاده قرار گیرد.

بررسی عوامل مؤثر بر عود سل در جنوب‌شرق ایران در سال‌های 97-1390 : مطالعه مورد-شاهدی لانه گزیده

حسین انصاری

مقدمه و اهداف: با وجود درمان مؤثر، رخداد عود در بیماران مبتلا به سل یکی از مهم ترین چالش های درمان است. این مطالعه با هدف بررسی عوامل خطر مرتبط با عود این بیماری طراحی شد.
روش کار: در این مطالعه مورد- شاهدی لانه گزیده، تعداد 202 بیمار با عود سل و 202 شاهد همسان شده از نظر سن، جنس و محل سکونت، از هم گروه بیماران مسلول سال های 97-1390 در استان سیستان وبلوچستان انتخاب و بررسی شدند. داده ها با استفاده از پرونده ها و مصاحبه جمع آوری شدند. برای تجزیه و تحلیل از آزمون های t مستقل، مربع کای و رگرسیون لجستیک چندگانه شرطی استفاده شد.
یافته ها: سابقه مصرف مواد (1/6=OR)، سه مثبت بودن درجه اسمیر خلط (03/3 =OR)، نتیجه رادیوگرافی قفسه سینه به نفع سل (9/4=OR)، داشتن مقاومت دارویی (3/7=OR)، وضعیت اقتصادی- اجتماعی پائین (9/3=OR)، داشتن علامت کاهش وزن (1/3=OR)، داشتن درد قفسه سینه (2/3=OR)، داشتن مشکلات گوارشی (1/22=OR)، سابقه استعمال دخانیات (1/6=OR) و داشتن سابقه زندان (7/3= OR) به طور معنی داری شانس عود سل را افزایش می دهد (05/0p<). از طرفی شانس عود سل در بیماران با علامت سرفه (29/0=OR) و بعد پائین خانوار (28/0=OR) به طور معنی داری کم تر بود (05/<0p).
نتیجه گیری: مهم ترین عوامل مؤثر بر عود سل در جنوب شرق ایران استعمال دخانیات،مصرف مواد، شرایط زندگی وشرایط مربوط به بیماری است. به طور کلی فاکتورهای اپیدمیولوژیک مرتبط با عود سل در مناطق مختلف متفاوت بوده و ارائه راهکارهای پیشگیری و آموزش بیماران و خانواده ها باید با توجه به این عوامل باشد.

کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید و ارتباط آن با شاخص توده بدنی در سنندج: مطالعه مقطعی

نسرین مقیمی

مقدمه و اهداف: آرتریت روماتوئید بیماری مزمن و پیشرونده مفاصل است که با علایم مفصلی و سیستمیک خود را نشان می دهد. هدف این مطالعه تعیین کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید و ارتباط آن با شاخص توده بدنی بود.
روش کار: این پژوهش از نوع مطالعه توصیفی- تحلیلی است، که روی 195 بیمار مبتلا به آرتریت روماتوئید در بیمارستان توحید سنندج انجام شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای شامل مشخصات دموگرافیک، بالینی بیماری و کیفیت زندگی بود که بر اساس ابزار SF-36 جمع آوری شد.
یافته ها: در این مطالعه افرادی که شدت بیماری بالای 6/2 بر حسب معیار Disease Activity Score 28 داشتند در مردان ۴۰ درصد، و در زنان ۵۸ درصد بود. کیفیت زندگی در هریک از ابعاد عملکرد فیزیکی، انرژی/ خستگی و سلامت عمومی در گروه زنان و مردان تفاوت آماری معنی داری داشته است (05/0P<). کیفیت زندگی در تمام ابعاد با شاخص BMI ارتباط معکوس نشان داده است. بین شدت بیماری و هر یک از ابعاد درد، سلامت عمومی و تغییرات عمومی ارتباط آماری معنی داری دیده شد ( 05/0P<).
نتیجه گیری: کیفیت زندگی در بیماران مبتلا با آرتریت روماتوئید می تواند با شاخص توده بدنی و شدت بیماری آرتریت روماتوئید در ارتباط باشد بنابراین به نظر می رسد لازم است سیاست گذاران سلامت یا پزشکان بالینی که با این گروه از بیماران در ارتباط هستند، توجه بیش تری در خصوص این دو فاکتور در افزایش کیفیت زندگی آن ها داشته باشند.

مقدمه و اهداف: آرتریت روماتوئید بیماری مزمن و پیشرونده مفاصل است که با علایم مفصلی و سیستمیک خود را نشان می دهد. هدف این مطالعه تعیین کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید و ارتباط آن با شاخص توده بدنی بود.
روش کار: این پژوهش از نوع مطالعه توصیفی- تحلیلی است، که روی 195 بیمار مبتلا به آرتریت روماتوئید در بیمارستان توحید سنندج انجام شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای شامل مشخصات دموگرافیک، بالینی بیماری و کیفیت زندگی بود که بر اساس ابزار SF-36 جمع آوری شد.
یافته ها: در این مطالعه افرادی که شدت بیماری بالای 6/2 بر حسب معیار Disease Activity Score 28 داشتند در مردان ۴۰ درصد، و در زنان ۵۸ درصد بود. کیفیت زندگی در هریک از ابعاد عملکرد فیزیکی، انرژی/ خستگی و سلامت عمومی در گروه زنان و مردان تفاوت آماری معنی داری داشته است (05/0P<). کیفیت زندگی در تمام ابعاد با شاخص BMI ارتباط معکوس نشان داده است. بین شدت بیماری و هر یک از ابعاد درد، سلامت عمومی و تغییرات عمومی ارتباط آماری معنی داری دیده شد ( 05/0P<).
نتیجه گیری: کیفیت زندگی در بیماران مبتلا با آرتریت روماتوئید می تواند با شاخص توده بدنی و شدت بیماری آرتریت روماتوئید در ارتباط باشد بنابراین به نظر می رسد لازم است سیاست گذاران سلامت یا پزشکان بالینی که با این گروه از بیماران در ارتباط هستند، توجه بیش تری در خصوص این دو فاکتور در افزایش کیفیت زندگی آن ها داشته باشند.

نظام مراقبت هاری انسانی در جمهوری اسلامی ایران: تاریخچه، ساختارها و دست‌آوردها

محمدرضا شیرزادی

مقدمه و اهداف: هدف از این مطالعه، ارایه خلاصه ای از برنامه مراقبت و کنترل هاری در انسان در کشور، دست آوردها و نقاط قوت و ضعف آن است.
روش کار: این مطالعه، مروری بر برنامه کشوری مراقبت و کنترل هاری در انسان است. منابع اطلاعاتی مورد استفاده برای این پژوهش شامل داده ها، گزارش ها، مستندها و دستورالعمل های منتشر شده است. در این مطالعه هم چنین، دیدگاه ذی نفعان، کارشناسان و دست اندرکاران برنامه نیز مورد مرور قرار گرفته است.
یافته ها: با توجه به این که هاری یک بیماری قابل انتقال از حیوان به انسان است، مراقبت و کنترل مؤثر آن نیاز به همکاری مطلوب بین چندین سازمان دارد. هم چنین، باتوجه به قرارگرفتن ایران در منطقه ای اندمیک از نظر بیماری، برای موفقیت در امر پیشگیری، کنترل و مراقبت بیماری، نیاز به توسعه همکاری های منطقه ای و بین المللی دارد. خدمات مراقبت حیوان گزیدگی و هاری در کشور در بیش از 700 مرکز مرتبط در کشور به طور رایگان ارایه می شود. مهم ترین دست آوردهای برنامه شامل درمان پیشگیرانه به موقع برای موارد حیوان گزیده، کسب آگاهی از پراکندگی جغرافیایی بیماری، شناسایی استان های پرخطر و کاهش درصد موارد مرگ ومیر است.
نتیجه گیری: برنامه در بعد پیشگیری ثانویه و کسب بینش درمورد پراکندگی بیماری دست آوردهای مطلوبی داشته است. جنبه هایی از برنامه کماکان نیاز به تقویت و توجه دارد که شامل ارتقای آموزش و آگاهی جمعیت در معرض خطر، پیشگیری از گزش توسط حیوانات، واکسیناسیون تمامی سگ های اهلی، کنترل جمعیت سگ های ولگرد، کنترل هاری در حیوانات وحشی و جمع آوری و دفع صحیح زباله در کشور است.

بررسی بروز و عوامل مرتبط با ناهنجاری عمده مادرزادی در بیمارستان‌های زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی در شهر اصفهان در سال 1395

محمدرضا مرآثی

مقدمه و اهداف: ناهنجاری های مادرزادی به عنوان نقایص تولد و انحرافات آشکار مادرزادی شناخته می شوند. در سراسر جهان حدود
7-3 درصد از نوزادان با این ناهنجاری ها به دنیا می آیند. هدف از انجام این مطالعه تعیین بروز ناهنجاری مادرزادی و عوامل مرتبط با آن در بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی در شهر اصفهان در سال 1395 است.
روش کار: این مطالعه از نوع مقطعی بوده و گروه مطالعه شامل نوزادان متولد شده در سال 1395 بودند. داده های جمع آوری شده توسط نرم افزار SPSS نسخه 20 و با استفاده از آزمون های مربع کای، من ویتنی و رگرسیون لجستیک چندگانه تجزیه و تحلیل شدند.
یافته ها: از مجموع 5455 پرونده، 121 نوزاد مبتلا به ناهنجاری مادرزادی عمده شناسایی شد. میزان بروز ناهنجاری عمده مادرزادی 2/2 درصد نوزادان زنده متولد شده برآورد شد. بین گروه خونی مادر، نسبت خویشاوندی، جنس و قد نوزاد با ناهنجاری مادرزادی در نوزادان رابطه آماری معنی دار مشاهده شد (05/0 P< ). 7/26 درصد از کل ناهنجاری ها مربوط به اندام ها و کم ترین ناهنجاری مربوط به ناهنجاری های ژنتیک، دستگاه گوارش، مقعد و ستون فقرات با شیوع 0.7 درصد در هرکدام بود.
نتیجه گیری: توجه بیش تر به مشاوره ژنتیک پیش از ازدواج برای جوانان به منظور شناخت عامل نسبت خویشاوندی به عنوان فاکتور خطر در بروز ناهنجاری ژنتیکی و هم چنین آموزش زنان باردار در زمینه دریافت به موقع ریزمغذی ها نقش مهمی برای کنترل ناهنجاری ایفا می نماید.

سطح پوشش واکسن پنوموکوک در جهان و توزیع سروتایپ‌های استرپتوکوک پنومونیه پس از دریافت واکسن در کشورهای دریافت‌کننده واکسن: مرور ساختاریافته

امین دوستی ایرانی

مقدمه و اهداف: پس از معرفی واکسن نوموکوک افزایش بیماری به علت سروتایپ های غیر اختصاصی واکسن در کشورهای دریافت کننده واکسن مشاهده شده است. هدف از این مطالعه تعیین توزیع مکانی پوشش واکسن سروتایپ های شایع استرپتوکوکوس پنومونیه پس از معرفی واکسن در کشورهای دریافت کننده واکسن بود.
روش کار: پایگاه های معتبر بین المللی شامل Scopus، Medline و Web of science تا نوامبر سال 2018 جست وجو شد. مطالعه هایی که شیوع سروتایپ های استرپتوکوک پنومونیه در افراد حامل، بیمار، جایگزینی سروتایپ ها و شیوع سروتایپ های شایع استرپتوکوکوس را بررسی کرده بودند؛ وارد مطالعه شدند. توزیع مکانی کشورهای دریافت کننده واکسن با استفاده از نرم افزار ArcGIS نسخه 1. 6 .10 تعیین شد.
یافته ها: از مجموع 6989 مقاله در نهایت 324 مقاله وارد مطالعه شدند. بیشترین سهم کشورهای دریافت کننده واکسن به ترتیب در مناطق آفریقا، اروپا و غرب اقیانوس آرام بود. پوشش واکسیناسیون در کشورهای دریافت کننده واکسن تا سال 2017 رو به افزایش بود. سروتایپ های شایع پس از معرفی واکسن شامل 19A, 5, 3, 14, 19F, 7F, 23F, 6B و سروتایپ های غیر اختصاصی واکسن 12F, 8, 15A/B, 11A بودند.
نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نشان داد که با وجود افزایش پوشش واکسیناسیون پنوموکوک در کشورهای دریافت کننده واکسن، در بسیاری از کشورهای جهان، واکسن پنوموکوک در برنامه ایمن سازی آن ها نیست. علاوه بر این پس از معرفی واکسن سروتایپ های 19A, 5, 3, 14, 19F, 7F, 23F, 6B هم چنان از سروتایپ های شایع در کشورهای دریافت کننده واکسن هستند. بنابراین سیاست گذاران سلامت در کشورهای مختلف باید بر اساس سروتایپ های شایع پنوموکوک برای ایمن سازی اقدام کنند.

کاربرد مدل متغیر پنهان بیزی در پیش‌بینی زودهنگام دیابت بارداری در شرایط بدون تست استاندارد مرجع کامل با استفاده از بتا گنادوتروپین جفتی انسانی

انوشیروان کاظم نژاد

مقدمه و اهداف: دیابت بارداری یک عارضه طبی در بارداری بوده که تشخیص دیرهنگام آن می‏تواند اثرات نامطلوبی روی مادر و جنین بگذارد. هدف از انجام این پژوهش، برآورد پارامترهای دقت یک نشانگر زیستی برای پیش‏بینی زودهنگام دیابت بارداری در غیاب یک تست استاندارد مرجع کامل بود.
روش کار: این مطالعه روی 523 خانم باردار که در سال های 96 و 97 به بیمارستان‏های مهدیه و طالقانی تهران مراجعه کرده بودند، انجام شد. مقادیر اندازه‏گیری شده بتا گنادوتروپین جفتی انسانی به عنوان پیشگوی دیابت بارداری برای همه زنان شرکت‏کننده در هفته 17-14 بارداری در چک لیست مربوط ثبت شد. برای برآورد حساسیت، ویژگی و مساحت زیر منحنی راک، از مدل متغیر پنهان بیزی استفاده شد. برآورد بیزی پارامترها در بسته نرم‏افزاری R2OpenBUGS در نرم‏افزار R نسخه 3.5.3 محاسبه شد.
یافته ها:میانه سن بارداری زنان شرکت کننده در این مطالعه، 33 سال بود. در غیاب تست مرجع کامل، نتایج مدل به‏کار رفته برای مقدارهای حساسیت، ویژگی و مساحت زیر منحنی راک مربوط به بتا گنادوتروپین جفتی انسانی به ترتیب برابر با 78 درصد (فاصله باورمند 95 درصد: 0/83-0/66)، 83 درصد (فاصله باورمند 95 درصد: 0/89-0/74) و 72/0 (فاصله باورمند 95 درصد: 0/88-0/64) بود.
نتیجه گیری: بر اساس یافته های به‏دست آمده در این مطالعه، بتا گنادوتروپین جفتی انسانی در غیاب تست مرجع کامل می‏تواند برای پیش‏بینی زودهنگام دیابت در خانم‏های باردار مناسب باشد.

نظام مراقبت سرخک در جمهوری اسلامی ایران: تاریخچه، ساختارها و دست‌آوردها

سید محسن زهرایی

مقدمه و اهداف: حذف و ریشه کنی سرخک نیازمند طراحی و اجرای یک نظام مراقبت منسجم در هر کدام از کشورهای مختلف جهان است. هدف از انجام این مطالعه مروری بر نظام مراقبت سرخک در ایران است.
روش کار: داده های این مطالعه از نظام مراقبت مرکز مدیریت بیماری های واگیر، بررسی اسناد، مدارک، کتاب ها و مقاله های منتشر شده و مصاحبه با صاحبان فرایند و صاحب نظران نظام مراقبت سرخک در سال های ۹۸-۱۳۹۶ اخذ شد.
یافته ها: نظام مراقبت سرخک بر اساس راهبرد جهانی حذف سرخک، طراحی شده است و برای تمام موارد تب و بثورات ماکولوپاپولار شناسایی شده اقدام هایی مانند گزارش تلفنی ظرف 24 ساعت بر اساس تعریف های استاندارد، تهیه نمونه از فرد و ارسال برای آزمایشگاه، انجام بررسی بالینی و اپیدمیولوژیک مورد و ثبت مورد در قالب فرم بررسی انفرادی انجام می شود.
نتیجه گیری: اجرای مراقبت کامل موارد مشکوک به سرخک و پوشش گسترده واکسیناسیون در کودکان زیر 2 سال در یک نظام مراقبت منسجم و پاسخ سریع به طغیان منجر به تحقق برنامه حذف سرخک و حذف انتقال بومی در ایران شده است. اگرچه وضعیت موجود نظام مراقبت سرخک در ایران مطلوب به نظر می رسد، اما از آن جا که ایران در مرحله حذف بیماری قرار دارد، افزایش حساسیت در نظام گزارش دهی موارد تب و بثورات ماکولوپاپولار و حفظ وضع موجود در پوشش واکسیناسیون برای تداوم وضعیت حذف ضروری است.

بررسی کیفیت علت‌های مرگ ثبت شده در بیمارستان‌های کشور در سال 1395

عزیزاله عاطفی

مقدمه و اهداف: بخش اعظم منبع تشخیص سبب های مرگ در ایران، بیمارستان ها هستند که بررسی این علت ها و شناسایی سبب های نامناسب ثبت شده می تواند منجر به شناسایی مشکلات در زمینه ثبت سبب های مرگ شده و به ارتقای این نظام ثبتی کمک شایانی نماید. این مطالعه با هدف بررسی کیفیت سبب های مرگ ثبت شده در بیمارستان های ایران در سال 1395 انجام شده است.
روش کار: جمعیت مطالعه، تمامی مرگ های ثبت شده در سامانه ثبت و طبقه بندی سبب های مرگ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سال 1395 بوده است. برای تحلیل کیفی داده های سبب های مرگ از ابزار سازمان جهانی بهداشت (ANACONDA) استفاده شد.
یافته ها: بر اساس یافته های این بررسی 24درصد سبب های مرگ های ثبت در بیمارستان دارای خطای طبقه بندی (Miscalssification) بوده و در گروه سبب های پوچ مرگ قرار گرفته اند. در میان گروه های سنی، بیش ترین درصد گروه علت های پوچ مرگ در گروه سنی بالای 70 سال و بیش ترین درصد سبب های درست مرگ متعلق به گروه سنی زیر یک سال بوده است و بین 5 گروه سبب های پوچ مرگ، گروه سبب های فاقد جزئیات کافی در طبقه بندی بین المللی بیماری ها، دارای بیش ترین درصد اشت.
نتیجه گیری: حدود 25 درصد از سبب های مرگ های تشخیص داده شده در بیمارستان های ایران در گروه علت های پوچ قرار گرفته اند که برای برنامه ریزی و سیاست گذاری ها قابل استفاده نیستند. بنابراین لازم است برای ارتقای همه جانبه نظام ثبت علت های مرگ در بیمارستان های کشور مداخله هایی از جمله اجرای برنامه های ارزیابی فرایندها و آموزش های مستمر برای پزشکان و کدگذاران علت های مرگ پیش بینی و اجرا شود.