مجله اپیدمیولوژی ایران

عملکرد روش اپیدمی متحرک در تعیین سطوح آستانه طغیان بیماری آنفلوانزا در ایران

منوچهر کرمی

مقدمه و اهداف: شناسایی زمان شروع طغیان بیماری آنفولانزا، یک راهکار مناسب در پاسخ بهنگام به این بیماری است. این مطالعه باهدف ارزیابی روش اپیدمی متحرک در تعیین سطوح آستانه طغیان بیماری آنفولانزا در ایران انجام شد.
روش کار: روش اپیدمی متحرک روی داده های موارد شبه آنفولانزا ثبت شده در سامانه فلونت (Flu Net) سازمان جهانی بهداشت از ژانویه 2010 تا دسامبر 2017 باهدف تعیین سطوح آستانه هشدار طغیان اعمال گردید. عملکرد روش اپیدمی متحرک در شناسایی زمان شروع طغیان در طی هشت دوره با استفاده از شاخص های حساسیت و ویژگی گزارش گردید.
یافته ها: طی دوره های موردمطالعه درمجموع تعداد 69169 مورد شبه آنفولانزا در سامانه فلونت ثبت شده بود. کمترین تعداد موارد شبه آنفولانزا برای وقوع اپیدمی 187 مورد در دوره سوم (2012-2011) و حداکثر تعداد آن 1086 مورد در دوره هفتم (2016-2015) به دست آمد. زودترین رخداد اپیدمی نیز طی دوره سوم و هشتم در هفته چهل و هشتم یعنی تقریباً از اواسط بهمن ماه بود. حداقل طول دوره اپیدمی 8 هفته و حداکثر مقدار آن 13 هفته بود. حساسیت و ویژگی کلی روش اپیدمی متحرک به ترتیب 55 و 96 درصد به دست آمد.
نتیجه گیری: روش اپیدمی متحرک در شناسایی طغیان بیماری آنفولانزا در کنار استفاده از سایر روش ها قابل استفاده است. پیشنهاد می شود از این روش برای تشخیص اپیدمی آنفولانزا و همچنین سایر بیماری های عفونی با استفاده از داده های از قبل ثبت شده، استفاده شود.

بررسی ویژگی‌های اپیدمیولوژیک طغیان‌های سرخک در سال 2018 میلادی در جهان

منوچهر کرمی

مقدمه و اهداف: شناسایی ویژگی های اپیدمیولوژیک طغیان های گزارش شده سرخک شامل اندازه، دوره و نسل های طغیان نقش قابل توجهی در پیشگیری از طغیان های جدید و برآورد اندازه تکثیر مؤثر (R) به عنوان نشانگری از دستیابی تداوم هدف حذف سرخک دارد. این مطالعه باهدف توصیف طغیان های گزارش شده سرخک طی سال 2018 در جهان انجام شده است.
روش کار: با جست وجو در پایگاه های اطلاعاتی PubMed, Scopus, Web of sciences با کلیدواژه های مرتبط، مقالاتی که به گزارش طغیان سرخک در سال 2018 میلادی پرداخته اند، وارد مطالعه شدند. از متن کامل مقالاتی که معیارهای ورود را داشتند داده های موردنظر شامل جنسیت، فصل، گروه سنی، کشور، ژنوتیپ، وضعیت واکسیناسیون و سپس شکل، اندازه، دوره طغیان ها و تعداد نسل های هر طغیان از مقالات واجد شرایط با استفاده از منحنی همه گیری مربوطه استخراج و گزارش گردید.
یافته ها: نتایج جست وجو منجر به بازیابی 2806 مقاله گردید. پس از غربالگری 16 مطالعه برای تحلیل نهایی مورداستفاده قرار گرفت. بیشتر طغیان ها در فصل زمستان (25/56 درصد) با ژنوتیپ B3 و D8 گزارش شد. جنس 64/38 درصد (308 نفر) موارد طغیان در زنان، بیشتر در محدوده آسیا و اروپا بود. به طور متوسط حداقل و حداکثر اندازه طغیان یک و 23 بوده و تا 4-3 نسل گسترش یافتند. ازنظر مرگ صرفاً یک مورد مرگ در اتیوپی گزارش گردید.
نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه در شناسایی طغیان های سرخک در سایر کشورها با توجه به گروه های در معرض خطر مورداستفاده قرار گیرد. بااین وجود محدودیت تورش انتشار و عدم گزارش همه موارد طغیان یک محدودیت در تعمیم نتایج تلقی می شود.

مطالعه سهم حوادث غیرعمدی در تفاوت جنسی مرگ در ایران طی سال‌های 94-1385

مهیار محبی میمندی

مقدمه و اهداف: با توجه به سهم بالای حوادث غیرعمدی از علل مرگ به ویژه برای مردان در کشور و همچنین تغییرات آن در دهه اخیر، این مقاله در تلاش است تا سهم حوادث غیرعمدی در تفاوت جنسی امیدزندگی در بدو تولد در کشور در دهه اخیر را موردبررسی قرار دهد.
روش کار: داده های مرگ برای سال های 1385 تا 1394 از سامانه ثبت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اخذشده است. سپس میزان مرگ کودکان با استفاده از روش رویکرد نسلی بین دو سرشماری و مرگ بزرگ سالان با استفاده از روش بنت - هوریوشی اصلاح شده است. سپس نقش تغییرات مرگ ناشی از حوادث غیرعمدی در فزونی امیدزندگی زنان در کشور با استفاده از روش تجزیه آریاگا محاسبه شده است.
یافته ها: تفاوت جنسی امیدزندگی در سال 1385 حدود 3.5 سال بوده است که در سال 1390 به 2.9 سال کاهش و سپس با اندکی افزایش در سال 1394 به 3 سال افزایش می یابد. حوادث غیرعمدی در هر سه دوره نقش مسلط در تفاوت جنسی مرگ داشتند اما سهم آن در طول زمان به طور قابل توجهی کاهش یافته و از 60 درصد به حدود 42 درصد در فاصله سال های 1385 تا 1394 رسیده است.
نتیجه گیری: با توجه به کندشدن روند افزایش امیدزندگی در بدو تولد در ایران طی دهه های اخیر، توجه به مرگ افتراقی ازجمله تفاوت های جنسی مرگ و شناسایی پتانسیل های افزایش امیدزندگی برحسب گروه های مختلف می تواند منجر به افزایش امیدزندگی در کشور شود.

بررسی شیوع درد کمربندلگنی و کمردرد در زنان باردار: مطالعه مرور ساختارمند و متاآلیز

نورالسادات کریمان

مقدمه و اهداف: در اکثر نقاط دنیا درد کمربند لگنی و پایین کمر یکی از شایع ترین اختلالات اسکلتی عضلانی است اما شیوع آن در مطالعات در جهان متفاوت گزارش شده است. لذا متاآنالیز حاضر باهدف بررسی شیوع درد کمربندلگنی و پایین کمر در زنان باردار انجام شد..
روش کار: کل مقالات چاپ شده در فاصله زمانی سال های 2005 تا می 2020 با استفاده از کلیدواژه های Pelvic Girdle Pains Low back pain, Cross-Sectional, Prevalence, Epidemiology, Survey در پایگاه های اطلاعاتی،Web of Science Core Collection،PubMed، Science Direct، Scopus، SID، جمع آوری و مورد بررسی قرار گرفت. جهت ارزیابی کیفیت مطالعات و متدلوژی آن ها از ابزار ده سؤالی Munn و همکاران، استفاده شد.
یافته ها: مطالعه با حجم نمونه 13430 نشان دادند، شیوع کلی درد کمربندلگنی و کمردرد در زنان باردار 50% (95% فاصله اطمینان:58-43%، 9/98%:I₂) و در زنان باردار نخست زا 44% (95% فاصله اطمینان:54-35%، 9/97%:I₂) است. همچنین شیوع درد کمربندلگنی و کمردرد با پرسشنامه 57%(95% فاصله اطمینان: 68-47، 04/99%: I₂)، با ترکیبی از روش ها 53%(95% فاصله اطمینان: 70-37، 12/96%: I₂) با مقیاس دیداری درد، 38% (95% فاصله اطمینان: 52-23، 08/99%: I₂) بود.
نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر بیانگر شیوع 50 درصدی درد کمربندلگنی و کمردرد در زنان باردار است. با توجه به شیوع بالا و تأثیرات درد بر کیفیت زندگی زنان باردار توجه به برنامه ریزی، سیاست گذاری و طراحی مداخلات مؤثر در این زمینه توسط تیم درمان ضروری به نظر می رسد.

ارتباط وضعیت اقتصادی– اجتماعی با عوامل خطر رفتاری بیماری‌های غیرواگیر: یک مطالعه موردی از شمال ایران

محمد مسکرپور امیری

مقدمه و اهداف: هدف از مطالعه حاضر بررسی ارتباط وضعیت اقتصادی– اجتماعی با عوامل خطر رفتاری بیماری های غیرواگیر در یکی از شهرهای شمال ایران بود.
روش کار: پژوهش حاضر یک پژوهش توصیفی- تحلیلی و مقطعی بود که در سال 1398 در شهرستان لنگرود انجام شد. در این مطالعه 906 نفر از خانوارهای روستایی و شهری با استفاده از روش نمونه گیری ترکیبی موردبررسی قرار گرفتند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه استاندارد «نظام مراقبت بیماری های غیرواگیر» بود. مواجهه خانوارها با عوامل خطر رفتاری بیماری های غیرواگیر (شامل تغذیه ناسالم، کم تحرکی و مصرف دخانیات) در گروه های مختلف اقتصادی-اجتماعی با استفاده از مدل های رگرسیون لجستیک در نرم افزار Stata موردبررسی و مقایسه قرار گرفت.
یافته ها: احتمال مصرف دخانیات در افراد بی سواد، زیردیپلم و دیپلم به ترتیب 1/5، 5/7 و 2/4 برابر بیشتر از افراد دارای تحصیلات دانشگاهی بود (05/0 P<؛2/4،5/7،1/5OR=) . احتمال رژیم غذاهای ناسالم در افراد چارک اوّل و دوّم درآمدی (درآمد خیلی پایین و پایین) به طور معنی داری به ترتیب 4/3 و 6/2 برابر بیشتر از افراد چارک چهارم درآمدی (درآمد زیاد) بود (05/0 P<؛6/2،4/3OR=). همچنین احتمال تحرک فیزیکی ناکافی در افراد بازنشسته به ترتیب 7/2و 8/3 برابر بیشتر از شاغلین و افراد بیکار بود
(05/0 P<؛8/3،7/2OR=).
نتیجه گیری: نابرابری های اقتصادی-اجتماعی در سطح خرد (درون شهرستان) ارتباط معناداری با مواجهه خانوارها با عوامل خطر بیماری های غیرواگیر دارد. کاهش نابرابری های اقتصادی-اجتماعی در سطوح خرد باید به عنوان یک ابزار مناسب جهت کاهش نابرابری سلامت در سطوح کلان موردتوجه قرار گیرد.

بررسی شیوع مصرف انواع مواد مخدر و عوامل مرتبط با آن در افراد بزرگ‌سال: نتایج فاز اول مطالعه کوهورت شاهدیه در استان یزد 95-1394

حسین فلاح زاده

مقدمه و اهداف: مصرف مواد مخدر نه تنها بر سلامت جسمی و روانی فرد بلکه بر سلامت دیگر افراد جامعه نیز تأثیرگذار است. مطالعه حاضر با هدف بررسی شیوع مصرف انواع مواد مخدر و عوامل مرتبط با آن در شرکت کنندگان بزرگ سال کوهورت شاهدیه یزد انجام شد.
روش کار: مطالعه حاضر یک مطالعه توصیفی است که در قالب فاز اول مطالعه کوهورت شاهدیه در سال95- 1394 بر روی 10194 نفر از ساکنین شهرهای شاهدیه، اشکذر و زارچ انجام شد. مطالعه کوهورت شاهدیه با هدف بررسی بیماری های غیرواگیر و عوامل خطر آن در جمعیت 35 تا 70 ساله انجام شده است. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 20 آماده و با آزمون های آماری Chi-Square و رگرسیون لجستیک تجزیه وتحلیل شد.
یافته ها: نتایج مطالعه حاضر نشان داد شیوع مصرف مواد مخدر در مطالعه حاضر 5/15درصد با میانگین سن شروع 2/9±5/31 سال بود. تریاک شایع ترین ماده ای بود که توسط مردم این منطقه مصرف می شد (2/98درصد). شایع ترین روش استفاده از مواد مخدر نیز روش استنشاقی بود. نتایج رگرسیون لجستیک نشان داد جنس مذکر (P<0.001)، قرار گرفتن در بازه سنی 49-40 سال(P<0.001)، تحصیلات پایین (زیر دیپلم) (P<0.001)، سابقه استعمال سیگار P<0.001) و مصرف الکل(P<0.001) مهم ترین عوامل مرتبط با مصرف مواد مخدر بودند. همچنین داشتن سابقه بیماری ایسکمیک قلبی(P=0.007) و داشتن اختلالات روان پزشکی(P=0.02) از بیماری های مرتبط با مصرف مواد مخدر بودند.
نتیجه گیری: شیوع مصرف مواد مخدر در جمعیت مورد مطالعه بالا است و لزوم اجرای اقدامات مداخله ای و پیشگیرانه برای رفع این مشکل پیچیده اجتماعی ضروری است.

بروز و توزیع جغرافیایی سرطان پستان در استان همدان با استفاده از روش بیز

عباس مقیم بیگی

مقدمه و اهداف: سرطان پستان رتبه اول بروز را میان زنان ایرانی مبتلا به سرطان دارد.
روش کار: پژوهش حاضر مطالعه توصیفی از نوع مقطعی و جمعیت موردمطالعه زنان مبتلا به سرطان پستان در 9 شهرستان استان همدان بود. تمام زنان مبتلا به سرطان پستان طی سال 1394-1387 وارد مطالعه شدند. ثبت سرطان پستان بر مبنای روش پاتولوژی است که اطلاعات مربوطه از مرکز بهداشت استان همدان جمع آوری شد. نمونه های موردبررسی به چهار گروه به تفکیک سن (50<و50>) و موقعیت مکانی (شهر،روستا) تقسیم شدند. رسم نقشه مناطق پرخطر در استان همدان از GeoBUGS و بر اساس برآورد خطر نسبی تعدیل شده(RR*) در نرم افزار OpenBUGS v 3.2.3 استفاده شد. همگرایی زنجیره های تولیدشده برای توزیع-های پسین از برنامه Coda تحت نرم افزارR v 4.0.2 از آزمون دوربین-رافسون انجام شد.
یافته ها: در مطالعه حاضر 1316 زن مبتلا به سرطان پستان موردبررسی قرار گرفت. میانگین سن زنان 98/12±38/50 سال بود. نتایج مطالعه نشان داد که بیشترین بروز سرطان پستان برای زنان شهری بیشتر از 50 سال مربوط به شهرستان اسدآباد 1.32, CI%95=(0.99,1.79))=RR*)، و کمتر از 50 سال مربوط به شهرستان های تویسرکان (1.09, CI%95=(1.08,1.38)=RR*) و شهرستان رزن(1.09, CI%95=(0.85,1.40)=RR*) بود. هم چنین زنان روستایی بیشتر از 50 سال شهرستان رزن 1.18, CI%95=(0.82,1.73)=RR*) و کمتر از 50 سال شهرستان ملایر (1.08, CI%95=(0.81,1.45)=RR*) بیشترین بروز سرطان پستان داشتند.
نتیجه گیری: توزیع سرطان پستان در سنین مختلف و در سطح شهرستان های استان همدان متفاوت است. شهرستان اسدآباد تویسرکان، رزن و ملایر جزء مناطق پرخطر سرطان پستان در استان همدان است.

بررسی توزیع فراوانی ضایعات پیگمانته منتشر دهانی در بیماران مراجعه ‌کننده به بخش بیماری‌های دهان دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در سه ‌ماهه اول سال 1398

محمدرضا صالحی

مقدمه و اهداف: مطالعات اپیدمیولوژیک طیف وسیعی از شیوع ضایعات پیگمانته را در نقاط مختلف جهان و ایران نشان داده اند. هدف مطالعه تعیین توزیع فراوانی ضایعات پیگمانته منتشر دهانی در بیماران مراجعه کننده به بخش بیماری های دهان دانشکده دندانپزشکی اصفهان در سه ماهه اول 1398 بود.
روش کار: مطالعه توصیفی مقطعی روی 303 بیمار مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی اصفهان در سه ماهه اول سال 1398 به صورت سرشماری انجام شد. اطلاعات جمعیت شناختی، محل ضایعه، نوع ضایعه در لیستی ثبت شد. اطلاعات توسط SPSS نگارش 22 و با آزمون های Chi square، Mann-Whitney، Fisher's Exact و ضریب همبستگی spearman مورد آنالیز قرار گرفتند. سطح معنی داری آزمون های آماری کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد.
یافته ها: در مطالعه 303 بیمار بررسی شد. 93 نفر(69/30 درصد) دارای ضایعه پیگمانته منتشر بودند. شدت پیگمانتاسیون 54 نفر(58درصد) پیگمانتاسیون خفیف، 13نفر(14 درصد) متوسط، و 26 نفر(28درصد) شدید بودند. شایع ترین محل، لثه لبی، شایع ترین نوع، فیزیولوژیک بود. بین جنسیت و شیوع پیگمانتاسیون ارتباط معنی داری وجود نداشت(P=0.09) ولی بین جنسیت و شدت پیگمانتاسیون (P=0.047)، سن و شدت پیگمانتاسیون (P<0.001 و r=0.459) و رنگ پوست و نوع پیگمانتاسیون(P<0.001) ارتباط معنی دار وجود داشت.
نتیجه گیری: مطالعات نشان داد فراوانی ضایعات پیگمانته منتشر دهانی بیماران مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی اصفهان قابل توجه است.