مجله اپیدمیولوژی ایران

کاربردهای اپیدمیولوژی

حمید سوری

این مقاله برگرفته از جلد 36 سال 2007 مجله بین المللی اپیدمیولوژی، ارگان رسمی انجمن بین المللی اپیدمیولوژی است که اولین بار در سال 1955 در مجله پزشکی بریتانیا به چاپ رسیده است و با موافقت سر دبیرآن مجله ترجمه شده است.

آگاهی، نگرش و عملکرد خانوارهای شهری در خصوص اصول کاربردی تغذیه

رامین حشمت

مقدمه و اهداف: یکی از مهم ترین علل معضلات تغذیه ای در جهان، عدم آگاهی تغذیه ای و در نتیجه عملکرد نامناسب در این مقوله است که باعث مشکلاتی از قبیل سوء تغذیه و ابتلا به بیماری های غیرواگیر مختلف می شود. مطالعه جاری به منظور ارزیابی وضعیت آگاهی، نگرش و عملکرد خانوارهای شهری درباره اصول کاربردی تغذیه در سال 1383 در استان های گلستان، سیستان و بلوچستان و بوشهرطراحی و اجرا شد.
روش کار: این مطالعه به صورت مقطعی به بررسی سطح آگاهی، نگرش و عملکرد خانوارهای شهری در زمینه اصول کلی تغذیه در استان های منتخب می پردازد. روش نمونه گیری به صورت خوشه ای یک مرحله ای با اندازه خوشه های مساوی بود. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه ساختاریافته و با انجام مصاحبه با افراد واجد شرایط پاسخگویی در خانوارها جمع آوری شد.
نتایج: در این مطالعه، درمجموع تعداد 1154 نفر در مناطق مورد نظر، تحت بررسی قرارگرفتند. حدود 70-50% از پاسخ دهندگان، از 4 گروه اصلی غذایی مطلع بودند و 50-40 % از افراد نسبت به نقش آن ها دربدن انسان آگاهی داشتند. در اکثر موارد نگرش خانوارها در زمینه تغذیه مطلوب بود. فراوانی مصرف گوشت قرمز در افراد مورد بررسی به ندرت، گوشت ماهی در سطح متوسط، حبوبات در سطح بالا، میوه و سبزی، شیر، ماست و پنیر در سطح قابل قبول و مصرف چیپس و پفک، قند و شکر و نوشابه های گازدار در سطح بالایی قرار داشتند.
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه می تواند دفتر بهبود تغذیه را در بهبود طراحی و اجرای موثر برنامه های مداخله ای برای پیشبرد سلامت تغذیه ای اقشار جامعه یاری کند.

رابطه مقادیر فولات، ویتامین ب12 و هموسیستئین تام پلاسما با هیپرمتیلاسیون ژن رتینوئیک اسید رسپتور- بتا2 وابسته به سن در مبتلایان به سرطان پستان

مقدمه و اهداف: بیان ژنی رتینوئیک اسید رسپتور- بتا2 (RARβ2) در سلول های تومور پستان اهمیت درمانی داشته و معمولاً به واسطه هیپرمتیلاسیون در بخش تنظیم کننده بیان ژن (پروموتر) می تواند مهار می گردد. هدف از انجام این پژوهش، بررسی ارتباط مقادیر فولات، ویتامین ب12 و هموسیستئین تام پلاسما با وضعیت هیپرمتیلاسیون ژن RARβ2 وابسته به سن در بیماران مبتلا به سرطان پستان بود.
روش کار: این مطالعه در جامعه ای مشتمل بر 126 بیمار مبتلا به سرطان پستان در سنین بین 28 الی 85 سال انجام شد. وضعیت هیپرمتیلاسیون ژن RARβ2 در بافت تومور با استفاده از روش Methylation-specific PCR مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج: هیپرمتیلاسیون ژن RARβ2 در 5/36 درصد از بیماران مشاهده گردید. هیپرمتیلاسیون ژن RARβ2 با سن در زمان تشخیص بیماری و تاریخچه فامیلی سرطان پستان ارتباط عکس نشان داد. در بیماران سنین 48 سال به بالا، سطح فولات پلاسما در گروه متیله کمتر از گروه غیر متیله بود (05/0P<). در حالیکه در بیماران سنین 48 سال به پایین، میزان هموسیستئین تام پلاسما در گروه متیله بیشتر از گروه غیر متیله بود(05/0P<). در سنین بالاتر از 48 سال، ارتباط عکس و معنی دار بین سطوح فولات (887/0-052/ 0CI:95% و214/0=OR)، ویتامین ب 12 پلاسما (919/0-002/0:CI95% و 039/0 =OR) و وضعیت هیپرمتیلاسیون RARβ2 مشاهده شد. در همین گروه سنی، سطح بالای هموسیستئین پلاسما (7/25-067/1 :CI95%،55/7 =OR) در افزایش شانس بروز هیپرمتیلاسیون RARβ2 نقش داشت.
نتیجه گیری: سطوح پایین فولات و ویتامین ب12 پلاسما و سطح بالای هموسیستئین پلاسما می توانند در پیش آگهی هیپرمتیلاسیون RARβ2 در مبتلایان به سرطان پستان نقش داشته باشند.

رعایت اصول صحیح مقاله نویسی در مقالات چاپ شده توسط اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز طی سال‌های 1381 تا 1386

سید حمیدرضا طباطبایی

مقدمه و اهداف: انتشار مقالات در مجلات معتبر علمی از شاخص های مهم تولید علم به شمار می رود. مطالعه حاضر به بررسی چگونگی رعایت نگارش علمی در بخش " مواد و روش ها " و " نتایج " در آن گروه از مقالات رشته پزشکی که در مجلات معتبر منتشر گردیده است، می پردازد.
روش کار: این مطالعه به روش توصیفی و با استفاده از پرسشنامه، 200 مقاله دانشگاه علوم پزشکی شیراز را به روش نمونه گیری تصادفی منظم مورد بررسی قرار داده است. این مقالات طی سال های 1381 تا 1386 در مجلات علمی- پژوهشی داخلی و خارجی چاپ شده بودند، انجام شد.
نتایج: ازمیان 200 مقاله ثبتی در معاونت پژوهشی، 190 مقاله (95%) دارای نویسنده مسئول از اعضای هیات علمی بودند. 23 درصد از این مقالات مربوط به رشته های علوم پایه و 72 درصد به رشته های بالینی تعلق داشتند. در مطالعات توصیفی، عدم اشاره به زمان مطالعه در 26% از موارد، در مطالعات مورد- شاهدی، عدم شرح دقیق بیماری و نحوه تشخیص آن در 59% از موارد و در مطالعات کوهورت و کارآزمایی های بالینی، عدم اشاره به تعداد موارد مفقود شده در90% و 85% از موارد مشاهده گردید.
نتیجه گیری: با توجه به مشکلات نگارش علمی مشاهده شده در مقالات، توجه بیشتر به کمیت و کیفیت کارگاه های روش تحقیق و نگارش علمی، فراهم آوردن تمهیدات لازم جهت حضور موثر پژوهش گران در این کارگاه ها، فراهم آوردن زمینه برای تهیه و تدوین کتب راهنمای پژوهش و نگارش مقالات علمی الزامی بنظر می رسد. کیفیت مقالات نشریات داخلی به نشریات خارجی نمایه شده نزدیک است.

درجه مطابقت تشخیص اولیه با تشخیص نهایی در کودکان بستری در بیمارستان بوعلی ساری، سال 1386

محمد رضا حبیبی

مقدمه و اهداف: دستیابی به تشخیص صحیح در پزشکی، اساس و مقدمه درمان بیماری ها را تشکیل می دهد. میزان مطابقت تشخیص اولیه با تشخیص نهایی، بستگی زیادی به درک پزشک در جمع بندی جنبه های مختلف بررسی ها دارد.
روش کار: این تحقیق مقطعی بود و داده ها از پرونده ها استخراج شد. آنالیز در نرم افزار SPSS و با استفاده از شاخص های آمار توصیفی انجام پذیرفت. برای بررسی ارتباط بین متغیرها از آزمون های آماری آنالیز واریانس و کای دو استفاده شد. بررسی توافق بین تشخیص اولیه و تشخیص نهایی به کمک محاسبه ضریب کاپا انجام گرفت.
نتایج: تعداد 1310 پرونده در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفت. نتایج میزان مطابقت نشان داد که در 1244 پرونده (9/94%) مطابقت کامل، در 12(9/0%) مطابقت نسبی، و در 54 پرونده (2/4%) نیز عدم مطابقت مشاهده شد. متوسط مدت اقامت در بیماران با مطابقت کامل7/3 ± 9/3 روز، در بیماران با مطابقت نسبی7/1 ± 8/3 روز و در بیماران با عدم مطابقت4/2± 2/5 روز بود. ضریب توافق کاپا برای تشخیص اولیه با نهایی 88/0 محاسبه شد.
نتیجه گیری: نتایج نشان داد که تشخیص اولیه با تشخیص نهایی از مطابقت بالایی برخودار بوده است. شاید بتوان دلیل آن را به آموزشی بودن بیمارستان و دقت بالای اساتید و یا درج کلیه تشخیص ها در زمان ترخیص بیمار نسبت داد.

ارتباط شاخص‌های عصبی ادراکی و روانی با کمبود کوبالامین و اسید فولیک در سالمندان شهر مشهد

لیدا معنوی فر

مقدمه و اهداف: اختلالات عصبی ادراکی و روانی در سالمندان شایع است. در این مطالعه ارتباط مقادیر سرمی کوبالامین، فولات، هموسیستئین با شاخص های عصبی ادراکی و روانی مورد بررسی قرار می گیرد.
روش کار: 280 سالمند در بیمارستان امام رضا (ع) شهر مشهد پذیرش شدند. معاینات فیزیکی و آزمون های لازم توسط پزشک بعمل آمد. اسیدفولیک و کوبالامین سرم به روش RIA اندازه گیری شد. برای 78 سالمند که دارای کوبالامین pg/ml 450- 120 و فولات ng/ml 13-5/1 بودند، هموسیستئن سرم به روش الایزا اندازه گیری شد. نتایج با spss تحلیل گردید.
نتایج: بر اساس هموسیستئین mol/lµ 15>، نقطه برش برای کمبود کوبالامین و فولات سرم بترتیبpg/ml 330> و ng/ml5/6> بود. بین کوبالامین و فولات، ارتباط معنی داری وجود داشت (001/0p<). هموسیستئن ارتباط عکس با کوبالامین (001/0p<) و فولات ( 044/0(p= داشت. مطالعه ما نشان داد که کوبالامین وفولات و هموسیستئن سرم با شاخص های ادراکی عصبی و روانی ارتباط معنی دار ندارد به جز در مورد هموسیستئن با رفلکس های تاندونی عمقی (045/0 (p=. در سالمندان دچار دمانس، هموسیستئین سرم بالا بود.
نتیجه گیری: با نتایج این مطالعه و نتایج ضد و نقیض در سایر مطالعات، بنظر می رسد که باید در روش های ارزیابی اختلالات عصبی ادراکی و روانی تجدید نظر گردد. چنانچه بین شاخص های آزمایشگاهی و اختلالات عصبی ادراکی روانی ارتباط معنی دار بدست آید، می توان با غربالگری دوره ای سالمند از نظر هموسیستئین یا کوبالامین و اسید فولیک از بروز این اختلالات پیشگیری نمود.

کیفیت زندگی و ابتلا به بیماری‌های غیر واگیر شایع در جمعیت 64 -15 ساله استان کردستان

نرگس شمس علیزاده

مقدمه و اهداف: کیفیت زندگی یکی از عوامل مهم در ارزیابی مسایل بهداشتی و درمانی است. بیماری های مزمن، یکی از عوامل کاهش کیفیت زندگی در افراد هستند و بررسی کیفیت زندگی جزء مهمی در ارزیابی نتایج درمان این بیماران است. لذا این مطالعه به بررسی کیفیت زندگی و ابتلا به بیماری های غیر واگیر (مزمن) شایع در جمعیت 64 -15 ساله استان کردستان می پردازد.
روش کار: این مطالعه از نوع توصیفی تحلیلی و مقطعی بود. اطلاعات توسط پرسشنامه )EUROHIS-QOL 8-itemکیفیت زندگی 8 سئواله EUROHIS)و توسط مصاحبه جمع آوری گردید و با استفاده از نرم افزار 12SPSSwin و آزمون T تست، ضریب همبستگی پیرسون و آنالیز رگرسیون چندگانه تجزیه و تحلیل شد.
نتایج: پس از حذف اثر سایر متغیرهای مخدوش کننده، کیفیت زندگی در افراد سیگاری 41/1 امتیاز پایین تر از افراد غیر سیگاری، در خانم ها 52/1 امتیاز پایین تر از مردان و در افراد مبتلا به فشار خون 41/1 امتیاز پایین تر از افراد غیر مبتلا بود. همچنین کیفیت زندگی به ازای هر سال افزایش سن، 05/0 امتیاز کاهش یافت.
نتیجه گیری: با توجه به پایین تر بودن کیفیت زندگی در زنان، افراد مسن تر و بیماران مبتلا به فشار خون، لازم است که توجه بیشتر به شناسایی زود هنگام این افراد و درمان های مبتنی بر افزایش کیفیت زندگی صورت پذیرد. استفاده از این پرسشنامه در منطقه ما نیز عملی است و می تواند در مطالعات در سطح وسیع مورد استفاده قرار گیرد.

میزان شیوع کمبود IgA در اهداکنندگان خون مراجعه کننده به سازمان انتقال خون در شهر زاهدان

رضا نصرت آبادی

مقدمه و اهداف: یکی از مهمترین مشکلات انتقال خون، عوارض ناشی از انتقال خون و واکنش های آنافیلاکسی حاصل از آن است. چنانچه افراد با کمبود IgA، خون حاوی IgA را دریافت کنند، دچار واکنش های آنافیلاکسی می شوند. بنابراین بررسی میزان شیوع این بیماری در بین اهداکنندگان خون به عنوان یک جمعیت کوچک از جامعه، مهم به نظر می رسد.
روش کار: طی مدت یک سال، از 3837 داوطلب اهدا خون نمونه گیری به عمل آمد. سپس بر روی کلیه نمونه ها آزمایش اندازه گیری IgA به روش نفلومتری وSRID (ژل ایمونو دیفیوژن) انجام گردید.
نتایج: آزمایشات انجام شده نشان داد که یک نفر (026/0%) دارای غلظت IgA کمتر ازmg/dl 5 و 34 نفر (9/0 %) دارای IgA بین mg/dl30 -5 و 3798 نفر (99%) دارای IgA بیش ازmg/dl 30 بودند.
نتیجه گیری: نتایج ما نشان می دهد که شیوع کمبود انتخابی IgA در منطقه سیستان و بلوچستان بسیار پایین است و وجود واکنش های آنافیلاکسی در دریافت کنندگان خون در این منطقه به عوامل دیگر مرتبط است.