مجله اپیدمیولوژی ایران

اثر مراقبت‌های جامعه محور بر کنترل دیابت و عوامل خطر آن در منطقه غرب شهر یاسوج

میترا صفری

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA مقدمه و اهــداف: پژوهش حاضر با هدف تعیین اثر مراقبت های جامعه محور بر کنترل دیابت و عوامل خطر آن اجرا گردید.
روش کار : جهت هدایت این پروژه مشارکتی مبتنی بر جامعه گروه همیار سلامت منطقه با شرکت نمایندگان مردم، سازمان های متولی سلامت و پژوهشگران تشکیل شد. با انجام نیاز سنجی وتعیین اولویت مشکلات سلامت، دیابت مشکل اولویت دار منطقه شناخته شد. افراد 30 تا 65 ساله منطقه غرب یاسوج (2569 نفر) مورد پرسش گری و معاینات لازم قرار گرفتند و از افراد در معرض خطر دیابت آزمایشات قند خون ناشتا و چربی های خون، ازبیماران دیابتی هموگلوبین گلیکوزیله به عمل آمد. کلاس های آموزش تغذیه و برنامه ورزشی به مدت 3 ماه برای مبتلایان به دیابت اجرا و بعد از آن مجددا آزمایشات انجام و پرسشنامه تکمیل گردید. داده ها بوسیله نرم افزار آماری SPSS و آزمون های آماری مجذور کای، تی و ناپارامتری تجزیه و تحلیل شد.
نتایج: 52 درصد افراد در معرض خطر دیابت و 17درصد آنان، مبتلا به آن بودند. میانگین قند خون ناشتا، چربی های خون و هموگلوبین گلیکوزیله افراد، بعد از مداخله با اختلاف معنی دار کاهش یافت. مصرف مواد غذایی مانند غذاهای سرخ کردنی ، چربی ها و نمک نیز کاهش داشت درحالیکه میزان ورزش، پیاده روی و فعالیت بدنی افراد با اختلاف آماری معنی داری بعد از مداخله افزایش یافت (05/0P<).
نتیجه گیری: برنامه های مشارکتی و مراقبت های جامعه محور می تواند به عنوان الگویی عملی در کنترل و پیشگیری از دیابت مورد استفاده قرار گیرد.

محاسبه سهم منتسب جمعیتی عوامل خطر بیماری‌های قلبی- عروقی به روش مستقیم: مطالعه قند و لیپید تهران

پروین یاوری

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA مقدمه و اهداف: اولین علت مرگ و رتبه سوم بار بیماری ها در ایران مربوط به بیماری های قلبی- عروقی (CVD) می باشد. مطالعه حاضر به محاسبه سهم منتسب جمعیتی (Population Attributable Fraction) عوامل خطر CVD پرداخته است. PAF یکی از پارامترهای مهم اندازگیری اثرات عوامل خطر و ارزیابی پیامد بالقوه راهبردهای پیشگیرانه در سطح جامعه می باشد.
روش کار: در این مطالعه 5868 نفر از افراد بالای 30 سال تحت مطالعه همگروهی قند و لیپید تهران(TLGS)، بررسی شدند. تعداد رخداد ده ساله CVD، 501 مورد بود. با استفاده از رگرسیون لوجستیک، PAF تعدیل شده مستقیماً برآورد گردید که جزء کم خطاترین روش های موجود محاسبه این شاخص است.
نتایج: بالاترین PAF در مردان به مصرف دخانیات، پرفشاری خون، دیابت، کلسترول بالا و چاقی مرکزی به ترتیب با 16/14%، 73/11%، 32/7%، 85/6% و 91/5% اختصاص داشت. در زنان پرفشاری خون، دیابت، چاقی مرکزی و کلسترول بالا به ترتیب با 25/19%، 82/18%، 88/9% و 95/7% بیشترین سهم جمعیتی را به خود منتسب کردند. سن بالا و سابقه خانوادگی CVD زودهنگام، به ترتیب در مردان و زنانPAF ای برابر با 09/36%، 61/16% و 95/3%، 56/7% را به خود اختصاص دادند.
نتیجه گیری: شایسته است به منظور کاهش حداکثری بروز CVD در جامعه، اولویت بندی مداخلات پیشگیرانه با توجه به سهم منتسب جمعیتی عوامل خطر به تفکیک جنس انجام شود. در این راستا می بایست ضمن توجه ویژه به کنترل مصرف دخانیات در مردان، پرفشاری خون و دیابت در هر دو جنس و به ترتیب کلسترول بالا در مردان و چاقی مرکزی در زنان، در اولویت راهبردهای پیشگیرانه CVDقرار گیرند.

رابطه فیبر رژیم غذایی و سندرم متابولیک در بزرگسالان تهرانی: مطالعه قند و لیپید تهران

پروین میرمیران

مقدمه و اهدف: مطالعات محدودی رابطه دریافت فیبر رژیم غذایی با سندرم متابولیک را بررسی کرده اند. هدف از این مطالعه بررسی رابطه بین دریافت کل فیبر رژیم غذایی، انواع و منابع دریافتی آن با سندرم متابولیک در بین بزرگسالان تهرانی بود.
روش کار: این مطالعه مقطعی بر روی 2457 بزرگسال، 19 تا 84 سال، انجام شد. دریافت رژیم غذایی با استفاده از پرسشنامه نیمه کمی بسامد خوراک ارزیابی شد. شاخص های تن سنجی، فشار خون، گلوکز و لیپیدهای ناشتای خون اندازه گیری شد. سندرم متابولیک بر طبق معیارهای کمیته ملی چاقی ایرانیان تعریف شد.
نتایج: دریافت کل فیبر رژیم غذایی (74/0-39/0CI:95% ،53/0OR=)، فیبر محلول (84/0-43/0CI:95% ،60/0OR=)، فیبر نامحلول (72/0-35/0CI:95% ،51/0OR=)، فیبر میوه (72/0-37/0CI:95% ،51/0OR=)، فیبر حبوبات (99/0-53/0CI:95% ،73/0OR=) و فیبر غلات (97/0-57/0CI:95% ،74/0OR=)رابطه معکوس معنی داری با سندرم متابولیک، پس از تعدیل متغیرهای مخدوش کننده داشت. فیبر سبزیجات و مغزها هیچ ارتباطی با سندرم متابولیک نداشت.
نتیجه گیری: دریافت فیبر رژیم غذایی، فیبر محلول، فیبر نامحلول، فیبر میوه، و فیبر حبوبات ارتباط معکوس معنی داری با سندرم متابولیک در بزرگسالان تهرانی دارد.

سال‌های از دست رفته عمر به علت مرگ‌های زودرس ناشی از حوادث عمدی و غیر‌عمدی در استان مازندران در سال 1387

فرزانه مباشری

مقدمه و اهداف : سوانح و حوادث دومین علت مرگ در کشور و یک مشکل سلامت عمومی محسوب می شوند. از آنجایی که قدم اول برای برنامه ریزی مشکلات سلامتی در جامعه، الویت بندی این مشکلات است؛ در این بررسی سعی شده سال های از دست رفته عمر به علت مرگ از حوادث عمدی و غیر عمدی، که یکی از شاخص های الویت بندی مشکلات سلامتی محسوب می گردد، محاسبه شود.
روش کار: در این بررسی با مراجعه به اطلاعات نظام ثبت مرگ کشور و استخراج اطلاعات مربوط به استان مازندران و با استفاده از روش استاندارد سازمان جهانی بهداشت، تعداد سال های از دست رفته به علت مرگ از سوانح عمدی و غیر عمدی در ساکنین استان مازندران محاسبه شده است.
نتایج: در طی سال 1387، در استان مازندران، 39421 سال از عمر ساکنین استان به علت مرگ از سوانح عمدی و غیر عمدی از دست رفته که 30498 سال آن مربوط به مردان و 8923 سال مربوط به زنان بوده و بیشترین تعداد سال های از دست رفته در هر دو جنس به ترتیب مربوط به گروه های سنی 24-20 سال، 29-25 سال و 19-15 سال بوده است.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج این بررسی و بالا بودن تعداد سال های از دست رفته به علت سوانح در سطح استان، خصوصاً در مردان، به نظر می رسد که برنامه های مداخلاتی مناسب تری برای گروه های سنی در خطر و مردان استان نیاز باشد.

بررسی شیوع عفونت پاپیلوما ویروس انسانی زنان ساکن در حوزه مناطق تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران 88-1387

پروین یاوری

مقدمه و اهداف: شیوع ابتلا به انواع عفونت پاپیلومای ویروس انسانی (HPV) و نقش آن ها در بروز سرطان سرویکس در مقالات متعدد به خوبی بیان شده است ولی بنظر می رسد در کشور های در حال توسعه و خاورمیانه از جمله ایران مطالعه ای در این زمینه انجام نشده است. بهمین دلیل مطالعه حاضر با هدف تعیین شیوع ابتلا به انواع پاپیلومای ویروسی انسانی دستگاه تناسلی در ایران طراحی و به اجرا درآمد.
روش کار: این مطالعه پژوهشی مبتنی بر جمعیت بود که شیوعHPV و عوامل مرتبط بر آن بر روی 825 خانم ساکن در محدوده چیذر تهران بر اساس پروتکل استاندارد IARC که در 18 کشور دیگر به اجرا در آمده بود طراحی و به اجرا درآمد. جهت تشخیصHPV و تعیین گونه های آن از آزمون GP5+/6+ PCR-based assay استفاده شد.
نتایج: شیوعTPV در نمونه های بدست آمده8/7 درصد بود که 1/ 5 درصد آن ها از نوع پرخطر بود. شیوع پاپ اسمیر غیرطبیعی (نئوپلازی سرویکس)1/4 درصد بود که3/35 درصد آن ها از نظر ابتلا بهHPV هم مثبت بودند. شایع ترین نوعHPV از نمونه های به دست آمده تیپ 16 بود که در زنان با پاپ اسمیر غیر طبیعی و طبیعی به ترتیب8/ 8 درصدو 8/1درصد بود.
نتیجه گیری: گرچه میزان شیوعHPV در جمعیت مورد مطالعه این پژوهش کمتر از بسیاری از کشورهای جهان است ولی پیشنهاد می شود تا با اجرای مطالعات اپیدمیولوژیک در سطح کشور شیوع واقعی آن استخراج و برنامه ریزی جهت پیشگیری و کنترل این بیماری خطرناک صورت پذیرد.

کیفیت زندگی در گروهی از بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن چشم

اکبر فتوحی

مقدمه و اهداف: بررسی کیفیت زندگی مرتبط با بینایی در گروهی از بیماران مبتلا به بیماری های مزمن چشم و عوامل موثر بر آن.
روش کار: این مطالعه مقطعی تحلیلی در فاصله سال های 88-87 در بیمارستان چشم پزشکی نور با روش نمونه گیری متوالی انجام شد. ابزار پژوهش پرسشنامه 39 ایتمی n‏ational eye institute-visual functioning questionnaire بود که در ایران روان سنجی شده است. پرسشنامه دارای 11 دامنه مرتبط با بینایی و 1 دامنه مرتبط با سلامت عمومی است. امتیاز قابل کسب در دامنه های پرسشنامه0 تا 100 است که امتیاز بالاتر نشانگر کیفیت زندگی بهتر است. جهت آنالیز از آزمون آماری تی مستقل، ضریب همبستگی پیرسون و مدل رگرسیون خطی ساده و چندگانه استفاده شد.
نتایج: میانگین (و فاصله اطمینان 95%) نمره کلی کیفیت زندگی در بیماران 5/54 (8/71-3/57) و در افراد سالم 0/96 (9/103-2/88) بود (P<0.001). در میان بیماران، افراد با کم بینایی با دید 70/20 و کمتر دارای پایین ترین نمره کیفیت زندگی با عدد
9/41 (1/53-7/30) و بیماران مبتلا به کاتاراکت دارای بالاترین نمره 6/64 (8/71-3/57) بودند. نمره کیفیت زندگی ارتباط معناداری با سن (P=0.006) و تحصیلات (P=0.001) نشان داد.
نتیجه گیری: پایین ترین نمره کیفیت زندگی متعلق به بیماران با دید 70/20 و کمتر بود که کمتر از نیمی از نمره کیفیت زندگی را داشتند. بعد از این گروه به ترتیب بیماران مبتلا به رتینوپاتی دیابتی، دژنراسیون چشمی ناشی از پیری، گلوکوم و کاتاراکت وضعیت بهتری داشتند. در این مطالعه نمره کیفیت زندگی بیماران نسبت به سایر کشورها در سطح پایین تری قرار داشت که نیاز به مطالعات بیشتر جهت بررسی علل تفاوت ها را آشکار می سازد.

دانش، نگرش و عملکرد پزشکان عمومی شهر قم در خصوص سیستم گزارش‌دهی بیماری‌ها در سال 1388

محرم کرمی

مقدمه و اهداف : مراقبت اپیدمیولوژیک بر مبنای گزارش دهی بیماری ها جزء ضروری برنامه های مراقبت بهداشتی هر کشور بوده و موفقیت در آن وابسته به مشارکت پزشکان در سیستم گزارش دهی است. در این مطالعه وضعیت سیستم گزارش دهی در میان پزشکان عمومی شاغل در بخش خصوصی شهرقم بررسی گردیده است.
روش کار: در یک مطالعه مقطعی آگاهی، نگرش، عملکرد، موانع و پیشنهادات در زمینه گزارش دهی از دیدگاه140پزشک عمومی شهر قم تعیین گردید. ابزار پژوهش پرسشنامه ای در 5 بخش بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار spss و بصورت توزیع مرکزی داده ها، انجام آزمون های تی و کای اسکوار و رگرسیون لجستیک انجام گرفت.
نتایج : 3/14 % و 6/13 % پزشکان به ترتیب آگاهی و نگرش در حد خوب داشتند و 47% گزارش گر و 53% غیر گزارش گر شناخته شدند. بین نمره آگاهی و شرکت در برنامه های بازآموزی و عملکرد پزشکان رابطه معنی داری دیده شد. مهم ترین مانع عدم آشنایی از ملزومات و لیست بیماری های مشمول گزارش و بهترین راهکار نیز اطلاع رسانی پزشکان در مورد لیست بیماری های مشمول گزارش و ساده کردن فرایند گزارش دهی تعیین شد.
نتیجه گیری : آگاهی، نگرش و عملکرد پزشکان در مورد سیستم گزارش دهی بیماری ها مطلوب نیست و بازآموزی در کنارکاهش موانع و تقویت تسهیل کننده ها در جریان فرایند گزارش دهی می تواند به بهبود سیستم وکاهش موارد گزارش نشده کمک کند.

بررسی توانایی تست کوآنتی‌فرون در تشخیص عفونت سل نهفته

فرشید فیاض جهانی

مقدمه و اهداف: تست پوستی توبرکولین (TST)، برای تشخیص عفونت سل نهفته (LTBI) سالها مورد توجه بوده، اما بدلیل وجود اشکالات فراوان چون گذشته، بعنوان روش استاندارد طلایی مورد توجه نیست. این مطالعه با هدف بررسی توانایی تست
(QFT) Quanti FERON-TB Gold In Tube-Test بعنوان تست اختصاصی جایگزین تست پوستی توبرکولین، جهت تشخیص عفونت سلی نهفته در گروه پرخطر از نظر ابتلا سل انجام شد.
روش کار: این مطالعه مقطعی با حجم نمونه 134 نفر در بین پرسنل بیمارستان بوعلی زاهدان انجام شده است. آزمایشات TST و QFT برای آنها انجام شد. معیار مثبت بودن تست TST، سفتی ≤15میلی متر بود و نتایج تست QFT نیز بر اساس دستورالعمل سازنده کیت تفسیر شد. رگرسیون لجستیک چندگانه جهت بررسی فاکتورهای خطر در مثبت بودن تست ها استفاده شد.
نتایج: نسبت کارکنان مبتلا به سل نهفته عبارت بود از 111 نفر (8/82%) یکی از دو تست مثبت و در 76 نفر (7/56%) هر دو تست شان مثبت بود. همخوانی بین دو تست بالا (44/0- 21/0CI: 95% ،39/0 = K ،8/73%) بود. سابقه ابتلا خانوادگی به سل به عنوان عوامل موثر در مثبت بودن هر دو تست، از نظر آماری معنی دار بود.
نتیجه گیری: نتایج مطالعه بیانگر شیوع بالای عفونت نهفته سلی در بین کارکنان بیمارستان و همخوانی بالای دو تست بود. تصمیم گیری مبنی بر انتخاب یکی از دو تست بسیار وابسته به جمعیت مورد مطالعه، هدف مطالعه و منابع موجودست. با توجه به نتایج، تست
کوانتی فرون می تواند جایگزین مناسبی برای تست پوستی در گروه پر خطر ابتلا به سل باشد.

اپیدمیولوژی فلورزیس دندانی در دانش‌آموزان 10-7 ساله مراجعه کننده به مرکز دندانپزشکی اجتماعی زاهدان، 1385

معصومه شیرزایی

مقدمه و اهداف: فلوئوروزیس دندانی نوعی هیپوپلازی مینا یا عاج دندان است که به دلیل استفاده بیش از حد فلوراید حاصل می شود. با توجه به اهمیت مطالعات اپیدمیولوژیکی در بررسی وضعیت بیماری ها و برنامه ریزی در جهت جلوگیری از آن ها، این تحقیق با هدف تعیین اپیدمیولوژی فلورزیس دندانی در دانش آموزان 10-7 ساله مراجعه کننده به مرکز دندانپزشکی اجتماعی زاهدان انجام گرفت.
روش کار: در این مطالعه توصیفی- مقطعی، دندان های دائمی 334 دانش آموز 10-7 ساله مراجعه کننده به بخش دندانپزشکی اجتماعی زاهدان (در سال1385) با روش نمونه گیری آسان و با روش مشاهده، مصاحبه و تکمیل پرسش نامه از لحاظ درجات مختلف فلوئوروزیس (شاخص Dean، توسط آینه و سوند و زیر نور یونیت معاینه شدند. معیار خروج شامل عدم سکونت دائم در زاهدان، هیپوپلازی ناشی از تتراسایکلین، بیماری تب دار شدید در کودکی و نقص مادرزادی دندانی (دنتینوژنز ایمپرفکتا وآملوژنز ایمپرفکتا) بود. معیار تشخیص قطعی فلوروزیس، وجود نقایص مینایی با انتشار دو طرفه وقرینه بود. اطلاعات به دست آمده با نرم افزار15 spss و آزمون کای دو آنالیز شد.
نتایج: از 334 کودک (150 دختر و184 پسر)، 103نفر(8/30%) مبتلا به فلوروزیس دندانی بودند. تظاهرات فلوروزیس شامل: لکه مینایی (6/70%) تغییر رنگ (2/14%)، پیت (3/1%)، لکه مینایی و تغییر رنگ (9/12%) ،لکه مینایی و پیت (1%). بیشترین میزان عارضه در قدامی های بالا مشاهده شد. شیوع فلوروزیس بین دو جنس اختلاف معنی داری داشت (004/0=p) و درپسرها شدت بیشتری داشت. (5/37% در برابر 6/22%) الگوی فلورزیس تفاوت مشخصی در دو جنس نداشت ( 27/0= ,p5x2 =).
نتیجه گیری: شیوع فلوروزیس8/30% بود وتظاهرات فلوروزیس در پسرها شدت بیشتری داشت.

مروری بر علیت در اپیدمیولوژی

حمید سوری

مقدمه و اهداف: به رابطه بین دو چیز به صورتی که یکی پدیدآورنده دیگری باشد، علیت می گویند. علیت منحصر به علوم پزشکی و اپیدمیولوژی نیست اما به خصوص در رشته اپیدمیولوژی از مفاهیم مهم و قابل بحث است. علیت پایه ای ترین اصلی است که علم چه از نوع تجربی و چه از نوع نظری وابسته به آن است زیرا پایه ریزی هر یک از قوانین علمی بدون مقبولیت علیت امری بس محال است. با توسعه روزافزون علم اپیدمیولوژی علیت نیز مفهوم گسترده تری پیدا کرده است و کاربرد آن در مطالعات تحلیلی و تفسیر عقلایی و منطقی یافته های این مطالعات، ابعاد وسیع تری یافته است. با گسترش دوره های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه های کشور و افزایش تعداد دانشجویان این رشته نیز توجه به این مقوله بیش از پیش احساس می شود. هرچند پرداختن جامع به علیت در اپیدمیولوژی نیازمند تلاشی مبسوط تر و صرف زمان طولانی تری است. اما در این بررسی مروری اجمالی به مفاهیم علیت در علوم انسانی می شود، تاریخجه آن به اختصار شرح داده می شود، به علیت در علوم پزشکی و اپیدمیولوژی همین طور دین اسلام پرداخته شده، آنگاه چارچوب علیت، تفسیر آن و مدل های متداول علیت بررسی خواهد شد.