مجله اپیدمیولوژی ایران

تأثیر بهبود سیستم مراقبت و توانمندسازی گروه‌های مردمی بر شناسایی بیماران مبتلا به سل

کورش سایه میری

مقدمه و اهداف: مهم ترین راه پیشگیری از بیماری سل تشخیص و درمان بموقع موارد بیماری است. این مطالعه با هدف ارزیابی بهبود نظام مراقبت ازطریق توانمندسازی گروه هایی ازجامعه بر شناسایی موارد ابتلا به سل در شهرستان دره شهر انجام شد.
روش کار: این مطالعه از نوع مداخله ای بود، که آموزش دو گروه از جامعه (بستگان مبتلایان و مدارس) را در بر می گرفت و این افراد برای شناسایی و ارجاع بیماران به مراکز بهداشتی استفاده می شد. پس از یک سال از انجام مداخله، شاخص های بیماریابی محاسبه و با استفاده از آماره والد و توزیع پواسن با اندازه شاخص ها در سال قبل از مداخله مقایسه می گردید. جهت مقایسه میزان بروز سل بعد از مداخله با دیگر شهرستان های استان از توزیع نمایی و لگاریتم میزان بروز استفاده گردید.
نتایج: پس از مداخله، میزان بروز موارد اسمیر مثبت از 1/5 درصد هزار به 2/35 درصد هزار افزایش یافت (001P<). همچنین این شاخص با میزان بروز محاسبه شده برای استان (8/8 درصد هزار) تفاوت معنی داری داشت (001P<). در طول مداخله 408 بیمار مشکوک، شناسایی شد که در مقایسه با سال قبل (137 مورد)، بیش از 297 درصد افزایش را نشان داد (001P<). نتیجه گیری: یافته ها نشان داد با آموزش گروه هایی از جامعه در زمینه اهمیت بیماری سل و آموختن نشانه های بیماری به آنان، می توان بازدهی نظام مراقبت را در شناسایی و درمان بیماران مبتلا به سل ارتقاء بخشید.

تحلیل وضعیت آگاهی و نگرش نسبت به ویروس نقص ایمنی انسانی ایدز در جمعیت ایرانی: مرور ساختار یافته و فرا تحلیل

بهنام صادقی راد

مقدمه و اهداف: با گسترش ابتلاء به HIV/ایدز در ایران، افزایش سطح دانش و نگرش در جامعه بخصوص گروه های در معرض خطر نقش کلیدی در پیشگیری از همه گیری دارد. در مطالعه حاضر با بکارگیری روش های مرور ساختاریافته، مستندات مرتبط با آگاهی و نگرش در مورد HIV/ایدز بررسی و با استفاده از تکنیک های متاآنالیز مقادیر آن ها در جامعه برآورد شد.
روش کار: پس از جستجوی مستندات، مجموعاً 62 مطالعه منتشر شده در بین سال های 1377 تا 1387 بررسی گردید. جهت نمایش نتایج از نمودار انباشت و برای ارزیابی منبع ناهمگونی از مدل متارگرسیون استفاده گردید.
نتایج: مطالعات وارد شده از نظر متدولوژی (شیوه نمونه گیری و ابزار جمع آوری اطلاعات) تفاوت های زیادی با یکدیگر داشتند که این موضوع مانع از ترکیب آماری مطالعات بود. در مجموع 24 مطالعه، با مجموع حجم نمونه 24,011 نفر مورد بررسی قرار گرفتند که میانگین نمره دانش بین 7/14 تا 0/84 (از مبنای 100) متغیر بود. در 16 مطالعه مربوط به نگرش 11,104 نفر ارزیابی شده بودند که میانگین نمره نگرش بین 6/32 تا 4/78 (از 100 نمره) متغیر بود. نتیجه گیری: به نظر می رسد که دانش و نگرش همچنان نیازمند ارتقاء است؛ هرچند نتایج مطالعات مختلف پراکندگی زیادی را نشان می دهند که می تواند به دلیل تفاوت در گروه های هدف و متدولوژی مطالعات باشد. عدم مشاهده تغییر قابل ملاحظه در سطح دانش و نگرش گروه های مختلف در طول دوره مورد بررسی بر لزوم برنامه ریزی در راستای اصلاح، گسترده تر و اثر بخش تر کردن فرآیند های آموزشی تأکید دارد.

کاربرد الگوی برنامه‌ریزی پرسید جهت ارتقاء رفتارهای تغذیه‌ای مرتبط به بیماری‌های قلبی – عروقی در یک جامعه روستایی

لیلی صالحی

مقدمه و هدف: الگوی پرسید الگوی موفقی جهت برنامه ریزی مداخلات ارتقاء سلامت است. هدف از این مطالعه طراحی و ارزشیابی این الگو در ارتقاء رفتارهای تغذیه ای در یک جامعه روستایی است
روش کار: این مطالعه نیمه تجربی از نوع قبل و بعد است که بر روی 118 زن متأهل ساکن روستاهای شهرستان فریدن انجام گرفت. براساس مراحل این الگو، مرگ و میر ناشی از بیماری های قلبی و عروقی (به عنوان مهم ترین مشکل اجتماعی)، عادات غذایی نامناسب (مهم ترین مشکل بهداشتی)، رفتارهای مرتبط با تغذیه (مهم ترین مشکل رفتاری) انتخاب شدند که در طی تشخیص آموزشی، عوامل مستعد کننده، قادر کننده و تقویت کننده رفتارهای تغذیه ای مرتبط مورد توجه قرارگرفتند دراین مطالعه جهت آنالیز داده ها، از آزمون های willxocon،t test،X2 استفاده گردید . پ
نتایج: یافته های این مطالعه نمایانگر افزایش معنی دار در سازه های الگوی پرسید و بهبود عوامل مستعد کننده، قادر کننده، تقویت کننده و رفتار بودند. 25/9 درصد افراد خود را در معرض ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی می دیدند 96/12 درصد رژیم غذایی خود را نا مناسب می دانستند. 5/47 درصد معتقد بودند بیماری های قلبی و عروقی قابل پیشگیری هستند .
نتیجه گیری: براساس نتایج این مطالعه، طراحی و اجرای برنامه آموزشی مبتنی بر الگوی پرسید می تواند باعث ارتقاء رفتارهای تغذیه ای دریک جامعه روستایی گردد

طراحی شبکه عصبی مصنوعی برای مدل‌بندی پاسخ‌های دو متغیره آمیخته و کاربرد آن در داده‌های پزشکی

یداله محرابی

مقدمه و اهداف: زمانی که در یک مطالعه متغیرهای پاسخ دارای مقیاس اندازه گیری متفاوت باشند، پاسخ ها را چندمتغیره آمیخته می گویند. با توجه به محدودیت ها و برقرارنبودن برخی پیش فرض ها، روش های کلاسیک آماری برای مدل بندی و پیش بینی این نوع پاسخ ها کارایی ندارند. هدف این مطالعه، طراحی شبکه عصبی مصنوعی برای مدل بندی و پیش ینی پاسخ های دومتغیره آمیخته است.
روش کار: این مطالعه شامل سه مرحله طراحی مدل، شبیه سازی و برازش مدل بر داده های واقعی است. پس از طراحی مدل، با در نظر گرفتن پارامترهای مختلف، دو مجموعه داده شبیه سازی و مدل های یک متغیره و دومتغیره مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای آموزش شبکه از الگوریتم شیب توام مقیاس شده و برای تعیین مناسب ترین مدل از معیار صحت پیش بینی استفاده شد. مدل پیشنهادی برای پیش بینی توام سندرم متابولیک و شاخص مقاومت به انسولین در مطالعه قند و لیپید تهران به کار گرفته شد. برنامه های رایانه ای در نرم افزارهایR 2.9.0 و MATLAB 7.6 طراحی و اجرا گردید.
نتایج: در مجموعه شبیه سازی اول، صحت پیش بینی در مدل های یک متغیره و دومتغیره تقریبا یکسان ولی در مجموعه شبیه سازی دوم، در مدل های دو متغیره نسبت به مدل های یک متغیره بیشتر است. در مدل های دو متغیره، صحت پیش بینی مدل با افزایش همبستگی متغیرهای پاسخ، بیشتر می شود. در داده های واقعی مدل با 10 گره در لایه میانی دارای بیشترین صحت پیش بینی است.
نتیجه گیری: تحقیق نشان داد، در حالتی که دو متغیر پاسخ با متغیرهای کمکی ارتباط دارند مدل دومتغیره نسبت به یک متغیره مناسب تر است و با افزایش همبستگی، صحت پیش بینی افزایش می یابد.

عوامل مؤثر بر بقاء بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال با استفاده از توابع مفصل

انوشیروان کاظم نژاد

مقدمه و اهداف: از جمله داده های بقاء چند متغیره، داده های ریسک های رقابتی هستند. یکی از روش های مدل سازی داده های ریسک های رقابتی استفاده از توابع مفصل است که هدف این مطالعه مدل سازی بیزی داده های ریسک های رقابتی به کمک توابع مفصل است.
روش کار: در این مطالعه از اطلاعات ثبت شده بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال در مرکز تحقیقات گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی استفاده شد. برای تحلیل داده ها، تابع درست نمایی به کمک تابع مفصل کلایتون تشکیل گردید. در ادامه با انتخاب توزیع های پیشین مناسب برای پارامترها، توزیع پسین پارامترها با استفاده از الگوریتم متروپلیس- هستینگ و نمونه گیری برشی بدست آمد.
نتایج: در حالت تک متغیره بر زمان مرگ در اثر سرطان کولون و رکتوم عواملی همچون جنسیت، درجه تمایز یافتگی تومور، متاستاز به گره های لنفاوی، متاستاز به سایر ارگان ها و مرحله تومور دارای اثری معنی دار بودند. همچنین میزان نفوذ تومور به دیواره روده فقط بر بقاء بیماران مبتلا به سرطان کولون دارای اثری معنی دار بود. در حالت چند گانه نیز بر زمان مرگ در اثر سرطان کولون متغیرهای سن در زمان تشخیص، درجه تمایز یافتگی تومور و متاستاز به سایر ارگان ها دارای اثری معنی دار بودند، در حالیکه بر زمان مرگ در اثر سرطان رکتوم، متغیرهای درجه تمایز یافتگی و اندازه تومور اثر معنی داری داشتند.
نتیجه گیری: نتایج نشان داد که برخی از متغیرها ممکن است اثرات متفاوتی بر روی سرطان کولون و رکتوم داشته باشند که در نتیجه نیاز است تا تحقیقات بیشتری با متمایز در نظر گرفتن ریسک فاکتورهای مرتبط با سرطان کولون و رکتوم صورت گیرد.

شیوع عیوب انکساری و برخی عوامل مؤثر بر آن در مشهد 1387

مهدی خباز خوب

مقدمه و اهداف: با توجه به کم بودن مطالعات مبتنی بر جمعیت و اطلاعات در ایران، این مطالعه با هدف تعیین شیوع عیوب انکساری و برخی عوامل موثر بر آن در شهر مشهد انجام گردید.
روش کار: طی یک مطالعه مقطعی مبتنی بر جمعیت، به وسیله نمونه گیری خوشه ای طبقه بندی شده تصادفی از جمعیت شهری مشهد نمونه گیری به عمل آمد. 4453 نفر جهت شرکت در مطالعه انتخاب شدند که 4/70% در مطالعه شرکت کردند. عیوب انکساری در افراد 15 سال و کمتر بوسیله رفرکشن سیکلوپلژیک و در افراد بالای 15 سال توسط رفرکشن غیر سیکلوپلژیک اندازه گیری شد.
نتایج: در افراد 15 سال و کمتر شیوع نزدیک بینی و دوربینی به ترتیب 64/3%(09/5-19/2 CI95%) و 4/27 (09/31-72/23 CI95% ) بود، این اعداد در افراد بالای 15 سال 36/22% (66/24-06/20 CI95%) و 21/34% (85/36-57/31 CI95%) بود. شیوع آستیگماتیسم و آنیزومتروپیا به ترتیب 64/25% و 84/5% بود. زنان بطور معنی داری آستیگماتیسم بیشتر(005/0=p) و آنیزومتروپیای کمتری (048/0=p) داشتند. با افزایش سن آنیزومتروپیا و آستیگماتیسم زیاد می شود. در افراد بالای 15 سال با افزایش سن دوربینی زیاد می شود، در افراد مساوی یا کمتر از 15 سال نزدیک بینی زیاد و دوربینی کم می شود.
نتیجه گیری: مطالعه حاضر اطلاعات با ارزشی از عیوب انکساری مردم مشهد را در اختیار ما قرار داد. شایع ترین مشکل انکساری دوربینی بود. علاوه بر افراد 5تا15 ساله، افراد مسن نیز دارای مشکلات انکساری بیشتری هستند که توجه به اصلاح این عیوب در این گروه ها دارای اهمیت است.

اپیدمیولوژی صدمات مغزی بیماران بستری در شهر اراک

سلیمان زند

مقدمه و اهداف: صدمات مغزی ویران کننده ترین نوع صدمات ناشی از حوادث است و عامل مهم مرگ و ناتوانی افراد جامعه و به خصوص جوانان است. شناخت وضعیت موجود وعوامل تأثیر گذار برصدمات مغزی اولین قدم در برنامه ریزی برای کاهش آسیب های ناشی از ان محسوب می گردد. این مطالعه با هدف بررسی اپیدمیولوژیک صدمات مغزی در بیمارستان ولی عصر اراک به انجام رسیده است.
روش کار: دراین مطالعه توصیفی با مراجعه به پرونده 1105بیمار مبتلابه صدمات مغزی در سال های1384و1385اطلاعات لازم درمورد شدت صدمه برحسب ((GCS علت بستری، اطلاعات دموگرافیک ونتیجه درمان استخراج و ثبت گردید. سپس اطلاعات حاصله با استفاده ازآمار توصیفی, مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند.
نتایج: اکثر بیماران مورد مطالعه سنی کمتر از 10 سال داشتند (2/25%) و مردان بیشتر از زنان مبتلا به صدمه مغزی شده بودند (ا7/64%). همچنین به طور کلی صدمه مغزی خفیف بیشترین شیوع را داشته (2/81%) و عمده ترین علت صدمات مغزی، سقوط از ارتفاع کم بود (4/18%). در طی مرحله بستری در بیمارستان 8/12درصد ازصدمات مغزی متوسط و 1/43درصد از صدمات مغزی شدید فوت کرده بودند.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج، ضرورت نظارت کافی برقوانین مربوط به رعایت نکات ایمنی در جامعه و آموزش آن ازطریق رسانه های عمومی و نیز بازنگری در روش های مراقبت از یماران با صدمات مغزی شدید می تواند موجب بهبود پیآمد های ناشی از آن گردد.

اجرای فرایند روائی محتــوا در طراحی پرسشنـامه‌ها

سحرناز نجات

مقـدمه و اهداف: روائی محـتوا نخستین نوع از انواع روائی ها است که باید از وجود آن در طول فرایند طراحی یک ابزار اطمینان حاصل شود. پیش نیاز بودن این روائی برای سایر انواع روائی ها و ارتباط نزدیک آن با پایائی اجرای آنرا گامی حیاتی در طراحی پرسشنامه معرفی نموده است. با این وجود کم اهمیت شمردن آن در مقالات مختلف (مخصوصا مقالات داخلی) شفاف سازی اهمیت اجرای این فرایند را در طراحی پرسشنامه ها ضروری ساخته است. لذا در مقاله حاضر مراحل تهیه و ارزیابی محتوای مناسب برای پرسش نامه ها بیان خواهد شد.
روش کـار: مراحل اجرای فرایند روائی محتوا به منظور طراحی پرسشنامه های روا و پایا شامل طـراحی (شناسائی حیطه ها، تولیـد آیتم ها و ساخت ابـزار) و کمی سـازی (تعیین درجه توافق بین متخصصین، تعیین مناسبت و شفافیت سوالات و مناسبت، شفافیت و جامعیت کل ابزار) در مقاله حاضر بیان شده است.
نتیـجه گیری: اهمیت وجود روائی محتــوا به هنگام طراحی پرسشنامه ها تنها به اطمینان از دستیابی به شاخص های روائی محتوای مطلوب (مناسبت، شفافیت و جامعیت) خلاصه نمی شود. در کنار دستیابی به شاخص های مذکور بهبود شاخص های پایائی ابزار و کمک به کاهش منابع (مالی و زمانی) مورد نیاز برای تهیه پرسشنامه از مزایای دیگر آن به شمار می رود. هر چند کیفی بودن پاسخ های متخصصین از جمله مشکلات اجرای آن است، ولی کمی تر شدن مراحل اجرای آن تا حدود زیادی نگرانی ها را در این مورد کاهش داده است. موارد مذکور لزوم اجرای دقیق مراحل فرایند روائی محتوا در طراحی پرسشنامه ها توسط محققین را نمایان می سازد.