fa مدل‌سازی فضایی- زمانی اکسیدهای نیتروژن شهر تهران در سال 2014 میلادی عمومى General پژوهشي Research <br> مقدمه و اهداف: آلودگی هوا سالانه منجر به مرگ زودرس قریب به هفت میلیون نفر در سراسر دنیا می‌شود. از جمله آلاینده‌های اصلی هوا اکسیدهای نیتروژن است. با وجود مطالعه‌های خارجی گسترده در زمینه ارزیابی مواجهه ساکنان شهرها با آلاینده‌های هوا، اما مطالعه‌های ایرانی محدود به استفاده از تحلیل‌های ابتدایی هستند. بنابراین در این پژوهش الگوی پراکندگی این آلاینده‌ها در شهر تهران به‌صورت روزانه در سال 2014 میلادی با استفاده از مدل‌سازی فضایی-زمانی بررسی شده است.<br> روش کار: مقادیر غلظت اکسیدهای نیتروژن از 21 ایستگاه سنجش آلاینده در تهران اخذ شد که برای هر آلاینده در هر ایستگاه مجموعه داده شامل 8760 رکورد بود. متغیرهای پیشگوی وضع تعطیلات و ارتفاع زمین در مدل‌سازی فضایی-زمانی استفاده شد. نرم‌افزار D-STEM برای تحلیل داده‌ها و رسم نقشه‌ها به‌کار گرفته شد.<br> یافته‌ها: میزان مونواکسید نیتروژن در روزهای تعطیل و نیز با افزایش ارتفاع به‌طور معنی‌داری (به ترتیب با ضرایب 070/-0 و 169/0-) کاهش یافته است. هم‌چنین میزان دی‌اکسید نیتروژن نیز در روزهای تعطیل به‌طور معنی‌داری کاهش یافته (با ضریب 630/0-)، اما با افزایش ارتفاع به‌طور معنی‌داری افزایش (با ضریب 155/0) داشته است (P<0.001).<br> نتیجه‌گیری: در این مطالعه برای نخستین بار در ایران ارزیابی مواجهه ساکنان شهر تهران با آلاینده‌های NO و NO2 به‌صورت فضایی-زمانی انجام شده است. خروجی این مطالعه که نقشه‌های برآورد غلظت آلاینده‌های اکسیدهای ‌نیتروژن به‌صورت روزانه است می‌تواند در مطالعه‌های اپیدمیولوژی برای بررسی دقیق‌تر اثرات آلاینده‌های هوا بر سلامت شهروندان تهرانی استفاده شود. Background and Objectives: Annually about 7 million premature deaths occur due to air pollution in the world. Nitrogen oxides are among major air pollutants. Although many foreign exposure assessment studies have been carried out, Iranian studies are limited to primary analyses. Hence, in this research, we studied spatial variation of nitrogen oxides using spatiotemporal modeling in Tehran 2014.<br> &nbsp;<br> Methods: The concentration of nitrogen oxides was obtained from 21 air pollution monitoring stations in Tehran. There were 8760 records for each pollutant in each station. Holidays and land elevation were the predictors implemented in the spatiotemporal model. The D-STEM software was used for analyses and mapping.<br> &nbsp;<br> Results: Nitrogen monoxide significantly decreased (P<0.001) over holidays and with an increase in land elevation (coefficient: -0.070 and -0.169, respectively). Moreover, the concentration of nitrogen dioxides decreased in holidays (coefficient: -0.630) but increased with with an increase in land elevation (coefficient: 0.155) (P<0.001).<br> &nbsp;<br> Conclusion: Spatiotemporal exposure assessment of nitrogen oxide pollutants was done for residents of Tehran for the first time in this study. The results of this study, which are estimation maps for daily nitrogen oxides, could benefit future epidemiological studies in evaluation of the effect of air pollutions on health of Tehran citizens.<br> &nbsp; مدل‌سازی فضایی- زمانی, آلاینده‌های هوا, اکسیدهای نیتروژن, تهران Spatio-Temporal modeling, Air pollutants, Nitrogen oxides 187 196 http://irje.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-965-1&slc_lang=fa&sid=1 A Maghzi Najafabadi عظیمه مغزی نجف آبادی Yes Student Research Committee, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran کارشناس ارشد آمار زیستی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران A Hajizadeh اکبر حسن‌زاده No Instructor in Department of Biostatistics, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran مربی گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران SM Taghavi Shahri سید محمود تقوی شهری No PhD in Biostatistics, Department of Statistics, Payame Noor University (PNU), Tehran, Iran; PhD in Biostatistics, Iranian Research Center on Healthy Aging, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran دکترای آمار زیستی، گروه آمار، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران؛ دکترای آمار زیستی، مرکزتحقیقات سلامت سالمندان، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران Y Hajizadeh یعقوب حاجیزاده No Associate Professor in Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار گروه بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران B Mahaki بهزاد مهکی No Associate Professor, Department of Biostatistics, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran; Associate Professor, Department of Biostatistics, School of Health, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran دانشیار گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران؛ دانشیار گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، اکرمانشاه، ایران