fa مزایا، چالش‌ها و ملاحظات ایمنی کاربرد فناوری نانو در صنعت آرایشی و بهداشتی: مرور تحلیلی عمومى General مروري Review <span style="font-size:10pt"><span style="page-break-after:auto"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;">فناوری نانو طی دو دهه اخیر به‌عنوان یکی از تحول‌آفرین‌ترین دستاوردهای علم مواد، نقش برجسته‌ای در دگرگونی صنعت آرایشی و بهداشتی ایفا کرده است. کاهش اندازه ذرات به مقیاس نانومتری با افزایش سطح ویژه و بهبود ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی، امکان ارتقای نفوذ پوستی، افزایش پایداری ترکیبات فعال و فراهم‌سازی رهایش هدفمند مواد مؤثره را فراهم ساخته و به تولید فرآورده‌هایی با کارایی بالاتر انجامیده است. با این حال، هم‌زمان با گسترش کاربرد این فناوری، نگرانی‌هایی درخصوص ایمنی زیستی، سمیت بالقوه و پیامدهای زیست‌محیطی نانوذرات مطرح‌ شده که ضرورت ارزیابی دقیق را برجسته می‌سازد ازاین&shy;رو، این مقاله با هدف ارائه تحلیلی جامع از مزایا، محدودیت‌ها و ملاحظات ایمنی کاربرد فناوری نانو در صنعت آرایشی و بهداشتی تدوین گردیده است. در این مطالعه مروری تحلیلی، مقالات و منابع منتشرشده در پایگاه‌های معتبر علمی طی سال‌های 2015 تا 2025 مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بهره‌گیری از نانوساختارهایی مانند نانولیپوزوم‌ها، نانوامولسیون‌ها، نانوذرات فلزی و نانوذرات لیپیدی در فرمولاسیون محصولات آرایشی، ضمن بهینه‌سازی عملکرد و افزایش زیست‌فراهمی، ظرفیت قابل توجهی برای نوآوری در این صنعت ایجاد کرده است. در مقابل، شواهدی مبنی‌بر القای استرس اکسیداتیو، پاسخ‌های التهابی و چالش‌های تنظیم‌گری در زمینه ارزیابی ریسک بلندمدت گزارش شده است. کاربرد فناوری نانو در صنعت آرایشی و بهداشتی دارای ظرفیت نوآورانه و ارزش افزوده بالاست؛ با این وجود، تضمین ایمنی مصرف‌کنندگان مستلزم انجام مطالعات سم‌شناسی بلندمدت و تدوین چارچوب‌های نظارتی شفاف است. ایجاد توازن میان نوآوری صنعتی و ملاحظات سلامت عمومی، شرط اساسی توسعه پایدار این فناوری محسوب می‌شود.</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Over the past two decades, nanotechnology has played a pivotal role in transforming the cosmetic and personal care industry, establishing itself as one of the most revolutionary achievements in materials science. The reduction of particle size to the nanometer scale, by increasing the specific surface area and enhancing physicochemical properties, has enabled improved skin penetration, increased stability of active compounds, and facilitated the targeted release of active ingredients, leading to the production of products with higher efficacy. However, concurrent with the expansion of this technology, concerns regarding the biosafety, potential toxicity, and environmental consequences of nanoparticles have been raised, highlighting the necessity for rigorous evaluation. Therefore, this article aims to provide a comprehensive analysis of the advantages, limitations, and safety considerations associated with the application of nanotechnology in the cosmetic and personal care industry. In this analytical review, articles and sources published in reputable scientific databases between 2015 and 2025 were evaluated and analyzed. The results indicated that the utilization of nanostructures such as nanoliposomes, nanoemulsions, metallic nanoparticles, and lipid nanoparticles in the formulation of cosmetic products, while optimizing performance and increasing bioavailability, has created significant potential for innovation in this industry. Conversely, evidence has been reported regarding the induction of oxidative stress, inflammatory responses, and regulatory challenges in the context of long-term risk assessment. The application of nanotechnology in the cosmetic and personal care industry holds substantial innovative capacity and high added value; nevertheless, ensuring consumer safety necessitates long-term toxicological studies and the development of clear regulatory frameworks. Establishing a balance between industrial innovation and public health considerations is a fundamental condition for the sustainable development of this technology.</span></span> فناوری نانو, نانوذرات, صنعت آرایشی و بهداشتی, سمیت, مقررات نظارتی nanotechnology, nanoparticles, cosmetic and personal care industry, toxicity, regulatory framework 247 267 http://jdc.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-414&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Khayyat Sarkar زهرا خیاط سرکار No Food and Drug Research Center, Food and Drug Administration, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran مرکز تحقیقات غذا و دارو، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Behrouz Akbari Adergani بهروز اکبری آدرگانی b.akbari@fda.gov.ir Yes Water Safety Research Center, Food and Drug Administration, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran مرکز تحقیقات سلامت آب، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Farnaz Nasri فرناز نصری No Food and Drug Research Center, Food and Drug Administration, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran مرکز تحقیقات غذا و دارو، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Mahmoud Aleboyeh محمود آل‌بویه No Food and Drug Research Center, Food and Drug Administration, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran مرکز تحقیقات غذا و دارو، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران