مجله دندانپزشکی

مروری بر کاربردهای فلوئورید دی‌آمین نقره (Silver Diamine Fluoride) در دندانپزشکی

مهسا منصوری

پوسیدگی های درمان نشده یافته شایعی در جوامع کم درآمد می باشد. درمان پوسیدگی های دندانی در کودکان کم سن چالش برانگیز است و نیاز به مهارت بالای دندانپزشک و هزینه بالای بیهوشی عمومی برای کنترل بیمار دارد. به همین سبب روش های شیمیایی کنترل پوسیدگی پیشنهاد شده است. فلوئورید دی آمین نقره (SDF) ماده ای است که برای کنترل و توقف پوسیدگی ها مخصوصاً در دندان های شیری به کار می رود. این روش غیرتهاجمی و بی ضرر بوده، کاربرد آن ساده است، به علاوه ازنظر اقتصادی به صرفه می باشد. از SDF می توان در پروژه های سلامت دهان و دندان جوامع کم درآمد به منظور درمان پوسیدگی ها استفاده کرد. در این مقاله به مروری بر فلوئورید دی آمین نقره و کاربرد آن در دندانپزشکی پرداختیم.

میزان آسیب به دندان مجاور در تراش حفرات کلاس دو در بین دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1389

محمدرضا خامی

زمینه و هدف: آسیب ناخواسته به دندان مجاور در حین تراش حفرات پروگزیمالی یکی از عوارض جانبی محتمل در درمان های ترمیمی است. هدف این مطالعه تعیین فراوانی آسیب های ایاتروژنیک به دندان مجاور حین تراش حفره های کلاس دو در بین دانشجویان دندانپزشکی دوره عمومی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1389 بود.

روش بررسی: 106 دندان دایمی خلفی در دهان بیمارانی که نیاز به درمان کلاس دو داشتند و سطح پروگزیمالی دندان مجاور حفره ، سالم و فاقد حفره پوسیدگی یا پرکردگی بود ، انتخاب شده و توسط دانشجویان دندانپزشکی که از هدف مطالعه آگاه بودند، تراش داده شدند و سطوح مجاور پس از تراش نهایی و قبل از ترمیم با پوار هوا خشک شده و تحت نور صندلی دندانپزشکی با چشم غیرمسلح و درموارد مشکوک به آسیب با ذره بین با بزرگنمایی 3× مورد بررسی قرار می گرفتند و آسیب ها در 2 گروه خراش و شیار (خطوط افقی و عرضی) طبقه بندی و ثبت شدند. نتایج با استفاده از آزمون های Fishers exact test و Pearson chi square آنالیز شدند.

یافته ها: در مجموع در 5/57% موارد به سطوح مجاور آسیب وارد شده بود که 4/26% از نوع خراش و 1/31% از نوع شیار بود. از بین دانشجویانی که از نوار ماتریکس و وج گذاری در فضای اینتر پروگزیمال به عنوان وسایل پیشگیری کننده از آسیب استفاده کرده بودند، 4/53% و بقیه دانشجویان 3/57% آسیب وارد کرده بودند (05/0 < P ) . دانشجویان ترمیمی 3 و دختران بیشتر از دانشجویان ترمیمی 4 و پسران از وج و نوار ماتریکس برای جلوگیری از صدمه به دندان مجاور استفاده می کردند (05/0> P ) .

نتیجه گیری: با توجه به درصد بالای صدمات به دندان های سالم مجاور در حین تراش حفرات کلاس دو لزوم آموزش روش های پیشگیری و تأکید بر استفاده صحیح از آن ها جهت دانشجویان که دندانپزشکان آینده می باشند ضروری است.

بررسی تأثیر افزودن مقادیر مختلف نانو ذرات نقره بر روی خواص مکانیکی گلاس آینومر اصلاح شده با رزین

سمیه کاملی

زمینه و هدف: ذرات فلزی در اندازه های نانو خصوصیات بیولوژیکی- شیمیایی و فیزیکی ویژه ای را نشان می دهند. هدف از این مطالعه افرودن مقادیر مختلف نانو ذرات نقره (0% (کنترل)، 20، 40 ، 80 ، 120 و ppm 200) بر روی خواص مکانیکال (استحکام فشاری و استحکام خمشی) یک نوع گلاس آینومر اصلاح شده با رزین بود.

روش بررسی: مطابق استاندارد ISO 4049 و ISO 9917 تعداد 90 نمونه در هر گروه جهت استحکام خمشی و استحکام فشاری تهیه شد . نمونه ها در 6 گروه شامل گروه کنترل (Fuji II LC improved) و گروه های حاوی نانو ذرات نقره (20، 40، 80، 120 و ppm 200) تهیه شد. سپس نمونه در آب با دمای 37 درجه سانتی گراد در زمان های 1روز و 1 ماه نگهداری شدند، سپس تحت آزمون توسط دستگاه سنجش خواص (Zwick) قرار گرفتند. سرعت تیغه دستگاه mm/min 5/0 بود. اطلاعات خام به دست آمده توسط آزمون نرمال ATukey post HOC, two-way ANOVA مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها: نتایج نشان داد در استحکام خمشی و ضریب الاستیک خمشی در غلظت های مختلف گلاس آینومر حاوی نانوذرات سیلور اختلاف معنی داری وجود نداشت (05/0 < P ) . استحکام فشاری در غلظت های ppm 20 در مقایسه با گروه کنترل (01/0= P ) و همچنین ppm 40 با گروه کنترل (02/0= P ) و ppm 80 ( P=0 ) با گروه کنترل افزایش پیدا کرده بود که ازنظر آماری معنی دار می باشد. همچنین در بررسی زمان های مختلف استحکام فشاری و استحکام خمشی بعد 1 روز و 1 ماه در مقایسه با گروه کنترل (زمان صفر) افزایش پیدا کرده بود که ازنظر آماری معنی دار بود (001/0> P ) .

نتیجه گیری: بنابراین می توان نتیجه گرفت افزودن 20 تا ppm 80 درصد وزنی نانو ذرات سیلور به سمان گلاس آینومر اصلاح شده با زرین نوع Fuji II Lc ، نه تنها موجب افت خواص مکانیکی نشده است بلکه آن را افزایش داده است.

بررسی آناتومی و مورفولوژی دندان‌های پرمولر اول و دوم مندیبل بیماران با استفاده از تصاویر تهیه شده با Cone-beam computed tomography در یک جمعیت ایرانی

مونا صادق

زمینه و هدف: موفقیت در درمان کانال ریشه نیازمند دانش کامل از آناتومی دندان و مورفولوژی کانال ریشه است. برای دندان های پرمولر دایمی مندیبل تنوع زیادی در تعداد و شکل کانال ها در هر ریشه، تعداد ریشه ها و بروز فیوژن ریشه در منابع گزارش شده است. روش های مختلفی برای بررسی آناتومی و مورفولوژی سیستم دندانی استفاده شده است یکی از این روش ها استفاده از (CBCT) Cone Beam Computed Tomography است که از محدودیت های رادیوگرافی دو بعدی کاسته و اشعه کمتری نسبت به سایر تصویربرداری های سه بعدی دارد. هدف از این مطالعه بررسی آناتومی و مورفولوژی دندان های پرمولر اول و دوم مندیبل بیماران با استفاده از تصاویر تهیه شده با (CBCT) در یک جمعیت ایرانی بود.

روش بررسی: در این طرح برای بررسی آناتومی و مورفولوژی دندان های پرمولر مندیبل از 400 (CBCT) (افراد 20-60 سال) که به دلایل مختلف تهیه شده است، استفاده گردید و دندان های موجود در این تصاویر (CBCT) در سه بعد Axial, Coronal, Sagital مورد بررسی قرار گرفتند. طول دندان ها، تعداد ریشه ها، تعداد کانال ها، تایپ کانال ها، جهت و میزان انحراف ریشه دندان ها و تأثیر جنسیت در هر کدام از موارد مذکور بررسی شدند. برای بررسی تحلیلی از آزمون T داده های مستقل استفاده گردید .

یافته ها: میانگین طول پرمولر اول و دوم مندیبل به ترتیب 7/22 و 8/22 میلی متر به دست آمد. تعداد ریشه ها و کانال ها در دندان پرمولر اول و دوم مندیبل به ترتیب 4/98% و 2/98% تک ریشه و 3/87% و 1/93% تک کانال بودند. در دندان پرمولر اول و دوم مندیبل میزان بروز تعداد کانال ها براساس تقسیم بندی ورتوچی به ترتیب تایپ 1 :7/90% و 8/90%، تایپ 2:0/2% و 8/2%، تایپ 3:4/3% و 1/3%، تایپ 4:6/1% و 1/2% و تایپ 5:3/2% و 5/1% بود. در هیچ یک از موارد بالا تفاوت آماری معنی داری بین دو جنس زن و مرد دیده نشد (001/0> P ).

نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه تاکید دارد که دندانپزشک می تواند اطلاعات ارزشمندی درمورد آناتومی و مورفولوژی کانال ها با استفاده از CBCT به دست آورد.

بررسی اثر بلیچینگ بر سختی سطحی مواد ترمیمی همرنگ دندان

مریم کشفی

زمینه و هدف: مواد بلیچینگ علاوه بر تأثیر روی ساختمان دندان، روی خصوصیات ترمیم ها و مواد ترمیمی نیز مؤثر هستند. هدف از این مطالعه in vitro ارزیابی اثر رژیم های بلیچینگ مختلف روی سختی سطحی چهار ماده ترمیمی هم رنگ دندان بود.

روش بررسی: تعداد 80 نمونه از 4 ماده ترمیمی کامپوزیت رزین میکروهیبرید Z₂₅₀ (3M, ESPE) ، نانوهیبرید Z₃₅₀ (3M, ESPE) ، پک شونده P₆₀ (3M, ESPE) و یک گلاس آینومر اصلاح شده با رزین Vitremer (3M, ESPE) ساخته شده و بعد از 24 ساعت با دیسک های پالیش (3M, ESPE) Soflex پالیش شدند. سپس نمو ن ه ها در دو گروه Office bleach و Home bleach قرار داده شدند: در گروه Office bleach تعداد 40 نمونه (10 نمونه از هر ماده) با هیدروژن پراکساید 5/37% به مدت 30 دقیقه در دو جلسه با فاصله 7 روز بلیچ شد. در گروه Home bleach تعداد 40 نمونه (10 نمونه از هر ماده) با کاربامید پراکساید 22% به مدت 6 ساعت در روز برای 2 هفته بلیچ شدند. تست سختی سنجی ویکرز قبل از شروع بلیچینگ (Baseline) و پس از آن بر روی نمونه ها انجام شد و داده ها توسط آنالیزهای آماری واریانس بررسی شد.

یافته ها: دو رژیم بلیچ تست شده به طور معنی داری سختی سطحی چهار ماده ترمیمی را کاهش دادند که در کامپوزیت Z₂₅₀ در گروه Office bleach عدد سختی قبل و بعد از بلیچ به ترتیب 30/95 و 67/92 کیلوگرم بر میلی متر مربع (011/0 P= ) و در گروه Home bleach ، 38/95 و 39/92 کیلوگرم بر میلی متر مربع (001/0 P< ) بود. در کامپوزیت Z₃₅₀ در گروه Office bleach عدد سختی قبل و بعد از بلیچ به ترتیب 29/98 و 41/92 کیلوگرم بر میلی متر مربع (001/0 P< ) و در گروه home bleach ، 35/97 و 44/93 کیلوگرم بر میلی متر مربع (001/0 P< ) بود. در کامپوزیت P₆₀ در گروه Office bleach عدد سختی قبل و بعد از بلیچ به ترتیب 10/103 و 19/96 کیلوگرم بر میلی متر مربع (045/0 P= ) و در گروه Home bleach ، 61/102 و 16/98 کیلوگرم بر میلی متر مربع (001/0 P= ) بود. در گلاس آینومر نوری Vitremer در گروه Office bleach عدد سختی قبل و بعد از بلیچ به ترتیب 79/56 و 41/49 کیلوگرم بر میلی متر مربع (004/0 P= ) در گروه Home bleach ، 17/54 و 50/46 کیلوگرم بر میلی متر مربع (001/0 P< ) بود. تفاوتی بین دو ماده بلیچ مشاهده نشد ( 365/0 P= ) .

نتیجه گیری: عوامل سفیدکننده دندان می توانند باعث کاهش سختی سطحی مواد ترمیمی هم رنگ دندان شوند.

ارزیابی میزان توافق والدین و کودکان 14-11 ساله شهر اصفهان در گزارش کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان و دندان در سال 1389

مریم حاجی احمدی

زمینه و هدف: سلامت دهان شامل سلامتی دهان و بافت های مربوطه است که امکان فعالیت های روزانه و روابط اجتماعی مطلوب را بدون ناراحتی فراهم می آورد. این مطالعه توافق بین والدین و کودکان 14-11 ساله در گزارش کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان کودک در شهر اصفهان را مورد بررسی قرار داد.

روش بررسی: این مطالعه توصیفی- تحلیلی و از نوع مقطعی است. به منظور انجام این پژوهش 128 جفت والد-کودک 14-11 ساله از مدارس ابتدایی و راهنمایی شهر اصفهان به صورت تصادفی انتخاب گردید و از آنها خواسته شد تا به پرسشنامه کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان و دندان (Child Perception Questionnaire) PPQ (Parent Perception Questionnaire), CPQ پاسخ دهند. پرسشنامه ها کیفیت زندگی را در 4 حیطه علایم دهانی، نقص عملکردی، سلامت احساسی و اجتماعی مورد بررسی قرار دادند. جهت بررسی توافق بین والد-کودک از ضریب توافق داخلی ( ICC یا Intra correlation Coefficient )، ضریب همبستگی پیرسون، اسپیرمن و ضریب ثبات داخلی استفاده شد (05/0= α ).

یافته ها: میزان توافق بین نمره کل شاخص های _14-11 PPQ و ₁₄_-11CPQ و حیطه های آنها 81/0 و 67/0- به دست آمد. بیشترین توافق در حیطه سلامت احساسی و به صورت بسیار عالی (83/0 ICC= )، سپس در حیطه های نقص عملکردی (80/0 ICC= )، سلامت اجتماعی (69/0 ICC= ) و علایم دهانی (64/0 ICC= ) گزارش شد. مطابق آزمون پیرسون بین _14-11 CPQ و _14-11 PPQ (81/0= r )، ارتباط معنی دار وجود داشت (01/0> P ).

نتیجه گیری: والدین به خصوص والد مادر می تواند گزارشگر مکمل کیفیت زندگی و حیطه های آن باشد. هرچند برای آنکه اطلاعات سلامت دهان و دندان به صورت کامل برای نیازسنجی فراهم گردد نظر کودک و والد هر دو مورد نیاز می باشد.

مقایسه میزان تبخیر حلال در ادهزیوهای سلف‌اچ و توتال‌اچ در زمان‌های مختلف خشک کردن با هوا

عبدالرحیم داوری

زمینه و هدف: ادهزیوهای مختلف با محتوای حلال متفاوت ممکن است دارای میزان تبخیر حلال مختلفی باشند. میزان جریان هوای پوار بر روی ادهزیوهای مختلف می تواند تأثیر متفاوتی را بر روی تبخیر حلال داشته باشد. هدف از این مطالعه مقایسه میزان تبخیر حلال در ادهزیوهای سلف اچ و توتال اچ در زمان های مختلف خشک کردن بود.

روش بررسی: در این مطالعه از 5 نوع ادهزیو Excite ، Prime & Bond NT ، UNO ، Single Bond ، SE Bond Prime استفاده شد. ا ز هرکدام از این ادهزیوها وزن 12 قطره در هر یک از زمان های 5، 15 و 30 ثانیه قبل و بعد از اعمال جریان هوا اندازه گیری شد. درصد کاهش وزن به عنوان معیار مقایسه نمونه ها استفاده شد. از آزمون های آماری آنالیز Two way ANOVA و تست Tukey جهت بررسی داده ها استفاده شد.

یافته ها: ادهزیوهای استن بیس نسبت به سایر ادهزیوها تبخیر حلال بیشتری را نشان دادند (01/0 P< ). P&B NT در تمام زمان های خشک کردن با هوا بیشترین کاهش وزن را نشان داد (01/0 P< ). ادهزیوها مقادیر مختلف تبخیر را در زمان های مختلف خشک کردن با هوا نشان دادند (01/0 P< ).

نتیجه گیری: ادهزیو هایی که استن و یا الکل را به همراه آب به عنوان حلال دارند، رفتار های پایدارتری را نسبت به مواردی که به طور خالص از ادهزیو های آبی استفاده می شود ، نشان می دهند و شرایط نگهداری مساعدتری دارند.

بررسی اثر رنگ‌آمیزی بر استحکام خمشی سرامیک زیرکونیایی Rainbow

سمیه نیاکان

زمینه و هدف : با پیشرفت در مواد دندانی و تکنیک های جدید ساخت سرامیک ها، خواسته های زیبایی بیماران و تمایل آنان برای داشتن رستوریشن های هم رنگ دندان افزایش یافته است. امروزه سیستم های زیرکونیایی، بسیار مورد توجه قرار گرفته ولی علیرغم استحکام بالا یکی از مشکلاتش اپک نما بودن رستوریشن و شکست در حصول رنگ موردنظر می باشد. با توجه به محدود بودن مطالعات انجام شده درمورد تأثیر رنگ آمیزی روی خصوصیات زیرکونیا، تحقیق حاضر با هدف بررسی اثر رنگ آمیزی بر روی استحکام خمشی سرامیک Rainbow با بیس زیرکونیا صورت گرفت .

روش بررسی: در این مطالعه تجربی - آزمایشگاهی از بلوک های سرامیکی Rainbow (Dentium, Korea) ، 40 عدد نمونه دیسکی شکل (به قطر 15 میلی متر و ضخامت 1 میلی متر) تهیه شد و نمونه ها جهت رنگ آمیزی به 4 گروه 10 تایی تقسیم شدند. سه گروه از نمونه ها براساس نمونه رنگ ویتا و طبق زمان پیشنهادی کارخانه (3 ثانیه) با رنگ های D3, B3, A3 رنگ آمیزی شدند و 10 نمونه نیز جهت کنترل بدون رنگ باقی ماندند. استحکام خمشی Biaxial نمونه ها ارزیابی شد و به منظور بررسی ترکیب عناصر موجود در رنگ مورد استفاده برای رنگ آمیزی سرامیک، نمونه ها پس از شکست تحت آنالیز EDX
(Energy Dispersive X-ray Microanalysis) قرار گرفتند. سپس تمامی داده ها توسط آزمون آماری One-way ANOVA و تست های Post-hoc مورد ارزیابی قرار گرفتند.

یافته ها: استحکام خمشی در نمونه های بدون رنگ آمیزی، در سرامیک های رنگ آمیزی شده با رنگ A3 ، دیسک های رنگ آمیزی شده با رنگ B3 و نمونه های رنگ آمیزی شده با رنگ D3 به ترتیب 93/1061 ، 16/819، 10/1100و 48/825 مگاپاسکال برآورد گردید و بین گروه ها اختلاف آماری معنی دار یافت شد (001/0> P ). بیشترین مقادیر استحکام خمشی در دیسک های رنگ آمیزی شده با رنگ B3 و گروه کنترل گزارش گردید که تفاوت آماری مشخصی با نمونه های A3 و D3 نشان دادند و آنالیز EDX هم تفاوت مشخصی را بین ترکیب عناصر رنگ های مختلف نشان داد.

نتیجه گیری: استحکام شکست سرامیک Rainbow تحت تأثیر عامل رنگ آمیزی یا نوع رنگ به کار رفته در بیس آن می باشد.

بررسی کلینیکی تأثیر یک ماده گیاهی ساخته شده در درمان بدرنگی‌های ناشی از فلوئورزیس دندانی

الهام طباطبایی قمشه

زمینه و هدف: هدف از این مطالعه، بررسی و تحقیق بر روی یک ماده گیاهی (Seidlitzia Rosmarinus) ساخت گروه تحقیقاتی طب سنتی دانشگاه شاهد، به منظور یافتن جایگزینی ایمن تر برای مخلوط اسید- ابرزیو در تکنیک میکروابرژن بود، تا درصورت دست یابی به نتایج موفقیت آمیز، بتوانیم استفاده روتین از آن را توصیه نماییم.

روش بررسی: در این مطالعه که به صورت کارآزمایی بالینی بود، 72 دندان متعلق به 9 بیمار در سه گروه 1- فلوئورزیس خفیف (34 دندان)، 2- متوسط (14 دندان) و 3- شدید (24 دندان) قرار گرفتند. نیمی از دندان ها در هر گروه با مخلوط HCL-Pumice 18 درصد و نیم دیگر با ماده گیاهی شاهد مورد درمان قرار گرفتند. بدین ترتیب که در هر بیمار نیمه راست قدامی با مخلوط HCL-Pumice 18 درصد و نیمه سمت چپ (سمت قرینه) توسط ماده گیاهی مورد درمان قرار گرفت. قبل و پس از درمان، فوتوگرافی هایی با شرایط کاملاً یکسان تهیه شد. درمورد مخلوط اسید- ابرزیو، در هر مرحله از درمان، مخلوط به مدت 30 ثانیه به کار رفت و درصورت نیاز درمان تا حداکثر 10 دقیقه ادامه می یافت. درمورد مخلوط گیاهی، سقف زمانی توسط سمپتوم های کلینیکی بیمار و یا از دست رفتن کانتورلبیال تعیین می گردید. درمواردی که مخلوط گیاهی موفق به حذف کامل ضایعات نمی شد، درمان با مخلوط HCL-Pumice ادامه می یافت. پس از شستشوی کامل دهان، دندان های مورد درمان به مدت 4 دقیقه فلوئورایدتراپی شدند. سپس اسلایدهای قبل و پس از درمان توسط دو نفر مشاهده گر غیردرگیر در مطالعه ازنظر سه شاخص زیبایی (وسعت لکه های مات و سفید، شدت و وسعت بدرنگی)، بررسی شد. درنهایت آنالیزهای آماری، پس از تعیین ضریب توافق مشاهده گران، با استفاده از آزمون های Kruskal-Wallis, Wilcoxon’s و Scheffe انجام گرفت.

یافته ها: در آزمون ضریب توافق Kappa میزان توافق دو ناظر با یکدیگر بالای 3/81 درصد مشاهده شد. همچنین طبق آزمون T زوجی بین دو پاسخ داده شده توسط هر ناظر، تفاوت معنی داری مشاهده نشد (05/0 P> ). طبق آزمون Wilcoxon’s مخلوط HCL-Pumice 18 درصد در همه شدت های فلوئورزیس دندانی منجر به بهبود شاخص های زیبایی گردید. اما ماده گیاهی تنها درمورد وسعت لکه های سفید در گروه 1 و شدت و وسعت بدرنگی در گروه 2، منجر به تفاوت آماری معنی داری بین قبل و پس از درمان گردید (05/0 P< ). ضمن اینکه تنها درمورد کاهش شدت بدرنگی در گروه 2، این دو تکنیک از لحاظ آماری با هم برابر بودند و در باقی موارد مخلوط اسید، ابرزیو نسبت به مخلوط گیاهی شاهد مؤثرتر بود (05/0 P < ).

نتیجه گیری: مخلوط HCL-Pumice سبب کاهش شدت بدرنگی در انواع فلوئورزیس دندانی می گردد. مخلوط گیاهی شاهد به اندازه مخلوط HCL-Pumice در کاهش بدرنگی ها مؤثر نمی باشد.

بررسی اثرات هیستولوژیک ایجاد شده پس از پوشش مستقیم پالپ توسط کلسیم هیدروکساید و اکتا کلسیم فسفات بر روی پالپ دندان گربه

فریدون سرگلزایی اول

زمینه و هدف: هدف از این مطالعه، پوشش مستقیم پالپ دندان گربه توسط دو ماده اکتا کلسیم فسفات (OCP) و کلسیم هیدروکسید (CH) و ارزیابی پاسخ های بافتی به آنها بود.

روش بررسی : در این تحقیق 72 دندان پرمولر 9 قلاده گربه انتخاب و به سه گروه (دو گروه آزمایشی و گروه کنترل) تقسیم گردیدند. در گروه های آزمایشی، عمل پوشش پالپ توسط دو ماده OCP و CH انجام شد و در گروه کنترل ، از هیچ ماده پوشاننده ای استفاده نگردید. تمامی حفره های ایجاد شده پس از پوشش پالپ، با گلاس آینومر نوری ترمیم شد. نمونه برداری در طی هفته های دوم، چهارم و هشتم پس از پوشش مستقیم پالپ انجام و پس از طی مراحل آماده سازی بافتی، بلوکهای پارافینی تهیه گردید. پس از تهیه مقاطع و انجام رنگ آمیزی، متغیرهای مربوطه توسط میکروسکوپ نوری اندازه گیری و با استفاده از تست های Mann-Whitney و Chi-square مورد ارزیابی قرار گرفت (05/0= α ).

یافته ها : در نمونه های دو هفته ای، در هر سه گروه التهاب خفیف تا شدید ملاحظه گردید و در گروه های آزمایشی نسج سخت (پل عاجی) در هر دو گروه تشکیل شد که در گروه CH بارزتر بود و دارای تفاوت معنی دار آماری با گروه OCP بود (001/0> P ). در نمونه های چهار هفته ای میزان نسج سخت ساخته شده بیشتری در هر دو گروه آزمایشی مشاهده شد و در گروه CH بارزتر و دارای تفاوت معنی دار آماری (003/0> P ) همانند گروه های دو هفته ای بود. در نمونه های هشت هفته ای ‎ ‏ٌُْ، علیرغم افزایش‏‏‎ْ ضخامت نسج سخت در هر دو گروه، تفاوت معنی دار آماری در بین آنها دیده نشد (05/0 < P )، اما در گروه OCP از پیوستگی بهتری نسبت به گروه CH برخوردار بود.

نتیجه گیری : به نظر می رسد نسج سخت ساخته شده در گروه کلسیم هیدروکساید با پیشرفت زمان به دلیل ایجاد تخلخل در آن، از سیل مناسبی جهت حفاظت پالپ در مقایسه با گروه اکتا کلسیم فسفات برخوردار نمی باشد.