مجله دندانپزشکی

زیرکونیا در دندانپزشکی امروز؛ مقاله مروری

سمیه نیاکان

زمینه و هدف: هدف از این مطالعه مروری، معرفی اولیه و بررسی اطلاعاتی است که تا به امروز در رابطه با خواص کاربردی این ماده منتشر شده است.

روش بررسی: تحقیق به روش مروری (Review Article) انجام گرفت. با استفاده از واژگان کلیدی (Dental ceramic, Zirconia, 3Y-TZP, Clinical Performance, Machining, Transformation toughening) مروری بر مقالات موجود در پایگاه مدلاین انجام شد. محدوده جستجوی مقالات، عمدتاً از سال 2000 به بعد بود.

نتیجه گیری: علی رغم نتایج کلینیکی عالی در تحقیقات کوتاه مدت ولی همچنان نیاز به مطالعات کلینیکی و لابراتواری بیشتری می باشد تا اطلاعات طولانی مدت راجع به رستوریشن های زیر کونیایی داشته باشیم.

بررسی میزان آگاهی مردم از کلمه جراح در تابلوی مطب دندانپزشکان تحت عنوان جراح- دندانپزشک و عوامل مرتبط با آن، شهر تهران، سال 90-1389

زینب داودمنش

زمینه و هدف: با توجه به نگرانی ها و دغدغه هایی که از عدم آشنایی مردم با کلمه جراح- دندانپزشک مطرح است و اینکه همه دندانپزشکان عمومی در تابلوی خود واژه (جراح- دندانپزشک) را به کار می گیرند و با توجه به انتظاری که مردم از کلمه جراح دارند و اینکه انجام این جراحی ها در برنامه آموزشی دوره دندانپزشکی عمومی محدود است و خلاء اطلاعاتی در مورد میزان آگاهی مردم از این واژه در بهترین شرایط پایتخت کشور وجود دارد، در نتیجه هدف از این تحقیق تعیین میزان آگاهی از کلمه جراح در تابلوی مطب دندانپزشکان تحت عنوان جراح- دندانپزشک و عوامل مرتبط با آن، روی مردم شهر تهران در سال
90-89 بود.

روش بررسی: این تحقیق به روش توصیفی- مقطعی روی تعداد 385 نفر از مردم شهر تهران انجام گرفت و سپس میزان آگاهی آن ها بررسی و نقش عوامل مرتبط با آن مانند ویژگی های فردی، سن، جنس، اجتماعی و اقتصادی (آموزش، شغل، مراجعه به دندانپزشک) مورد بررسی قرار گرفت و با آزمون کای دو (توسط نرم افزار SPSS ) مورد قضاوت آماری قرار گرفت.

یافته ها: تعداد 4/57% زن و 6/42% مرد بودند. میانگین سن آن ها 50 سال و حداقل 20 و حداکثر 77 سال بود. سطح سواد 6/43% دانشگاهی و 4/56% دیپلم و کمتر بود. 9/4% آگاهی خوب، 1/30% آگاهی متوسط و 65 % آگاهی ضعیف داشته اند. به تعبیری 35 % آگاهی قابل قبول و 65% آگاهی غیرقابل قبول داشتند.

نتیجه گیری: به نظر می رسد که میزان عدم آگاهی مردم از مفهوم کلمه جراح- دندانپزشک جدا جای نگرانی دارد. باتوجه به اینکه این عدم آگاهی منجر به مراجعه مردم به افراد غیر متخصص در امر جراحی شده و مشکلات عدیده ای را منجر می شود، لازم است که این میزان آگاهی بالا رود.

ارزیابی دانش، نگرش و مهارت دانشجویان سال آخر دندانپزشکی دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی در زمینه مشاوره ترک دخانیات

مینا احمدیان

زمینه و هدف: :مصرف دخانیات موجب مرگ سالانه 5 میلیون نفر در جهان می شود که این رقم در ایران طبق آمار وزارت بهداشت به 70 هزار نفر می رسد. با توجه به اینکه اکثریت مردم به طور مرتب به دندانپزشکان مراجعه می کنند ، می توان از این فرصت مناسب برای ارایه مشاوره های ترک دخانیات استفاده کرد. مطالعه حاضر با هدف بررسی دانش، نگرش و مهارت دانشجویان سال آخر دندانپزشکی دانشگاه های علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی در خصوص کنترل دخانیات در مطب دندانپزشکی انجام شد.

روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- تحلیلی، جامعه مورد بررسی دانشجویان سال آخر دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی بود و روش نمونه گیری در این مطالعه به روش سرشماری بود و از پرسشنامه برای جمع آوری داده ها استفاده شد. پرسشنامه به تک تک دانشجویان شرکت کننده داده شد (93 نفر) که طی آن دانش، نگرش و مهارت دانشجویان دندانپزشکی بررسی گردید. جهت تحلیل نتایج از آزمون T-test استفاده گردید.

یافته ها: در مجموع 93 دانشجو در این مطالعه شرکت کرده بودند (میزان پاسخ دهی 100%) میانگین نمره دانش در دو دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران و شهید بهشتی (به ترتیب 5/17و 4/18، 09/0 P= )، و همچنین نگرش (به ترتیب 5/33 و 1/33، 80/0 P= ) با هم تفاوت معنی دار نداشت، اما در بخش مهارت
(به ترتیب: 9/11 و 6/16، 002/0 P= ) تفاوت نمره معنی دار بود.

نتیجه گیری: علیرغم نگرش نسبتاً خوب دانشجویان دندانپزشکی در زمینه مشاوره ترک دخانیات، دانش و مهارت آنان در این زمینه دچار ضعف است. باید در دانشکده های دندانپزشکی برنامه های آموزشی مناسب در این زمینه اجرا شود.

شیوع ضایعات دهانی بیماران مبتلا به HIV/AIDS شهر رشت 1392

مریم ربیعی

زمینه و هدف: ضایعات دهانی مرتبط با ایدز (AIDS) از حیث شیوع، دارا بودن ارزش تشخیصی، تعیین پروگنوز فرد و نیز مانیتور کردن وضعیت ایمنی بیمار از اهمیت بسیار بالایی برخوردارند، همچنین در کیفیت زندگی بیمار نقش مهمی دارند. هدف از این مطالعه بررسی ضایعات دهانی بیماران مبتلا به ویروس HIV بود.

روش بررسی: این مطالعه توصیفی - مقطعی جهت بررسی مشکلات دهانی در بیماران مبتلا به HIV مراجعه کننده به مرکز مشاوره- درمانی در شهر رشت انجام گرفت. بیماران با تکنیک مصاحبه و مشاوره وارد مطالعه شدند. اطلاعات دموگرافیک، سابقه داروهای دریافت شده و تست های آزمایشگاهی از وضعیت نقص ایمنی فرد نیز از پرونده پزشکی بیماران استخراج و ثبت گردید. آنالیزهای آماری یک و چندگانه به همراه مدل رگرسیون خطی در این مطالعه استفاده گردید.

یافته ها: از 62 بیمار مورد مطالعه 50 نفر مرد و 12 نفر زن بودند و متوسط سن این افراد 3/11±5/40 سال بود. تظاهرات دهانی در 59 بیمار (95%) ثبت شد. شایع ترین این تظاهرات شامل پریودنتیت (7/67%)، کاندیدیازیس دهانی (9/41%) شامل انواع اریتماتوز (4/35%) و سودوممبرانوس (45/6%) و انگولار کیلایتیس (9/12%) می شدند. در بین بیماران دارای پروتز متحرک نیز ضایعات کاندیدیازیس اریتماتوز و انگولار کیلایتیس شیوع بالایی داشتند (001/0 P= ) . در این مطالعه بروز بیماری های پریودنتال با مصرف داروهای ضدرتروویرال (002/0 P= ؛ 9/20 OR: ؛ 74/140-1/3 CI: ) و زمان سپری شده از تشخیص بیماری بر حسب سال (024/0 P= ؛603/0 OR: ؛936/0-388/0 CI: ) ارتباط آماری معنی داری داشته و احتمال بروز ضایعات کاندیدیازیس اریتماتوز در بیماران تحت درمان با داروهای پروفیلاکسی کمتر بوده است (043/0= P ؛ 205/0 R: ؛ 95/0-044/0 CI: ).

نتیجه گیری: مردان گروه سنی 39-30 سال و معتاد تزریقی عمده افراد این مطالعه بودند. هرچند که شیوع ضایعات دهانی ویژه HIV/AIDS میان گروه مورد مطالعه نسبتاً پایین بود، اما وضعیت دندانی و پریودنتالی بیماران بسیار نامناسب بود و نیاز به انجام درمان های دندانپزشکی برای بیماران به طور محسوسی بالاست.

بررسی نگرش دندانپزشکان عمومی در ارتباط با روش‌های کنترل رفتاری کودکان

هادی مشکل گشا

زمینه و هدف: انجام کار موفق دندانپزشکی برای کودکان نه تنها به مهارت های دندانپزشک بستگی دارد بلکه نیازمند برقراری ارتباط با کودک و نیز حفظ همکاری وی می باشد. تصحیح عملکرد دندانپزشکان در زمینه روش های هدایت رفتاری، بر نظرات والدین تأثیر گذاشته و کیفیت خدمات دندانپزشکی را افزایش می دهد. هدف از انجام این پژوهش بررسی نگرش دندانپزشکان عمومی شهر اصفهان در ارتباط با روش های هدایت رفتاری کودکان بود.

روش بررسی: این مطالعه توصیفی- تحلیلی و از نوع مقطعی است. به منظور انجام این پژوهش 100 نفر از دندانپزشکان عمومی شهر اصفهان به صورت تصادفی انتخاب گردید و از آن ها خواسته شد تا به پرسشنامه (حاوی نگرش در رابطه با چهار روش هدایت رفتاری) پاسخ دهند. سؤالات مناسب درمورد هریک از روش ها توسط نویسندگان مقاله طرح شد و به همراه ویژگی های دموگرافیک شامل جنس، سن، دانشگاه محل تحصیل، سال فارغ التحصیلی، سابقه کار، متوسط تعداد بیماران اطفال مراجعه کننده در یک ماه در قالب یک پرسشنامه تهیه گردید. به منظور بررسی میزان نمره نگرش دندانپزشکان به تفکیک نوع پرسش به هر گزینه نمره ای از 1 تا 5 تعلق گرفته و مجموع آن ها درنظر گرفته شد. نمره بالاتر نشاندهنده نگرش مثبت تر دندانپزشک می باشد. داده های حاصله توسط آزمون های آماری T-test ، ضریب همبستگی پیرسون و آنالیز واریانس یکطرفه مورد بررسی قرار گرفت (05/0 P < ).

یافته ها: میانگین نمره نگرش دندانپزشکان برای روش های کنترل رفتاری در کودکان به ترتیب تقویت مثبت (7/2 ± 2/4)، بیهوشی عمومی (4/4 ± 5/3)، آرام بخشی با نیتروس اکساید (4/4 ± 4/3) و درنهایت آرام بخشی دارویی (7/2 ± 2/3) بود. میانگین نمره نگرش دندانپزشکان با سن، جنس، تجربه کاری و تعداد بیمار کودک ارتباط آماری معنی داری نشان نداد (05/0 P> ).

نتیجه گیری: نگرش دندانپزشکان عمومی نسبت به روش های مختلف کنترل رفتاری با جنس، سن، تجربه کاری و تعداد بیماران اطفال ارتباط داشت. تمایل دندانپزشکان عمومی نسبت به روش های کنترل غیردارویی رفتاری مانند تقویت مثبت بیشتر بود.

سلول‌های بنیادین پالپ دندان‌های شیری انسان، تاریخچه و انواع روش‌های استخراج سلول

جواد محمد نژاد

زمینه و هدف: در دهه گذشته مطالعات فراوانی استخراج جمعیت های سلول بنیادین را از منابع گوناگون دندانی گزارش کرده اند، در حالیکه هنوز ماهیت مزانشیمی آن ها مورد بحث است. هدف از این مطالعه معرفی انواع روش های جداسازی سلول از پالپ دندان برای تعیین ماهیت مزانشیمی آن ها قبل از تمایزشان بود.

روش بررسی: یکی از بهترین منابع برای سلول های بنیادین، بافت پالپ دندان است. سلول های بنیادین بافت پالپ دندان مناسب ترین منبع سلول های بنیادین خواهد بود زیرا در طول زندگی، دندان ها قابلیت بازیابی و جایگزینی را دارند. پالپ بافت تخصصی همبند شامل خون، رگ ها و عروق لنفی و اعصاب و مایع میان بافتی است. سلول های بنیادین بافت پالپ در ناحیه غنی از سلول در بافت پالپ یافت می شوند. این سلول ها برای نخستین بار در سال 2000 توسط شخصی به نام گرانتوس استخراج گردید و پتانسیل تمایز به سلول های ادونتوبلاست، ادیپوسیت و سلول های عصبی را از خود نشان دادند. گرانتوس سلول ها را به دو روش استخراج نمود: روش هضم آنزیمی و روش دوم روش فرعی بود. این سلول ها قابلیت نگهداری و ذخیره سازی درون نیتروژن مایع را داشتند. همچنین نشان داده شده است که سلول های بنیادین پالپ دندان انسان می توانند ساختارهای پیچیده مانند پالپ دندان یا استخوان Woven را در داخل بدن تشکیل دهند.

نتیجه گیری: سلول های بنیادین پالپ دندان از قسمت Cranial neural crest سرچشمه می گیرند و ویژگی های عصبی مانند بیان نوتروفین را دارند بنابراین این سلول ها می توانند منبعی برای درمان اختلالات عصبی باشند. ویژگی این سلول ها و تعیین پتانسیل آن ها در واکنش های احیایی پایه و اساس توسعه روش های درمانی جدید را تشکیل می دهند اگرچه این روش مستلزم به کارگیری مستقیم سلول ها در ناحیه آسیب دیده برای بازسازی و یا بهره گیری همراه یک داربست مناسب برای مهندسی بافت است. این روش ها خلاقیت و نسل جدید درمان های بالینی بر مبنای پدیده های بیولوژیکی را برای بیماری های دندان فراهم خواهند نمود.

بررسی تأثیر روش‌های آماده‌سازی دندان بر میزان استحکام باند کششی دندان مصنوعی کامپوزیتی گلامور به آکریل

سیما شهابی

زمینه و هدف: جدا شدن دندان ها از بیس خود می تواند برای بیمار و کلینیسین آزاردهنده باشد. هدف از این تحقیق تعیین تأثیر روش های آماده سازی دندان بر میزان استحکام باند کششی دندان مصنوعی کامپوزیتی گلامور به رزین پایه پروتز بود.

روش بررسی: در این مطالعه تجربی تعداد 108 دندان قدامی گلامور انتخاب و بر اساس آماده سازی های انجام شده بر روی دندان (فیزیکی و شیمیایی)، به 9 گروه تقسیم شدند. دندان ها بر اساس معیارهای ISO 20795-1 به قالب فلزی متصل شده و عملیات مفل گذاری و پخت روی آن ها انجام شد. دندان ها پس از اتصال به آکریل توسط دستگاه UTM با سرعت 1 میلی متر بر دقیقه، تحت تأثیر نیروی کششی قرار گرفتند و نیروی شکست ثبت شد. جهت آزمون نتایج، از آنالیز One-way ANOVA ، Tukey HSD و Two-way ANOVA استفاده شد.

یافته ها: آزمون آنالیز واریانس نشان داد که بین استحکام باند گروه مختلف اختلاف معنی داری وجود داشت (0 12 /0 P= ) با توجه به نتایج آزمون Tukey مشخص شد که فقط بین گروه مونومر/ بدون تغییر و بدون تغییر/ بدون تغییر که این اختلاف معنی دار بود (0 01 /0 P< ) و بین سایر گروه ها اختلاف معنی داری وجود نداشت ( 17 /0 P= ) . تمامی نمونه ها به صورت Cohesive شکسته شدند.

نتیجه گیری: مرطوب کردن سطح ریجی با مونومر باعث افزایش استحکام باند کششی بین دندان مصنوعی کامپوزیتی گلامور و آکریل ایران آکریل شد، اما تغییرات فیزیکی هیچ تأثیری در افزایش استحکام باند آن ها نداشت. با توجه به اینکه تمام نمونه ها به صورت Cohesive شکسته شدند، نتیجه می گیریم که باند بین این نوع دندان و این نوع آکریل مستحکم تر از اتصالات درون خود دندان بود.

بررسی رابطه دندان مولر سوم نهفته مندیبل و کانال دندانی تحتانی و عوامل مرتبط با آن توسط CBCT (Cone-Beam Computed Tomography)

فرنوش تقوی دامغانی

زمینه و هدف : هنگام جراحی دندان های مولر سوم نهفته در صورت نزدیکی عصب آلوئولار تحتانی به این دندان ریسک آسیب به این عصب وجود دارد. هدف از این مطالعه بررسی تأثیر عوامل مختلف بر میزان این آسیب پذیری توسط تصویربرداری (Cone Beam Computed Tomography) CBCT بود.

روش بررسی : رادیوگرافی CBCT از 191 بیمار مراجعه کننده برای ارزیابی دقیق تر رابطه کانال مندیبولار و مولر سوم نهفته مندیبل انتخاب و موقعیت این دو ساختار آناتومیک در نقطه تماس آن ها ارزیابی شد. نقش احتمالی متغیرهای جنس، فرم نهفتگی مولر سوم مندیبل، رابطه آناتومیکی مولر سوم با کانال مندیبل و تفاوت سنی ارزیابی گردید. داده ها توسط آزمون های Chi-square و Student’s t-test آنالیز شد.

یافته ها : در 7/81% بیماران بین کانال مندیبولار و دندان های مولر سوم نهفته تماس وجود داشته است. موارد تماس دو ساختار در زنان بیشتر از مردان (01/0 P= ) بوده و در آن هایی که رابطه آناتومیکی مولر سوم و کانال مندیبل به صورت لینگوالی قرار داشته، به صورت معنی داری بیشتر از موقعیت های باکالی و تحتانی مشاهده گردید (001/0 P< ). با این حال، سن و فرم نهفتگی تأثیر قابل توجهی بر رابطه این دو ساختار نداشتند (05/0 P> ).

نتیجه گیری : در استفاده از روش تصویربرداری CBCT ، ریسک آسیب به عصب مندیبولار یا اکسپوز آن در زنان و در موارد موقعیت لینگوالی کانال مندیبولار نسبت به مولر سوم مندیبل در بیماران دارای تماس نزدیک بین این دو ساختار در تصاویر پانورامیک، بیشتر بوده و جراح باید دقت لازم را در این موارد هنگام جراحی دندان مولر سوم داشته باشد.

بررسی مقایسه‌ای اثرات ضد میکروبی هیپوکلریت سدیم، اسانس آویشن و نرمال سالین در شستشوی کانال دندان‌های مولر شیری

علیرضا حیدری

زمینه و هدف: با توجه به پیچیدگی های سیستم کانال ریشه، دبریدمان تنها از طریق اینسترومنتیشن مکانیکی میسر نخواهد شد. لذا شستشو دهنده های کانال با خاصیت ضد میکروبی که بتوانند باعث حذف هر چه بیشتر میکروارگانیسم ها طی درمان ریشه شوند اهمیت می یابند. هدف از این مطالعه بررسی و مقایسه اثر ضد میکروبی اسانس آویشن %2، هیپوکلریت سدیم %5/2 و نرمال سالین به عنوان محلول شستشو در دندان های مولر شیری بود.

روش بررسی: مطالعه بر روی 34 دندان مولر شیری در 3 گروه 10 تایی انجام شد. تمامی کانال های نمونه ها تا فایل شماره 35 به روش دستی آماده سازی شد. سپس نمونه ها استریل شده و در ادامه توسط سوسپانسیون انتروکوکوس فکالیس (Enterococcus Faecalis ATTC 29212) آلوده شدند. پس از 48 ساعت انکوباسیون، نمونه ها در گروه های مربوطه تحت شستشو با محلول های آزمایشی قرار گرفتند. سپس توسط کن کاغذی از دندان ها نمونه گرفته شده و پس از انکوباسیون تعداد واحدهای سازنده کلونی مورد شمارش قرار گرفت. برای آنالیز داده ها از آزمون های اسمیرنوف- کلموگروف، کروسکال- والیس و همچنین برای مقایسه دوبه دوی گروه ها از آزمون من- ویتنی استفاده شد.

یافته ها: هیپوکلریت سدیم بالاترین خاصیت ضدمیکروبی را نشان داد و اختلاف آن با نرمال سالین معنی دار بود (001/0 P< ). از طرفی اختلاف آن با آویشن 2% معنی دار نبوده است (3/0= P ). همچنین اختلاف خاصیت ضدمیکروبی اسانس آویشن 2% با نرمال سالین از لحاظ آماری معنی دار بود (001/0 P< ).

نتیجه گیری : اسانس آویشن 2% از لحاظ خاصیت ضدمیکروبی اثرات مطلوبی داشته و بالقوه می تواند به عنوان یک ماده شستشودهنده کانال در حد هیپوکلریت سدیم استفاده گردد.

آماده‌سازی و بررسی آزمایشگاهی دو نوع داربست کامپوزیتی دارای ژلاتین برای کاربردهای مهندسی بافت‌های سخت

فهیمه سادات طباطبایی

زمینه و هدف: تاکنون انواع مختلفی از داربست ها در مهندسی بافت های سخت معرفی شده اند و تحقیقات در جهت شناسایی بهترین داربست های ممکن همچنان ادامه دارد. هدف از این تحقیق بررسی اثر افزودن درصدهای مختلف ژلاتین به دو نوع داربست کیتوسان بتا تری کلسیم فسفات و کیتوسان بتا تری کلسیم فسفات هیدورکسی آپاتیت، بر روی مورفولوژی و میزان جذب آب داربست ها و همچنین چسبندگی و درصد حیات سلول های بنیادی پالپ دندان بر روی داربست ها بود.

روش بررسی: داربست های حاوی درصدهای مختلف ژلاتین به روش خشکاندن انجمادی تهیه شد. سپس به منظور تعیین میزان جذب آب در داربست ها از تست نسبت تورم استفاده شد. چسبندگی سلول ها و درصد حیات سلول ها بر روی داربست ها با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی و تست MTT (Dimethyl-thiazol-diphenyltetrazolium bromide) مورد بررسی قرار گرفت. از آزمون های آماری واریانس یک طرفه (ANOVA) و پس آزمون Tukey جهت مقایسه نتایج استفاده شد و 05/0 P< معنی دار درنظر گرفته شد.

یافته ها: داربست C/TCP و داربست های حاوی 20% ژلاتین میزان تورم خوبی را نشان دادند. ساختار تخلخل های متفاوتی در داربست ها مشاهده شد. چسبندگی، تکثیر و شکل سلول های بنیادی پالپ دندان بر روی داربست های C/TCP ، C/TCP حاوی 20% ژلاتین و C/TCPHA در مقایسه با سایر داربست ها به طور معنی داری بیشتر بود ) 05/0 (P< .

نتیجه گیری: براساس نتایج این مطالعه و با درنظر گرفتن محدودیت های مطالعات آزمایشگاهی، افزودن ژلاتین به داربست های C/TCP و C/TCPHA باعث افزایش چسبندگی و پرولیفراسیون سلول های بنیادی پالپ دندان بر روی این داربست ها نخواهد شد.