مجله دندانپزشکی

وضعیت سلامت دهان و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان در معتادان به مواد مخدر در استان اصفهان

بهاره طحانی

زمینه و هدف: سوء مصرف مواد به عنوان یک مشکل جدی سلامت عمومی شناخته می شود. هدف مطالعه حاضر، بررسی ارتباط سو مصرف مواد با سلامت دهان و همچنین تأثیرات آن بر کیفیت زندگی افراد معتاد به صورت چند مرکزی بود.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی- تحلیلی در سال 1402، افراد دارای سابقه اعتیاد مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد استان اصفهان به صورت آسان و از طریق پرسشنامه (شامل سؤالاتی در مورد اطلاعات دموگرافیک، روش های مصرف مواد، رفتارهای سلامت دهان، میزان استفاده از خدمات دندانپزشکی و سلامت دهان درک شده)، و معاینات کلینیکی بررسی شدند.. کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان به وسیله پرسشنامه OHIP-14 بررسی شد. شاخص DMFT، شاخص لثه ای، ضایعات مخاطی، اختلال مفصل گیجگاهی-فکی و نیازهای درمانی افراد بررسی شد. در نهایت جهت تحلیل داده ها از آنالیزهای ANOVA, t-test و مدل های رگرسیون خطی استفاده شد ( α=0/05).
یافته ها: 232 نفر با میانگین سنی ۹/۹ ± ۴۵، اکثرا مرد (94%) و متأهل (5/68%) حضور داشتند. 50% اصلا مسواک نمی زدند. 123 نفر (53%) از مواد با شدت آسیب رسانی متوسط (تریاک، حشیش و کانابیس) استفاده می کردند. پیگمانتاسیون شایع ترین ضایعه دهانی بود. میانگین DMFT 3 ± ۲۷/۱۹و میانگین نمره سلامت دهان درک شده ۹۸/۲ ± ۵۳/۴ (از 10) بود. 187 نفر (6/%80) نیازمند درمان پروتزی بودند. میانگین نمره کیفیت زندگی وابسته به دهان ۶/۱۱ ± ۹۳/۱۵بود. محدودیت عملکردی کمترین (۵۳/۱) و ناراحتی روانی بیشترین میانگین نمره (۳۱/۳) را در میان هفت بعد کیفیت زندگی داشت. در مدل رگرسیون خطی (001/0P< و 24%R2=) مصرف مواد روان گردان آسیب رسان بالا، رفتارهای سلامت دهان و سن در تبیین تغییرات DMFT سهم داشتند. همچنین مدت زمان اعتیاد، سلامت دهان درک شده، سن و شغل در تبیین تغییرات کیفیت زندگی سهم داشتند (001/0P< و 36%R2=).
نتیجه گیری: در افراد معتاد نسبت به جمعیت عمومی رفتارهای مراقبت دهان و دندان ضعیف تر و مشکلات دهان و دندان آن ها بیشتر است و این مشکلات به طور معنی داری کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان در این افراد را کاهش می دهد.

ارزیابی دقت اسکنر داخل دهانی Trios5 در تعیین رنگ نمونه‌های سرامیکی

پریسا جعفرزاده ملکی

زمینه و هدف: دستیابی به ابزارهای قابل اعتماد جهت تطابق رنگ نمونه های سرامیکی در دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی از اهمیت بالایی برخوردار می باشد. این مطالعه با هدف ارزیابی دقت اسکنرداخل دهانی Trios5 در تعیین رنگ نمونه های سرامیکی Vita classical ,Shade Guide VC انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه به صورت لابراتواری بوده و هر نمونه سرامیکی توسط دو مشاهده گر به صورت مجزا از Shade Guide ویتا classical 15 بار توسط اسکنر داخل دهانی Trios5 برداشت شده و رنگ تعیین شده توسط اسکنر نمونه با رنگ Shade Guide های VC مقایسه و میزان انطباق برداشت های دستگاه با در نظر گرفتن نمونه های تعیین رنگ به عنوان مرجع بررسی شد. داده ها توسط نرم افزار آماری SPSS24 و آزمون تی تک نمونه ای و ضریب کاپا در سطح
معنی داری 05/0 مورد بررسی تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت.
یافته ها: بیشترین دقت تشخیص در هر دو مشاهده گر مربوط به رنگ های A2، A3، A3/5، A4، B1 و C4 با دقت تشخیص 100 درصد و کمترین دقت تشخیص در هر دو مشاهده گر مربوط به رنگ A1 با دقت تشخیص صفر درصد بود. میانگین کلی دقت تشخیص مشاهده گر اول و دوم به ترتیب 99/64 درصد و 75/63 درصد و دقت تشخیص کلی نیز
37/64 درصد بود. در تمام رنگ ها به جزء رنگ B2 (299/0=P) توافق آماری معنی داری بین دو مشاهده گر مشاهده شد (05/0≥P).
نتیجه گیری: اسکنر Trios 5 می تواند به عنوان ابزار کمکی در تعیین رنگ سرامیک ها استفاده شود، ولی برای کاربردهای بالینی توصیه می شود که همراه با منابع مرجع و روش های مکمل مانند اسپکتروفوتومتر یا بررسی بصری توسط دندانپزشکان متخصص استفاده شود.

سنجش آگاهی بیماران نسبت به اصول کنترل عفونت در درمان‌های دندانپزشکی

میثم مرادی

زمینه و هدف: مراقبت های دندانپزشکی خطر انتقال عفونت های ویروسی و باکتریایی را برای بیماران و پرسنل به همراه دارد. آگاهی بیماران از اصول کنترل عفونت می تواند در بهبود ایمنی محیط درمان و ارتقاء سلامت عمومی نقش مؤثری ایفا کند. هدف از مطالعه حاضر، ارزیابی سطح آگاهی بیماران نسبت به اصول کنترل عفونت در درمان های دندانپزشکی بود.
روش بررسی: این مطالعه توصیفی- تحلیلی به صورت مقطعی در سال ۱۴۰۱ بر روی ۳۹۰ نفر از بیماران مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی بابل انجام شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای معتبر مشتمل بر ۲۴ پرسش درباره اصول کنترل عفونت بود. پاسخ صحیح به هر سؤال یک امتیاز داشت. نمره و سطح آگاهی شرکت کنندگان براساس جنسیت، گروه سنی، سطح تحصیلات و تعداد دفعات، به ترتیب با استفاده از آزمون های آماری تی در نمونه های مستقل، آنالیز واریانس و مجذور کای نرم افزار SPSS در سطح معنی داری 05/0 تحلیل شدند.
یافته ها: میانگین سنی بیماران ۲۴/۱۳ ± ۸۹/۳۳ سال و ۸/۶۲% از ایشان زن بودند. میانگین نمره آگاهی بیماران
۲۱/۳ ± ۳۷/۱۸ بود. 4/76% از شرکت کنندگان در سطح آگاهی خوب قرار داشتند. میانگین نمره آگاهی بیماران در زنان بیشتر از مردان بود (006/0=P). همچنین بر اساس سطح تحصیلات (001/0>P) و گروه سنی (01/0=P) اختلاف آماری معنی داری نشان داد. اما بر اساس تعداد جلسات درمانی اختلاف معنی داری دیده نشد (867/0=P).
نتیجه گیری: اگرچه سطح کلی آگاهی بیماران نسبت به اصول کنترل عفونت قابل قبول بود، اما در برخی حوزه ها همچنان ناآگاهی وجود دارد. طراحی برنامه های آموزشی هدفمند به منظور ارتقاء سطح آگاهی بیماران در زمینه کنترل عفونت توصیه می شود.

بررسی اضطراب دندانپزشکی در بیماران مراجعه ‌کننده به مطب‌های دندانپزشکان عمومی شهر بابل در سال 1399

میثم مرادی

زمینه و هدف: اضطراب دندانپزشکی یکی از رایج ترین موانع در مسیر بهره مندی از خدمات سلامت دهان و دندان به شمار می رود که می تواند منجر به تأخیر در مراجعه، اجتناب از درمان و تشدید مشکلات دهانی گردد. هدف از مطالعه حاضر، بررسی سطح اضطراب دندانپزشکی در بیماران مراجعه کننده به مطب های دندانپزشکان عمومی شهر بابل بود.
روش بررسی: این مطالعه توصیفی- تحلیلی به صورت مقطعی در سال 1399 بر روی 400 بیمار بالای 18 سال مراجعه کننده به مطب های خصوصی دندانپزشکان عمومی شهر بابل، که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند، انجام شد. ابزار گردآوری داده ها، نسخه فارسی پرسشنامه استاندارد اضطراب دندانپزشکی (DAI) مشتمل بر 36 گویه در مقیاس لیکرت پنج گزینه ای (محدوده نمرات از 36 تا 180) بود که روایی و پایایی آن در مطالعات قبلی تأیید شده است. داده ها با استفاده از آزمون های آماری تی در نمونه های مستقل و آنالیز واریانس نرم افزار SPSS در سطح معنی داری 05/0 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
یافته ها: میانگین سنی شرکت کنندگان 03/9 ± 61/31 سال بود و 8/61% ایشان مؤنث بودند. میانگین نمره اضطراب دندانپزشکی 04/31 ± 52/129 (از 180 نمره) گزارش شد که نشان دهنده سطح نسبتاً بالای اضطراب در جامعه مورد بررسی است. اضطراب در زنان و افراد مجرد به طور معنی داری بیشتر بود (به ترتیب 002/0=P و 007/0=P)، اما بین گروه های سنی، شغل، تحصیلات و تعداد مراجعات تفاوت معنی داری مشاهده نشد (05/0 نتیجه گیری: نتایج نشان داد که سطح اضطراب دندانپزشکی در مراجعین به مطب های دندانپزشکان عمومی شهر بابل بالا بود. لذا توجه به مداخلات آموزشی، روانشناختی و ارتقاء ارتباط حرفه ای در محیط های درمانی دندانپزشکی به منظور کاهش اضطراب بیماران، ضروری به نظر می رسد.

مقایسه دیدگاه دندانپزشکان متخصص، عمومی و افراد عادی در مورد شیب‌های متفاوت لبیوپالاتالی دندان‌های انسیزور ماگزیلا روی زیبایی لبخند

رضا فرجی

زمینه و هدف: دیدگاه دندانپزشکان (متخصص و عمومی) درباره زیبایی لبخند که غالباً به صورت آکادمیک و بر مبنای معیارها و روابط استاندارد بافت نرم و سخت شکل گرفته، با دیدگاه عموم جامعه و بیماران ممکن است متفاوت باشد و انتظارات بیماران از درمان را برآورده نکند. هدف از این مطالعه بررسی و مقایسه دیدگاه دندانپزشکان متخصص، عمومی، و سایر افراد جامعه در مورد شیب های متفاوت لبیوپالاتالی دندان های انسیزور ماگزیلا روی زیبایی لبخند بود.
روش بررسی: این مطالعه توصیفی مقطعی در سال 1403 و بر روی مردم عادی و دندانپزشکان انجام شد. دندانپزشکان عمومی و متخصصین شاغل به کار در سطح استان مازندران وارد مطالعه شدند. مردم عادی نیز از بین بیماران مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی شهر بابل و به صورت آسان و در دسترس انتخاب گردیدند. یک زن و یک مرد بر اساس معیارهای بالینی و لترال سفالومتری انتخاب شدند و دو تصویر با حالت چهره خنثی و همراه با لبخند از آنان گرفته شد و پس از ویرایش تصاویر، 5 تصویر نهایی از هر فرد در قالب یک پرسشنامه تهیه شد تا دیدگاه شرکت کنندگان را در مورد تأثیر شیب های متفاوت لبیوپالاتالی دندان های انسیزور ماگزیلا روی زیبایی لبخند بر اساس مقیاس لیکرت 5 درجه ای مورد سنجش قرار گیرد. داده ها توسط نرم افزار تحلیل آماری SPSS و آزمون های آماری تی مستقل و آنووا آنالیز شدند.
یافته ها: 92 نفر مردم عادی، 47 نفر دندانپزشک عمومی و 141 نفر دندانپزشک متخصص (47 نفر از هر یک از متخصصین ارتودنسی، ترمیم و جراحی فک و صورت) در مطالعه شرکت کردند. از نظر هر سه گروه دندانپزشکان عمومی، متخصص و مردم عادی، جذاب ترین لبخند در تصاویر مرد مربوط به عکس 5- درجه (منفی متوسط) و در عکس زن به عکس صفر درجه بود. همچنین غیر جذاب ترین لبخند بین هر سه گروه به عکس 10- درجه (منفی زیاد) زن، داده شد. عکس های با شیب 10- درجه هم برای مردان و هم زنان کمترین امتیاز را دریافت کردند. میانگین نمره متخصصین به تصاویر با زاویه صفر درجه نسبت به دندانپزشکان عمومی و مردم عادی کمتر بود.
نتیجه گیری: متفاوت بودن دیدگاه دندانپزشکان نسبت به مردم عادی در مورد تأثیر شیب های متفاوت لبیوپالاتالی دندان های انسیزور ماگزیلا روی زیبایی لبخند، لزوم توجه بیشتر به انتظارات و اهداف بیماران درباره درمان را بیشتر می کند.

خودکارآمدی دانشجویان دندانپزشکی در مواجهه با ضایعات پاتولوژیک دهان در دانشکده دندانپزشکی یزد در سال تحصیلی 1403-1402

فاطمه اولیاء

زمینه و هدف: میزان خودکارآمدی دانشجویان نقش مهمی در ارزیابی سیستم آموزشی دارد. هدف از این مطالعه به بررسی خودکارآمدی دانشجویان دندانپزشکی یزد در تشخیص و مدیریت ضایعات پاتولوژیک دهان و فک بود.
روش بررسی: این مطالعه مقطعی در میان دانشجویان دندانپزشکی از نیم سال های 6 تا 12 انجام شد. در مجموع، ۲۵۰ پرسشنامه خودکارآمدی که با هدف ارزیابی توانایی دانشجویان در مدیریت ضایعات طراحی شده بود. پرسشنامه ای محقق ساخته شامل فرآیند نمونه برداری، عوامل مرتبط در حوزه های طبقه بندی بالینی ضایعات، ارزیابی و تشخیص بالینی ضایعات، تشخیص افتراقی و برنامه ریزی درمانی توزیع شد. داده ها به صورت خود اظهاری جمع آوری و با نرم افزار SPSS نسخه 16 تحلیل شدند. آزمون های آماری مختلف برای بررسی رابطه بین متغیرها، شامل ترم تحصیلی، جنسیت، سن، عملکرد تحصیلی و وضعیت تأهل استفاده شد. با توجه به میانگین و انحراف معیار به دست آمده در مطالعه، نمرات به شکل کیفی تقسیم بندی شد.
یافته ها: میزان پاسخ گویی پرسشنامه 6/91% بود. میانگین نمره خودکارآمدی دانشجویان 72/14±30/80 از 150 بود، که سطح متوسطی از خودکارآمدی را نشان می داد. انجام نمونه برداری کمترین میزان خودکارآمدی را داشت، در حالی که دانشجویان در تشخیص و مدیریت زخم های دهانی خودکارامدی بیشتری نشان دادند. دانشجویان نیم سال های بالاتر خودکارآمدی به مراتب بیشتری از خود نشان دادند (018/0=P)، در حالی که تفاوت های مربوط به جنسیت، سن، عملکرد تحصیلی و وضعیت تأهل از نظر آماری معنی دار نبود (05/0 نتیجه گیری: به طور کلی، سطح خودکارآمدی دانشجویان متوسط ارزیابی شد و تجربه بالینی و دانش نظری در طول زمان خودکارآمدی آن ها را افزایش داد. حوزه هایی مانند بیوپسی و تشخیص ضایعات پیش سرطانی نیازمند توجه بیشتر هستند. بهبود روش های آموزشی و افزایش فرصت های تمرین بالینی می تواند دانشجویان را برای چالش های عملی بهتر آماده کند.

کاربرد هوش مصنوعی در ارتودنسی: مروری روایی

یاسمن سنایی

زمینه و هدف: ظهور هوش مصنوعی (Artificial intelligence) در پزشکی، تخصص های مختلف پزشکی از جمله ارتودنسی را متحول نموده است. هوش مصنوعی نتایج امیدوار کننده ای را در افزایش دقت تشخیص ، طرح درمان و پیش بینی نتایج درمان نشان داده و با در دسترس قرار گرفتن برنامه های مختلف هوش مصنوعی، کاربرد آن در حیطه ارتودنسی افزایش یافته است. در این مطالعه به بررسی کاربردهای مختلف هوش مصنوعی در ارتودنسی پرداختیم تا با داشتن اطلاعات به روز، بتوانیم در موارد نیاز از هوش مصنوعی استفاده کنیم.
روش بررسی: جستجوی جامع در پایگاه اطلاعاتی PubMed، با استفاده از واژگان کلیدی Orthodontics و Artificial intelligence در محدوده سال های 2020 تا 2025 میلادی انجام شد. در جستجوی اولیه 643 مقاله یافت شد. پس از حذف مقالات بر اساس معیارهای ورود و خروج، 293 مقاله جهت بررسی متن کامل باقی ماندند و در نهایت 38 مقاله وارد مطالعه مروری ما شدند تا بررسی جامعی از کاربردهای هوش مصنوعی در ارتودنسی به دست آید.
یافته ها: امروزه شاهد کاربرد هوش مصنوعی در حوزه های مختلف ارتودنسی در مراحل مختلف تشخیص، درمان، پیش بینی نتایج و آموزش هستیم. در بسیاری از این زمینه ها از جمله آنالیز تصاویر و کمک به طرح درمان دقت بالایی از خود نشان داده است اما در برخی حیطه ها مانند آنالیز فضا و پیش بینی نتایج درمان نیاز به ارتقا دارد.
نتیجه گیری: انجام مطالعات مرور سیستماتیک با تمرکز بر هر یک از زمینه های کاربرد هوش مصنوعی که در مقاله حاضر به آن پرداخته شد، می تواند به توسعه نگرش محققان نسبت به این تکنولوژی نو ظهور کمک کند.

بررسی میزان تنش ناشی از جایگذاری و خارج نمودن مینی اسکرو در استخوان مندیبل با استفاده از روش المان محدود

سوسن صادقیان

زمینه و هدف: در دو دهه اخیر، استفاده از مینی اسکرو در ارتودنسی به شدت متداول شده است. عوامل مختلفی نظیر طراحی، طول، ضخامت، زاویه قراردهی مینی اسکرو و همچنین کیفیت و ضخامت استخوان بیمار بر موفقیت و ثبات مینی اسکرو تأثیر گذارند. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیرات شکل مینی اسکرو، ضخامت استخوان کورتیکال و اسفنجی، گشتاور قراردهی و خارج سازی بر تنش ایجاد شده در استخوان مندیبل اطراف مینی اسکرو انجام شد.
روش بررسی: مطالعه حاضر به صورت آنالیز المان محدود انجام شد. ابتدا محدوده ضخامت استخوان از منابع استخراج شده و شکل استخوان مندیبل و اشکال استوانه ای و مخروطی مینی اسکرو در نرم افزار آباکوس شبیه سازی شد. با تغییرات متغیرهای مربوطه، میزان تنش ایجاد شده و همچنین تأثیر متغیر ها بر یک دیگر اندازه گیری شد.
یافته ها: افزایش گشتاور در هنگام جایگذاری و خارج سازی مینی اسکرو، منجر به افزایش متقابل تنش در اطراف مینی اسکرو شد. تغییرات تنش در مینی اسکروهای مخروطی در واکنش به تغییرات ضخامت استخوان و میزان گشتاور، بارزتر بود. تأثیر ضخامت استخوان اسفنجی بر الگوی توزیع تنش حداقل گزارش شد.
نتیجه گیری: اگرچه مینی اسکروی مخروطی میزان گیر و ثبات بالاتری نسبت به نوع استوانه نشان می دهد، اما با توجه به حساسیت بالای آن نسبت به تغییرات سایر پارامترها نظیر ضخامت استخوان و میزان گشتاور استفاده از آن باید با احتیاط همراه باشد.

ارزیابی و مقایسه آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎﻫﻲ روشﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺎﻟﻴﺶ ﺑﺮ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻄﺤﻲ دو نوع کامپوزیت نانو هیبرید

علی محمد دوست حسینی

زمینه و هدف: یافتن روشی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﭘﺎﻟﻴﺶ ﻛﻪ بتواند در ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ زﻣﺎن ﺑﺎ ﻫﺪف اﻓﺰاﻳﺶ ﻃﻮل ﻋﻤﺮ، زﻳﺒﺎﻳﻲ ﺗﺮﻣﻴﻢ و راﺣﺘﻲ دﻧﺪاﻧﭙﺰﺷﻚ مورد استفاده قرار گیرد از اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ. هدف از این ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ بررسی اﺛﺮ روشﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺎﻟﻴﺶ ﺑﺮ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻄﺤﻲ ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖﻫﺎی ﻧﺎﻧﻮﻫﻴﺒﺮﻳﺪ به صورت آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎﻫﻲ ﺑود.
روش بررسی: در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، 42 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ دﻳﺴﻚ ﺑﺎ ﻗﻄﺮ 6 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ و ﺿﺨﺎﻣﺖ 3 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ (ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﻧﺎﻧﻮﻫﻴﺒﺮﻳﺪ Charisma Kulzer و EvoCeram Tetric IPS ﻫﺮ ﻛﺪام 21 ﻧﻤﻮﻧﻪ) ﺑﺎ ﭘﻚ ﻛﺮدن ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﻛﻴﻮرﻧﺸﺪه در ﻳﻚ ﻗﺎﻟﺐ داﻳﺮه ای از ﺟﻨﺲ ﭘﻠﻲ ﻓﻠﻮرواﺗﻴﻠﻦ (ﻫﻤﻪ Shaded A2) ﺗﻬﻴﻪ و ﺟﻬﺖ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺣﺒﺎب ﻧﻮارﻫﺎی ﻣﻴﻼر روی ﻫﺮ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻗﺮار داده ﺷﺪ. ﺑﺎری ﺑﻪ اﻧﺪازه 2 ﻛﻴﻠﻮ ﮔﺮم ﺑﻪ ﻣﺪت 30 ﺛﺎﻧﻴﻪ روی ﻫﺮ ﻧﻤﻮﻧﻪ اﻋﻤﺎل و ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ اﺿﺎﻓﻪ ﺧﺎرج ﺷﺪ. ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ از ﻗﺎﻟﺐ ﺧﺎرج و ﺑﻪ ﻣﺪت 7 روز در آب دﻳﻮﻧﻴﺰه در دﻣﺎی اﺗﺎق و در ﺗﺎرﻳﻜﻲ ذﺧﻴﺮه ﺷﺪﻧﺪ. ﭘﺲ از اﻳﻦ دوره 7 روزه ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی پرداخت در ﺑﺎﻟﻴﻦ ﺑﺎ ﻓﺮز ﻛﺎرﺑﺎﻳﺪ پرداخت و 7 ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﻫﺮ ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ به طور ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﺎ ﻳﻜﻲ از روشﻫﺎی System Gloss Composite LUCIDA، دﻳﺴﻚﻫﺎی ﭘﺮداﺧﺖ EVE و دﻳﺴﻚﻫﺎی ﭘﺮداﺧﺖ EVE + ﺧﻤﻴﺮ ﭘﺎﻟﻴﺶ Cosmedent ﭘﺎﻟﻴﺶ ﺷﺪ. ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻄﺤﻲ ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه ﭘﺮوﻓﻴﻠﻮﻣﺘﺮی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪ و ﺑﺎ ﻣﻴﻜﺮوﺳﻜﻮپ روﺑﺸﻲ ﻣﻮرد ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. داده ﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰار آﻣﺎری SPSS25 و آزمون های آﻣﺎری t‐test ANOVA, و Benferroni post hoc test آﻧﺎﻟﻴﺰ ﺷﺪﻧﺪ.
یافته ها: روش دو ﻣﺮﺣﻠﻪ ای ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از دﻳﺴﻚﻫﺎی ﭘﺮداﺧﺖ EVE ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻄﺤﻲ را در ﻫﺮ دو ﻧﻮع ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﻧﺸﺎن داد (0001/0>P) ﻧﻮع ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﺑﺮ روی ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻄﺤﻲ اولیه اﺛﺮ ﻣﻌﻨﻲ داری ﻧﺪاﺷﺖ (067/0=P)، اﻣﺎ ﺗأﺛﻴﺮ روش ﭘﺎﻟﻴﺶ ﻛﺮدن ﺑﺮ روی ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻄﺤﻲ ﻣﻌﻨﻲ دار ﺑﻮد (0001/0>P). ﺗﻔﺎوت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻄﺤﻲ در ﻫﺮ دو ﻧﻮع ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ ﺑﺎ روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺎﻟﻴﺶ ﻣﻌﻨﻲ دار بود (0001/0>P). ﻧﺘﺎﻳﺞ آزﻣﻮن آﻣﺎری t‐test در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻄﺤﻲ دو ﻧﻮع ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ جداگانه ﺑﺎ هر یک از روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺎﻟﻴﺶ ﻧﺸﺎن داد که ﺗﻔﺎوت آﻣﺎری ﻣﻌﻨﻲ داری ﺑﻴﻦ دو ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ (05/0P>) ﺑﻪ ﺟﺰ در روش ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭘﺮداﺧﺖ LUCIDA ﻛﻪ در دو ﮔﺮوه ﺗﻔﺎوت ﻣﻌﻨﻲ داری را ﻧﺸﺎن داد.
نتیجه گیری: ﺗأﺛﻴﺮ روش ﭘﺎﻟﻴﺶ ﻛﺮدن ﺑﺮ روی ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻄﺤﻲ کامپوزیت ها ﻣﻌﻨﻲ دار ﺑﻮد. اﺳﺘﻔﺎده از دﻳﺴﻚﻫﺎی ﭘﺮداﺧﺖ EVE ﺑه ﻄﻮر ﻗﺎﺑﻞﺗﻮﺟﻬﻲ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺳﻄﺤﻲ را در ﻫﺮ دو ﻧﻮع ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ IPS Tetric EvoCeram و Kulzer Charisma ﻛﺎﻫﺶ داد.

بررسی و مقایسه کمیت و کیفیت استخوان کام در زنان و مردان برای پیوند اتوژن با استفاده از تصویربرداری CBCT

فرزان سلطانی

زمینه و هدف: به تازگی استفاده از زائده کامی به عنوان منبع پیوند استخوان اتوژن مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به محدودیت آناتومیک این فضا ارزیابی استخوان در دسترس در این ناحیه می تواند نقش مهمی در طرح درمان درست داشته باشد. هدف این مطالعه، ارزیابی میزان و تراکم استخوان در دسترس، جهت تهیه پیوند اتوژن از ناحیه زایده کامی فک بالا با استفاده از CBCT (Cone Beam Computed Tomography) قرار گرفت.
روش بررسی: این مطالعه تحلیلی مقطعی، با جمع آوری تصاویر CBCT از 78 بیمار مراجعه کننده به یکی از کلینیک های رادیولوژی فک و صورت کرمانشاه در سال های 1401 و 1402، که فاقد نشانه ای از تروما، دندان های نهفته، ضایعات پاتولوژیک، شکاف کام، پریودنتیت شدید و جراحی وسیع بوده و همچنین دارای تمام دندان های ناحیه مورد نظر (پرمولر اول راست تا پرمولر اول چپ) بوده و رشد استخوانی آن ها تکمیل شده بود (سن بالای 20 سال) انجام شد. تصاویر CBCT گردآوری و به کمک برنامه ondemand مورد بررسی قرار گرفت. شاخص های متفاوتی از قبیل مساحت هر برش مقطعی، حجم استخوان (متغیر اصلی) با کمک فرمول ریاضی، تراکم استخوان و قطر کانال incisive اندازه گیری شد. به منظور بررسی فرضیه ها برای بررسی نرمال بودن داده ها از آزمون کلموگروف- اسمیرنوف Smirnov-Kolmogorov استفاده شد و چون هیچ کدام از متغیرهای ما نرمال نبود، از آزمون های همبستگی اسپیرمن و من ویتنی استفاده شد.
یافته ها: این مطالعه بر روی 78 نفر با میانگین سنی 43 سال انجام شد که 39 نفر آن ها زن و 39 نفر آن ها مرد بودند. میانگین حجم استخوان به دست آمده برابر با cm3 84/1 بود. بالاترین تراکم استخوان در ناحیه دندان انسیزور لترال مشاهده شد و میانگین قطر کانال اینسیزیو 68/2 میلی متر گزارش شد. با توجه به نتایج آزمون اسپیرمن هیچ کدام از متغیرها با متغیر سن دارای رابطه معنی داری نبودند و با توجه به نتایج آزمون من- ویتنی تراکم استخوان در ناحیه دندان لترال، کانین و پره مولر در زنان و مردان تفاوت معنی داری نداشت. اما حجم استخوان در دسترس با جنسیت ارتباط داشت و این مقدار در مردان بیشتر از زنان محاسبه شد.
نتیجه گیری: با توجه به یافته های این مطالعه میانگین حجم استخوان در ناحیه قدامی فک بالا برابر با cm3 51/1 و بیشترین تراکم استخوان مربوط به ناحیه دندان لترال بود. میانگین قطر کانال اینسیزیو cm3 68/2 بود و حجم استخوان در دسترس با جنسیت ارتباط داشته و این مقدار در مردان بیشتر از زنان بود. اما تراکم استخوان در مردان و زنان تفاوتی نداشت.

بررسی اثر عصاره متانولی گیاه زنجبیل بر میزان بیان ژن های بیماری زا سویه‌های استرپتوکوکوس موتانس با استفاده از تکنیک Real Time PCR

نرگس پناهنده

زمینه و هدف: برای پیشگیری از پوسیدگی دندان، تحقیقات بر یافتن عوامل ضد باکتری و ضد بیوفیلم جدید بدون معایب عوامل مصنوعی مورد استفاده فعلی متمرکز شده است. این مطالعه با هدف بررسی اثر عصاره متانولی زنجبیل بر بیان ژن های ویرولانس استرپتوکوکوس موتانس انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه آزمایشگاهی که در سال 1402 در گروه میکروب شناسی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انجام شد، عصاره متانولی گیاه زنجبیل با روش خیساندن به دست آمد. 10 سویه بالینی استرپتوکوکوس موتانس از بیماران مبتلا به عفونت دندانی به دست آمد. حداقل غلظت بازدارنده (MIC) و حداقل غلظت ضد باکتری (MBC) عصاره در برابر استرپتوکوکوس موتانس با استفاده از روش میکروتیتر پلیت تعیین شد. اثر عصاره بر بیان ژن های ویرولانس relA، comDE، brpA، gtfC و spaP توسط سویه های بالینی با تکنیک Real Time PCR ارزیابی شد. داده ها با استفاده از آزمون های Wilcoxon و Mann-Whitney مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت (05/0=alpha).
یافته ها: میانگین MIC و MBC عصاره متانولی زنجبیل در برابر استرپتوکوکوس موتانس به ترتیب 8/11±32 و 12±26/64 میلی گرم بر میلی لیتر بود. عصاره باعث کاهش بیان ژن های relA، comDE، brpA و gtfC به ترتیب به میزان 50%، 40%، 70% و 70% شد. همچنین این ترکیب باعث کاهش 4 برابری بیان ژن spaP شد.
نتیجه گیری: عصاره متانولی زنجبیل باعث کاهش معنی دار ژن های بیماری زا gtfC، brpA، relA، comDE و spaP شد که نشان دهنده کارایی بهینه آن در کنترل بیماری زایی استرپتوکوکوس موتانس است.

تأثیر یک ‌دوره مداخلات اصلاحی بر راستای ستون فقرات پشتی و تعادل زنان دندانپزشک با انحنا پشتی افزایش یافته شهرهای آمل و بابل

راحله غفاری

زمینه و هدف: اختلالات اسکلتی- عضلانی شایع ترین و پرهزینه ترین آسیب های شغلی هستند و دندانپزشکان بیش از سایر شاغلین حرفه پزشکی در معرض ابتلا به مشکلات اسکلتی- عضلانی قرار دارند. پژوهش حاضر با هدف تأثیر یک دوره مداخلات اصلاحی بر راستای ستون فقرات پشتی و تعادل زنان دندانپزشک با کایفوز افزایش یافته انجام شد.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع تحقیقات نیمه تجربی با طرح پیش آزمون- پس آزمون بود که به صورت میدانی انجام شد. بنابراین 30 نفر از زنان دندانپزشک شهرهای آمل و بابل با کایفوز افزایش یافته با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه کنترل (15 نفر) و مداخله (15 نفر) قرار گرفتند. در پیش آزمون میزان زاویه قوس پشتی، تعادل ایستا و تعادل پویا به ترتیب با استفاده از خط کش منعطف، آزمون تعادل لک لک و آزمون تعادل پویای Y ارزیابی شد. سپس گروه مداخله مداخلات را به مدت شش هفته انجام دادند و افراد گروه کنترل تنها به فعالیت های روزانه پرداختند. پس از اتمام مداخلات پس آزمون به عمل آمد. برای مقایسه تفاوت های بین گروهی و درون گروهی از آزمون های تحلیل کوواریانس و تی زوجی استفاده شد.
یافته ها: نتایج اختلاف معنی داری بین دو گروه در نتایج زاویه قوس پشتی (001/0=P)، تعادل ایستا (001/0=P) و تعادل پویا (001/0=P) نشان داد. به طوری که میزان این مؤلفه ها در گروه مداخله بهبود معنی داری نسبت به گروه کنترل داشته است.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج تحقیق پیشنهاد می شود مداخلات اصلاحی زیر نظر متخصص در برنامه ورزش هفتگی زنان دندانپزشک با کایفوز افزایش یافته قرار گیرد.

بررسی فراوانی شکست ایمپلنت‌های دندانی قبل و پس از بارگذاری پروتزی در تعدادی از درمانگاه‌های شهر یزد در سال‌های 1402-1397

مهناز حاتمی

زمینه و هدف: اگرچه درمان بی دندانی با ایمپلنت پیشرفت های زیادی کرده، ولی هنوز مشکلاتی همچون از دست رفتن آن قبل و بعد از بازگذاری پروتزی وجود دارد. هدف از مطالعه حاضر بررسی فراوانی شکست ایمپلنت های دندانی در تعدادی از درمانگاه های شهر یزد در طی سال های1397 تا 1402 بود.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- مقطعی 1060 پرونده افراد یکه طی فروردین 1397 تا خرداد 1402 درمان ایمپلنت در سه درمانگاه دولتی شهر یزد دریافت کرده بودند، بررسی شد. اطلاعات مورد بررسی شامل سن و جنس افراد، قطر، برند و محل قرار گیری ایمپلنت، نوع پروتز و موارد شکست ایمپلنت قبل و بعد از بارگذاری پروتزی بود. داده ها با کمک آزمون های تی مستقل و د کای دو مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند.
یافته ها: میانگین سنی بیماران ۳۷/۱۲ ± ۲۵/55 سال بود. ۳/۵۶% آن ها زن بودند. فراوانی شکست کلی ایمپلنت 4/3% بود. فراوانی شکست ایمپلنت پس از بارگذاری در زنان 8/2% و در مردان 3/2% بود (47/0P=). این میزان در ایمپلنت های فک بالا 2% و در فک پایین 9/1% بود (5/0P=). این مقدار در ناحیه مولرهای فکین 4/2%، پرمولرها و ناحیه قدامی 7/1% بود (8/0(P=. فراوانی شکست پس از بارگذاری در اوردنچرها 3/1%، روکش های سمان شونده 9/5% و پیچ شونده 2/3% بود (001/0(P<. این مقدار در ایمپلنت های با قطر کمتر از 75/3، 6/2% و در قطر بیش از 5/4، 7/3% بود (001/0>P). میزان شکست در ایمپلنت های برند Dio 6/%1 و در Dentis5/%2 بود (5/0P=).
نتیجه گیری: میزان شکست کلی ایمپلنت در این مطالعه 4/3 درصد بود،که از این مقدار، 5/1 درصد قبل از بارگذاری و 9/1 درصد، پس از بارگذاری رخ داده بود. فراوانی شکست ایمپلنت با قطر ایمپلنت و نوع پروتز ارتباط داشت، ولی با جنسیت فرد، محل قرارگیری و برند ایمپلنت ارتباطی نداشت.

بررسی شیوع سنجی مشکلات اسکلتی عضلانی و اثر آن بر کیفیت زندگی در اعضا هیأت علمی دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز

حجت اله یوسفی منش

زمینه و هدف: تعداد زیادی از دندانپزشکان در معرض ابتلا به انواع ناراحتی های اسکلتی- عضلانی ناشی از این حرفه هستند. این مطالعه با هدف شیوع سنجی مشکلات اسکلتی عضلانی و اثر آن بر کیفیت زندگی در اعضا هیأت علمی انجام شد.
روش بررسی: مطالعه حاضر یک مطالعه توصیفی تحلیلی بود که با بررسی اعضا هیأت علمی دانشکده دندانپزشکی به صورت سرشماری انجام شد. پرسشنامه های استاندارد نوردیک جهت بررسی مشکلات اسکلتی عضلانی و پرسشنامه کیفیت زندگی جهت بررسی ابعاد سلامت، تکمیل شدند. همچنین از دندانپزشکان خواسته شد که میزان درد تجربه شده را بر اساس شاخص (Visual Analogue Scale) VAS تعیین کرده و علامت گذاری نمایند. دادها با استفاده از آزمون
t test و chi square مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته ها: در این مطالعه 73 عضو هیأت علمی که 46 (63%) زن و 27 (37%) مرد بودند بررسی شدند. بیشترین درد و اختلال در طی یک سال گذشته مربوط به گردن و شانه به ترتیب با شیوع 4/64% و 2/56% بوده است. تعداد 32 نفر (8/%43) به دلیل کمر درد و 31 نفر (5/42%) به دلیل درد گردن در طی 12 ماه گذشته از فعالیت منع شده اند. بیشتر افراد زیر 40 سال (63%) و مدت زمان فارغ التحصیلی از دوره عمومی و تخصصی در اکثر (5/57% و 37% به ترتیب) شرکت کنندگان، بالای 10 سال بود. در بررسی کیفیت زندگی بیشترین نمره مرتبط با کارکرد جسمی 38/25 ± 98/76 بود.
نتیجه گیری: بین جنسیت، سن و مدت زمان فارغ التحصیلی از دوره عمومی و تخصصی با اختلالات اسکلتی و عضلانی رابطه آمـاری معنــی داری وجود داشــت ولی بین کیفیت زندگی و اختلالات اسکلتی و عضلانی رابطه آمـاری معنــی داری وجود نداشــت.

مرور نظام‌مند تشخیص پوسیدگی‌های دندانی بر روی رادیوگرافی پری‌ اپیکال با استفاده از یادگیری ماشین

مهرداد حسینی شکیب

زمینه و هدف: پوسیدگی دندان یکی از بیماری های مزمن دهان با شیوع بالا در سراسر جهان است. تشخیص به موقع و دقیق پوسیدگی های دندانی نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت ضایعات و کاهش عوارض دارد. هدف از این مطالعه، مرور نظام مند مطالعات انجام شده در زمینه تشخیص پوسیدگی های دندانی بر روی رادیوگرافی پری اپیکال با استفاده از یادگیری ماشین است.
روش بررسی: جستجوی جامعی در پایگاه های داده PubMed، Scopus، Web of Science،IEEE Xplore و Google Scholar تا پایان سال 2024 انجام شد. معیارهای ورود شامل استفاده از الگوریتم های یادگیری ماشین برای تشخیص پوسیدگی دندان در رادیوگرافی های پری اپیکال یا داخل دهانی بود. کیفیت مطالعات با استفاده از ابزار QUADAS-2ارزیابی شد.
یافته ها: از 825 مقاله اولیه، 13 مطالعه معیارهای ورود را داشتند. تمام مطالعات از شبکه های عصبی کانولوشنی(CNNs) استفاده کرده بودند، با معماری های متنوعی از جمله ResNet، VGG، Inception، DenseNet و YOLO. مدل های مبتنی بر ResNet و مدل های ترکیبی آن بهترین عملکرد را با دقت تشخیصی 82 درصد تا 98 درصد نشان دادند. مقایسه با متخصصان انسانی در 6 مطالعه نشان داد که الگوریتم های یادگیری عمیق عملکرد مشابه یا بهتری داشتند.
نتیجه گیری: یادگیری عمیق، به ویژه CNNها، پتانسیل قابل توجهی برای بهبود تشخیص پوسیدگی های دندانی در رادیوگرافی های پری اپیکال دارد. با این حال، چالش هایی مانند محدودیت داده های آموزشی با کیفیت و مسائل مربوط به تعمیم پذیری نیاز به بررسی بیشتر دارد.

بررسی دانش دندانپزشکان شهر رفسنجان در زمینه‌ انتخاب سیستم‌های ادهزیو دندانی در سال 1402

نیلوفر جعفری

زمینه و هدف: توسعه و استفاده منظم از سیستم های ادهزیو سبب تحولی بزرگ در بسیاری از جنبه های دندانپزشکی ترمیمی و پیشگیری شده به طوری که موفقیت ترمیم های ادهزیو بسیار به کاربرد صحیح آن ها وابسته است. از این رو مطالعه حاضر با هدف تعیین دانش دندانپزشکان شهر رفسنجان (ایران) در زمینه انتخاب سیستم های ادهزیو در سال 1402 انجام گردید.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- مقطعی تمامی دندانپزشکان شاغل در شهر رفسنجان به صورت سرشماری انتخاب شدند. داده ها توسط پرسشنامه ای روا و پایا و به صورت الکترونیکی جمع آوری گردیدند که شامل دو بخش اطلاعات دموگرافیکی (جنسیت، سن، محل کار و سال فار غ التحصیلی) و 12 پرسش چهارگزینه ای با هدف ارزیابی دانش پاسخ دهندگان در مورد انتخاب مواد ادهزیو در ترکیب با کامپوزیت های سلف کیور یا دوال کیور، ترمیم های کامپوزیت قدامی و خلفی، فایبرپست ، فیشورسیلانت، دندان های شیری، ونیرکامپوزیت های قدامی و لمینیت های سرامیکی و ضایعات غیر پوسیده سرویکالی بود. نحوه نمره دهی این پرسشنامه بدین صورت بود: صفر تا سه پاسخ صحیح = سطح دانش ضعیف؛ چهار تا شش پاسخ صحیح= سطح دانش متوسط؛ هفت تا نه پاسخ صحیح = سطح دانش خوب و 10 تا 12 پاسخ دهی صحیح = سطح دانش خیلی خوب رتبه بندی شدند. چهار گزینه پاسخ شامل "اچ و شست و شو (سه مرحله ای)"، "اچ و شست و شو (دو مرحله ای)"، "سلف اچ (دو مرحله ای)" و "سلف اچ (همه در یک بطری)" بود. سپس داده ها توسط آزمون های پارامتریک (ANOVA، t-test و Pearson) تجزیه و تحلیل شدند (05/0>α).
یافته ها: از 91 نفر دندانپزشک شهر رفسنجان، 79 نفر (8/86 درصد) در مطالعه شرکت کردند که 35 نفر (3/46 درصد) آنان مرد بودند؛ میانگین سابقه کار در مردان 96/3±49/3 و در زنان 73/3±98/2 سال بود. میانگین نمره دانش 38/4±16/2 از 12 به دست آمد که در مردان 23/2±29/4 و در زنان 12/2±45/4 بود. نتایج نشان داد که بین نمره دانش با جنسیت، سن، سابقه کار و محل کار ارتباط معنی داری وجود نداشت (05/0 نتیجه گیری: با توجه نتایج که نشاندهنده دانش ناکافی دندانپزشکان رفسنجان در زمینه انتخاب صحیح سیستم های ادهزیو بود، پیشنهاد می شود در دانشکده های دندانپزشکی توجه بیشتری به آموزش انتخاب سیستم های ادهزیو مبذول گردد. در مورد دندانپزشکان فارغ التحصیل نیز با تشکیل برنامه آموزش مداوم اطلاعات جدید و کاربردی در مورد انتخاب سیستم های ادهزیو در اختیار آنان قرار گیرد.

تأثیر دوگانه هوش مصنوعی بر شناخت انسان: ایجاد تعادل بین مزایا و خطرات

هادی قاسمی

امروزه استفاده از هوش مصنوعی در ابعاد گوناگون زندگی انسان با سرعت زیادی در حال افزایش است. مانند هر فناوری دیگر، استفاده از این فناوری مستلزم توجه به منافع و مضرات احتمالی آن است. از آنجاکه بکارگیری هوش مصنوعی اتکای انسان بر فعالیت های مغز را کاهش می دهد، این سؤال پیش میاید که استفاده دراز مدت از هوش مصنوعی چه اثراتی بر عملکرد شناختی انسان می گذارد. با اینکه استفاده عمومی از هوش مصنوعی هنوز سابقه زیادی ندارد، در عین حال بحث های مهمی در مورد تأثیرات آن بر شناخت انسان شروع شده و برخی مطالعات به این موضوع پرداخته اند. در این نامه سعی شده است با هدف توجه دادن خوانندگان محترم مجله به این موضوع، به طور خلاصه یافته های چند مطالعه در این خصوص بررسی شود تا ماهیت دوگانه تأثیرات شناختی هوش مصنوعی یادآوری شده و بر نیاز به استفاده متعادل و هدفمند از هوش مصنوعی تأکید شود.
یافته های برخی مطالعات حاکی از مزایای استفاده از هوش مصنوعی در قالب تقویت شناخت هستند. مثلاً Haider و همکاران (1) در یک مطالعه مقطعی دریافتند ابزارهای هوش مصنوعی، مانند پلتفرم های تقویت حافظه و سیستم های یادگیری تطبیقی، حافظه کوتاه مدت، حافظه بلند مدت، تفکر تحلیلی و کارایی تصمیم گیری را بهبود می بخشند. همچنین در یک مطالعه مروری (2) خاطر نشان شد مداخلات مبتنی بر هوش مصنوعی، مثل برنامه های آموزش مغز، به ویژه در بزرگسالان مسن تر از
انعطاف پذیری عصبی پشتیبانی می کنند و اضطراب را کاهش می دهند.
از طرفی یافته های برخی پژوهش ها، مضرات استفاده از هوش مصنوعی بر عملکرد شناختی مغزرا نشان می دهند. به عنوان مثال Zhai و همکاران (3) در یک مرور نظام مند نشان دادند که استفاده طولانی مدت از سیستم های گفتگوی هوش مصنوعی در آموزش، حل مسئله مستقل و استدلال تحلیلی را تضعیف می کند و خطراتی مثل سوگیری الگوریتمی، نقض حریم خصوصی و سرقت ادبی را در بردارد. همچنین وابستگی بیش از حد به هوش مصنوعی با کاهش تفکر انتقادی، خلاقیت و اخلاق کاری مرتبط است و ممکن است وابستگی روانی و کاهش انگیزه برای یادگیری عمیق را به مراه داشته باشد (1)، یا خیره شدن بیش از حد به صفحه نمایش و وابستگی به هوش مصنوعی ممکن است ساختار مغز را تغییر دهد (به عنوان مثال، کاهش ماده خاکستری در مناطق جلوی مغز) و توجه، حافظه و تنظیم اجتماعی- عاطفی را مختل کند (2).
استفاده از هوش مصنوعی در سنین مختلف می تواند اثرات مختلفی داشته باشد. در کودکان استفاده بدون نظارت از هوش مصنوعی ممکن است مانع توسعه زبان و دامنه توجه شود. در جوانان، رسانه های اجتماعی و ابزارهای هوش مصنوعی، می توانند باعث اضطراب، تنهایی و عملکرد ضعیف تحصیلی شوند. هرچند در بزرگسالان مسن تر آموزش شناختی از طریق هوش مصنوعی نویدبخش است اما نیاز به پشتیبانی سواد دیجیتال دارد (2).
در نهایت باید توجه داشت اگرچه هوش مصنوعی می تواند در مواردی باعث تقویت شناخت شود ولی استفاده بدون کنترل آن خطر تضعیف خلاقیت، استقلال در تفکر و زیر پا گذاشتن استانداردهای اخلاقی را به همراه دارد. توصیه می شود برای عملکرد بهتر، استفاده از هوش مصنوعی حتماً با قضاوت انسانی همراه شود، مهارت تفکر انتقادی در استفاده از هوش مصنوعی
مد نظر باشد و در مجموع زمان استفاده از صفحه نمایش (Screen time) محدود و کنترل شده باشد. تحقیقات آینده در این زمینه باید مطالعات آینده نگر و دستورالعمل های مخصوص استفاده کنندگان از هوش مصنوعی در سنین مختلف و گروه های مختلف جمعیتی مثل دانش آموزان و دانشجویان را در اولویت قرار دهند.

بررسی ارتباط بین اختلالات مفصل گیجگاهی فکی با کیفیت خواب دانشجویان دندانپزشکی

فاطمه اولیاء

زمینه و هدف: کیفیت خواب ممکن است بتواند یک فاکتور پیشگویی کننده بروز اختلالات گیجگاهی فکی باشد. بیماران مبتلا به اختلال مفصل گیجگاهی فکی مشکلات اختلالات خواب و درد های فک و صورت را تجربه می کنند. تشخیص به موقع اختلالات مفصل گیجگاهی- فکی می تواند پیشرفت آن را در مراحل اولیه متوقف کرده و شدت آن را کاهش دهد. هدف از مطالعه حاضر بررسی ارتباط بین اختلالات مفصل گیجگاهی فکی با کیفیت خواب دانشجویان دندانپزشکی یزد در سال 1403 بود.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- مقطعی 211 نفر از دانشجویان دانشکده دندانپزشکی یزد در سال ۱۴۰۳ به صورت در دسترس وارد مطالعه شدند. از پرسشنامه های Fonseca و PSQI به ترتیب جهت تعیین شدت اختلال مفصل گیجگاهی فکی و بررسی کیفیت خواب استفاده شد. جهت بررسی علائم TMD از معاینه بالینی مفصل گیجگاهی فکی برای بررسی علائم اختلالات مفصل گیجگاهی فکی استفاده شد. همچنین اطلاعات دموگرافیک افراد شامل جنس، وضعیت تأهل و وضعیت سکونت ثبت گشت. داده ها پس از جمع آوری با آزمون های کای دو و تی تست تجزیه و تحلیل شد.
یافته ها: آنالیز بر روی 211 نفر شامل 118 مرد (56%) و 93 زن (44%) انجام شد. از بین شرکت کنندگان، 204 نفر (88/%83) حداقل یک علامت از اختلالات مفصل گیجگاهی فکی داشتند. صداهای فک، انحراف از خط وسط، درد و محدودیت در باز شدن دهان به ترتیب شایع ترین علائم در بین شرکت کنندگان بود. تفاوت معنی داری از لحاظ فراوانی علائم اختلال مفصل گیجگاهی فکی، صدای فک، انحراف فک و محدودیت در باز شدن با جنسیت وجود نداشت. فراوانی شدت اختلال مفصل گیجگاهی فکی و علائم آن بر حسب سکونت و وضعیت تأهل معنی دار نبود. گرچه هم زمانی میان کیفیت خواب نامناسب و شدت اختلال مفصل گیجگاهی فکی وجود داشت، ولی بین وجود علائم اختلال مفصل گیجگاهی فکی و کیفیت خواب نامناسب هم زمانی وجود نداشت (05/0
نتیجه گیری: گرچه فراوانی علائم اختلال مفصل گیجگاهی فکی تفاوت معنی داری در دو جنس نداشت، اما شدت اختلالات مفصل گیجگاهی فکی و درد فکی در دانشجویان دختر به طور معنی داری بالاتر بود. افرادی که کیفیت خواب نامناسبی داشتند به طور معنی داری اختلالات مفصل گیجگاهی فکی بیشتری داشتند.

کاربرد روش ماشین بردار پشتیبان برای تشخیص بیماری کراس بایت خلفی یک طرفه در کودکان بر اساس سیگنال الکترومایوگرام

هادی کلانی

زمینه و هدف: بیماری کراس بایت خلفی یک اختلال شایع در سیستم دندان های شیری است که بر عملکرد جونده تأثیر می گذارد. بنابراین تشخیص و درمان زود هنگام دندان های کراس بایت برای جلوگیری از عوارض بیشتر دندانی و تضمین رشد مناسب فک بسیار مهم است. در این مطالعه یک سیستم تشخیصی معقول و کارآمد محاسباتی برای تشخیص ویژگی های بین کودکان با و بدون کراس بایت خلفی یک طرفه در دندان شیری از طریق سیگنال الکترومایوگرافی سطحی ارائه شد.
روش بررسی: مطالعه حاضر یک مطالعه تجربی از نوع آزمایشگاهی است که در آن برای تشخیص بیماری کراس بایت از ترکیب روش ماشین بردار پشتیبان و سیگنال های الکترومایوگرام بهره گرفته شد. ایده اصلی روش ماشین بردار پشتیبان، یافتن ابر صفحه جداکننده بهینه است که حاشیه بین دو کلاس (وجود یا عدم وجود بیماری کراس بایت) در سیگنال الکترومایوگرام را به حداکثر برساند. در این پژوهش سیگنال الکترومایوگرام عضلات جونده در 40 کودک (4 تا 6 سال) در دو گروه سالم (20 نفر) و مبتلا به بیماری کراس بایت (20 نفر) طی دو توالی 20 ثانیه جویدن آدامس ثبت شد. سپس داده های خام پردازش و ویژگی های زمانی و فرکانسی آن ها استخراج شدند. در این پژوهش هجده ویژگی زمانی و نه ویژگی فرکانسی از سیگنال های عضلات استخراج شد. در انتها این ویژگی ها به عنوان ورودی به روش ماشین بردار پشتیبان برای طبقه بندی داده ها و تشخیص بیماری کراس بایت استفاده شد. به منظور یافتن بهترین روش ماشین بردار پشتیبان، از چهار نگاشت خطی، تابع پایه شعاعی، غیرخطی مرتبه 2 و غیر خطی مرتبه 3 بهره گرفته شد.
یافته ها: بر اساس نتایج پژوهش حاضر، بیماری کراس بایت تأثیر معنی داری بر سیگنال های الکترومایوگرام داشت. نتایج نشان دادند که این بیماری بیش از آن که بر فرکانس سیگنال الکترومایوگرام مؤثر باشد، بر دامنه آن تأثیر گذار است. بر این اساس، روش ماشین بردار پشتیبان با استفاده از ویژگی های زمانی سیگنال های الکترومایوگرام، توانست پیش بینی دقیق تری از بیماری کراس بایت را ارائه دهد. نتایج نشان دادند که بهترین ویژگی استخراج شده برای پیش بینی بیماری کراس بایت، ویژگی زمانی مقدار میانگین مطلق با 95 درصد دقت می باشد. همچنین از بین چهار نگاشت استفاده شده در پژوهش حاضر برای روش ماشین بردار پشتیبان، نگاشت پایه شعاعی عملکرد بهتری داشت.
نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان داد که ترکیب سیگنال الکترومایوگرام و روش ماشین بردار پشتیبان می تواند در کاربردهای بالینی برای تشخیص کراس بایت خلفی یک طرفه کودکان مورد استفاده قرار گیرد. نتایج نشان داد که بیماری کراس بایت بر روی فعالیت الکترومایوگرام عضلات صورت تاثیر گذار می باشد. به عبارت دیگر با استخراج ویژگی از سیگنال الکترومایوگرام و ترکیب آن با روش های یادگیری ماشین می توان این بیماری را تا حد مناسبی پیش بینی کرد.

آگاهی، نگرش و عملکرد دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی اراک نسبت به رعایت اصول حفاظت اشعه در سال ۱۴۰۳

مریم محبی نیا

زمینه و هدف: با توجه به خطرات مواجهه مکرر با پرتوهای یون ساز در دندانپزشکی و عوارض احتمالی آن بر سلامت بیماران، پرسنل و دانشجویان، رعایت اصول حفاظت اشعه از اولویت های اساسی این حرفه بوده، لذا مطالعه حاضر با هدف تعیین آگاهی، نگرش و عملکرد دانشجویان دندانپزشکی و همچنین پیش بینی فاکتورهای مؤثر بر عملکرد دانشجویان در زمینه اصول حفاظت از پرتو در دانشگاه علوم پزشکی اراک در سال 1403 انجام شد.
روش بررسی: مطالعه حاضر به صورت مقطعی- تحلیلی به صورت تمام شماری بر روی 120 نفر از دانشجویان دندانپزشکی در سال تحصیلی 1404-1403 (مهرماه تا اسفند ماه 1403) انجام شده است. ابزار جمع آوری داده ها علاوه بر اطلاعات جمعیت شناسی پرسشنامه ای شامل سنجش آگاهی (از مجموع 20 امتیاز)، نگرش (از مجموع 55 امتیاز) و عملکرد (از مجموع 16 امتیاز) بود. پرسشنامه مورد استفاده، نسخه بازبینی شده یک ابزار استاندارد بوده که مجدداً روایی (CVR=0.62, CVI=0.79) و پایایی آن (آلفای کرونباخ >7/0 برای تمام بخش ها) سنجیده و تأیید شده است. تحلیل داد ها با استفاده از SPSS27 و آزمون های تحلیلی شامل آزمون- من ویتنی، کروسکال والیس، همبستگی اسپیرمن و پیش بینی عملکرد با استفاده از آزمون رگرسیون خطی انجام پذیرفت.
یافته ها: تعداد نمونه ها 120 نفر دانشجو با میانگین سنی نمونه ها 13/3 ± 59/23 سال و 7/51% آنان مرد بودند. میانگین نمره آگاهی دانشجویان 51/2 ± 69/9، نمره نگرش 05/3 ± 88/27 و نمره عملکرد 06/1 ± 60/12 بود. تفاوت معنی داری در آگاهی بین دانشجویان دختر و پسر (035/0=P) مشاهده و آگاهی دانشجویان پسر بیشتر بود. تفاوت معنی داری در نگرش و عملکرد بین دو جنسیت یافت نشد (05/0 نتیجه گیری: بر اساس نتایج این مطالعه آموزش های آکادمیک به طور مؤثری آگاهی حفاظت از پرتو را انتقال می دهند، تبدیل این آگاهی به عملکرد عملی همچنان در سطح متوسطی قرار دارد که این امر نیاز به استفاده از روش های آموزشی عملی پیشرفته را برجسته می کند.

مقایسه وضعیت سلامت دهان، نیازهای درمانی و رفتارهای سلامت دهان کودکان 12-7 ساله بی‌سرپرست شهر اصفهان با کودکان دارای سرپرست

هاجر شکرچی زاده

زمینه و هدف: کودکان بی سرپرست جزو اقشار آسیب پذیر جامعه می باشند. هدف پژوهش حاضر، مقایسه سلامت دهان، نیازهای درمانی و رفتارهای سلامت دهان در کودکان تحت حمایت بهزیستی با کودکان دارای سرپرست بود.
روش بررسی: در مطالعه کوهورت تاریخی حاضر در سال 1398، کلیه کودکان 12-7 ساله ساکن بهزیستی شهر اصفهان با همکلاسی هایشان که با والدین زندگی می کردند مقایسه شدند. معاینه کلینیکی جهت ثبت شاخص های DMFT/dmft، پلاک دندانی و نیازهای درمانی انجام شد. در مورد رفتارهای سلامت دهان شامل تکرر مسواک، نخ دندان، خمیردندان فلورایده و ریزه خواری مواد قندی از کودکان سؤال شد. آزمون های من ویتنی، کای دو و فیشر جهت آنالیز استفاده شد (05/0>P).
یافته ها: میانگین شاخص های dmft و DMFT در کودکان بهزیستی به ترتیب 54/2±64/3 و 54/2±93/2 بود که تفاوت معنی داری را با گروه مقایسه نشان نداد (05/0 نتیجه گیری: تفاوت معنی داری بین کودکان بهزیستی و سایر کودکان از لحاظ شاخص پوسیدگی و رفتارهای سلامت دهان وجود نداشت. تنها شاخص پلاک و تعداد دندان های دائمی نیازمند به درمان در کودکان بهزیستی بالاتر بود. مداخلات آموزشی جهت ارتقای بهداشت دهان و بهبود دسترسی به مراقبت های دندانپزشکی برای کودکان بهزیستی توصیه می شود.

بررسی مقایسه‌ای الگوی تجویز آنتی بیوتیک مورد استفاده در کنترل عفونت‌های ادنتوژنیک بین دندانپزشکان عمومی سطح شهر تهران و الگوی پیشنهادی جراحان فک و صورت دانشگاه علوم پزشکی تهران

نیما دهقانی

زمینه و هدف: تجویز نادرست آنتی بیوتیک در عفونت های ادنتوژنیک می تواند جان بیماران را به خطر اندازد. این پژوهش با هدف تعیین الگوی تجویز آنتی بیوتیک توسط دندانپزشکان عمومی تهران و مقایسه آن با الگوی پیشنهادی جراحان فک و صورت دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال ۱۳۹۹ انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه مقطعی بر روی ۱۴۱ دندانپزشک تهران به صورت تصادفی انجام شد. دندانپزشکان با تکمیل پرسشنامه ای، آنتی بیوتیک های تجویزی خود را در شرایط مختلف عفونت های ادنتوژنیک گزارش کردند. فراوانی آنتی بیوتیک های تجویزی با توجه به شدت عفونت، حساسیت به پنی سیلین، وضعیت بارداری و شیردهی زنان و کودکان محاسبه و با دستورالعمل های پیشنهادی ۱۵ متخصص جراحی فک و صورت دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران در سال 1399 مقایسه شد. از آنالیز توصیفی و آزمون رگرسیون لجستیک باینری استفاده شد. تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS نسخه ۲۵ انجام شد.
یافته ها: در بیماران حساس به پنی سیلین با عفونت شدید، 61% از دندانپزشکان نسخه صحیح تجویز کردند. میزان تجویز صحیح در بیماران با عفونت شدید صفر درصد، در زنان باردار و شیرده با عفونت خفیف 82/24%، در کودکان با عفونت خفیف 24/65%، در بیماران با عفونت خفیف و حساس به پنی سیلین 41/62%، در کودکان با عفونت شدید 69/36% و در زنان باردار و شیرده با عفونت شدید 82/33% بود. نتایج نشان داد که با افزایش سن دندانپزشکان، میزان احتمال تجویز آنتی بیوتیک صحیح در عفونت ها ادنتوژنیک به طور معنی داری افزایش می یابد (036/0P=، 28/0B=).
نتیجه گیری: دندانپزشکان عمومی تهران در تجویز صحیح آنتی بیوتیک برای کنترل عفونت های ادنتوژنیک عملکرد مطلوبی نداشتند. بنابراین، برگزاری دوره های آموزشی برای بهبود عملکرد آنان ضروری به نظر می رسد.

بررسی‌ صحت تشخیصی تصاویر پانورامیک بر اساس تصاویر توموگرافی کامپیوتری اشعه مخروطی در تشخیص ارتباط بین دندان مولر سوم فک پایین با عصب inferior alveolar

آیدا مهدی پور

زمینه و هدف: خارج سازی دندان های مولر سوم از اقدامات شایع درمانی در دندانپزشکی است. مجاورت دندان مولر سوم مندیبل با عصب آلوئولار تحتانی ممکن است جراحی را چالش برانگیز سازد و سبب عوارض نامطلوب شود. هدف این مطالعه تعیین صحت تشخیصی و ارتباط یافته های تصاویر پانورامیک به دو روش طبقه بندی (رود- شهاب و تاناکا) با تصاویر CBCT در جراحی خارج سازی مولر سوم مندیبل بود.
روش بررسی: این مطالعه مقطعی تحلیلی روی 65 بیمار مراجعه کننده به کلینیک رادیولوژی خصوصی شهر قم که دارای رادیوگرافی پانورامیک و CBCT هم زمان بودند، انجام شد. تصاویر پانورامیک و CBCT به ترتیب وارد نرم افزارهای Scanora و Ondemand شدند. رابطه ی دندان مولر سوم مندیبل با عصب آلوئولار تحتانی برحسب طبقه بندی تاناکا و نشانه های رادیوگرافیک رود- شهاب مورد ارزیابی قرار گرفت و با تصاویر CBCT مقایسه شد. در نهایت داده های به دست آمده با استفاده از آزمون کای اسکوئر، منحنی ROC و نرم افزار SPSS نسخه 24 مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. سطح معنی داری 05/0>P در نظر گرفته شد.
یافته ها: از بین ۶۵ نمونه، 1/23% را مردان و 9/76% را زنان تشکیل دادند. میانگین سنی شرکت کنندگان 77/8 ± 06/29 بود. بین طبقه بندی اطلاعات تصاویر پانورامیک به روش تاناکا با نزدیکی ریشه دندان مولر سوم به عصب آلوئولار تحتانی در تصاویر CBCT ارتباط معنی داری دیده شد (011/0=P). این ارتباط در طبقه بندی اطلاعات تصاویر پانورامیک به روش رود- شهاب هنگام افزایش تعداد نشانه ها نیز معنی دار بود (044/0=P). نشانه های تیرگی ریشه (A) و انحراف کانال عصبی مندیبل (F) از طبقه بندی رود- شهاب دقت تشخیصی بیشتری از سایر نشانه ها در تعیین تماس کانال عصبی نشان دادند.
نتیجه گیری: با افزایش تعداد نشانه های طبقه بندی تصاویر پانورامیک به روش رود- شهاب احتمال تماس ریشه دندان مولر سوم با کانال عصب آلوئولار تحتانی بالاتر می رود. نشانه تیرگی ریشه و پس از آن انحراف کانال عصبی دقیق تر بودند. طبقه بندی تاناکا می تواند در افتراق تماس یا عدم تماس ریشه مولر سوم فک پایین با کانال عصب الوئولار تحتانی به کار رود.

بررسی تطابق گوتاپرکا در کانال‌های انحنا دار آماده سازی شده با فایل‌های M3 و Neoniti توسط CBCT

رباب فرهنگ

زمینه و هدف: از پایه های یک درمان ریشه موفق، تطابق کافی گوتا پرکا با دیواره کانال و برقراری یک سیل آپیکالی غیر قابل نفوذ است. با وجود استفاده متداول دندانپزشکان از فایل های روتاری M3 و neoniti، در مورد بررسی تطابق گوتاپرکا در کانال های انحنا دار آماده سازی شده با فایل های M3 و Neoniti توسط CBCT مطالعه ای تاکنون انجام نپذیرفته است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تطابق گوتاپرکا در کانال های انحنا دار آماده سازی شده با فایل های M3 و Neoniti توسط CBCT طراحی و تدوین گردید.
روش بررسی: این مطالعه آزمایشگاهی تصادفی کنترل شده به صورت ex vivo روی ۳0 عدد دندان دایمی مولر اول انسانی انجام پذیرفت. دندان ها به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند (گروه اول با M3 و گروه دوم با neoniti )، پس از یافتن و تثبیت مسیر مناسب کانال با فایل های روتاری مورد بررسی، همه گروه ها به روش Single Cone با استفاده از گوتاپرکای F2 و سیلر AH26، آبچوره گردید. پس از این که انطباق گوتاها با استفاده از معیارهای بالینی (بصری و رادیوگرافی) ارزیابی شد، نمونه ها تحت CBCT ارزیابی شدند. تمام تصاویر به دست آمده از CBCT به فرمت JPEG و سپس وارد نرم افزار image J گردید و فاصله موجود بین دیوارهای کانال و گوتا را در هر کانال اندازه گیری شد و داده های به دست آمده با استفاده از آزمون Mann–Whitney U تحلیل گردید.
یافته ها: نتایج بررسی نشان داد که میانگین و انحراف استاندارد فاصله (گپ) در فایل های M3 (089/0 ± 181/0) بیشتر از فایل Neoniti (033/0 ± 173/0) بود، اما تفاوت معنی داری در انطباق گوتاپرکا در کانال های انحنا دار آماده سازی شده با فایل های M3 و Neoniti مشاهده نگردید (05/0 نتیجه گیری: با توجه به انطباق قابل قبول گوتاپرکا در کانال های آماده سازی شده با فایل های M3 و Neoniti، بنابراین استفاده از این دو فایل جهت استفاده در کانال های انحنا دار پیشنهاد می گردد.

راش و التهاب سیستمیک: کشف یک آبسه دندانی نهفته در یک مرد میانسال؛ گزارش موردی

محمد رحیمی

این مقاله به بررسی یک مورد چالش برانگیز از مردی ۶۴ ساله می پردازد که با علائمی شامل تب دوره ای، بثورات کهیری و درد مفصلی (Arthralgia) می پردازد. با وجود در نظر گرفتن بیماری استیل بزرگسالان (Still's disease) در ابتدا، علائم غیر معمول بیمار منجر به بررسی بیشتر شد و از طریق معاینه دندانپزشکی، آبسه پری اپیکال (Periapical abscess) شناسایی شد. علائم بیمار پس از مداخله دندانپزشکی به طور قابل توجهی بهبود یافت که این موضوع تشخیص اولیه به سمت یک اختلال روماتولوژیک را به چالش کشید. این مورد اهمیت معاینات فیزیکی کامل و همکاری بین رشته ای را در دستیابی به تشخیص دقیق برجسته می کند. تشخیص نهایی از تظاهرات سیستمیک ناشی از آبسه دندانی پنهان، نیاز به رویکرد جامع در ارزیابی های پزشکی را نشان می دهد که باید جنبه های مختلف بالینی را در نظر گرفت و از سوگیری های تشخیصی پرهیز کرد. این مطالعه موردی یادآور چشم انداز در حال تحول تشخیص های پزشکی و اهمیت مداوم ارزیابی های جامع بیمار و معاینات فیزیکی به عنوان مهارت های عملی ارزشمند است.

ارزیابی میزان اضطراب و آگاهی دانشجویان پرستاری و دندانپزشکی در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان پیرامون کووید- 19

محمد حسن سمندری

زمینه و هدف: دندانپزشک و پرستاران به دلیل ماهیت حرفه خود در فاصله نزدیکی با بیماران قرار می گیرند و ریز قطرات بیماران آلوده خطر انتقال متقابل و افزایش ابتلا به بیماری های ویروسی به ویژه کووید- 19 را افزایش می دهد. لذا هدف از این مطالعه ارزیابی میزان اضطراب و آگاهی دانشجویان دو سال اخر پرستاری و دندانپزشکی در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان پیرامون کووید- 19 بود.
روش بررسی: این مطالعه به صورت توصیفی تحلیلی از نوع مقطعی به بررسی همه دانشجویان مشغول به تحصیل در دو سال آخر رشته های دندانپزشکی و پرستاری پرداخت، پرسشنامه اضطراب بک (Beck Anxiety Inventory) و پرسشنامه سنجش آگاهی به صورت آنلاین در اختیار دانشجویان قرار گرفت. متغیرهای این پژوهش شامل سال تحصیل، رشته، اضطراب و آگاهی بود. پس از جمع آوری اطلاعات با استفاده از آزمون کای اسکوئر و جداول توزیع فراوانی اقدام به تحلیل نتایج با استفاده از نرم افزار SPSS ویرایش 23 و در سطح خطای 05/0 شد.
یافته ها: تعداد 429 دانشجو در مطالعه شرکت کردند که بیشتر آن ها دانشجوی رشته پرستاری (7/58%) بودند و بیشترین فراوانی دانشجویان مربوط به سال ورودی 1397 (6/29%) بود. میانگین اضطراب دانشجویان پرستاری، ورودی 1396 (12/31 در سطح شدید) ورودی 1397 (53/28 در سطح متوسط)، میانگین اضطراب دانشجویان دندانپزشکی، ورودی 1394 (93/33 در سطح شدید) و ورودی 1395 (65/36 در سطح شدید) بود. همچنین میزان آگاهی دانشجویان پرستاری در اکثر سؤالات مورد بررسی در مورد آگاهی از کرونا از دانشجویان دندانپزشکی بالاتر بود و اختلاف معنی داری بین دانشجویان مشاهده گردید (05/0P<).
نتیجه گیری: سطح آگاهی دانشجویان پرستاری نسبت به دانشجویان دندانپزشکی بالاتر بود و میزان اضطراب در دانشجویان دندانپزشکی بالا بود. با شناخت محدودیت های این مطالعه مقطعی، می توان نتیجه گرفت که تنها تعداد کمی از دانشجویان دندانپزشکی از دانش خوبی در مورد روش های انتقال، منشا، روش پیشگیری کووید- 19 برخوردار بودند. دانشجویانی که سال بالاتری تحصیل داشتند، بیشتر پاسخ صحیح داده بودند. تقویت دانش در مورد ایمنی زیستی در طول آموزش حرفه ای دانشجویان دندانپزشکی به منظور کاهش خطرات آلودگی و عفونت متقاطع در طول مراقبت از بیمار مهم است. لزوم برگزاری دوره های آموزشی در خصوص افزایش میزان آگاهی و کاهش اضطراب دانشجویان توصیه می شود.

نتیجه کلینیکی پوسیدگی‌های دندانی درمان نشده در بین کودکان با اختلال بینایی در شهر اصفهان- ایران

نرجس امرالهی

زمینه و هدف: وضعیت بیماری های دهان و دندان کودکان با اختلالات بینایی یکی از موضوعات مورد توجه محققین دندانپزشکی است. هدف از این مطالعه بررسی میزان پوسیدگی دندانی در این کودکان بر اساس شاخص pufa بود.
روش بررسی: در سال 1402 برای بررسی میزان پوسیدگی دندان، 60 کودک 6 تا 12 ساله در مدرسه کودکان با اختلال بینایی در شهر اصفهان با روش نمونه گیری آسان انتخاب شدند. معاینه دهانی کودکان را انجام شده و شاخص pufa/PUFA (پالپ های اکسپوز شده، زخم های مخاط ریشه ای باقیمانده، فیستول ها و آبسه) برای هر کودک گزارش شد. داده ها با آزمو ن های من ویتنی (مقایسه شاخص pufa/PUFA بر حسب جنسیت، نوع اختلال و شدت اختلال) و اسپیر من (بررسی ارتباط شاخص pufa/PUFA و سن کودکان) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته ها: میانگین شاخص PUFA/pufa در سیستم دندا ن های شیری و دائمی به ترتیب 68/0 ± 89/0 و 2/0 ± 44/0 بود. از این میزان بیشترین سهم مربوط به پوسیدگی با درگیری پالپی بود. بین شاخص pufa و PUFA بر حسب جنیست، نوع اختلال و شدت اختلال بینایی ارتباط معنی داری وجود نداشت (05/0>P). همچنین تنها در بین pufa در سیستم دندا ن های شیری و سن ارتباط معنی دار و مستقیم دیده شد (042/0P=).
نتیجه گیری: پوسیدگی درمان نشده در کودکان با اختلال بینایی بر اساس شاخص pufa در سیستم دندا ن های شیری و دائمی شیوع نسبتاً پایینی دارد و بیشترین سهم آن مربوط به پوسیدگی همراه با درگیری پالپی است. همچنین با افزایش سن پوسیدگی درمان نشده در دندا ن های شیری بیشتر خواهد شد.

ارزیابی وضعیت خود مراقبتی دهان در دانشجویان دندانپزشکی، پرستاری و مامایی

هاجر شکرچی زاده

زمینه و هدف: رفتارهای خود مراقبتی دهان در کارکنان حوزه سلامت نه تنها باعث افزایش سلامت دهان خود افراد و بیمارانشان می شود، بلکه باعث درک بهتر جامعه از روش های پیشگیری از بیماری های دهان نیز می گردد. از این رو این مطالعه با هدف بررسی وضعیت خود مراقبتی دهان و مقایسه آن بین دانشجویان دندانپزشکی، پرستاری و مامایی انجام شد.
روش بررسی: در مطالعه مقطعی حاضر در سال 1402 جهت مقایسه وضعیت خود مراقبتی دهان دانشجویان سال اول و آخر رشته های دندانپزشکی، پرستاری و مامایی از پرسشنامه HU-DBI (Hiroshima University Dental Behaviour Inventory) استفاده شد. دانشجویان داوطلب به روش سرشماری وارد مطالعه شدند. داده ها با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی اسپیرمن، کراسکال والیس و من ویتنی آنالیز شد (05/0>P).
یافته ها: تعداد 348 دانشجو شامل 67 درصد زن در مطالعه شرکت کردند. اختلاف معنی داری بین میانگین وضعیت خود مراقبتی دانشجویان سال اول رشته دندانپزشکی (71/1±01/5)، رشته پرستاری (81/1±81/4) و رشته مامایی(63/79±1/4) مشاهده نشد (676/0=P). میانگین وضعیت خود مراقبتی دانشجویان سال آخر رشته دندانپزشکی (59/71±1/6)، پرستاری (62/1±13/5) و مامایی (61/1±17/5) بود. بین وضعیت خود مراقبتی و رشته تحصیلی دانشجویان سال آخر اختلاف معنی داری مشاهده شد و دانشجویان دندانپزشکی به صورت معنی داری از میانگین خود مراقبتی بالاتری برخوردار بودند (001/0>P).
نتیجه گیری: خود مراقبتی دهان در دانشجویان علوم پزشکی دانشگاه آزاد اصفهان در حد متوسط بود. گرچه دانشجویان دندانپزشکی نسبت به دانشجویان پرستاری و مامایی از سطح خود مراقبتی بالاتری برخوردار بودند اما آموزش های بیشتر در این زمینه ضروری بنظر می رسد.

بررسی اثرات روانی اجتماعی و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان در بیماران درمان شده با ونیرهای کامپوزیتی در سال 1401 و 1402 در اهواز

ندا سمیع

زمینه و هدف: سلامت دهان بر کیفیت زندگی تأثیر می گذارد و نقش اصلی را در دستیابی به شرایط مطلوب سلامت و رفاه عمومی ایفا می کند. بنابراین این مطالعه با هدف بررسی اثرات روانی اجتماعی و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان در بیماران درمان شده با ونیرهای کامپوزیتی انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی 48 بیمار، به صورت سرشماری که جهت درمان ونیر کامپوزیتی به بخش ترمیمی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه جندی شاپور اهواز مراجعه کرده اند، مورد بررسی قرار گرفتند. برای بررسی اثرات زیبایی درمان ونیر کامپوزیتی بر شرایط روانی اجتماعی بیماران از پرسشنامه PIDAQ و برای بررسی کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان از پرسشنامه OHIP-14 استفاده شده است. از بیماران خواسته شد که هر دو پرسشنامه را قبل از درمان و یک ماه پس از درمان ونیر کامپوریتی تکمیل کنند. همچنین اطلاعات دموگرافیک شامل سن، جنس، تحصیلات و وضعیت تأهل بیماران نیز ثبت شد. هدف و مزایای شرکت در این مطالعه برای بیماران به طور کامل توضیح داده شد و بیماران به صورت داوطلبانه در این مطالعه شرکت کردند و فرم رضایت آگاهانه به بیماران داده شد. جهت مقایسه نمرات قبل و بعد از درمان از آزمون T زوجی و بیان معادله ناپارامتری آن (ویل کاکسون) استفاده شد و 05/0P< در نظر گرفته شد.
یافته ها: با توجه به نتایج میانگین سن پاسخ دهنده ها برابر 28 سال شد. به لحاظ جنسیت 2/54% بیماران مرد بوده و به لحاظ تحصیلات، مدرک تحصیلی بیشتر شرکت کنندگان در پژوهش لیسانس بود (4/35%). نمره کل OHIP-14 قبل از درمان 26 و بعد از درمان 22 بود. همچنین نمره کل PIDAQ قبل از درمان 49 و بعد از درمان 28 بود. مقایسه نمرات اثرات روانی اجتماعی و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان قبل و بعد از درمان ونیر کامپوزیتی نشان داد که بین میانگین نمره اثرات روانی اجتماعی و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان، قبل و بعد از درمان ونیر کامپوزیتی اختلاف معنی داری وجود دارد (05/0P<) و بعد از درمان به طور معنی داری کاهش یافته است.
نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان داد که درمان های زیبایی کامپوزیت ونیر مناسب می تواند باعث بهبود کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان افراد شود. همچنین درمان با ونیرهای کامپوزیتی تأثیر معنی داری بر اعتماد به نفس بیماران می تواند داشته باشد و اثرات اجتماعی، اثرات روانی و نگرانی های زیبایی مربوط به دندان در بیماران را کاهش دهد.

مقایسه برنامه آموزشی دندانپزشکی عمومی در ایران با چند دانشکده دندانپزشکی معتبر از کشورهای خاورمیانه

مریم ربیعی

زمینه و هدف: برنامه ریزی آموزشی از حوزه های اصلی تعلیم و تربیت محسوب می شود که نقش اساسی در تربیت مطلوب نیروی انسانی دارد. هدف از این پژوهش مقایسه برنامه آموزشی دندانپزشکی عمومی در ایران با چند دانشکده دندانپزشکی معتبر از کشورهای خاورمیانه بود.
روش بررسی: این مطالعه توصیفی تطبیقی با بهره گیری از کوریکولوم آموزش دندانپزشکی شش کشور مطرح در خاورمیانه در حیطه علوم دندانپزشکی بود. انتخاب آن ها بر اساس تشابهات و ویژگی های مشترک فرهنگی و اقتصادی و اجتماعی صورت گرفت. پس از جمع آوری کوریکولوم های انتخاب شده، چهار مرحله شامل توصیف (Description)، تفسیر (Interpretation)، همجواری (Juxtaposition) و مقایسه (Comparison) صورت گرفت. سپس جداولی بر پایه اهدافی ازجمله تعداد سال های تحصیل، رسالت، اهداف کلی و نقش دانش آموختگان در سیستم درمانی آن کشور ترسیم گردید.
یافته ها: کوریکولوم های آموزشی کشورها در خاورمیانه از لحاظ تعداد سال های تحصیل در رشته دندانپزشکی، رسالت و اهداف کلی و نقش دانش آموختگان در سیستم درمانی آن کشور دارای شباهت های زیادی بودند و عمده ترین تفاوت ها در تعداد و نوع واحد های تدریسی در کوریکولوم این کشور هاست. بنابر نتایج این مطالعه، کوریکولوم کشورهای ایران، عربستان و امارات بیشترین شباهت را در میان کشور های خاورمیانه داشتند. شیوه آموزش و پراکندگی مباحث در کوریکولوم های کشورها آن ها را از یکدیگر متمایز می کند.
نتیجه گیری: کشورهایی که بر پایه تحصیل زبان روسی می باشند تعداد سال های تحصیل کوتاه تر و مشابه روسیه دارند. حال آنکه کشورهایی با پایه آموزشی آمریکایی همچون عربستان، امارات متحده عربی و حتی ایران سال تحصیلی طولانی تر و شباهت های کلی تری در مضمون آموزشی دارند.

غشاءهای الیافی کامپوزیتی بارگذاری شده با دارو در بازسازی هدایت‌ شده استخوان و بافت در بیماری‌های پریودنتال؛ ، مقاله مروری

زهرا محمدی

بازسازی هدایت شده استخوان و بافت، یکی از روش های رایج در فرآیند درمان نواحی اطراف دندان طبیعی و نیز در درمان به کمک ایمپلنت های دندانی می باشد. در این فرآیند، غشاءهای سدی به کار می روند تا فضایی مناسب برای رشد استخوان جدید ایجاد کرده و از ورود سلول های غیرمطلوب به این محیط جلوگیری نمایند. ویژگی هایی از قبیل سازگاری با بافت زنده، ساختار پایدار، عمر مطلوب و سهولت در استفاده، از جمله معیارهای اصلی در انتخاب غشاءهای مناسب برای این کاربرد تلقی می شوند. از طرف دیگر، انتخاب نوع مناسب غشاءها، با توجه به تنوع بالای آن ها از لحاظ منبع تأمین، جنس، ساختار و خواص، به شرایط بالینی بیمار و نوع درمان مورد نظر نیز وابسته است و از اهمیت زیادی برخوردار می باشد. در سال های اخیر، غشاءهای الیافی به دلیل خواص منحصر به فرد، توجه خاصی را به خود جلب کرده اند. این غشاءها که به وسیله الیاف طبیعی یا سنتزی تولید می شوند معمولاً دارای تخلخل بالایی هستند که به آسان تر شدن نفوذ رگ های خونی و سلول های استخوان ساز کمک شایانی می نمایند. با توجه به میزان تخلخل و انعطاف پذیری این نوع غشاءها، از آن ها برای ترمیم بافت های فک و دندان به طور گسترده استفاده شده که در افزایش حجم استخوان باز تولید، هدایت رشد آن و همچنین جلوگیری از ورود بافت نرم به ناحیه ترمیم بسیار مؤثر می باشد و در واقع، نهایتاً بر نتایج درمان تأثیر مثبت خواهد داشت. از طرف دیگر، به دلیل پیچیدگی و گستردگی عفونت های دهانی، در سال های اخیر رویکردهای جدید نانوتکنولوژیکی برای بازسازی مواضع عفونی در دندانپزشکی مطرح شده اند. این استراتژی ها، با هدف قراردادن موضع خاص و با دارا بودن ویژگی های غیرسمیت می توانند به انتقال مولکول های ضد میکروبی، بازسازی بافت و حفظ سلامت دهان کمک نمایند. در این راستا، غشاءهای نانو الیافی به عنوان ساختارهای چند منظوره، هم در آزاد سازی مولکول های ضد میکروبی و هم به عنوان داربست برای تشکیل بافت جدید نقش آفرین خواهند بود. به طور کلی، غشاءهای الیافی با شبیه سازی شرایط طبیعی بدن، محیطی ایده آل برای رشد و ترمیم بافت های استخوان فراهم می آورند و در نتیجه، باعث موفقیت بیشتر در درمان های دندانپزشکی می گردند. مقاله حاضر به تفصیل به بررسی جامع غشاءهای الیافی پلیمری و کامپوزیتی دارای پتانسیل رهایش دارو اختصاص یافته است.