مجله دندانپزشکی

سیستم‌‌های قالب ‌گیری دیجیتال در پروتزهای دندانی: چالش‌ها، محدودیت‌ها و چشم ‌اندازهای آینده

ساره حبیب زاده

زمینه و هدف : سیستم های قالب گیری دیجیتال با افزایش دقت، کارایی و راحتی بیمار، تحولی در پروتزهای دندانی
ایجاد کرده اند. با وجود این مزایا، پذیرش بالینی آن ها همچنان با چالش های فنی و عملیاتی محدود شده است. این مرور با هدف ارزیابی محدودیت های سیستم های قالب گیری دیجیتال در پروتزهای ثابت و متحرک انجام شد.

روش بررسی: مطالعات مرتبط با موضوع از پایگاه های اطلاعاتی PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar مورد جستجو قرار گرفتند. منابع علمی بر اساس ارتباط با اهداف این مرور و میزان ارتباط با محدودیت ها و چالش های سیستم های قالب گیری دیجیتال در پروتزهای ثابت و متحرک مورد بررسی قرار گرفتند. در ادامه، مطالعات منتخب به صورت توصیفی تحلیل و یافته های حاصل از آن ها با هدف تبیین چالش ها، محدودیت ها و چشم اندازهای آینده این فناوری مورد بررسی قرار گرفتند.
یافته ها: یافته ها نشان داد اگرچه سیستم های دیجیتال در شرایط آزمایشگاهی کنترل شده دقت و تکرارپذیری بالایی دارند، عملکرد بالینی آن ها تحت تأثیر عوامل متعددی قرار می گیرد. مهارت اپراتور، استراتژی اسکن و هم پوشانی تصاویر نقش مهمی در دقت داده ها دارند. شرایط محیطی مانند رطوبت، نور و دما نیز می توانند بر کیفیت نتایج اثرگذار باشند. عوامل بیمار محور شامل مورفولوژی قوس دندانی، نوع آماده سازی دندان، وجود ایمپلنت و مواد ترمیمی نیز موجب تغییر پذیری نتایج می شوند. همچنین عوامل فنی مانند طراحی اسکنر، نسخه نرم افزار و اندازه هد اسکنر اهمیت بالایی دارند.

نتیجه گیری: با وجود برتری نسبی در شرایط آزمایشگاهی، محدودیت های بالینی همچنان وجود دارد، بنایراین استفاده از پروتکل های بهینه و ترکیب روش های دیجیتال و سنتی می تواند نتایج درمانی را بهبود بخشد.

شناسایی وضعیت‌های دندانی در تصاویر رادیوگرافی پانورامیک با استفاده از الگوریتم یادگیری عمیق

مهدی آخوندزاده هنزائی

زمینه و هدف : تصاویر رادیوگرافی پانورامیک به طور گسترده برای ارزیابی وضعیت های دندانی استفاده می شوند، اما تفسیر دستی آن ها زمان بر و وابسته به تجربه بالینی است. این پژوهش با هدف توسعه یک چارچوب یادگیری عمیق مبتنی بر U-Net برای قطعه بندی خودکار چهار وضعیت دندانی شامل پوسیدگی دندان، ترمیم های دندانی، دندان های تحت درمان ریشه و دندان های مولر سوم نهفته انجام شد.
روش بررسی: این پژوهش از نوع توسعه یک مدل کاربردی بود که در سال 1400 توسط پژوهشگران دانشگاه تهران انجام شد. تصاویر پانورامیک از منابع عمومی در دسترس گردآوری شدند. دو دندانپزشک به طور مشارکتی فرایند برچسب گذاری و تعیین کلاس هدف شامل چهار وضعیت دندانی شامل پوسیدگی، پرکردگی، درمان ریشه و دندان عقل نهفته را انجام دادند. برای جلوگیری از data leakage، ابتدا 10 درصد از مجموعه داده به عنوان مجموعه آزمایشی از کل داده ها جدا شد و سپس فرایند افزایش داده صرفاً بر روی مجموعه آموزش و اعتبارسنجی انجام گرفت. پس از افزایش داده، مجموعه داده با نسبت 80 به 20 درصد به ترتیب به داده های آموزشی و اعتبارسنجی افراز گردید. مدل U-Net اصلاح شده بر روی تصاویر پیش پردازش شده 512×512 آموزش داده شد و عملکرد آن با معیارهای با استفاده از معیارهای حساسیت (Recall)، دقت مثبت (Precision)، امتیاز F1 و صحت (Accuracy)ارزیابی شد.
یافته ها: مدل پیشنهادی در هر چهار وضعیت دندانی عملکرد امیدوار کننده ای نشان داد. با توجه به نامتوازن بودن نسبی داده ها، معیار اصلی تفسیر عملکرد مدل F1-score در نظر گرفته شد، به طوری که مقادیر آن برای پوسیدگی، پرکردگی، دندان عقل نهفته و درمان ریشه به ترتیب 56/73، 2/92، 1/87 و 0/76 درصد بود. مقادیر Precision نیز به ترتیب 74/79، 5/97، 0/77 و 2/61 درصد و Accuracy بین 4/98 تا 5/99 درصد گزارش شد.
نتیجه گیری: چارچوب پیشنهادی مبتنی بر U-Net توانست عملکرد مناسبی در شناسایی خودکار وضعیت های دندانی در تصاویر پانورامیک نشان دهد و می تواند در غربالگری دندانی به کمک رایانه و برنامه ریزی درمان مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، ارزیابی مدل بر روی مجموعه داده های بزرگ تر و ناهمگن تر برای بهبود تعمیم پذیری ضروری است.

ارتباط بین عوامل اکلوزالی دندان‌های شیری و بروز دندان قروچه در کودکان ۳ تا ۶ سال در ایلام- ایران

مریم کاظم پور

زمینه و هدف : براکسیزم یا دندان قروچه از عادات پارافانکشنال مهم است که می تواند سبب ایجاد عوارض و مشکلات جدی جسمی و روحی شود. اتیولوژی دقیق آن هنوز به طور کامل شناخته نشده است و فاکتورهای اکلوزالی به عنوان یکی از عوامل بالقوه مطرح هستند. مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط بین فاکتورهای اکلوزالی و براکسیزم در کودکان 6-3 سال در شهر ایلام طراحی شد.
روش بررسی: این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی مقطعی است که درسال 1401 بر روی 100 کودک در گروه سنی 3-6 ساله انجام شد. برای ارزیابی فاکتورهای اکلوژنی در معاینات کلینیکی دندان قروچه، کراس بایت قدامی- خلفی، اوربایت و اورجت مورد ارزیابی قرار گرفت و ضمناً چک لیست دموگرافیک توسط والدین تکمیل شد. برای تحلیل داده های به دست آمده از این طرح، از آزمون های آماری و شاخص ضریب همبستگی اسپیرمن، آزمون روند و کای دو در نرم افزار SPSS نسخه 23 استفاده شد. سطح معنی داری 05/0 در نظر گرفته شد.
یافته ها: نتایج این مطالعه نشان داد از بین 100 کودک مبتلا به دندان قروچه 48 درصد پسر و 52 درصد دختر بودند. همبستگی ضعیفی بین سن و جنسیت با دندان قروچه وجود دارد که این مقدار از نظر آماری معنی دار نیست به ترتیب (356/0p=) و (412/0p=). در افرادی که دارای دندان قروچه هستند 42 درصد از اکلوژن چپ و 39 درصد از اکلوژن راست در رده Flush terminal (FT) قرار دارند و طبق نتیجه آزمون کی دو، بین FT و دندان قروچه رابطه معنی داری وجود دارد (001/0p=). بیشترین میزان سایش دندانی (51 درصد) بر روی مینا بود و بین براکسیزم و کراس بایت قدامی و خلفی رابطه معنی داری مشاهده نشد (663/0p=). همچنین ارتباط بین دندان قروچه با اوربایت و اورجت معنی دار بود (003/0p=) به طوری که با افزایش شدت اوربایت و اورجت، میزان بروز دندان قروچه نیز افزایش می یابد.
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که در بین فاکتورهای اکلوزالی اورجت بیش از حد، اوربایت نرمال، اکلوژن Flush terminal در هر دو سمت و سایش دندانی با براکسیزم ارتباط معنی داری وجود دارد.

بررسی ‌‌‌‌تأثیر دمای عملیات پرس داغ بر خواص ساختاری بلوک لیتیوم سیلیکات برای کاربردهای دندانپزشکی

محمد خدائی

زمینه و هدف : ساخت بلوک های سرامیکی قابل ماشینکاری با قابلیت حفظ لبه و در عین حال استحکام کافی برای جویدن در دندانپزشکی بسیار مهم و کاربردی می باشد. یکی از مهم ترین دسته مواد جهت بازسازی تاج دندان با استفاده از تکنولوژی CAD-CAM سرامیک های لیتیوم دیسیلیکات می باشد و تحقیقات گسترده ای در زمینه اصلاح ساختار و خواص آن ها انجام شده است. ترمیم های تمام سرامیکی به دلیل نزدیکی به رنگ دندان و شفافیت باعث زیبایی دندان می گردد. در عین حال این مواد دارای زیست سازگاری بالا نیز هستند. هدف این تحقیق، یافتن دمای مناسب پرس داغ، برای تولید بلوک های لیتیوم دیسیلیکات بود.
روش بررسی: مطالعه آزمایشگاهی حاضر در سال 1404، با هدف بررسی تجربی ریز ساختار بلوک های لیتیوم دیسیلیکات تولید شده به روش متالورژی پودر در دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر انجام شد. در این راستا در ابتدا، مواد اولیه تشکیل دهنده لیتیوم دیسیلیکات (شامل پتاسیم نیترات، تری اتیل فسفات، لیتیوم نیترات و تترا اتیل ارتو سیلیکات) با روش سل-ژل فرآوری شده و فریت (حالت شیشه ای یک ماده سرامیکی) حاصل توسط هاون سرامیکی خورد شد. سپس دو گروه در دماهای مختلف 750 و 900 درجه سانتی گراد و در زمان 60 دقیقه در فشار ثابت 200 کیلو پاسکال تحت عملیات پرس داغ قرار گرفتند (هر گروه 3 نمونه). در ادامه ریز ساختار و فاز های عنصری نمونه های لیتیوم سیلیکات به کمک میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) و پراش اشعه ایکس (XRD) بررسی گردید. تجزیه و تحلیل آماری نتایج به دست آمده با استفاده از واریانس یک طرفه (ANOVA) انجام شد.
یافته ها: نتایج پراش پرتو ایکس قبل از پرس داغ بر روی پودر حاصله تشکیل فاز شیشه ای به همراه لیتیوم متاسیلیکات و بعد از پرس داغ تشکیل فاز لیتیوم دیسیلیکات را نشان داد. همچنین نتایج نشان داد که در همه نمونه ها فاز لیتیوم دیسیلیکات تشکیل شده و دارای مقداری تخلخل بودند و با افزایش دمای پرس، مقدار تخلخل در زمینه کاهش یافت، به گونه ای که با افزایش دمای پرس داغ از دمای 750 به 900 درجه سانتی گراد، میزان تخلخل از حدود 23 درصد به حدود 20 درصد کاهش یافته است. در ارزیابی های آماری مقدار p-value کمتر از 0.05 با اهمیت نشان داده شده است.
نتیجه گیری: دمای پرس داغ تأثیر قابل توجهی بر ریز ساختار و فازهای موجود در نمونه فریت تولید شده دارد و می توان با تغییر دمای پرس داغ، ریز ساختار و در نتیجه خواص بلوک لیتیوم دیسیلیکات را اصلاح نموده و به خواص بهتری برای کاربردهای دندانپزشکی دست یافت.

مقایسه میزان تحلیل استخوان کرستال ایمپلنت و Periotest Value در ایمپلنت گذاری در مجاورت ناحیه بی‌دندانی، دندان درمان ریشه شده دارای روکش و دندان سالم

احسان رفیعی

زمینه و هدف : با توجه به اهمیت پایداری بلندمدت ایمپلنت ها و تأثیر احتمالی شرایط دندان ها و استخوان های مجاور، این مطالعه با هدف مقایسه میزان تحلیل استخوان کرستال ایمپلنت و Periotest Value در ایمپلنت گذاری در مجاورت ناحیه بی دندانی، دندان درمان ریشه شده دارای روکش و دندان سالم انجام شد.
روش بررسی: در مطالعه کوهورت آینده نگر حاضر در سال 1404، 42 بیمار مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی خوراسگان و نیازمند درمان ایمپلنت، به روش نمونه گیری در دسترس وارد مطالعه شدند و بر اساس شرایط دندان مجاور در سه گروه قرار گرفتند: گروه A، ایمپلنت در مجاورت ناحیه بی دندانی. گروه B، ایمپلنت مجاور دندان های درمان ریشه شده و دارای روکش مناسب و گروه C، ایمپلنت مجاور دندان سالم. سن و جنس بین گروه ها یکسان سازی شد. سه ماه بعد از کاشت ایمپلنت و بعد از بستن هیلینگ اباتمنت از بیماران عکس پری اپیکال موازی تهیه شد. سپس عکس اولیه پری اپیکال و پری اپیکال از بستن هیلینگ به منظور بررسی تحلیل کرستال استخوان مورد استفاده قرار گرفت. علاوه بر آن پریوتست ولیو برای هر ایمپلنت بعد از بستن هیلینگ توسط دستگاه پریو تست اندازه گرفته شد. پریوتست ولیو برای هر ایمپلنت 3 مرتبه در نقطه ثابت (در سطح باکال) ثبت و میانگین اعداد به دست آمده برای هر ایمپلنت ثبت شد. داده ها در نرم افزار SPSS27 وارد و آنالیزهای آماری با آزمون واریانس یک طرفه و آزمون کای در سطح معنی داری 95 درصد انجام گرفت.
یافته ها: توزیع بیماران از نظر جنسیت و سن بین سه گروه مشابه بود (05/0≤p). میزان تحلیل استخوان کرستال ایمپلنت در گروه A، B و C به ترتیب 37/0±72/0، 36/0±68/0 و 39/0±68/0 میلی متر بود. همچنین مقدار پریوتست ایمپلنت در گروه A، B و C به ترتیب 55/3±0/2-، 52/3±29/3- و 35/3±5/2- میلی متر بود. تفاوت آماری معنی داری در میانگین میزان تحلیل استخوان (939/0=p) و مقدار پریوتست (618/0=p) ایمپلنت بین سه گروه بیماران مشاهده نشد.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج مطالعه حاضر میتوان گفت، ثبات ایمپلنت (بر اساس میزان تحلیل استخوان کرستال و پریوتست ولیو) در نواحی مختلف مجاورت ناحیه بی دندانی، دندان با درمان ریشه و روکش مناسب و دندان سالم تفاوتی ندارد و سایر عوامل در ثبات ایمپلنت تاثیر بیشتری خواهند داشت.

نانو لایه‌های سرامیکی سل‌ژل بر روی مواد ترمیمی: چسبندگی، ویژگی‌های نوری و عملکرد ضد بیوفیلم؛ یک مقاله مروری

محمدرضا رحیمی قجور

این مقاله مروری، فیلم های نازک سل ژل را به عنوان ابزاری مهندسی برای تنظیم هدفمند میان فازهای ترمیمی در چارچوب پیوند ساختار، فرآیند، خواص و عملکرد تبیین می کند. تمرکز اصلی بر این موضوع قرار دارد که چگونه مسیرهای محلولی دما پایین، از طریق انتخاب پیش ماده ها، تنظیم پارامترهای رسوب دهی و کنترل برنامه های تراکم، به سازمان یابی شبکه، توزیع تخلخل و شکل گیری کارکردهای سطحی منجر می شوند، مؤلفه هایی که در چسبندگی بین سطحی، انتقال نور و چسبندگی اولیه میکروبی نقش تعیین کننده ای ایفا می کنند. در حوزه چسبندگی، میان فازهای سیلیکایی حاصل از نفوذ سطحی یا پوشش های نازک همپوش، سطوحی غنی از سیلانول بر روی زیرکونیای تترا گونال پایدار شده با ایتریا ایجاد کرده و امکان برقراری اتصال پایدار با سامانه های متاکریلاتی را فراهم می سازند، هم زمان، طراحی اکسیدهای ترکیبی زیرکونیا سیلیکا، ناسازگاری های موضعی را تعدیل کرده و انتشار یکنواخت پرایمر را تسهیل می کند. در حوزه نوری، مهندسی ضریب شکست از مسیر به کارگیری سیلیکای متخلخل یا شبکه های آلی معدنی نانومقیاس دنبال می شود، راهبردهایی که دستیابی به رفتار ضد بازتاب، حفظ براقیت سطح و افزایش تحمل نسبت به تغییرات ضخامت لایه را بر پایه ساختارهای گرادیانی هدف گذاری می کنند. در کنترل بیوفیلم، پوشش های تیتانیا پاسخ پذیر به نور مرئی در شرایط نوردهی بالینی عملکرد مؤثری نشان می دهند، در حالی که ماتریس های سیلیکایی یا سامانه های آلی معدنی یون دار، رهایش موضعی یون های نقره یا روی و اثرات ضد باکتریایی مستقل از نور را فراهم می آورند. چالش های کلیدی شامل ایجاد تعادل میان کاهش ضریب شکست و حفظ سختی، ارتقای پایداری هیدرولیتیکی در برابر خطر شکنندگی و پیشگیری از پیامدهای ناخواسته فوتوکاتالیز بر رنگ و براقیت سطح گزارش می شوند. از منظر کاربرد بالینی، باز تولید پذیری به تعریف پنجره های فرآیندی محدود، پایش دقیق ضخامت و زبری سطح، هم راستایی با گردش کارهای رایج و تنظیم سنجیده دوز نور وابسته باقی می ماند. در مجموع، نانو لایه های سل ژل امکان تقویت انتخابی میان فاز، تنظیم نوری و زیست فعال سازی سطح را فراهم می سازند، مشروط بر آنکه ساختار لایه و کنترل کیفیت به عنوان متغیرهای محوری طراحی لحاظ شوند.

رخداد همزمان کراتوسیست ادنتوژنیک وسیع و ویتیلیگو در پسر بچه ۱۲ ساله: یک گزارش مورد

زهرا گرجی

مقدمه: ادنتوژنیک کراتوسیست (OKC) یک ضایعه ادنتوژنیک با رفتار بیولوژیک تهاجمی است که عمدتاً در ناحیه خلف فک پایین اتفاق می افتد. تشخیص و مدیریت دیر هنگام این ضایعه چالش تشخیصی مهمی محسوب می شود.
گزارش مورد: بیمار یک پسر 12 ساله با شکایت تورم پیشرونده و دردناک در فک پایین طی دو ماه گذشته بود. محدوده ضایعه از ناحیه مولر اول سمت راست تا مولر اول سمت چپ مندیبل را نشان داد. رادیوگرافی پانورامیک یک ضایعه رادیولوسنت مولتی لاکولار وسیع با حدود مشخص را آشکار کرد که منجر به تحلیل استخوان و جابجایی دندان های مجاور شده بود. با توجه به گسترش ضایعه در ناحیه میدلاین و سن پایین کودک و سایر شواهد بالینی و رادیولوژیک، تشخیص OKC مطرح شد که در نهایت توسط بررسی هیستوپاتولوژیک تأیید گردید.
نتیجه گیری: گستردگی وسیع ضایعه در ناحیه غیرمعمول رخداد OKC، سیر رشدی آن و همچنین همزمانی رخداد آن با پیسی در این مورد، اهمیت گزارش این مورد را برجسته می سازد.

بررسی تأثیر ضخامت ریتینر‌‌های وکیوم فرم (Essix) در حفظ خصوصیات اکلوزالی در بیماران تحت درمان ارتودنسی ثابت

رضا قربانی پو

زمینه و هدف : ریلاپس پس از درمان ارتودنسی یکی از مشکلات شایع در حفظ نتایج درمان محسوب می شود و انتخاب نوع و ویژگی های ریتینر نقش مهمی در پایداری درمان دارد. ریتینر های وکیوم فرم (Essix) به دلیل سهولت ساخت، زیبایی و پذیرش بالا به طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرند، اما تأثیر ضخامت های مختلف این ریتینر ها بر حفظ ویژگی های اکلوزالی هنوز به طور کامل مشخص نشده است. هدف این مطالعه بررسی تأثیر ضخامت ریتینر وکیوم فرم (Essix) بر حفظ خصوصیات اکلوزالی بود.
روش بررسی: این مطالعه مداخله ای، در سال 1404بر روی 30 بیمار (23 زن و 7 مرد) که درمان ارتودنسی ثابت آن ها در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی بابل به اتمام رسیده بود، انجام شد. بیماران به صورت تصادفی وارد 2 گروه ریتنشن بارژیم مشابه با دو ضخامت 5/1 و 1 میلی متر Essix شدند. متغیرهای اورجت، اوربایت، عرض بین کانینی، عرض بین مولری، طول قوس بالا و شاخص بی نظمی، بلافاصله، 6 ماه و 9 ماه بعد از فاز ریتنشن با استفاده از آنالیز واریانس با داده های تکراری (ANOVA) بررسی شد و نتایج بین دو گروه مقایسه شد.
یافته ها: نتایج مطالعه نشان داد که استفاده از ریتینر Essix با ضخامت 5/1 میلی متر منجر به افزایش معنی دار اورجت در طول زمان شد (04/0=p)، در حالی که گروه با ضخامت ۱ میلی متر تغییر معنی داری در اورجت نداشت (22/0=p). تغییرات اوربایت در هیچ یک از گروه ها معنی دار نبود (60/0=p) و پس از ۹ ماه پیگیری نیز تفاوت بین دو گروه در اوربایت معنی دار نبود (23/0=p). عرض بین کانینی (38/0=p) و عرض بین مولری (13/0=p) نیز در طول زمان تغییر معنی داری نداشتند و تفاوت بین دو گروه پس از ۹ ماه معنی دار نبود (05/0
نتیجه گیری: براساس یافته های مطالعه حاضر، از نظر کلینیکی، ضخامت کمتر ریتینر Essix ریلاپس بیشتری نسبت به ریتینر Essix با ضخامت بیشتر نداشت. بر این اساس، انتخاب ضخامت ریتینر Essix می تواند بر اساس پذیرش درمان و ترجیح درمانگر انجام شود و نیاز به توصیه قطعی برای یک ضخامت خاص وجود ندارد. با این حال، انجام مطالعات با دوره پیگیری طولانی تر برای ارزیابی پایداری بلندمدت نتایج توصیه می شود.

نامه به سردبیر: نقش تحول ‌آفرین هوش مصنوعی در علوم دندانپزشکی: نگاهی از منظر یادگیری ماشین

سجاد بهاری نیا

هوش مصنوعی به عنوان یکی از فناوری های تحول آفرین عصر حاضر، نقش فزاینده ای در علوم پزشکی و به ویژه دندانپزشکی ایفا می کند. در میان شاخه های مختلف هوش مصنوعی، یادگیری ماشین با توانایی تحلیل داده های پیچیده، استخراج الگوها و ارائه پیش بینی های دقیق، بستر مناسبی برای توسعه دندانپزشکی هوشمند فراهم ساخته است. دندانپزشکی مدرن با چالش هایی نظیر تفسیر حجم گسترده تصاویر رادیوگرافی، تشخیص زود هنگام ضایعات، انتخاب طرح درمان مناسب و مدیریت اطلاعات بیماران مواجه است. چالش هایی که می توانند با استفاده از الگوریتم های یادگیری ماشین تا حد زیادی برطرف شوند. امروزه مدل های یادگیری عمیق و شبکه های عصبی مصنوعی در تحلیل تصاویر دندان، تشخیص پوسیدگی، پیش بینی موفقیت درمان های ترمیمی و ایمپلنت، طراحی پروتزها و پشتیبانی از تصمیم گیری بالینی کاربرد گسترده ای یافته اند. افزون بر این، ادغام یادگیری ماشین با فناوری هایی مانند رباتیک، طراحی دیجیتال و سامانه های هوشمند پایش بیمار، مسیر حرکت به سوی دندانپزشکی دقیق و شخصی سازی شده را هموار کرده است. با وجود مزایای قابل توجه این فناوری، چالش هایی نظیر وابستگی به کیفیت داده ها، مسائل اخلاقی و نیاز به اعتبارسنجی بالینی همچنان مطرح هستند. در مجموع، یادگیری ماشین می تواند با افزایش دقت تشخیص، کاهش خطاهای انسانی، صرفه جویی در زمان و هزینه و ارتقای کیفیت خدمات، تحولی اساسی در آینده دندانپزشکی ایجاد کند.

ارزیابی محیط آموزشی دانشکده دندانپزشکی ایلام بر اساس پرسشنامه DSLES در سال 1403

نگین نشانی فرد

زمینه و هدف : محیط یادگیری به عنوان هر چیزی که در کلاس درس یا گروه آموزشی، دانشکده یا دانشگاه اتفاق می افتد تعریف شده است. آگاهی از نظرات دانشجویان دندانپزشکی از محیط یادگیری خود، مسئولان را در ارائه راه کارهای بهبود کیفی و کمی آموزش بالینی یاری می کند. یکی از ابزارهایی که به اندازه گیری کمی محیط و فضای حاکم بر آموزش دندانپزشکی می پردازد (Dental Student Learning Environment Survey) DSLES می باشد، لذا هدف از این مطالعه ارزیابی محیط آموزشی دانشکده دندانپزشکی ایلام بر اساس مدل DSLES بود.
روش بررسی: این مطالعه به صورت توصیفی- مقطعی بر روی 114 دانشجوی رشته دندانپزشکی دانشکده دندانپزشکی ایلام به صورت سرشماری در سال 1403 انجام شد. اطلاعات به دست آمده توسط نرم افزار SPSS24 مورد ارزیابی قرار گرفت. مجموع نمرات محاسبه شده با استفاده ازآزمون t-test (Student’s t-test) تحلیل شد و سطح معنی داری در این مطالعه 05/0>p در نظر گرفته شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که محیط آموزشی دانشکده دندانپزشکی در ابعاد مختلف در محدوده میانه تا نسبتاً مطلوب قرار داشت، اما هیچ یک از مؤلفه ها به حد عالی نرسیدند. بالاترین امتیاز مربوط به "روابط بین دانشجویان" و پایین ترین امتیاز مربوط به "انعطاف برنامه آموزشی" بود. روابط بین دانشجویان بالاترین امتیاز در بین مؤلفه ها که نشان دهنده فضای همکاری و تعامل مثبت بین دانشجویان بود (002/0=p). انعطاف برنامه آموزشی پایین ترین امتیاز در بین مؤلفه ها ساختار نسبتاً سخت و کم انعطاف برنامه های آموزشی بود (000/0=p). نتایج مطالعه نشان دهنده تفاوت های آماری معنی دار بین ادراک دانشجویان پری کلینیک و کلینیک از محیط آموزشی بود (05/0p<).
نتیجه گیری: نتایج نشان داد که محیط آموزشی دانشکده دندانپزشکی از ساختار پایه ای مناسبی برخوردار بود ولی نیازمند تحولاتی در جهت بهبود کیفیت آموزشی می باشد. تمرکز بر افزایش انعطاف پذیری برنامه های آموزشی، تقویت پاسخگویی به نیازهای دانشجویان (به ویژه در دوره کلینیک) و حفظ عدالت جنسیتی موجود می تواند به ارتقای کیفیت کلی محیط آموزشی منجر شود.

رابطه میان سواد سلامت دهان و دندان والدین و میزان شاخص پوسیدگی دندان دائمی دانش آموزان ابتدایی شهر اصفهان در سال تحصیلی 1403-1402

فیروزه نیلچیان

زمینه و هدف : پوسیدگی دندان یک بیماری مزمن چند عاملی است و از آنجایی که اکثر جمعیت را درگیر می کند، یک مشکل بهداشتی بسیار جدی در سطح جهانی ایجاد می کند. این مطالعه مقطعی مبتنی بر جمعیت با هدف ارزیابی وقوع پیامدهای پوسیدگی دندان، درک والدین از سلامت دهان و دندان کودک و عوامل مؤثر بر استفاده از خدمات دندانپزشکی در جمعیت کودکان مقطع دبستان انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه به صورت توصیفی- تحلیلی از نوع مقطعی بوده و اطلاعات مورد نظر با استفاده از پرسشنامه OHL-AQ که روایی و پایایی آن در مطالعه قبلی تایید شده است جمع آوری شد. شاخص DMFT برای اندازه گیری میزان پوسیدگی و ترمیم ها و از دست دادن دندان ها بر اثر پوسیدگی استفاده گردید. جامعه آماری
این پژوهش، والدین و دانش آموزان مقطع ابتدایی آموزش و پرورش نواحی شش گانه شهر اصفهان در سال تحصیلی 1402-1403 بود و روش نمونه گیری، نمونه گیری تصادفی خوشه ای بوده است. سپس اطلاعات جمع آوری شده حاصل از معاینات و نیز پرسشنامه ها توسط نرم افزار SPSS نسخه 26 و سطح خطای 05/0 به صورت استنباطی آنالیز شد. آزمون های همبستگی ، تی تست و رگرشن خطی برای آنالیز داده ها استفاده گردید.
یافته ها: مجموعاً 400 دانش آموز 6 تا 12 ساله به مطالعه وارد شدند. از این میان بیشترین فراوانی (8/20 درصد) مربوط به پایه دوم تحصیلی و کمترین فراوانی (5/12 درصد) مربوط به پایه ششم تحصیلی بود. والدین دانش آموزان میانگین سنی 8/39 سال داشتند. در اکثر موارد (56 درصد) والدین تحصیلات دانشگاهی داشتند. پایه تحصیلی دانش آموز، تعداد آخرین مدرک تحصیلی والدین و نمره سوالات سواد سلامت والد ارتباط معنی داری با امتیاز DMFT داشتند (001/0P<) سن و نمره سواد سلامت دهان و دندان والدین (میانگین=1/9) هر دو ارتباط معنی داری با امتیاز DMFT (میانگین=1/2) داشت (001/0P<). در این مطالعه میانگین نمره سواد سلامت دهان والدین برابر با 1/9 بود.
نتیجه گیری: در مطالعه حاضر نشان داده شده است که نمره سواد سلامت دهان از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است به طوری که شاخص پوسیدگی دندانی ارتباط معنی داری با نمره سواد سلامت دهان نشان می دهد. در نتیجه آموزش و اشتغال والدین تأثیر مستقیمی بر سطح سواد بهداشت دهان و دندان آن ها دارد. بهبود سطح آموزشی کلی افراد جامعه ضروری است زیرا که سطح سواد سلامت دهان و دندان والدین را افزایش می دهد و متعاقباً منجر به نتایج سلامت بهتر و وضعیت سلامت دهان و دندان بهتر در بین فرزندان آن ها می باشد.

تحلیل آماری جریان علمی پژوهش‌های مرتبط با استراتژی‌های بازاریابی در دندانپزشکی در پایگاه‌های اطلاعاتی: تحلیل بیبلیومتریک

نسرین راضی

زمینه و هدف : رشد روز افزون خدمات دندانپزشکی و افزایش رقابت کسب و کارها در این حوزه، جذب مشتریان جدید و حفظ آن ها را کاری بسیار دشوار و در عین حال حیاتی برای فعالان حوزه دندانپزشکی تبدیل کرده است. همین امر سبب مطرح شدن کارکرد بازاریابی در دندانپزشکی شده است و نگاهی به مجلات بین المللی دندانپزشکی نشان می دهد که در دهه های گذشته محققان توجه فزاینده ای به نقش بازاریابی در دندانپزشکی داشته اند و از طریق مطالعات نظری و روش های علمی مختلف تأثیر و چگونگی تدوین استراتژی های بازاریابی دندانپزشکی را مورد بررسی و آزمون قرار داده اند. به همین دلیل هدف پژوهش حاضر بررسی آماری روند جهانی تولیدات علمی مربوط به استراتژی بازاریابی در دندانپزشکی بود.
روش بررسی: این پژوهش از لحاظ هدف جزء پژوهش های توصیفی- تحلیلی است که با استفاده از روش علم سنجی و تحلیل بیبلیومتریک صورت گرفته است. از لحاظ زمان اجرای پژوهش هم جزء تحقیق مقطعی و بر اساس نوع داده جزء پژوهش های کمی است. اسناد مورد بررسی شامل تمام مقالات علمی منتشر شده به زبان انگلیسی در حوزه استراتژی بازاریابی در دندانپزشکی که تا پایان سال 2025 توسط کل پژوهشگران جهان نگاشته شده و در پایگاه های اطلاعاتی PubMed، Web of Science و Scopus نمایه شده است. این پژوهش در ماه ژانویه سال 2026 انجام شده است.
یافته ها: نتایج حاصل از پژوهش بیانگر آن است که تعداد پژوهش های مرتبط با موضوع «استراتژی های بازاریابی در دندانپزشکی» که از ابتدا تا سال 2025 در پایگاه های اطلاعاتی PubMed، Web of science وScopus منتشر شده است برابر با 365 سند می باشد و پویایی این پژوهش ها مربوط به سال های 2017 تا 2025 است. بیشترین تعداد پژوهش ها مربوط به سال 2025 با تعداد 40 اثر است. بیشترین اثر در حوزه استراتژی های بازاریابی در دندانپزشکی مربوط به پژوهشگری به نام Ball R با 10 اثر علمی است. مجله British Dental Journal بیشترین تولید علمی در این حوزه را با انتشار 23 اثر داشته است. بیشترین پژوهش های انجام شده در این حوزه، در ایالات متحده آمریکا با انجام 225 اثر صورت پذیرفته است.
نتیجه گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که استراتژی های بازاریابی امروزه جایگاهی فراتر از یک مفهوم صرفاً بازاریابی یافته و به تدریج به عنوان یک فرایند کلیدی در پژوهش های حوزه دندانپزشکی مطرح شده است. تمرکز
قابل توجه تولیدات علمی بر مطالعات بازاریابی، استراتژی های بازاریابی و پیامدهای مرتبط با آن در دندانپزشکی، نشان می دهد که استراتژی های بازاریابی در جذب بیماران، رضایتمندی آن ها، سودآوری کسب و کارهای دندانپزشکی و سلامت عمومی جامعه نقش مهمی ایفا می کند.

بررسی رابطه بین طول قاعده فکین با کراودینگ دندانی در افراد با الگوهای مختلف اسکلتال در بعد ساجیتال در شمال ایران

نیکی رجب نسب

زمینه و هدف : کراودینگ دندانی به عنوان عامل مهم ایجاد مال اکلوژن تلقی می شود و شناسایی عوامل مؤثر در ایجاد آن ما را در انتخاب استراتژی درمانی مناسب و دستیابی به نتایج پایدار پس از درمان یاری می دهد. از آنجایی که ارتباط طول قاعده فکین با این عامل نامشخص مانده است هدف این مطالعه بررسی رابطه بین طول قاعده فکین با کراودینگ دندانی در افراد با الگوهای مختلف اسکلتال در بعد ساجیتال بود.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی 42 نفر از هر کلاس اسکلتال I، II و III بر اساس کراودینگ بیشتر از 4 و کمتر مساوی 4 میلی متر از تمام بیماران مراجعه کننده به بخش ارتودنسی دانشکده دندانپزشکی بابل به صورت سرشماری بین سال های 1404-1390 به مطالعه وارد شدند. این نمونه ها از لحاظ ارتباط طول قاعده فکین در هر یک از کلاس بندی های اسکلتال با کراودینگ دندانی بررسی شد. برای اندازه گیری طول قاعده فکین از لترال سفالوگرام های پیش از درمان استفاده شد. جهت بررسی ارتباط های خواسته شده از آزمون های t تست و آنالیز واریانس یکطرفه و Bonferroni post hoc test استفاده و سطح معنی داری 05/0 در نظر گرفته شد.
یافته ها: در این مطالعه ۱۲۶ بیمار (3/64% زن) مورد ارزیابی قرار گرفتند. رابطه بین طول قاعده فکین با کراودینگ برحسب سن معنی دار نبود اما در زنان در فک پایین معنی دار گزارش شد (024/0P=). مطالعه حاضر نشان داد که طول قاعده فک بالا و پایین در کل نمونه با میزان کراودینگ دندانی ارتباط مستقیم و معنی داری ندارد. با این حال، تحلیل زیر گروه ها بر اساس کلاس های اسکلتی نشان داد که طول قاعده فک بالا و پایین در هر دو سطح کراودینگ (کمتر مساوی 4 و بیشتر از 4 میلی متر) بین کلاس های I، II و III تفاوت معنی داری دارد (011/0، 008/0 P=و 001/0P<). در فک پایین کلاس III بیشترین و کلاس II کمترین و در فک بالا کلاس III کمترین و کلاس II بیشترین طول قاعده را دارا بود.
نتیجه گیری: این نتایج بیانگر آن است که الگوهای اسکلتی ساجیتال نقش قابل توجهی در تغییرات ابعادی فکین دارند. همچنین در کلاس I و III، بررسی طول قاعده فک پایین اهمیت بیشتری دارد، چراکه کاهش آن می تواند با کراودینگ شدیدتر مرتبط باشد. طول قاعده فک بالا و پایین در کل نمونه با شدت کراودینگ دندانی ارتباط مستقیم و معنی داری ندارد. این متغیر ها در سن معنی دار نبوده اما در زنان در فک پایین معنی دار گزارش شد. بنابراین یک شاخص آناتومیک منفرد مانند طول قاعده نمی تواند به تنهایی شدت کراودینگ را پیش بینی کند.

کاربرد ترکیبات پلی ‌فنولی مشتق از گیاهان در مواد دندانی: تعدیل‌ کننده‌های عملکردی برای دوام، زیست‌ سازگاری و کنترل بیوفیلم

بابک اکبری

این مقاله مروری به طور مفصل به ظرفیت پلی فنول های گیاهی در دندانپزشکی ترمیمی و پیشگیرانه می پردازد. پلی فنول ها به عنوان ترکیبات طبیعی، با تغییر در اکولوژی بیوفیلم ها، از طریق کاهش ویرولانس، مهار سیگنال دهی کوئوروم سنسینگ، اختلال در تولید مواد پلیمری خارج سلولی و کاهش اسید زایی، به بازآرایی وضعیت میکروبی در محیط دهان کمک می کنند. علاوه بر این، پلی فنول ها با ایجاد پیوندهای عرضی در ساختار کلاژن، مهار فعالیت ماتریکس متالوپروتئینازها و تعدیل التهاب، از بافت میزبان (دندان و لثه) محافظت کرده و به حفظ سلامت آن ها کمک می کنند. شواهد علمی موجود از آزمایش های آزمایشگاهی، درون محیطی و بالینی نشان دهنده بهبود دوام باند در اتصال بین عاج و رزین است. در این زمینه، قوی ترین داده ها مربوط به استفاده از پرایمرهایی است که بر پایه ترکیباتی همچون پروآنتوسیانیدین ها، Quercetin، Epigallocatechin Gallate (EGCG) و Resveratrol هستند. در زمینه پیشگیری، وارنیش های حاوی atechinC بازآرایی مینای دندان را در حد وارنیش های فلورایدی ایجاد می کنند، در حالی که دهان شویه های غنی از عصاره انار، در حضور فلوراید، اثرات ضد دمینرالیزاسیون و ضد بیوفیلم را افزایش می دهند. در زمینه ایمپلنت ها و پروتزهای دندانی، پوشش های عامل دار بر پایه Tannic acid یا Caffeic acid با مهار تشکیل بیوفیلم، از سطح ایمپلنت فلزی در برابر خوردگی محافظت می کنند. با این حال، چالش های قابل توجهی در فرمولاسیون پلی فنول ها وجود دارد، از جمله اکسید شدن سریع، حلالیت محدود و تغییر رنگ که نیاز به مدیریت دقیق دارند. برای غلبه بر این مشکلات، استفاده از کنترل دوز، انتخاب مناسب حلال، تثبیت کووالانسی و ریزکپسوله سازی پلی فنول ها توصیه می شود. برای استفاده گسترده تر و مؤثرتر از پلی فنول ها در دندانپزشکی، استاندارد سازی مدل های آزمایشگاهی چند گونه و نقاط پایانی بالینی بسیار ضروری است. علاوه بر این، انجام کارآزمایی های آینده نگر برای دستیابی نتایج از مراحل آزمایشگاهی به بالینی لازم است. در نهایت، با طراحی سامانه های رسانش هوشمند و پایش دراز مدت شاخص هایی مانند بقا، پوسیدگی ثانویه، سلامت لثه و پایداری نوری، پلی فنول ها به نسل جدیدی از مواد دندانی ضد باکتری، زیست سازگار و از نظر زیبایی پایدار بدل می شوند.

بررسی تأثیر ترانگزامیک اسید (Tranexamic acid) با حامل ژلفوم در جلوگیری از بروز سندرم حفره خشک متعاقب خارج سازی دندان مولر سوم نهفته مندیبل به روش جراحی

مسعود حسن زاده

زمینه و هدف: حفره خشک یکی از شایع ترین عوارض پس از جراحی دندان محسوب می شود. لذا پیشگیری مؤثر از بروز حفره خشک تأثیر قابل توجهی در بهبودی بیمار پس از کشیدن دندان خواهد داشت. هدف این مطالعه بررسی تأثیر ترانگزامیک اسید همراه با حامل ژلفوم بر پیشگیری از بروز حفره خشک پس از جراحی خارج سازی دندان مولر سوم نهفته فک پایین بود.
روش بررسی: این پژوهش یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده موازی بر روی ۷۲ بیمار (۴۰ نفر گروه مداخله، ۳۲ نفر گروه کنترل) در سال ۱۴۰۲ در بخش تخصصی جراحی فک و صورت دانشکده دندانپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران بود. در گروه مداخله، ۲۵۰ میلی گرم پودر ترانگزامیک اسید داخل حفره ریخته و ژلفوم قرار داده شد. گروه کنترل تنها گاز استریل دریافت کرد. تشخیص حفره خشک در روز 3-2 پس از عمل توسط یک جراح مستقل انجام شد. تحلیل آماری با آزمون های کای دو، نسبت درست نمایی و آزمون دقیق فیشر انجام شد و 05/0P< معنی دار در نظر گرفته شد.
یافته ها: نرخ حفره خشک در گروه مداخله 5/7% و در گروه کنترل 4/34% بود. تمامی آزمون های آماری کاهش معنی دار حفره خشک در گروه مداخله را نشان دادند (005/0P≤). این یافته ها با مکانیسم فیزیولوژیک ترانگزامیک اسید در مهار فیبرینولیز و تثبیت لخته خون مطابقت دارد و کاهش چشمگیری نسبت به گروه کنترل ایجاد کرد.
نتیجه گیری: کاربرد موضعی ترانگزامیک اسید همراه با ژلوفوم پس از کشیدن مولر سوم نهفته، روشی مؤثر، ساده و کم هزینه برای پیشگیری از حفره خشک است. برای توصیه بالینی گسترده، مطالعات با نمونه بالاتر، مقایسه با استانداردهای موجود و پیگیری طولانی تر پیشنهاد می شود.

بررسی میزان آگاهی والدین کودکان 6 تا 12 ساله مدارس خرم آباد از فیشور سیلانت در سال تحصیلی 1400

صمد دارابیان

زمینه و هدف: بسیاری از مشکلات بهداشت دهان از جمله پوسیدگی دندان ها از سنین کودکی آغاز می گردد. از آنجا که پوسیدگی در میان پیت ها و فیشورها درصد بیشتری را به خود اختصاص داده است، برای گسترش فیشور سیلنت تراپی، بالا بردن آگاهی، نگرش والدین نسبت به اقدامات و روش های پیشگیرانه و به ویژه فلوراید تراپی و فیشور سیلنت تراپی اهمیت بسزایی دارد. لذا هدف از مطالعه حاضر ارزیابی آگاهی والدین کودکان 6 تا 12 ساله شهر خرم آباد از روش فیشور سیلنت برای پیشگیری از پوسیدگی دندان بود.
روش بررسی: مطالعه حاضر به صورت توصیفی- تحلیلی بود در این مطالعه 601 نفر از والدین کودکان 6 تا 12 سال مدارس خرم آباد در سال تحصیلی 1400-1399 به صورت نمونه گیری خوشه ای ارزیابی شدند. پرسشنامه طراحی شده شامل اطلاعات دموگرافیک و سؤالاتی که میزان آگاهی والدین در مورد فیشور سیلانت را براورد می کرد، بود. سپس داده ها با نرم افزار SPSS نسخه 23 و آزمون های آماری همبستگی پیرسون، ANOVA و تی مستقل آنالیز شد.
یافته ها: میانگین سن شرکت کننده ها 09/8 ± 54/40 بود. 339 نفر از افراد دارای تحصیلات کارشناسی به بالا بود. 3/17 درصد والدین دارای سطح آگاهی خوب بودند. در این مطالعه بین نمره آگاهی با متغیرهای سطح تحصیلات (02/0P<)، سابقه آموزش بهداشت دهان (001/0P<) و زمان مراجعه به دندانپزشک (001/0P<) رابطه معنی داری از لحاظ آماری مشاهده شد (05/0P<). اما با سن، نسبت والدین و وضعیت اقتصادی رابطه معنی داری مشاهده نشد (05/0P>).
نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نشان داد که نمره آگاهی بیشتر افراد مورد مطالعه از فیشور سیلانت به ویژه در افراد دارای تحصیلات پایین و افرادی که هیچ آموزشی دریافت نکرده اند پایین می باشد و باید در راستای افزایش آگاهی والدین با جدیت بیشتری گام برداشت.

بررسی تأثیر سلامت دهان و دندان کودکان زیر شش سال شهر قزوین بر کیفیت زندگی خانواده و عوامل مؤثر بر آن در سال 1401

راضیه حسینی نواز

زمینه و هدف : سلامت دهان و دندان به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از سلامت عمومی نامبرده می شود که می تواند مانند سایر بخش ها کیفیت زندگی فرد و خانواده را تحت شعاع قرار دهد. به دلیل رشد روانی و جسمی سریع کودکان، آن ها
بیش از دیگران در معرض عوارض منفی دهان و دندان قرار می گیرند. در همین راستا مطالعه حاضر به بررسی تأثیر سلامت دهان و دندان کودک بر کیفیت زندگی خانواده و عوامل تأثیرگذار روی آن در کودکان زیر 6 سال شهر قزوین پرداخته است .
روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه مقطعی است که بر روی والدین ٨٠ کودک زیر شش ساله شهر قزوین در سال 1401 انجام شد. روش نمونه گیری "در دسترس" و از میان مراجعه کنندگان دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی قزوین بود. ابتدا اطلاعات دموگرافیک کودک شامل (سن ، جنسیت ، رتبه تولد کودک و میزان درآمد خانواده) از والدین گرفته شد، سپس پرسشنامه Family Impact Scale (FIS) توسط آن ها تکمیل گردید. این پرسشنامه تأثیر مشکلات دهان و دندان کودک بر خانواده را در با 4 خرده مقیاس بررسی می کند. پس از آن، راجع به سلامت عمومی، سلامت دهان و دندان، مراجعه به دندانپزشکی و خدمات دریافت شده سؤالات پرسیده شد. اطلاعات گردآوری شده به صورت توصیفی و تحلیلی با تست های واریانس، همبستگی پیرسون و T test مورد بررسی قرار گرفت.
یافته ها: ۸۰ والد که ۳۹ نفر از آن ها فرزند پسر و ۴۱ نفر فرزند دختر داشتند وارد مطالعه شدند. میانگین سنی کودکان مورد مطالعه ٠٦/١±٧٢/٤ سال بود (محدوده ۳ تا ۶ سال) از میان ابعاد کیفیت زندگی خانواده (FIS)، خرده مقیاس امور مالی خانواده با میانگین 68/0±53/0 بالاترین امتیاز و خرده مقیاس تضاد خانواده با میانگین 44/0±73/0 پایین ترین امتیاز را داشت. میانگین کلی کیفیت زندگی خانواده 6/0±52/0 بود. بین متغیر پیامد (کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان) و متغیر مستقل سطح اقتصادی خانواده و جنسیت رابطه آماری معنی داری مشاهده نشد (٠٥/٠P>) ولی بین متغیر کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان با رتبه تولد کودک رابطه آماری معنی داری وجود داشت (002/0(P= به طوری که با افزایش رتبه تولد تأثیر سلامت دهان و دندان وی بر کیفیت زندگی خانواده افزایش پیدا می کند. همچنین، بین متغیر مستقل سن کودک و دو خرده مقیاس فعالیت خانواده (03/0(P= و تضاد خانواده (006/0(P= از میان ابعاد کیفیت زندگی خانواده رابطه معنی داری مشاهده شد به شکلی که کم بودن سن کودک ارتباط سلامت دهان و دندان او بر کیفیت زندگی خانواده را افزایش می دهد. بین سلامت عمومی و سلامت دهان و دندان کودک از دیدگاه والدین با تأثیر نمره FIS کسب شده رابطه معنی داری وجود داشت (به ترتیب 001/0P= و 04/0P=).
نتیجه گیری: یافته ها حاکی از تأثیر سلامت دهان و دندان کودک بر کیفیت زندگی خانواده است که با سن کودک، رتبه تولد کودک، سلامت عمومی کودک و سلامت دهان و دندان او از نظر والدین ارتباط دارد.

بررسی میزان شیوع کانال مزیوباکال دوم (MB2) شناسایی ‌نشده در دندان‌های مولر اول ماگزیلا درمان‌ شده با استفاده از توموگرافی با پرتو مخروطی (CBCT) در مراجعه‌ کنندگان به دانشکده دندانپزشکی بروجرد (۱۳۹7–۱۳۹4)

هیوا ابراهیمی

زمینه و هدف: شناسایی کانال مزیوباکال دوم (MB2) در دندان های مولر اول ماگزیلا از چالش های مهم در درمان اندودنتیک محسوب می شود. این مطالعه با هدف بررسی میزان شیوع کانال های MB2 شناسایی نشده(Missed MB2) با استفاده از توموگرافی کامپیوتری با پرتو مخروطی (CBCT) انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه توصیفی- تحلیلی از نوع گذشته نگر بود که بر روی تصاویر CBCT مربوط به سال های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷ انجام گرفت. تصاویر از بیماران مراجعه کننده به بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی بروجرد که دندان مولر اول ماگزیلای درمان شده داشتند، انتخاب شد. معیارهای ورود شامل کیفیت مناسب تصویر و وجود درمان ریشه بود و معیارهای خروج شامل تصاویر ناقص و دندان های فاقد درمان کامل بودند. تحلیل تصاویر توسط متخصص رادیولوژی دهان انجام شد. حجم نمونه با استفاده از فرمول آماری با در نظر گرفتن سطح اطمینان و توان مطالعه محاسبه شد. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون همبستگی اسپیرمن در نرم افزار SPSS نسخه ۱۸ انجام شد و سطح معنی داری کمتر از ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد.
یافته ها: از میان ۹۰ بیمار بررسی شده، ۵۹ مورد (5/65 درصد) دارای کانال MB2 بودند که از این تعداد، ۵۶ مورد (2/62 درصد) شناسایی نشده باقی مانده بودند. شیوع کانال MB2 در مردان به طور معنی داری بیشتر از زنان بود (01/0P<). هیچ ارتباط آماری معنی داری میان وجود رادیولوسنسی پری اپیکال و کانال MB2 گزارش نشد. در اغلب موارد، شکل اوریفیس MB2 به صورت مجزا بود.
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که شیوع بالایی از کانال های MB2 در طی درمان اولیه شناسایی نمی شوند. استفاده از CBCT می تواند نقش مؤثری در تشخیص این کانال ها و افزایش موفقیت درمان اندودنتیک داشته باشد. در نظر گرفتن ویژگی های فردی مانند جنسیت می تواند به تشخیص دقیق تر کمک کند.

رخداد آملوبلاستوما در آقای مسن در مکانی غیر معمول: یک گزارش مورد

کیمیا مشایخ

رویکرد درمانی چندتخصصی در مواجهه با این نوع تومورها تأکید دارد. مدیریت این تومورها را دشوارتر میسازد. گزارش حاضر بر اهمیت تشخیص زود هنگام، بررسی دقیق بافت شناسی و لزوم لازم، تشخیص آملوبلاستوما تأیید شد. پیچیدگی آناتومیکی فک بالا، مجاورت با ساختارهای حیاتی و محدودیتهای جراحی، کام میانی مراجعه کرده بود. یافتههای بالینی، رادیولوژیک و هیستوپاتولوژیک مورد بررسی قرار گرفت و پس از ارزیابیهای نادر از آملوبلاستوما در ماگزیلای یک بیمار مرد ٦٤ ساله میپردازد که با تورم بدون درد و گسترش قابل توجه ضایعه تا بروز آن در ماگزیلا نادرتر بوده و با چالشهای تشخیصی و درمانی بیشتری همراه است. این گزارش به معرفی یک مورد رفتار موضعا تهاجمی داشته و تمایل بالایی به عود دارد. در حالیکه این تومور عمدتًا در ناحیه خلفی مندیبل دیده میشود، آملوبلاستوما یکی از شایعترین تومورهای خوشخیم منشأ گرفته از بافتهای ادنتوژنیک است که علیرغم خوشخیم بودن،

آگاهی، عملکرد و رفتار‌های مرتبط با سلامت دهان در داروسازان و پرسنل داروخانه‌های شهر اصفهان

هاجر شکرچی زاده

مینه و هدف: داروخانه ها می توانند به عنوان مکانی مناسب برای ارائه مراقبت های سلامت دهان از جمله خدمات پیشگیری، تشخیص زود هنگام و ارجاع عمل کنند. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی آگاهی، عملکرد و رفتارهای مرتبط با سلامت دهان و نیز خودارزیابی سلامت دهان در داروسازان و پرسنل داروخانه های شهر اصفهان انجام شد.
روش بررسی: مطالعه مقطعی حاضر در سال 1403 و با روش نمونه گیری تصادفی در سطح داروخانه های شهر اصفهان انجام شد. در مجموع، 176 داروساز و پرسنل داروخانه به صورت حضوری به پرسشنامه های خوداظهار استاندارد در زمینه آگاهی، عملکرد و رفتارهای مرتبط با سلامت دهان و نیز خودارزیابی سلامت دهان پاسخ دادند. جهت آنالیز داده ها از آزمون های کای دو، من ویتنی، ضریب همبستگی اسپیرمن با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ استفاده شد.
سطح معنی داری کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد.
یافته ها: در مجموع آگاهی در زمینه سلامت دهان در 34 نفر (3/19 درصد) ضعیف، در 89 نفر (6/50 درصد) متوسط و در 53 نفر (1/30 درصد) خوب بود. نمره آگاهی داروسازان به طور معنی داری بیشتر از سایر پرسنل بود (002/0=P). بیشترین مورد ارائه شده به مراجعه کنندگان از سوی کل شرکت کنندگان دادن داروی مسکن برای رفع درد (9/61 درصد) بوده است، حال آنکه ارائه اطلاعات در مورد رعایت بهداشت دهان (9/36 درصد) و ارجاع به دندانپزشک (9/40درصد) توسط کمتر از نیمی از شرکت کنندگان گزارش شده است. رفتارهای مربوط به سلامت دهان شامل حداقل دو بار در روز مسواک زدن (4/80 درصد)، استفاده مرتب از خمیردندان حاوی فلوراید (2/97 درصد)، مراجعه به دندانپزشک طی سال گذشته (1/55 درصد) و عدم مصرف سیگار (0/67 درصد) در بیشتر افراد شرکت کننده در سطح مطلوب بوده است، ولیاستفاده از نخ دندان (6/50 درصد) و ریزه خواری تنقلات شیرین (3/65 درصد) در بیشتر افراد در سطح نامطلوب مشاهده شد.
نتیجه گیری: با توجه به میزان متوسط آگاهی در زمینه سلامت دهان و برخی رفتارهای نامطلوب مانند استفاده ناکافیاز نخ دندان و مصرف زیاد تنقلات شیرین، اجرای برنامه های آموزشی برای ارتقای دانش و اصلاح رفتارهای مرتبط با سلامت دهان در این گروه توصیه می شود.

بررسی نسبت بولتون قدامی و کلی در افراد با روابط مختلف اسکلتی در بعد عمودی در جمعیتی از شمال ایران

رضا فرجی

زمینه و هدف: نسبت های بولتون، به عنوان شاخص های مهمی در تعیین تناسب دندانی بین فک بالا و پایین، نقش مؤثری در دستیابی به اکلوژن ایده آل و نتایج موفق ارتودنسی دارند. با توجه به تفاوت های فردی در الگوی رشد صورت و احتمال تأثیر آن بر این نسبت ها، هدف از مطالعه حاضر بررسی رابطه بین نسبت های بولتون با الگوهای اسکلتی عمودی در جمعیتی از شمال ایران و نیز بررسی تأثیر جنسیت بر این نسبت ها بود.
روش بررسی: در این مطالعه مشاهده ای- تحلیلی، 173 بیمار کلاس I مراجعه کننده برای درمان ارتودنسی (121 دختر و 52 پسر) با میانگین سنی 51/4 ± 02/16 سال مورد بررسی قرار گرفتند. نمونه ها بر اساس الگوی عمودی صورت و با کمک شاخص Jarabak به سه گروه short face (52 نفر)، normal face (67 نفر) و long face (54 نفر) تقسیم شد. نسبت های بولتون قدامی و کلی و همچنین میزان اوربایت که از روی کست ها اندازه گیری و ثبت گردید. داده ها با کمک آزمون های آماری مجذور کای، آنالیز واریانس، تی تست و ضریب همبستگی پیرسون نرم افزار SPSS نسخه 26 در سطح معنی داری 05/0 تحلیل گردیدند.
یافته ها: بین نسبت های بولتون قدامی و کلی بین افراد بر اساس روابط فکی در بعد عمودی (به ترتیب 062/0=P و 36/0=P) و بر اساس جنسیت افراد (به ترتیب 42/0P= و 53/0=P) اختلاف آماری معنی داری مشاهده نشد. در مقابل، میانگین اوربایت بین گروه ها اختلاف معنی داری نشان داد (001/0>P). مقایسه نسبت های بولتون قدامی (88/3 ± ۱۶/۷۹%) و کلی (89/6 ± ۰۹/%90) با مقادیر استاندارد بولتون نیز نشان دهنده اختلاف آماری معنی دار بود (به ترتیب 001/0=P و 02/0=P).
نتیجه گیری: بر اساس نتایج مطالعه حاضر الگوی رشد عمودی فک و جنسیت تأثیر معنی داری بر نسبت های بولتون نداشت. با این حال، تفاوت بین مقادیر نسبت ها در جمعیتی از شمال ایران با استانداردهای بولتون، تأکید بر استفاده از شاخص های بومی در برنامه ریزی درمان ارتودنسی دارد.

ردیابی ویروس SARS-CoV-2 در آئروسل‌های بخش‌های بالینی و غیر بالینی یک کلینیک دندانپزشکی در دوره پس از همه ‌گیری

سیدحامد میرحسینی

زمینه و هدف: ویروس SARS-CoV-2 با قابلیت انتقال از طریق ذرات آئروسل، در محیط های بالینی از جمله کلینیک های دندانپزشکی چالش برانگیز است. استفاده از ابزارهای پرسرعت مانند هندپیس و اولتراسونیک موجب تولید آئروسل فراوان می شود که در صورت آلودگی می تواند به گسترش عفونت منجر گردد. این مطالعه با هدف بررسی حضور ویروس در بخش های بالینی و غیر بالینی کلینیک دندانپزشکی آن انجام شد.

روش بررسی: این مطالعه مقطعی بر روی ۲۰ نمونه هوا از بخش های مختلف کلینیکی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی اراک صورت گرفت. نمونه ها با پمپ مجهز به فیلتر به مدت دو ساعت، با دبی ۵ لیتر در دقیقه و در ارتفاع 5/1 متری جمع آوری شدند. انتقال نمونه ها در شرایط زنجیره سرد انجام و RNA ویروس با کیت اختصاصی و روش RT-PCRبررسی شد.

یافته ها: از ۲۰ نمونه جمع آوری شده، ۳ نمونه (۱۵%) از نظر وجود RNA ویروس مثبت بودند. دو مورد از بخش های بالینی (ترمیمی و پروتز ثابت) و یک مورد از بخش غیر بالینی (پری کلینیک).

نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاضر حاکی از آن است که ویروس SARS-CoV-2 در بخشی از نمونه های هوای جمع آوری شده از محیط های بالینی و غیر بالینی کلینیک دندانپزشکی قابل شناسایی بوده است. یافته های مطالعه حاضر بر ضرورت رعایت دقیق پروتکل های کنترل عفونت در تمامی بخش های کلینیک، اعم از بالینی و غیر بالینی، تأکید می کند.

بررسی فراوانی پونتیکولوس پوستیکوس در مال اکلوژن‌های مختلف اسکلتال در جمعیتی از شمال ایران

رضا فرجی

زمینه و هدف: پونتیکولوس پوستیکوس یک آنومالی استخوانی در مهره اطلس است که می تواند اهمیت بالینی
قابل توجهی، به خصوص در صورت نیاز به حرکات شدید سر در هنگام درمان، داشته باشد. هدف از مطالعه حاضر، بررسی فراوانی پونتیکولوس پوستیکوس در انواع مال اکلوژن های اسکلتال در بعد افقی، در جمعیتی از شمال ایران بود.

روش بررسی: در این مطالعه مشاهده ای- تحلیلی، تعداد 246 کلیشه لترال سفالومتری افراد بالای ۸ سال مراجعه کننده به دو مرکز رادیولوژی فک، دهان و صورت شهر بابل، شمال ایران، در سال 1400، فاقد هرگونه بیماریسیستمیک یا سندرومیک خاص، دفورمیتی های تکاملی، سابقه تروما و درمان های ارتودنسی پیشین که مهره اطلس در آن ها به خوبی قابل مشاهده بود، به روش نمونه گیری در دسترس وارد مطالعه شد و مورد بررسی قرار گرفت. نوع کلاس اسکلتال
با استفاده از زاویه ANB و آنالیز Wits تعیین شد و حضور پونتیکولوس پوستیکوس بر اساس کلاس های مختلف اسکلتال، جنسیت و گروه های سنی بررسی گردید. داده ها با استفاده از آزمون مجذور کای در نرم افزار SPSS و با سطح معنی داری ۰۵/۰ تحلیل شدند.

یافته ها: از مجموع نمونه ها، در ۱۰۴ مورد (۳/۴۲%) پونتیکولوس پوستیکوس مشاهده شد که ۶۲ مورد (۲/۲5%) دارای نوع پارسیل و ۴۲ مورد (۱/۱۷%) دارای نوع کامل بودند. بر اساس نتایج، شیوع این آنومالی در مردان به طور معنی داری بیشتر از زنان بود (001/0>P). با این حال، ارتباط آماری معنی داری بین وجود پونتیکولوسپوستیکوس با کلاس های مختلف اسکلتال (222/0=P) و گروه های سنی (483/0=P) یافت نشد.

نتیجه گیری: یافته های مطالعه حاضر نشان می دهد که پونتیکولوس پوستیکوس یک آنومالی نسبتاً شایع است که در مردان شیوع بیشتری دارد، لذا پیشنهاد می شود در غربالگری آنومالی های جمجمه ای- گردنی توسط لترال سفالومتری
مد نظر قرار گیرد. با این حال، به نظر نمی رسد این آنومالی نتیجه ی کلسیفیکاسیون مرتبط با افزایش سن باشد یا بتوان از آن به عنوان شاخص پیش بینی کننده ای برای تعیین نوع کلاس اسکلتال استفاده کرد.

بررسی فراوانی تحلیل ریشه دندان‌های مجاور دندان کانین نهفته فک بالا در تصاویر توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی

رضا فرجی

ta charset="UTF-8" >

اطلاعات مقاله

زمینه و هدف: تحلیل ریشه دندان های مجاور دندان کانین نهفته پدیده ای با شیوع پایین، اما بالقوه آسیب زا است که می تواند منجر به از دست دادن دندان شود. تشخیص به موقع و استفاده از تصویربرداری دقیق نقش مهمی در پیشگیری از عوارض تحلیل ریشه دارد. هدف از مطالعه حاضر، بررسی فراوانی تحلیل ریشه دندان های مجاور دندان کانین نهفته فک بالا با استفاده از تصاویر توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی (CBCT) بود.

روش بررسی: در این مطالعه مشاهده ای- تحلیلی گذشته نگر، ۶۰ تصویر CBCT بیماران دارای دندان کانین نهفته (15 مورد دو طرفه و 45 مورد یک طرفه) به روش نمونه گیری در دسترس از میان مراجعه کنندگان به کلینیک های تخصصی رادیولوژی فک، دهان و صورت شهر بابل، شمال ایران، در سال 1402 مورد بررسی قرار گرفت. متغیرهایی از جمله سن، جنسیت، موقعیت و جهت رویش دندان کانین، وجود تحلیل ریشه در دندان های مجاور، نوع دندان درگیر، شدت و ناحیه تحلیل مورد ارزیابی قرار گرفت. داده ها با استفاده از آزمون مجذور کای نرم افزار SPSS در سطح معنی داری 05/0 انجام شد.

یافته ها: در کلیشه های CBCT مورد بررسی (7/66% مؤنث و 70% بالای ۱۸ سال)، 75 مورد نهفتگی (41 مورد در سمت راست و 34 مورد در سمت چپ) مشاهده شد. تحلیل ریشه در دندان های مجاور دندان کانین نهفته فک بالا تنها در ۷ نفر (7/%11) دیده شد. این تحلیل در تمامی موارد به صورت خفیف و در دندان لترال مشاهده شد. از لحاظ موقعیت عمودی، 7/%85 موارد در ناحیه میانی ریشه رخ داده بود. هیچ ارتباط معنی داری میان تحلیل ریشه با جنسیت، سن، موقعیت یا جهت رویش کانین یافت نشد (05/0

نتیجه گیری: باتوجه به احتمال بروز تحلیل ریشه در دندان های لترال مجاور به کانین نهفته و در ناحیه میانی ریشه، توصیه می شود جراحان فک و صورت و متخصصان ارتودنسی پیش از آغاز درمان، ارزیابی دقیق و اولیه ای از موقعیت دندان نیش و دندان های مجاور با استفاده از تصاویر CBCT انجام دهند تا از بروز عوارض احتمالی پیشگیری شود.

تأثیر کشیدن پرمولرهای اول بر نسبت‌های کلی و قدامی بولتون در بیماران مبتلا به بیرون ‌زدگی دندانی آلوئولی دو فک

رضا فرجی

زمینه و هدف: بیرون زدگی دندانی آلوئولی دو فک یکی از ناهنجاری های شایع ارتودنتیک است. کشیدن پرمولرهای اول یکی از روش های درمانی متداول در این بیماران محسوب می شود. از آنجایی که تأثیر این امر بر نسبت های بولتون همچنان نامشخص است، مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر کشیدن پرمولرهای اول بر نسبت های بولتون به دنبال درمان ارتودنسی بود.
روش بررسی: این مطالعه آزمایشگاهی بر روی مدل های فیزیکی بایگانی شده 34 بیمار کلاس I مبتلا به بیرون زدگی دندانی آلوئولی دو فک با عدم کفایت لبی بیش از ۴ میلی متر و لب های برجسته، موجود در بخش ارتودنسی دانشکده دندانپزشکی بابل در سال 1403 انجام شد. تمامی بیماران دارای مجموعه کامل دندان های 1 تا 6 در هر کوادرانت فکی بودند. پس از اسکن دیجیتالی مدل ها، نسبت های کلی و قدامی بولتون محاسبه گردید. سپس فرآیند کشیدن دیجیتالی پرمولرهای اول شبیه سازی شد. نسبت ها بار دیگر اندازه گیری و با مقادیر پیش از درمان با آزمون تی نرم افزار SPSS در سطح معنی داری 05/0 مقایسه شدند.
یافته ها: از 34 کست مورد مطالعه، 6/67 درصد متعلق به بیماران مؤنث بود. میانگین نسبت کلی بولتون به دنبال کشیدن پرمولرهای اول از 23/2±33/90 درصد به 39/2±72/87 درصد و نسبت قدامی از 96/2±19/78 درصد به 03/3±85/77 درصد کاهش یافت (001/0>P). همچنین در ۱۵ بیمار فضای باقی مانده پس از درمان مشاهده شد که عمدتاً در فک پایین بود.
نتیجه گیری: بر اساس نتایج مطالعه حاضر، کشیدن پرمولرهای اول منجر به کاهش معنی دار نسبت های کلی و قدامی بولتون در بیماران مبتلا به بیرون زدگی دندانی آلوئولی دو فک شد. با این حال، احتمال باقی ماندن فضای اضافی به ویژه در فک پایین وجود دارد. توجه ارتودنتیست به این موارد در طرح درمان موفق و پایدار ضروری است.

مقایسه اثر سیستم‌‌های باندینگ مختلف بر استحکام باند ترمیم‌های کامپوزیتی بازسازی شده

سولماز چرمی

زمینه و هدف: ترمیم کامپوزیت های قدیمی به جای برداشت کامل آن ها، روشی محافظه کارانه در دندانپزشکی ترمیمی محسوب می شود. با این حال، ایجاد اتصال مؤثر بین رزین کامپوزیت قدیمی و جدید یکی از چالش های اصلی بالینی است. این مطالعه با هدف مقایسه استحکام باند برشی بین کامپوزیت قدیمی و جدید، با استفاده از سه سیستم باندینگ مختلف انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه آزمایشگاهی که در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه انجام گرفت، 60 نمونه کامپوزیتی دیسکی شکل با ابعاد استاندارد تهیه و پس از انجام فرآیند aging مصنوعی (ذخیره در آب مقطر به مدت ۶ ماه)، سطح آن ها به صورت مکانیکی توسط فرز خشن شد. سپس نمونه ها به طور تصادفی در سه گروه تقسیم (n-20)و با استفاده از باندینگ های Etch & Rinse دو مرحله ای، Self-Etch یک مرحله ای و یونیورسال، لایه جدید کامپوزیت بر سطح نمونه ها افزوده شد. تمامی نمونه ها تحت سیکل حرارتی قرار گرفته و سپس استحکام باند برشی توسط دستگاه تست یونیورسال اندازه گیری شد. همچنین الگوی شکست نمونه ها در محل شکست توسط استریومیکروسکوپ بررسی و در سه دسته Adhesive، Cohesive و یا Mixed گزارش شد. داده ها با استفاده از آزمون های آماری آنالیز واریانس و مجذور کای نرم افزار SPSS در سطح معنی داری 05/0 مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافته ها: بین میانگین استحکام باند به دنبال بکارگیری سیستم های باندینگ Etch & Rinse دو مرحله ای (47/4 ± 22/15 مگاپاسکال)، Self-Etch یک مرحله ای (66/4 ± 05/14 مگاپاسکال) و یونیورسال (68/4 ± 44/13 مگاپاسکال) تفاوت آماری معنی داری دیده نشد (468/0=P). فراوانی الگوی شکست بین گروه ها اختلاف آماری معنی داری نشان نداد (453/0=P) و در تمامی گروه ها عمدتاً از نوع cohesive یا mixed بود و شکست adhesive مشاهده نشد.
نتیجه گیری: در شرایط آماده سازی سطح مشابه، هیچ یک از سه سیستم باندینگ مورد بررسی نسبت به دیگری برتری معنی داری در استحکام باند بین کامپوزیت قدیمی و جدید نشان نداد. به نظر می رسد انتخاب سیستم باندینگ در ترمیم های کامپوزیتی ثانویه می تواند بر اساس عوامل عملی همچون در دسترس بودن، سهولت استفاده و ترجیح دندانپزشک انجام گیرد.

بررسی شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی وابسته به کار در دندانپزشکان شهر بابل

میثم مرادی

زمینه و هدف: اختلالات اسکلتی- عضلانی (MSD) از مشکلات شایع شغلی در بین دندانپزشکان محسوب می شوند. با توجه به تأثیر این اختلالات بر سلامتی و عملکرد دندانپزشکان، مطالعه حاضر با هدف بررسی شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی در میان دندانپزشکان عمومی و متخصص شاغل در شهر بابل انجام گرفت.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی، پرسشنامه استاندارد نوردیک مشتمل بر بخش های عمومی و اختصاصی، به صورت حضوری و پس از تماس تلفنی و اعلام تمایل به همکاری در مطالعه، بین دندانپزشکان شاغل شهر بابل بر اساس آمار اخذ شده از نظام پزشکی شهرستان، توزیع شد. این پرسشنامه حاوی سؤالاتی در خصوص احساس درد و ناراحتی در اندام های مختلف شامل گردن، شانه و پایین پشت می باشد. فراوانی شرکت کنندگان مبتلا به MSD براساس جنسیت، راست/چپ دست بودن، تخصص، ورزش کردن و فعالیت در یک رشته ورزشی خاص ارزیابی شد. همچنین میانیگن سن، وزن، قد، شاخص توده بدنی، میزان ساعت کاری هفتگی و سابقه کار دندانپزشکان با و بدون MSD مورد مقایسه قرار گرفت. داده ها با استفاده از آزمون های آماری تی در نمونه های مستقل، مجذور کای و تست دقیق فیشر نرم افزار SPSS در سطح معنی داری 05/0 تحلیل شدند.
یافته ها: از ۱۸۲ دندانپزشک مراجعه شده، ۱۷ نفر تمایلی به شرکت نداشتند و ۵ نفر واجد معیارهای خروج از مطالعه بودند، در نهایت ۱۶۰ نفر با میانگین سابقه کاری ۲۶/۹ ± ۶۵/۱۵ سال وارد مطالعه شدند که 100 نفر از ایشان (5/62%) مذکر. ۹۵ نفر (4/59%) دندانپزشک عمومی و ۶۵ نفر (6/40%) متخصص بودند. شیوع کلی MSD در این جمعیت 90% گزارش شد. بیشترین محل درد مربوط به ناحیه گردن (4/76%) و کمترین آن در ناحیه قوزک پا (3%) بود. تنها بین انجام فعالیت ورزشی منظم و کاهش بروز MSD ارتباط آماری معنی دار مشاهده شد (001/P<) و با سایر متغیرها همچون جنسیت، راست/چپ دست بودن، ورزش کردن، تخصص و رشته تخصصی ارتباط آماری معنی داری نداشت (05/0 نتیجه گیری: اختلالات اسکلتی- عضلانی در میان دندانپزشکان شهر بابل بسیار شایع است. با توجه به شیوع بالای این اختلالات، طراحی و اجرای دوره های آموزشی در زمینه ارگونومی و توصیه به فعالیت ورزشی هدفمند ضروری به نظر می رسد.

بررسی اثرات ضد ویروسی ترکیبات ستیل پیریدینیوم کلراید و کلوئید نانو نقره روی ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1

الهه بیابانکی

زمینه و هدف: علی رغم وجود مستندات اثر ضد ویروسی مواد ستیل پیریدینیوم کلراید (CPC) و کلوئید نانو نقره (Ag) بر ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1، تأثیر ترکیب این دو ماده از نظر احتمال اثر سینرژیسمی در غلظت های مختلف در این زمینه نامشخص است. هدف از این مطالعه بررسی اثر ضد ویروسی ترکیب غلظت های مختلف دو ماده ستیل پیریدینیوم کلراید و کلوئید نانو نقره بر روی ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1 بود.
روش بررسی: در این مطالعه آزمایشگاهی که در سال 1400 در بخش ویروس شناسی مولکولی انستیتو پاستور ایران انجام شد، پس از تست سمیت سلولی غلظت های مختلف CPC و Ag، اثر ضد عفونی کنندگی غلظت های ایمن به صورت تکی و ترکیبی روی سلول های آلوده به ویروس هرپس نوع 1 مورد بررسی قرار گرفت. گروه های مورد مطالعه در تست های مورد بررسی عبارت بودند از گروه های 1 تا 6 شامل غلظت های 01/0 تا µg/ml 1000 Ag، گروه های 7 تا 12 شامل غلظت های 1/0 تا µg/ml 10000 CPC و گروه های ترکیبی µg/ml (G13) 10 µg/ml + CPC 10 Ag، µg/ml (G14) 1 µg/ml + CPC 10 Ag و µg/ml (G15) 10 µg/ml + CPC 1 Ag. بررسی نتایج با آزمون One-Way ANOVA و آزمون تعقیبی Games-Howell و Tukey HSD با سطح معنی داری 05/0 انجام شد.
یافته ها: بر اساس میانگین نتایج تست MTT و میزان زنده مانی سلول ها پس از مواجهه با ویروس هرپس نوع 1، بیشترین سلول زنده مربوط به گروه µg/ml 10 Ag و بعد از آن به ترتیب متعلق به گروه های µg/ml 10 CPC، µg/ml 10 µg/ml + CPC 10 Ag، µg/ml 10 µg/ml + CPC 1 Ag و µg/ml 1 µg/ml + CPC 10 Ag بود. از نظر غیر فعال سازی ویروس هرپس نوع 1 و اثر ضد ویروسی آن ها طبق نتایج به دست آمده تفاوت آماری معنی داری بین گروه های 1 با 3، 4، 5، 6، 10 (001/0>P) ، 2 با 3 (40/0P=)، 2 با 4 (041/0P=)،2 با 5 و 6 (035/0P=)،7 با 10، 11 و 12 (001/0>P)، 8 با 10، 11 و 12 (001/0>P) و 9 با 10، 11 و 12 (001/0>P) مشاهده شد. از میان گروه های ترکیبی بیشترین تأثیر ضد ویروسی و کمترین سمیت سلولی مربوط به µg/ml 10 µg/ml + CPC 10 Ag بود. همچنین کمترین اثر ضد ویروسی در گروه های ترکیبی در گروه µg/ml 1 µg/ml + CPC 10 Ag مشاهده شد.
نتیجه گیری: بیشترین سلول زنده مربوط به گروه µg/ml 10 Ag و سپس µg/ml 10 CPC بود و ترکیب دو ماده باعث کاهش اثر در این زمینه شد. اثر ضد ویروسی مواد به تنهایی نسبت به حالت ترکیبی بیشتر بود. از طرفی از بین گروه های ترکیبی بیشترین اثر ضد ویروسی و کمترین سمیت سلولی در ترکیب µg/ml 10 µg/ml + CPC 10 Ag مشاهده شد.

چشم انداز جدید دندانپزشکی: هوش مصنوعی و نقش آن در تشخیص بیماری‌های دندانی؛ یک مقاله مروری

منا فاضل قاضیانی

زمینه و هدف: به دلیل تسهیل فرآیند تشخیص و تصمیم گیری بالینی در دندانپزشکی با استفاده از هوش مصنوعی (AI) در سال های اخیر، استفاده از این ابزار در دندانپزشکی بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بر همین اساس لازم است دندانپزشکان از مزایا و معایب هوش مصنوعی قبل از اجرای آن آگاه باشند. مطالعه حاضر با هدف بررسی جامع کاربردهای مختلف هوش مصنوعی در تشخیص بیماری های دندانی همراه با چالش ها و معایب آن انجام شد.
روش بررسی: برای این مقاله مروری، یک جستجوی کامل بر روی پایگاه های اطلاعاتی Pub-Med و Google Scholar انجام شد و مطالعات منتشر شده طی سال های اخیر و همچنین مطالعات منتشر شده 2024 با استفاده از کلید واژه های «هوش مصنوعی»، «دندانپزشکی»، «تشخیص» گردآوری شد. در نهایت مقالات مرتبط، با تمرکز بر هوش مصنوعی در دندانپزشکی و تشخیص بیماری های دندانی انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفت.
یافته ها: پیشرفت های هوش مصنوعی در تصویربرداری دندان، به ویژه از طریق یادگیری ماشینی (ML) و شبکه های عصبی مصنوعی (Artificial Neural Networks-ANN)، به طرز چشمگیری روش های تشخیص بیماری های دندانی را متحول کرده است. این فناوری ها با استفاده از الگوریتم هایی که به سیستم ها امکان یادگیری و واکنش به داده ها را می دهند، به دندانپزشکان کمک می کنند تا اطلاعات پیچیده را تحلیل کنند و نتایج دقیق تری به دست آورند. جدیدترین پیشرفت در این حوزه، یادگیری عمیق (DL) است که با استفاده از چندین لایه شبکه عصبی، قادر به پردازش داده های بدون برچسب و پیش بینی نتایج می باشد. این تکنیک ها در زمینه های مختلفی مانند تصویربرداری تشخیصی، پریودنتولوژی، تشخیص پوسیدگی دندان و غربالگری پوکی استخوان کاربرد دارند و به بهبود کیفیت خدمات دندانپزشکی کمک می کنند. علیرغم مزایای هوش مصنوعی در دندانپزشکی بالینی، سه چالش بحث برانگیز شامل سهولت استفاده، بازگشت مالی سرمایه و شواهد عملکرد یا به عبارتی قابل اعتماد بودن وجود دارد و باید مدیریت شوند.
نتیجه گیری: همانطور که نتایج به دست آمده نشان می دهد، مهم ترین مزیت هوش مصنوعی، تشخیص بیماری های دندان است. هوش مصنوعی با خودکارسازی وظایف روتین و بهبود مراقبت از بیماران، پتانسیل بالایی برای کاهش فشار بر سیستم های بهداشتی دارد. با این حال، این فناوری هرگز نمی تواند جایگزین تخصص انسانی شود و باید بر اساس اصول اخلاقی هدایت گردد. در نهایت، هوش مصنوعی به عنوان ابزاری ارزشمند در دندانپزشکی شناخته می شود و تصمیم گیری نهایی همواره بر عهده دندانپزشک باقی می ماند.

بررسی تأثیر درد ناشی از درمان بر کیفیت زندگی مرتبط با درمان ارتودنسی بیماران در شهر بابل

میثم مرادی

زمینه و هدف: درمان ارتودنسی با وجود فواید عملکردی و زیبایی شناختی، اغلب با درد و ناراحتی همراه است که می تواند کیفیت زندگی بیماران را تحت تأثیر قرار دهد. از آنجایی که ارزیابی پیامدهای درمان از نگاه بیمار اهمیت یافته است، هدف از این مطالعه بررسی ارتباط بین شدت درد ناشی از درمان ارتودنسی و کیفیت زندگی ارتودنسی در بیماران تحت درمان ارتودنسی بود.
روش بررسی: این مطالعه توصیفی- تحلیلی به صورت مقطعی در سال 1401 بر روی بیماران تحت درمان ارتودنسی ثابت (با سیستم MBT slot 022/0 فلزی) در یک مطب خصوصی در شهر بابل، انجام شد. ۸۵ بیمار ۱۵ تا ۲۵ ساله به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. شدت درد بیماران بر اساس مقیاس دیداری آنالوگ (VAS) از صفر تا ۱۰ ارزیابی شد. کیفیت زندگی مرتبط با درمان نیز با بهره گیری از نسخه فارسی پرسشنامه کیفیت زندگی ارتودنسی، در بازه نمره ای ۲۲ تا ۸۸ سنجیده شد. داده ها با آزمون تی در نمونه های مستقل و ضریب همبستگی پیرسون نرم افزار SPSS در سطح معنی داری 05/0 تحلیل شدند.
یافته ها: از بین بیماران 9/72% مؤنث بودند. همچنین 2/68% بیماران در گروه سنی کمتر از 20 سال و 8/31% در گروه سنی 25-20 سال قرار داشتند. میانگین شدت درد بیماران 91/1 ± 75/4 و میانگین نمره کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان 51/9 ± 95/37 بود. بین شدت درد و نمره کلی OHRQoL و همچنین تمام زیرحیطه های آن (عملکرد دهانی، جنبه اجتماعی، زیبایی دندانی- صورتی، آگاهی از زیبایی) همبستگی منفی معنی داری مشاهده شد (001/0≥P). تفاوت آماری معنی داری بین سطح درد و کیفیت زندگی بیماران بر اساس جنسیت و گروه سنی گزارش نشد (05/0 نتیجه گیری: درد ارتودنسی یکی از عوامل مؤثر بر کاهش کیفیت زندگی بیماران است. توجه به مدیریت درد به ویژه در مراحل ابتدایی درمان و اتخاذ راهکارهای حمایتی می تواند به بهبود تجربه درمانی و افزایش همکاری بیماران منجر شود.

بررسی آگاهی و نگرش دندانپزشکان عمومی ‌‌شهر یزد نسبت به دندانپزشکی دیجیتال: تأکید بر نیازهای آموزشی

فاطمه کارآمد

زمینه و هدف: با توجه به رشد سریع فناوری های دیجیتال در دندانپزشکی، ارزیابی سطح آگاهی و نگرش دندانپزشکان نسبت به این تحول ضروری است. هدف این مطالعه، بررسی آگاهی و نگرش دندانپزشکان عمومی شهر یزد نسبت به دندانپزشکی دیجیتال در سال ۱۴۰۳ بود.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- تحلیلی، ۱۳۵ دندانپزشک عمومی به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه آنلاین شامل اطلاعات دموگرافیک و سؤالات مرتبط با آگاهی و نگرش جمع آوری و با نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شد. آزمون های من ویتنی، کروسکال- والیس و کای اسکوئر برای بررسی متغیرها استفاده گردید.
یافته ها: ۵۹ مرد و ۷۶ زن با میانگین سنی 87/7 ± 92/31 سال در مطالعه شرکت کردند. میانگین نمره آگاهی 77/2 ± 76/7 از ۱۲ بود. آگاهی بیشتر و نگرش مثبت تر با سن بالاتر، سابقه کاری بیشتر و جنسیت مرد مرتبط بود (05/0P<) 1/%74 از شرکت کنندگان نسبت به دستگاه CAD/CAM شناخته شده آگاهی نداشتند و 8/74% از پاسخ دهندگان با نرم افزارهای مربوط به ایمپلنت دیجیتال آشنا نبودند و 60% نیز نسبت به کاربرد صحیح اسکنرهای داخل دهانی آگاهی نداشتند. 5/81% نگرش کلی مثبت داشتند، اما تنها 9/11% دانش خود را هماهنگ با فناوری های نوین می دانستند.
نتیجه گیری: دندانپزشکان عمومی از سطح آگاهی متوسطی برخوردارند و شکاف های دانشی موجود نیازمند توجه بیشتر در آموزش دانشگاهی و مداوم است. ارتقای دانش گروه های خاص مانند دندانپزشکان جوان، کم سابقه و بانوان ضروری است. تفاوت های معنی داری در نگرش بر اساس سن، جنسیت و سابقه کاری مشاهده شد.