مجله دندانپزشکی

بررسی مقایسه‌ای تطابق لبه‌ای فریم‌ورک‌های تمام سرامیکی با بیس زیرکونیا (Cercon) ساخته شده به دو روش مختلف Direct scanning) و (Wax-up

سمیه ذیقمی

زمینه و هدف: Marginal fit (تطابق لبه ای) یک جنبه بسیار مهم از پروتزهای ثابت می باشد، زیرا باز بودن مارژین به میزان زیاد موجب افزایش تجمع پلاک، جریان مایع شیار لثه ای و تخریب استخوان و همچنین باعث ریزنشت، پوسیدگی های راجعه و بیماری های پریودنتال می شود. با توجه به اهمیت تطابق لبه ای در پروتزهای ثابت هدف از این مطالعه بررسی مقایسه ای تطابق لبه ای فریم ورک های تمام سرامیکی با بیس زیرکونیا (Cercon) ساخته شده به ۲ روش مختلف Direct scanning و Wax-up بود.

روش بررسی: یک عدد آنالوگ اباتمنت با قطر و ارتفاع 5/5 میلی متر به عنوان مدل آزمایشی انتخاب شد. بر روی مدل آزمایشی مربوطه، ۲۰ عدد کور تمام سرامیکی Cercon به ۲ روش مختلف ساخته شد (۱۰ نمونه در هر گروه). در گروه اول که گروه Direct نامیده شد، اسکن مستقیم از مدل آزمایشی با استفاده از تکنیک Compter Aided Design/Computer Aided Manufacturing (CAD/CAM) انجام شد. سپس طراحی کور در کامپیوتر دستگاه انجام شده و دستگاه، کور طراحی شده را با تراش بلوک Cercon ساخت. در گروه دوم که گروه (CAM) Wax-Up نامیده شد، ابتدا روی مدل آزمایشی Wax-up انجام شده و سپس Wax-up انجام شده اسکن شد. دستگاه، کور را با توجه به ابعاد و شکل Wax-up با تراش بلوک Cercon ساخت. میزان عدم تطابق لبه ای هر کور ساخته شده، با کاربرد یک استریومیکروسکوپ (SZX9, Olympus, Japan) با بزرگنمایی ۵۰ برابر و دوربین دیجیتالی متصل به آن (Mode TK, C1380E, JVC, Japan) و توسط Version 8 نرم افزار Adobe Photoshop CS اندازه گیری شد. داده ها به کمک آزمون T مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

یافته ها: متوسط عدم تطابق لبه ای در گروه Direct (95/3±2/85 میکرومتر) به طور معنی داری از گروه Wax-up (91/6±2/120 میکرومتر) پایین تر بود (001/0P<).

نتیجه گیری: میزان تطابق لبه ایی در سرامیک های زیرکونیا که به روش Direct scanning در مقایسه با نمونه هایی که با روش Wax-up ساخته شده بودند، بهتر و همگن تر بود.

بررسی میزان آلودگی باکتریایی و قارچی در آلژینات‌های ایرانی، خارجی و اسپیدکس مورد استفاده در قالب‌گیری در دندانپزشکی

محمدحسین لطفی کامران

زمینه و هدف: با توجه به تماس مواد قالب گیری با بزاق، خون و بافت های نرم دهان، آلودگی میکروبی اولیه آنها می تواند برای افراد دارای ضعف سیستم ایمنی خطرناک باشد. هدف از انجام این مطالعه بررسی میزان آلودگی باکتریایی و قارچی مواد قالبگیری رایج بود.

روش بررسی: در این مطالعه آزمایشگاهی تعداد 5 نمونه از 4 نوع مختلف مواد قالب گیری شامل آلژینات ایرانی (Iralgin)، سیلیکون تراکمی از نوع پوتی (Speedex)، سیلیکون تراکمی از نوع Light body (Speedex) و آلژینات خارجی (Cavex CA37) مورد بررسی در 1 میلی لیتر توئین 80 حل نموده و میزان 100 میکرولیتر از هر نمونه را بر روی محیط های کشت بلاد آگار، EMB و سابورو دکستروز آگار کشت داده شد. پس از انکوباسیون کشت های میکروبی در حرارت 37 درجه سانتی گراد و قارچی در 30 درجه سانتی گراد، تعداد کلنی های باکتریایی و قارچی جدا شده شمارش و به کمک تست های تشخیصی افتراقی تشخیص داده شد. داده ها با استفاده از آزمون های آماری Kruskal-Wallis تحلیل شدند.

یافته ها: در مجموع 75% نمونه های مورد مطالعه واجد یک یا چند آلودگی باکتریایی بودند. آلژینات ایرانی و Speedex (Putty) از آلوده ترین مواد قالبگیری و Speedex light body با سه مورد و آلژینات خارجی با دو مورد آلودگی از مواد قالبگیری با آلودگی کمتر بودند. باکتری هایی مانند گونه هایی از میکروکوکوس، استافیلوکوکوس، باسیلوس ها، کورینه باکتر، سیتروباکتر گرم منفی، اکتینومیست ها و نایسریاها از مواد قالب گیری جدا شدند. قارچ های آسپرژیلوس، پنی سیلیوم، آلترناریا، کلادوسپوریوم و سپدونیم نیز از قارچ های آلوده کننده مواد مورد بررسی بودند. تفاوت بین میزان آلودگی باکتریال آلژینات ایرانی و آلژینات خارجی از نظر آماری معنی دار بود (001/0P=). با توجه به شمارش تعداد باکتری و قارچ موجود در هر گرم ماده قالبگیری (CFU/gr) تفاوت معنی داری بین مواد چهارگانه فوق از نظر تعداد کل باکتری و قارچ جدا شده در هر گرم آن مشاهده نشد (21/0P=).

نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان داد که انواعی از آلودگی های باکتریال و قارچی و بعضاً فرصت طلب از مواد قالب گیری آلژینات ایرانی و Speedex putty جدا شدند که نشان دهنده آلودگی این مواد می باشد.

ارزیابی برنامه ارتقاء سلامت دهان و دندان کودکان پیش‌دبستانی تحت پوشششیرخوارگاه آمنه

افسانه پاکدامن

زمینه و هدف: مطالعه کشوری وزارت بهداشت حاکی از آن است که پوسیدگی در کودکان پیش دبستانی شیوع بالایی دارد. به دلیل اهمیت گروه های پرخطر، هدف از این مطالعه ارزیابی برنامه ارتقاء سلامت دهان و دندان جهت کودکان پیش دبستانی شیرخوارگاه آمنه بود.

روش بررسی: دو مرکز مراقبت از کودکان پیش دبستانی انتخاب و بر اساس دسترسی، به گروه مداخله (شیرخوارگاه آمنه) و مقایسه (شیرخوارگاه شبیر) تقسیم شد. معاینه دندانی بر روی صندلی و با استفاده از آینه و پروب یکبار مصرف با استفاده از نور چراغ قوه دستی صورت گرفت و شاخص dmfs ثبت گردید. برنامه ارتقاء سلامت دهان و دندان شامل استفاده از فلوراید موضعی پس از درمان پوسیدگی های موجود، همچنین ارایه برنامه آموزشی جهت مربیان شیرخوارگاه در گروه مداخله ارایه گردید. در گروه مقایسه پس از معاینه اولیه فقط درمان معمول دندانپزشکی ارایه شد. مقایسه شاخص کلینیکی dmfs بین دو گروه در ابتدا و پس از سه ماه صورت گرفت. آنالیز یافته ها با استفاده از آزمون آماری Mann-Whitney و رگرسیون انجام شد.

یافته ها: 79 کودک در گروه مداخله و 51 کودک در گروه کنترل در مطالعه ارزیابی شدند. میانگین سنی کودکان در گروه مداخله برحسب سال (6/1SD=) 7/4 و در گروه مقایسه (2/1SD=) 6/4 بود. شاخص پوسیدگی در بررسی اولیه در گروه مداخله 23/10±86/6 و در گروه مقایسه 42/12±75/8 بود. میانگین شاخص dmfs بعد از مداخله در گروه مداخله 21/11±93/7 و در گروه کنترل 51/12±88/9 بوده است که با آزمون من ویتنی تفاوت معنی دار نشان نمی دهد. مقایسه در زیر گروه ها نشان داد که میانگین شاخص dmfs در گروهی که خدمات درمانی دندانپزشکی به همراه وارنیش فلوراید دریافت کرده بودند نسبت به گروه مشابه در شیرخوارگاه کنترل به طور معنی دار کمتر بوده است )05/0(Mann-Whitney U test, P<. کنترل اثر سایر متغیرها از جمله میزان پوسیدگی پایه و سن بر شاخص dmfs با آنالیز رگرسیون نشان داد که مقایسه دو گروه باید با کنترل اثر میزان پوسیدگی پایه ارزیابی شود.

نتیجه گیری: برنامه ارتقاء سلامت دهان و دندان شامل کاربرد فلوراید موضعی می تواند در گروه های پرخطر منجر به بهبود وضعیت شاخص های سلامت گردد.

موانع تولید مقاله علمی دندانپزشکی از نگاه دانشجویان تخصصی دانشکده‌های دندانپزشکی ایران

هادی قاسمی

زمینه و هدف: میزان تولید مقالات علمی یکی از معیارهای توسعه یافتگی کشورها است. با توجه به وجود 18 دانشکده دندانپزشکی در کشور انتظار می رود تولید مقالات علمی دندانپزشکی بسیار بیشتر باشد. هدف از تحقیق حاضر بررسی نظر دانشجویان تخصصی دندانپزشکی در رابطه با موانع و مشکلات تولید مقاله علمی از تحقیقات علمی دندانپزشکی بود.

روش بررسی: پرسشنامه خود ایفا در بین دانشجویان تخصصی تمام دانشکده های دندانپزشکی ایران در خرداد 89 توزیع شده و پاسخ ها تا آذر 89 جمع آوری شد. موانع تولید مقالات علمی به وسیله هشت جمله مورد سوال قرار گرفت. برای آنالیز آماری ازآزمون Chi-square استفاده شد.

یافته ها: در مجموع تعداد 270 پرسشنامه تکمیل شده از 14 دانشکده جمع آوری شد. میانگین سنی پاسخ دهندگان 8/3±6/29 سال بود و 53% آنها را مردان تشکیل می دادند. نزدیک به نیمی از پاسخ دهندگان اعلام کردند که دست کم یک مقاله علمی دندانپزشکی منتشر کرده اند. کمتر از نیمی از پاسخ دهندگان اعلام کردند که از نتایج پایان نامه دوره عمومی، مقاله ای منتشر کرده اند. این مطلب در زنان و در دانشجویان جوان تر بیش از سایرین صدق می کرد (05/0>P). شایع ترین موانع تولید مقالات علمی، فقدان مرکزی برای ویرایش زبان انگلیسی، فقدان انگیزه مالی، فقدان شرایط مناسب، و عدم تسلط به اصول نگارش متون علمی گزارش شدند.

نتیجه گیری: برای افزایش سهم دندانپزشکی ایران در تولید مقالات علمی دندانپزشکی، باید به ظرفیت دانشجویان تخصصی دندانپزشکی توجه شده و با فراهم کردن شرایط مناسب، موانع تولید و انتشار مقاله علمی برطرف گردد. بخصوص با توجه به نتایج مطالعه حاضر، فراهم کردن شرایط ویرایش زبان انگلیسی، برقراری عوامل انگیزشی مالی و فراهم کردن محیط مناسب برای نوشتن مقاله و ارایه آموزش های نوشتن مقالات علمی باید در اولویت قرار بگیرد.

بررسی دیدگاه دندانپزشکان در زمینه آموزش مباحث مربوط به مدیریت مطب دندانپزشکی

انسیه اخگری

زمینه و هدف: هدف از این مطالعه، بررسی نیاز به آموزش و دانش خود ارزیابی دندانپزشکان در زمینه مباحث مربوط به مدیریت مطب دندانپزشکی بود.

روش بررسی: ابتدا با حضور 5 نفر از اعضای هیات علمی گروه سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی (دانشکده دندانپزشکی) دانشگاه تهران و چهار دندانپزشک دارای تجربه اجرایی و تحقیقاتی به روش بحث گروهی و بارش افکار، عناوین و مباحثی برای آموزش اصول مطب داری موفق به دندانپزشکان طراحی شد. در مرحله بعد پرسشنامه ای برای سنجش میزان نیاز احساس شده توسط فراگیران برای یادگیری هر یک از مباحث و همچنین سنجش نظر فراگیران در خصوص میزان دانش خودشان در خصوص هر یک از مباحث طراحی شد. پرسشنامه بین 55 نفر دندانپزشک داوطلب توزیع شد و 46 نفر پرسشنامه های تکمیل شده را برگرداندند. جهت سنجش نتایج از آزمون آماری t-test و Chi-square استفاده شد.

یافته ها: در مجموع در مورد همه موضوعات ارایه شده، بیش از دوسوم دندانپزشکان اعتقاد داشتند نیاز زیادی به آموزش وجود دارد. درخصوص موضوعات ارگونومی و سلامت حرفه ای و همچنین اورژانس های پزشکی این میزان بالای 90 درصد بود. حدود 80 درصد دندانپزشکان از دید خودشان دانش زیادی در خصوص موضوع ایمنی و کنترل عفونت داشتند. از سوی دیگر 3/54 درصد آنان دانش کمی را در مورد قوانین و مقررات مربوط به فعالیت در حرفه دندانپزشکی گزارش کردند. نیاز به آموزش و دانش خود ارزیابی دندانپزشکان ارتباطی با سن، جنسیت و سابقه کاری آنان نداشت (05/0P>).

نتیجه گیری: دندانپزشکان لزوم آموزش چنین مباحثی را بالا می دانستند و دانش خود را در مورد سرفصل های این دوره کم ارزیابی می کردند که نشان از لزوم اجرای دوره های آموزشی در این زمینه دارد.

تاثیر دو Surface Sealant بر میزان ریزنشت ترمیم‌های کلاس V کامپوزیتی

عبدالرحیم داوری

زمینه و هدف: استرس ناشی از پلیمریزه شدن کامپوزیت تمایل به ایجاد فضاهایی در سطح بین دندان و ترمیم دارد. این امکان وجود دارد که Surface sealantها مشکلات مربوط به ریزنشت در نواحی مارجینال را کاهش و یا از ایجاد آنها جلوگیری کنند. هدف این مطالعه، بررسی تاثیر دو نوع Surface sealant (Fortify and Optiguard) بر ریزنشت ترمیم های کلاس V کامپوزیتی بود.

روش بررسی: 23 دندان مولر سالم جمع آوری و در سطوح باکال و لینگوال دندان ها 45 حفره کلاس V ایجاد شد، به گونه ایی که مارجین های اکلوزال در مینا و مارجین های سرویکال در سمان قرار گرفتند. نمونه ها به طور تصادفی به سه گروه 15تایی تقسیم و با رزین کامپوزیت ترمیم شدند. بعد از مراحل Finishing and Polishing، ترمیم ها به جز گروه کنترل با یک Surface sealant سیل شدند. پس از تحمل شوک حرارتی، نمونه ها به مدت 4 ساعت در محلول نیترات نقره 50% قرار گرفتند. سپس نمونه ها به صورت طولی و در جهت باکولینگوال برش داده و توسط استریومیکروسکوپ چشمی به صورت Blind آنالیز شدند. ریزنشت لبه ای در لبه های اکلوزال و سرویکال مورد ارزیابی قرار گرفتند. به منظور مقایسه ریزنشت در سه گروه از آزمون کروسکال والیس و برای مقایسه دو به دو از آزمون من ویتنی استفاده شد.

یافته ها: در تمام گروه ها، در لبه اکلوزال و سرویکال درجاتی از ریزنشت مشاهده شد. در لبه سرویکال به طور معنی داری ریزنشت بیشتر از لبه اکلوزال بود (005/0P=). همچنین در لبه اکلوزال، گروه های مورد مطالعه اختلاف معنی داری با هم نداشتند (66/0=P). فقط در لبه سرویکال، Fortify به طور معنی داری کمترین میزان ریزنشت را نشان داد (003/0=P).

نتیجه گیری: سیلانت های ارزیابی شده تاثیرات مختلفی نشان دادند و Fortifyبه طور معنی داری ریزنشت لبه ای را کاهش داد.

تعیین دقت یک رادیوگرافی پری‌آپیکال در تشخیص شکستگی افقی ریشه

مهدی دستورانی

زمینه و هدف: بررسی رادیوگرافیک یک مرحله ضروری در تشخیص شکستگی های افقی ریشه می باشد. هدف از این مطالعه تعیین حساسیت و ویژگی یک رادیوگرافی پری آپیکال واحد در تشخیص شکستگی افقی ریشه بود.

روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- تحلیلی از 30 دندان قدامی تازه کشیده شده انسان استفاده شد. دندان ها با استفاده از چکش و گیره به طور تصادفی به دو قطعه تقسیم شدند. سپس دو قطعه با چسب سیانوآکریلات به هم چسبانده شد. در مرحله بعدی دو رادیوگرافی یکی از دندان به تنهایی و یکی از دندان به همراه یک قطعه استخوان مندیبل انسانی به عمل آمد. رادیوگراف ها توسط سه دندانپزشک متخصص با استفاده از یک دستگاه نمایش اسلاید خوانده شد. پس از جمع آوری اطلاعات، آنالیز داده ها توسط آزمون قطعی فیشر انجام شد.

یافته ها: حساسیت و ویژگی تشخیصی یک فیلم رادیوگرافی پری آپیکال واحد در تشخیص شکستگی افقی ریشه در رادیوگرافی هایی که از دندان به تنهایی به عمل آمده بود 100% بود و در رادیوگرافی هایی که از دندان همراه با استخوان به عمل آمده بود به ترتیب 7/82% و 100% بود.

نتیجه گیری: طبق نتایج این مطالعه، در اکثر موارد با استفاده از یک فیلم رادیوگرافی پری آپیکال واحد می توان شکستگی افقی ریشه را تشخیص داد.

مقایسه دقت دستگاه‌های اپکس یاب الکترونیکی ZX Root،Novapex در مقایسه با رادیوگرافی در شرایط in vivo

فاطمه مختاری

زمینه و هدف: تعیین طول دقیق کانال ریشه و باقی ماندن در محدوده آن در طی معالجه ریشه از اهمیت خاصی برخوردار است. اخیراً اپکس یاب های الکترونیکی برای تعیین طول و کاهش تعداد رادیوگرافی استفاده می شوند. هدف از این مطالعه مقایسه کلینیکی رادیوگرافی و اپکس یاب های الکترونیکی
Root ZX و Novapex بود.

روش بررسی: در این مطالعه تعداد 73 دندان تک کانال مربوط به بیماران مراجعه کننده به بخش اندودنتیکس دانشکده دندانپزشکی یزد مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا بر روی دندان مزبور حفره دسترسی تهیه شد و طول کانال ریشه توسط دستگاه های Apex locator از نوع Novapex، Root ZX تعیین و سپس با قرار دادن فایل در داخل کانال، رادیوگرافی پری اپیکال به روش موازی گرفته شد. سپس اندازه های به دست آمده از دستگاه های Apex locator و رادیوگرافی پری اپیکال مقایسه شد و با آزمون های آماری ضریب همبستگی پیرسون، ویلکاکسون و T زوج شده آنالیز گردید.

یافته ها: نتایج حاصل از این مطالعه پس از تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که دستگاه الکترونیکی Root ZX در 6/46% موارد انطباق صد در صد و با پذیرش mm5/0 خطا در 8/91% موارد نسبت به رادیوگرافی پری اپیکال قادر به نشان دادن اندازه های قابل قبول بود و اختلاف معنی داری بین میانگین طول های اندازه گیری شده توسط Root ZX و رادیوگرافی پری اپیکال مشاهده نشد (17/0=P). دستگاه Novapex در 5/20% موارد انطباق صد در صد و با پذیرش mm5/0 خطا در 4/64% موارد نسبت به رادیوگرافی پری اپیکال قادر به نشان دادن اندازه های قابل قبول بود و از لحاظ آماری بین میانگین طول های اندازه گیری شده توسط Novapex و رادیوگرافی پری اپیکال اختلاف معنی دار بود (017/0=P). بین دو دستگاه Apex locator اختلاف معنی داری مشاهده نشد (061/0=P).

نتیجه گیری: با توجه به دقت دستگاه های Novapex و Root ZX کاربرد آنها همراه با سایر روش ها و یا به تنهایی در خانم های باردار با وضعیت های خاص آناتومیک و به خصوص بیمارانی که مشکلات عدم تعادل عضلانی دارند بسیار سودمند است و استفاده از آن به عنوان مکملی برای رادیوگرافی پری اپیکال در تعیین طول کانال توصیه می گردد.

مقایسه میزان تام آنتی‌اکسیدان بزاق در بیماران مبتلا به آفت‌های دهانی راجعه

آرش عزیزی

زمینه و هدف: آفت راجعه دهانی یک بیماری التهابی محدود به مخاط دهان می باشد. تقریباً 20% کل جمعیت به این بیماری مبتلا هستند علت آفت کاملاً شناخته نشده است. آنتی اکسیدان ماده ای است که دارای توانایی برای حفظ مولکول ها از آسیب است و می تواند شروع آن را به تاخیر اندازد. هدف از انجام این مطالعه مقایسه ظرفیت کلی آنتی اکسیدان در بیماران مبتلا به آفت دهانی راجعه و افراد سالم بود.

روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع مورد مقطعی- تحلیلی بود. افراد مطالعه به صورت دو گروه انتخاب شدند: 25 بیمار مبتلا به آفت به عنوان گروه مورد و 25 شخص غیرمبتلا به آفت به عنوان گروه شاهد. هر دو گروه از لحاظ سن و جنس مشابه شدند. ظرفیت تام آنتی اکسیدان بزاق این افراد به روش اسپکتروفتومتری در دو گروه اندازه گیری شد. در نهایت داده ها با آزمون Independent sample t-test آنالیز شدند.

یافته ها: میانگین و انحراف معیار ظرفیت تام آنتی اکسیدان بزاق در گروه مورد µmol/L 64/0±64/1 و در گروه شاهد µmol/L 3/0±49/1 بود و ما بین دو گروه اختلاف معنی داری مشاهده نشد (464/0P=).

نتیجه گیری: نتایج این مطالعه تفاوت معنی داری بین ظرفیت تام آنتی اکسیدان بزاق در بیماران مبتلا به آفت دهانی و افراد سالم نشان نداد.

مروری بر کاربردهای مهندسی بافت در شاخه‌های مختلف دندانپزشکی

فهیمه سادات طباطبایی

علم دندانپزشکی تاکنون بر اصلاح و بهبود خصوصیات مواد مصنوعی استوار بوده است. اما ظهور مهندسی بافت دندان، منجر به تغییر چارچوب محصولات اصلی، مانند مواد ترمیمی و ایمپلنت ها خواهد شد. بدون شک، علم زیست مواد با پذیرش این تکنولوژی جدید، در مرحله ای بزرگ از گذار تاریخی خود قرار دارد. هدف از این مقاله بررسی کاربردهای مهندسی بافت در شاخه های مختلف دندانپزشکی می باشد. برای رسیدن به این هدف، با استفاده از کلید واژه های dental stem cells، teeth tissue engineering، regenerative dentistry، oral surgery، periodontal regeneration و regenerative endodontics مروری بر مقالات موجود در پایگاه مدلاین انجام شد. محدوده جستجوی مقالات، عمدتاً از سال 2000 به بعد بود. براساس این مطالعه مروری می توان پیش بینی نمود که هرچند مشکلات عمده ای بر سر راه مهندسی بافت های دندانی وجود دارد، اما به زودی این تکنیک، کاربردهای فراوانی در دندانپزشکی خواهد یافت.