fa خدمات سلامت روان برای کودکان و نوجوانان در ایران: یک مرور حیطه‌ای سایر سایر مقاله مروری Review Article <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">زمینه و هدف</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">: اختلالات سلامت روان در گروه سنی کودکان و نوجوانان روندی صعودی دارد. با توجه به اثرات گسترده این اختلالات در رشد فردی، مسائل آموزشی و تحصیلی کودکان و نوجوانان و تبعات اجتماعی آن، مطالعه حاضر با هدف بررسی خدمات سلامت روان کودکان و نوجوانان در ایران، شناسایی چالش‌ها و ارائه راهکارها جهت بهبود دسترسی و کیفیت خدمات انجام شد.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">مواد و روش‌ها</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">: این پژوهش، یک مطالعه مرور حیطه‌ای بوده که بر اساس چارچوب 6 مرحله‌ای آرکسی و اومالی در سال 1404 انجام شد. جستجوی گسترده‌ در پایگاه‌های بین‌المللی و داخلی <span style="letter-spacing:-.2pt">شامل </span></span></span>&nbsp;<span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">Scopus</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">، </span></span></span>&nbsp;<span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">Web of Scienses</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">، </span></span></span>&nbsp;<span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">Pubmed</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">، </span></span></span>&nbsp;<span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">MagIran</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">،</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">SID </span><span style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">&nbsp;، موتور جستجوگر </span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">Google Scholar</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""> و وب‌سایت‌های سازمانی و دولتی ازجمله سازمان جهانی بهداشت و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با کلیدواژه‌های مشخص انجام شد. استخراج داده‌های مطالعه نیز با استفاده از رویکرد روایتی و آنالیز موضوعی صورت گرفت.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">نتایج</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">: بر اساس مرور 19 مطالعه انجام‌شده، خدمات و مداخلات سلامت روان برای کودکان و نوجوانان در سطوح مختلفی ازجمله مراقبت اولیه، تخصصی، مدرسه‌محور، جامعه‌محور، خانواده‌محور و خدمات ملی ارائه می‌شود. این مداخلات با استفاده از رویکردهای متنوعی مانند آموزش، غربالگری و مداخلات درمانی طراحی شده‌اند. همچنین محدودیت‌های ساختاری (ضعف نظام ارجاع، کمبود منابع)، چالش‌های اجتماعی-فرهنگی (انگ اجتماعی و عدم آگاهی عمومی) و منابع انسانی (کمبود متخصصان) در ارائه این خدمات شناسایی شدند.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">نتیجه‌گیری</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">: بهره‌گیری از ظرفیت‌های نظام مراقبت اولیه و آموزش و پرورش، همراه با تقویت آموزش نیروی انسانی و ارتقای آگاهی عمومی، می‌تواند زمینه‌ساز گسترش دسترسی و بهبود کیفیت خدمات سلامت روان در کشور باشد.</span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:11.5pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:14pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt">Background and purpose</span></b><span style="font-size:12.0pt">: The prevalence of mental health disorders among children and adolescents is on the rise, exerting profound effects on individual development, academic performance, and social well-being. This study aims to map the current landscape of mental health services for this demographic in Iran, identify existing challenges, and propose strategies to enhance service accessibility and quality</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">.</span></span><span style="font-size:12.0pt"></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11.5pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:14pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt">Methods</span></b><span style="font-size:12.0pt">: This scoping review was conducted in 2025 using the six-stage framework developed by Arksey and O&rsquo;Malley. A comprehensive search was performed across international databases (Scopus, Web of Science, PubMed) and national databases (MagIran, SID), as well as Google Scholar and relevant organizational websites (e.g., WHO, Ministry of Health and Medical Education). Data were extracted using a narrative approach and analyzed thematically</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">.</span></span><span style="font-size:12.0pt"></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11.5pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:14pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt">Results</span></b><span style="font-size:12.0pt">: Nineteen studies met the inclusion criteria. The review identified a multi-level service delivery system encompassing primary care, specialized care, school-based, community-based, family-based, and national-level interventions. These services utilized diverse modalities, including education, screening, and therapeutic interventions. Key barriers to effective service delivery included structural constraints (e.g., inefficient referral systems, resource scarcity), socio-cultural challenges (e.g., stigma, low public awareness), and human resource shortages (e.g., lack of specialists).</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11.5pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:14pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt">Conclusion</span></b><span style="font-size:12.0pt">: Leveraging the capacities of the primary healthcare network and the educational system, alongside workforce capacity building and public awareness initiatives, is essential for expanding access to and improving the quality of mental health services in Iran</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">.</span></span><span style="font-size:12.0pt"></span></span></span></span></span></span></span> سلامت روان, کودکان, نوجوانان, ایران Mental Health, Children, Adolescents, Iran 96 116 http://jhosp.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1911-1&slc_lang=fa&sid=1 Forough Saraee فروغ سرائی foroughsaraee@yahoo.com No PhD. Student in Health Care Management, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. دانشجوی دکترای مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، گروه مدیریت، سیاست‌گذاری و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Fatemeh zahra Ahmadi فاطمه زهرا احمدی Yes PhD. Student in Health Policy, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. *Corresponding Author Email: fatemeezahraahmadi@gmail.com دانشجوی دکترای سیاست‌گذاری سلامت، گروه مدیریت، سیاست‌گذاری و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. * نویسنده مسئول مقاله: fatemeezahraahmadi@gmail.com Mahboube Gholami محبوبه غلامی mahgholamee@gmail.com No PhD. Student in Health Policy, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. دانشجوی دکترای سیاست‌گذاری سلامت، گروه مدیریت، سیاست‌گذاری و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.