بیمارستان

مکان‌یابی بیمارستان‌ها با استفاده از مدلی چندهدفه با در نظر گرفتن معیار عدالت شهروندی

علی بزرگی امیری

زمینه و هدف: امروزه یکی از مهم ترین مسائل درزمینه مکان یابی بیمارستان ها، در نظر گرفتن عدالت است؛ هدف از این پژوهش ارائه مدلی چندهدفه جهت مکان یابی عادلانه بیمارستان ها بود که بتواند هزینه را نیز درنظر بگیرد و برای احداث بیمارستان ها در آینده، استفاده شود.
مواد و روش ها: این پژوهش مطالعه ای تحلیلی-توصیفی بود که در شهر رشت به منظور تعیین مکان های عادلانه برای احداث بیمارستان انجام گرفت. به این منظور، پس از بررسی مطالعات انجام گرفته مدلی سه هدفه شامل اهداف میانه (حداقل هزینه)، عدالت (حداقل حسادت) و بار کاری عادلانه ارائه گردید و به کمک تکنیک مجموع وزنی که در آن با توجه به اهمیت اهداف به آن ها وزن داده می شود و با استفاده از داده های واقعی شهر رشت که از شهرداری، اداره آمار و نقشه های هوایی گردآوری شدند، بهترین مکان ها جهت احداث بیمارستان در این شهر پس از حل مدل با نرم افزار GAMS 24.1.2 مشخص گردید.
نتایج: این پژوهش به تصمیم گیرندگان کمک می کند تا در تصمیم خود مبنی بر انتخاب بهترین مکان ها برای احداث بیمارستان، علاوه بر هزینه، عدالت را نیز درنظر بگیرند؛ برقراری عدالت شهروندی و افزایش کارایی بیمارستان ها در کنار درنظر گرفتن ملاحظات هزینه ای، از مهم ترین دستاوردهای این پژوهش برای تصمیم گیرندگان در حوزه سلامت است.
نتیجه گیری: اگر به معیار عدالت در مکان یابی بیمارستان ها توجه نشود، نتایج می تواند بسیار ناعادلانه باشد. مطالعه موردی صورت گرفته مؤید کارکرد مطلوب مدل پیشنهادی در مکان یابی بیمارستان های شهر رشت با توجه به معیار عدالت شهروندی بود. نتایج می تواند به عنوان مبنای مناسبی برای تصمیم گیری در اختیار مدیران قرار گیرد.

کارایی بیمارستانهای ایران با استفاده از مدل پابن لاسو: مرور نظام مند و متاآنالیز

معصومه عرفانی خانقاهی

زمینه و هدف : مدل پابن لاسو یکی از کاربردی ترین مدلهای ارزیابی کارایی بیمارستانها می باشد. مطالعات متعددی با استفاده از این مدل در بیمارستانهای ایران انجام گرفته است. از این رو هدف مطالعه حاضر مرور نظام مند و متاآنالیز کارایی بیمارستانهای ایران با استفاده از مدل پابن لاسو بود.
مواد و روش ها: اطلاعات مورد نیاز با استفاده از کلید واژه های مرتبط با موضوع در پایگاه های اطلاعاتیPubMed, SID, Medlib, IranDoc, MagIran, IranMedex Scopus, Elsevier, Google Scholar, جمع آوری گردید. بازه زمانی انتخاب شده برای جستجوی مقالات سالهای 1395- 1380 بود. معیارهای ورود به مطالعه عبارت از مقالات انتشار یافته به زبان فارسی و انگلیسی، اشاره حداقل به یکی از سه شاخص مدل پابن لاسو در ایران، امکان دسترسی به متن کامل مقاله بود. معیارهای خروج از مطالعه عبارت از مقالات ارزیابی کارایی غیر از بیمارستانی و مقالات ارائه شده در همایش ها و کنفرانس ها، گزارش های موردی، نامه به سردبیر و مقالات آموزشی بود. جهت محاسبه شاخص های کارایی مدل پابن لاسو (ضریب اشغال تخت، نسبت گردش تخت و میانگین مدت بستری)، از روش های آماری مرتبط با متاآنالیز و جهت انجام متاآنالیز از نرم افزار CMA:2(Comprehensive Meta-Analysis) استفاده گردید.
نتایج:از 396 مقاله یافت شده در ابتدای مطالعه در نهایت از 27 مقاله یررسی شده مشخص گردیدکه به طور میانگین 79.9 (22.9 درصد) بیمارستان در ناحیه اول، 75.8 (21.7 درصد) بیمارستان در ناحیه دو، 117.8 (33.8 درصد) بیمارستان در ناحیه سوم و 74.6 (21.4 درصد) بیمارستان در ناحیه چهار مدل پابن لاسو قرار داشتند. متوسط مدت بستری 4/3 روز(CI 95%، 7/3-3)، ضریب اشغال تخت 63 درصد(CI95%، 95-41) و نسبت گردش تخت4/78 (CI95%، 2/8-85/71) بار در سال برآورد گردید.
نتیجه گیری: نتایج مطالعه نشان داد که بر اساس مدل پابن لاسو فقط حدود یک سوم بیمارستانهای ایران در ناحیه سه(ناحیه کارایی خوب) قرار داشتند. وضعیت عملکرد بیمارستانها در زمینه متوسط مدت بستری نزدیک به استانداردهای وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، در زمینه نسبت گردش تخت بالاتر از استاندارد و در زمینه ضریب اشغال تخت کمتر از استاندارد بود.

مکان یابی آمبولانس های هوایی با استفاده از تلفیق Fuzzy ANP و Dematel Fuzzy در محیط ArcGIS یک مطالعه موردی از استان سیستان و بلوچستان

مجتبی قادری

زمینه و هدف: اورژانس هوایی با توجه به سرعت بالا، دسترسی به مناطق صعب العبور، امکان جابجایی بیماران بیشتر، ارائه کیفیت درمان بالاتر به بیمار در حال حمل و همچنین دسترسی به بیمارستان بدون مشکلاتی همچون ترافیک و تصادفات ناگهانی، یکی از مهم ترین و مؤثرترین انواع اورژانس ها در بخش بهداشت و درمان به شمار می رود. بنابراین مکان یابی صحیح با توجه به اصول علمی کارایی اورژانس های هوایی را می افزاید.
مواد و روش ها: پژوهش توصیفی-تحلیلی حاضر به منزله پژوهش کاربردی در استان سیستان و بلوچستان در بازه زمانی سال 1395 انجام شد. در ابتدا، شاخص های تاثیرگذار در مکان یابی آمبولانس ها شناسایی شدند. سپس با بهره گیری از رویکرد تحلیل تصمیم گیری چندمعیاری و به کارگیری مدل فرآیند تحلیل شبکه ای فازی در کنار تکنیک دیمتل فازی و تلفیق با سیستم اطلاعات جغرافیایی مکان یابی انجام شد.
نتایج: معیارهای انتخاب بهترین نقاط استقرار آمبولانس های هوایی در استان سیستان و بلوچستان، نزدیکی به راه های مواصلاتی، شیب مناسب منطقه، نزدیکی به مراکز پرجمعیت، نزدیکی به معابر پرخطر و فاصله مناسب از مراکز خدمات فوریت های پزشکی در نظر گرفته شده اند. وزن های خروجی تکنیک به کارگرفته شده برای اثر دادن در نرم افزار GIS، به ترتیب به ترتیب 244/0، 083/0، 435/0، 182/0 و 057/0 محاسبه شدند.
نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان داد که تعداد و سطح پوشش پایگاه های آمبولانس هوایی در شهرها و جاده های استان سیستان و بلوچستان مناسب نیستند. لذا نقشه حاصل از تلفیق فازی لایه های اطلاعاتی عوامل موثر شناسایی شده نشان می دهد که محدوده شهرهای زابل و ایرانشهر بهترین وضعیت معیارهای انتخابی را جهت تاسیس پایگاه های اورژانس هوایی در سطح استان سیستان و بلوچستان دارند

ارتباط درجه اعتباربخشی با کارایی فنی بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی تهران

سمانه اسماعیلی

زمینه و هدف: اعتباربخشی بیمارستانی روشی موثر جهت ارزشیابی در نظام سلامت کشورهاست که با هدف بهبود کیفیت خدمات و ارتقاء عملکرد و کارایی آنها انجام می شود. پژوهش حاضر، درصدد تعیین ارتباط بین درجه اعتباربخشی با کارایی فنی بیمارستانها می باشد.
مواد و روش ها: برای محاسبه کارایی فنی شاخص های کلیدی دروندادی و بروندادی بیمارستان شامل مواردی از قبیل نسبت پزشک به تخت، میزان مرگ و میر و عفونت بیمارستانی شناسایی گردید. به منظور نزدیک کردن کارایی فنی به عملکرد بیمارستان، در کنار شاخصهای معمول جهت سنجش کارایی، از شاخص کیفیت خدمات نیز استفاده گردید. برای اندازه گیری کیفیت نمونه ای (554 نفر) از بیماران بیمارستانها به روش تصادفی طبقه ای تحت مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه توسعه یافته کیفیت خدمات بستری، چک لیست استخراج شاخص های عملکردی بود. سپس همبستگی بین نمرات کارایی فنی و درجه اعتباربخشی بیمارستانها با استفاده از نرم افزار DEAP و SPSS بررسی گردید.
نتایج: میانگین کارایی فنی بیمارستان ها 94/0 بدست آمد که نشان دهنده وجود 1/5 درصد ظرفیت افزایش کارایی بیمارستانها بود. میانگین کیفیت در بیمارستانهای تحت مطالعه 4.13 (حداقل 3.9 تا حداکثر 4.3) ارزیابی شد. همبستگی معناداری بین درجه اعتباربخشی و کارایی فنی بیمارستان ها یافت نشد.
نتیجه گیری: پیشنهاد می گردد در دوره های آتی اعتباربخشی، توجه به کارایی بیمارستانها نیز در سنجه ها گنجانده شود تا اعتباربخشی به اهداف خود، که ارتقاء کارایی یکی از آنهاست، دست یابد. ضمن آنکه بهتر است در محاسبات کارایی بیمارستان، از شاخص هایی که نشانگر بهتری برای عملکرد بیمارستانهاست، نیز استفاده گردد.

تأثیر آموزش مهارت‌های ارتباطی پرستاران بر رضایتمندی بیماران از خدمات پرستاری در بیمارستان های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شیراز

علی رضا یوسفی

زمینه و هدف: ارتباطات یکی از مفاهیم مرکزی در پرستاری و بخش مهم اقدام این حرفه محسوب می شود. این پژوهش با هدف تعیین تأثیر آموزش مهارت های ارتباطی پرستاران بر رضایتمندی مراجعه کنندگان از خدمات پرستاری در بیمارستان های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شیراز انجام پذیرفت.
مواد و روش ها: پژوهش حاضر یک مطالعه مقایسه ای بود که به صورت کاربردی در سال 1396 انجام شد. جامعه پژوهش شامل پرستاران بیمارستان های آموزشی و بیماران مراجعه کننده به این بیمارستان ها بود. 400 بیمار به روش نمونه گیری در دسترس،100 پرستار آموزش دیده در زمینه مهارت های ارتباطی و 100 پرستار آموزش ندیده به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه های استاندارد تعامل پرستار-بیمار و رضایتمندی بیمار بود. داده ها در نرم افزار SPSS₂₃ با استفاده از آزمون هایT-Test ، ANOVA ،Tukey و ضریب همبستگی پیرسون در سطح معنی داری 5%=‏‎α تحلیل گردید.
نتایج: میانگین نمره تعامل پرستار- بیمار و رضایتمندی از خدمات پرستاری در میان بیماران تحت نظر پرستاران آموزش دیده به ترتیب 08/21± 51/93 و 14/22 ± 24/176 و در بیماران تحت نظر پرستاران آموزش ندیده به ترتیب 83/18 ± 76/81 و 10/41 ± 36/166 بود. بین شاخص تعامل پرستار-بیمار و رضایتمندی مراجعه کنندگان از خدمات پرستاری ارتباط معناداری مشاهده شد(681/0r₌،023/0P₌). رضایت بیماران تحت مراقبت پرستاران آموزش دیده بیشتر از بیمارانی بود که تحت نظر پرستاران آموزش ندیده بودند(012/0P₌). بین رضایتمندی بیماران با متغیرهای سن (001/0>P) و وضعیت تاهل (031/0P₌) رابطه معناداری وجود داشت.
نتیجه گیری: آموزش مهارت های ارتباطی به پرستاران سبب افزایش رضایتمندی مراجعه کنندگان می شود. پیشنهاد می گردد مدیران و مسئولین بیمارستان ها ارتقاء مهارت های ارتباطی پرستاران را موردتوجه قرار دهند

تأثیر اجرای تعرفه ارزش‌های نسبی خدمات و مراقبت‌های سلامت بر کسورات بیمه‌ای مجتمع بیمارستانی امام خمینی(ره)

مهناز افشاری

زمینه و هدف: سازمان های بیمه گر در صورت عدم انطباق صورتحساب های مالی بیماران با قرارداد منعقد شده مبالغی را به اسم کسورات به بیمارستان ها پرداخت نمی کنند. این پژوهش به مقایسه کسورات اعمال شده از سوی سازمان بیمه تأمین اجتماعی به صورتحساب های بیماران مجتمع بیمارستانی امام خمینی قبل و بعد از ابلاغ کتاب تعرفه ارزش های نسبی خدمات بیمارستانی می پردازد.
مواد و روش ها: داده های این مطالعه توصیفی- تحلیلی از گزارشات کسورات اعمال شده به اسناد بیماران بستری و سرپایی بیمه تأمین اجتماعی در شش ماهه دوم 1392 (قبل از اعمال تعرفه ارزش های نسبی خدمات) و شش ماهه دوم سال 1393 (بعد از اعمال آن) بدست آمد. اطلاعات با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون تی تست زوجی تحلیل شد.
نتایج: میانگین کسورات شش ماهه دوم سال های 1392 و 1393 برابر با 9/2 و 1/11 درصد بود. میزان کسورات اعمال شده بعد از اجرای کتاب تعرفه ارزش های نسبی خدمات به میزان 8/282 درصد افزایش یافت. میزان کسورات اعمال شده به ازای هر پرونده بستری 6 برابر و برای هر مورد سرپایی 12 برابر شد. بیشترین کسور اعمال شده در سال 1392 مربوط به خدمات جراحی و آزمایشگاه و در سال 1393 مرتبط با خدمات رادیوتراپی، شیمی درمانی و هتلینگ بود.
نتیجه گیری: کسورات اعمال شده به صورتحساب های ارسالی بیمارستان از سوی سازمان بیمه تأمین اجتماعی بعد از اجرای کتاب تعرفه ارزش های نسبی به شدت افزایش یافت. شناسایی علل کسورات جدید بیمه ای، آموزش کارکنان و پزشکان در این زمینه و ارتقای فرایندهای مربوطه برای کاهش کسورات بیمه ای ضروری است.

ارزیابی عوامل مؤثر بر سطح اثربخشی و رضایتمندی بیماران از فضاهای درمانی: مورد پژوهی بیمارستان‌های شهر یزد

محمدرضا منتظرالحجه

زمینه و هدف: در سال های اخیر، تلاش های بسیاری صورت گرفته است تا طراحی بیمارستان ها ؛که ازجمله محیط های پراسترس به شمار می روند؛ بر اساس افزایش رضایتمندی بیماران، کاهش استرس و ارتقاء سلامت و بهبود بیماران صورت پذیرد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل فیزیکی و ذهنی مؤثر بر دیدگاه بیماران در بیمارستان های شهر یزد شهر انجام شد.
مواد و روش ها: این پژوهش از حیث هدف، جزء پژوهش های کاربردی و از روش پژوهش پیمایشی و همبستگی استفاده شد. در این راستا از آزمون آماری کولموگراف – اسمیرنف جهت تشخیص نرمال بودن توزیع داده های پژوهش و از آزمون های آماری رگرسیون خطی چندگانه و آزمون همبستگی پیرسون جهت تعیین رابطه و شدت و جهت رابطه بین متغیرها استفاده شد. علاوه بر این جهت تبیین معناداری مدل رگرسیونی چندگانه از روش تحلیل واریانس ANOVA استفاده شد. جهت گرداوری داده ها از مطالعات اسنادی و کتابخانه ای و ابزار پرسشنامه بهره گرفته شد.
نتایج: نتایج نشان داد که عوامل فیزیکی در بخش های بستری با سطح معناداری (p<0.05) دارای ارتباط معنادار و بالایی با میزان رضایتمندی افراد بود درحالیکه این ارتباط معنادار بین عوامل ذهنی و رضایتمندی بیماران دیده نشد.
نتیجه گیری: به نظر می رسد لازم است شرایط و امکاناتی را در بخش های بستری فراهم آورد تا علاوه بر ارتقاء عوامل فیزیکی، به عوامل ذهنی نیز توجه شده و شاهد کاهش استرس و افزایش رضایتمندی بیماران در این محیط ها بود. همچنین، از دیدگاه بیماران تأثیرگذارترین عوامل کالبدی بر کاهش استرس و افزایش رضایتمندی بیماران، استفاده از رنگ های مناسب، فراهم ساختن سرگرمی های مثبت (فیلم ها و کتب طنز) و برخورداری از تهویه مناسب و هوای تازه در بخش های بستری می باشد.

رابطه قابلیت های فناوری اطلاعات با پاسخگویی بیمارستان بهارلو تهران

لیلا نظری منش

زمینه و هدف: پاسخگویی به عنوان یکی از اهداف اصلی نظام سلامت برای سیاست گذاران و مدیران موضوع بسیار مهمی است. قابلیت های فناوری اطلاعات عملکرد سازمان را در مواردی چون پاسخگویی به مشتری را تحت تأثیر قرار می دهد و مدارج بالاتر کسب وکار آن را فراهم می کنند. هدف پژوهش حاضرتعیین رابطه قابلیت های فناوری اطلاعات با پاسخگویی بیمارستان بهارلو تهران بود.
مواد و روش ها: پژوهش حاضر ازلحاظ روش از نوع توصیفی- پیمایشی و ازلحاظ هدف کاربردی بود. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بود. نمونه آماری پژوهش 248 نفر از کارکنان در ارتباط با فناوری اطلاعات بخش ها و 381 نفر از بیماران 26 بخش منتخب بیمارستان بهارلو بود که به صورت تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. داده های این پژوهش با استفاده از آمار توصیفی و آزمون های پیرسون و رگرسیون تحلیل شد.
نتایج: مطابق یافته های پژوهش مقدار پاسخگویی کلی بیمارستان در سطح بالاتر از متوسط (میانگین 3.82) و مقدار قابلیت فناوری اطلاعات بیمارستان در سطح متوسط (میانگین 3.07) بود. مطابق نتایج آزمون رگرسیون در سطح اطمینان 95 درصد (خطای کمتر از 5 درصد) قابلیت فناوری اطلاعات با ابعاد معماری فناوری اطلاعات (020/0 =p)، زیرساخت فناوری اطلاعات(004/0 =p) ،منابع انسانی فناوری اطلاعات (001/0 p<) و منابع ارتباطی فناوری اطلاعات (001/0 p<) با پاسخگویی بیمارستان بهارلو ارتباط مثبت داشت.
نتیجه گیری: ارتباط مثبت تمامی ابعاد و کل قابلیت فناوری اطلاعات با پاسخگویی بیمارستان گویای آن است که قابلیت فناوری اطلاعات همانند دیگر صنایع امروزی در بیمارستان ها به عنوان یک شایستگی کلیدی مطرح است . بنابراین واضح است که مدیران بیمارستان ها بایستی به ارتقاء این شایستگی کلیدی جهت بهبود پاسخگویی در بیمارستان تحت مدیریت خود توجه جدی داشته باشند.

روند شکایات بیماران در یکی از بیمارستانهای دولتی کشور قبل و بعد از اجرای طرح تحول نظام سلامت

حسین روحانی

زمینه و هدف: شکایات بیماران از سیستم درمانی می تواند با شناسایی نقاط ضعف، فرصت های بهتری را برای پاسخگویی به نیازهای بیماران فراهم آورد. در این تحقیق روند شکایات بیماران قبل و بعد از اجرای طرح تحول نظام سلامت در یک بیمارستان دولتی بررسی شد.
مواد و روش ها: پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی - تحلیلی بود که بصورت گذشته نگر به بررسی روند شکایات بیماران در دو مقطع قبل و بعد از اجرای طرح تحول سلامت ( سال های 1391 تا 1395 ) در یکی از بیمارستان های دولتی کشور پرداخت. به منظور جمع آوری و طبقه بندی موارد شکایت از چک لیستی که توسط وزارت بهداشت طراحی شده است، استفاده گردید. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 21 انجام شد. از آمار توصیفی و نیز آزمون آماری تحلیلی مانند آزمون chi-square استفاده گردید.
نتایج: نتایج نشان داد تعداد شکایات ثبت شده در بیمارستان مورد مطالعه قبل از طرح تحول نظام سلامت 29 مورد و بعد از اجرای طرح 198 مورد بود. اغلب شکایات مربوط به بخش اورژانس (31%) و حدود 40 درصد افراد مورد شکایت نیز پزشکان بودند. بیشتر شکایات ثبت شده مربوط به کیفیت خدمات ارائه شده (5/33 %) و برخورد پرسنل (30 %) بود. طبق نتایج، بین تعداد شکایات ثبت شده با فرد مورد شکایت قبل و بعد از اجرای طرح تحول سلامت تفاوت معنی داری مشاهده گردید (P<0.05).
نتیجه گیری: اجرای طرح تحول نظام سلامت منجر به ثبت نظام مند و توجه ویژه به شکایات در بیمارستان شده است. اغلب شکایات ثبت شده مربوط به بخش اورژانس بیمارستان بوده که لازم است مدیران و مسئولین بیمارستان به این بخش توجه ویژه داشته و در راستای ارتقای کیفت خدمات گام های موثر بردارند.