fa ارزیابی تأثیر عناصر کالبدی معماری در کاهش استرس بیماران کاندید عمل جراحی (مطالعه‌ای در بیمارستان رازی شهر بیرجند) ارتقاء سلامت و درمان بیماران در بیمارستان ارتقاء سلامت و درمان بیماران در بیمارستان مقاله ی اصیل Original Article <span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt">زمینه و هدف</span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt">: در این پژوهش تأثیر عوامل فیزیکی و ظاهری محیط بیمارستان بر استرس بیماران در قبل و بعد از عمل جراحی، مورد بررسی قرار گرفته است تا با رویکرد ارتقا کیفیت محیط‌های درمانی، به بهبود کیفیت محیط‌های درمانی و کاهش استرس بیماران کمک کند؛ و به نتایج قابل اعتماد و پیشنهادات عملی برای بهبود محیط‌های درمانی بپردازد.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">مواد و روش‌ها</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">: رویکرد پژوهش، توصیفی_تحلیلی می‌باشد. نمونه پژوهش بخش جراحی عمومی مورد توجه قرار گرفته است. برای جمع‌آوری اطلاعات از یک پرسشنامه (بیمار) قبل و بعد از عمل جراحی برای اولویت‌بندی متغیرها استفاده شده است. روایی پرسشنامه به وسیله نرم‌افزار 3</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.3pt">Smart PLS</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt"> و پایایی نیز با آلفای کرونباخ سنجیده شده است. اطلاعات گردآوری شده به کمک معادلات ساختاری تحلیل گردید.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt">نتایج</span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt">: بیشترین تأثیرگذاری بر کاهش استرس بیماران مرد قبل از عمل جراحی به مؤلفه‌های حسی و کمترین تأثیرگذاری را مؤلفه شکلی دارد. بعد از عمل جراحی، بیشترین تأثیرگذاری را مؤلفه‌های حسی و کمترین تأثیر را پیکره‌بندی فضا دارد. در زنان نیز، بیشترین تأثیرگذاری قبل از عمل جراحی به مؤلفه معنایی و کمترین تأثیر را مؤلفه شکلی دارد. بعد از عمل جراحی در زنان، بیشترین تأثیر را مؤلفه معنایی و کمترین را مؤلفه شکلی دارد.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="letter-spacing:-.2pt">نتیجه‌گیری</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="letter-spacing:-.2pt">: جنسیت بیماران و عوامل کالبدی محیط بیمارستان می‌تواند در کاهش استرس بیماران عمل جراحی مؤثر باشد هویت و معنای فضاها (مانند تجهیز فضاهای انتظار با عناصر آرام‌بخش و آسایش‌بخش) نمادهای فرهنگی و مذهبی مرتبط با بهبود و ارتقای سلامت، القای احساس آرامش، امنیت و دلگرمی به بیماران، رنگ‌های آرام‌بخش، ایجاد صداهای آرام‌بخش صداهای طبیعی، استفاده از بوهای خوشایند، بهره‌گیری از بافت‌ها و بازتاب‌های نور طبیعی در طراحی محیط‌های بیمارستانی مدنظر قرار گیرند.</span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:11.5pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt">Background</span></b><span style="font-size:12.0pt"> <b>and purpose</b>: The physical and environmental characteristics of hospital spaces play a crucial role in influencing patient stress levels, particularly before and after surgery. This study aims to examine the impact of architectural elements in hospital environments on reducing stress among surgical patients, contributing to the enhancement of healthcare environments and patient well-being.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11.5pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt">Methods</span></b><span style="font-size:12.0pt">: This descriptive-analytical study was conducted in the general surgery department of Razi Hospital. Data were collected through a structured questionnaire administered to patients before and after surgery. The validity of the questionnaire was assessed using Smart PLS 3 software, and reliability was measured using Cronbach&#39;s alpha. The collected data were analyzed using structural equation modeling.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11.5pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt">Results</span></b><span style="font-size:12.0pt">: Among male patients, sensory elements had the greatest effect on reducing stress before surgery, while form-based elements had the least impact. After surgery, sensory elements remained the most influential, whereas spatial configuration had the least effect. Among female patients, symbolic components (e.g., cultural and religious symbols) had the most significant impact before and after surgery, while form-based elements had the least influence.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11.5pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt">Conclusion</span></b><span style="font-size:12.0pt">: The gender of patients and the physical design of hospital spaces significantly influence stress reduction among surgical patients. Designing hospital environments with calming elements such as soothing colors, natural light reflections, relaxing sounds, pleasant scents, and culturally relevant symbols can enhance the overall patient experience and improve recovery outcomes.</span></span></span></span></span></span></span> عناصر کالبدی, معماری,‌کاهش استرس, بیماران کاندید عمل جراحی Architectural Elements, Hospital Environment, Stress Reduction, Surgical Patients 171 193 http://jhosp.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1787-2&slc_lang=fa&sid=1 Elaheh Torabi الهه ترابی Elahetorabi2008@gmail.com No Doctoral student of the Department of Art and Architecture, Birjand unit, Islamic Azad university, Birjand, Iran. دانشجوی دکتری گروه هنر و معماری، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی‌، بیرجند، ایران. Reza Mirzaei رضا میرزایی Yes Assistant Professor, Department of Art and Architecture, Birjand Branch, Islamic Azad University, Birjand, Iran. *Corresponding Author Email: mirzaeireza@iavbir.ac.ir استادیارگروه هنر و معماری، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی‌، بیرجند، ایران. * نویسنده مسئول مقاله: mirzaeireza@iavbir.ac.ir Ahmad Heydari احمد حیدری ahmadheydari15@gmail.com No Assistant Professor, Department of Art and Architecture, Birjand Branch, Islamic Azad University, Birjand, Iran. استادیارگروه هنر و معماری، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی‌، بیرجند، ایران. Jalil Jarrahi Feriz جلیل جراحی فریز jarrahi@iaubir.ac.ir No Assistant Professor, Department of Mathematics, Birjand Branch, Islamic Azad University, Birjand, Iran. استادیار، گروه ریاضی، واحد بیرجند‌، دانشگاه آزاد اسلامی‌، بیرجند‌، ایران.