بهداشت و ایمنی کار

فرآیند برنامه‌ریزی استراتژیک گروه بهداشت حرفه‌ای دانشگاه علوم پزشکی تهران

فریده گلبابایی

مقدمه: دانشگاه ها نقش کلیدی در ایجاد جامعه دانش محور و توسعه پایدار آن بر عهده دارند. برنامه ریزی استراتژیک با تقویت ساختارها، فرآیندها و پیامدهای سازمانی موجب دستیابی به مزیت برتری می شود. مطالعه حاضر با هدف تدوین برنامه استراتژیک گروه بهداشت حرفه ای دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران انجام شد.
روش کار: در این مطالعه اقدام پژوهی مشارکتی، کمیته برنامه ریزی استراتژیک با حضور اساتید گروه بهداشت حرفه ای و گروه علوم مدیریت و اقتصاد بهداشت دانشکده بهداشت تشکیل شد. کمیته برنامه ریزی استراتژیک با استفاده از ماتریس قوت، ضعف، فرصت و تهدید، به ارزشیابی استراتژیک محیط داخلی و خارجی گروه بهداشت حرفه ای پرداخت. سپس، مأموریت، دورنما، ارزش ها، اهداف کلی و اختصاصی برای ارتقای عملکرد گروه بهداشت حرفه ای تدوین شد. همچنین، برنامه عملیاتی شامل اقدامات دستیابی به اهداف تدوین گردید.
یافته ها: وجود اساتید و کارشناسان مجرب، آزمایشگاه های تخصصی، مجلات تخصصی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و شورای ارتباط با صنعت از مهم ترین نقاط قوت و سرفصل دروس تئوریک و غیرکاربردی، نقص پروتکل های آموزشی، ارتباط ضعیف با صنایع، کمبود منابع، انگیزه پایین کارکنان و ضعف تعاملات بین المللی از مهم ترین نقاط ضعف گروه بهداشت حرفه ای بودند. حمایت هیئت رئیسه دانشکده بهداشت، وجود شورای ارتباط با صنعت دانشکده و دانشگاه، امکان استفاده از کارکنان و امکانات دانشکده های دانشگاه، وجود آزمایشگاه جامع تحقیقات دانشگاه، امکان استفاده از قابلیت های بخش خصوصی و افزایش تقاضا برای پژوهش در صنعت از فرصت های موجود برای پیشرفت گروه بهداشت حرفه ای بودند. تورم بالا، تحریم سیاسی، عدم وجود شرکت های مهندسی مشاور و نامشخص بودن اولویت های تحقیقاتی صنایع، تهدیدهای مهمی برای گروه بهداشت حرفه ای هستند؛ بنابراین، گروه بهداشت حرفه ای در موقعیت استراتژیک احتیاطی (محافظه کارانه) قرار دارد. جهت استراتژیک گروه شامل مأموریت، دورنما، ارزش ها و اهداف کلی تا سال 1404 مشخص شد. بهبود ساختارها، فرایندهای کاری و عملکرد گروه بهداشت حرفه ای به عنوان اهداف اختصاصی تعیین شدند و 81 اقدام برای دستیابی به این اهداف در نظر گرفته شد.
نتیجه گیری: گروه آموزشی، دانشکده و دانشگاه برای پیشرفت و توسعه باید دارای برنامه استراتژیک باشند. برنامه استراتژیک گروه بهداشت حرفه ای دانشکده بهداشت در راستای برنامه چهارساله دانشگاه و هماهنگ با برنامه های عملیاتی معاونت های آموزشی، بهداشتی و پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشکده بهداشت نوشته شد. اجرای درست این برنامه منسجم و مبتنی بر شواهد موجب بهبود عملکرد گروه بهداشت حرفه ای خواهد شد.

مروری بر مطالعات اقتصاد ایمنی و هزینه‌یابی حوادث شغلی در ایران از سال 2000 تا 2021 میلادی

مصطفی پویاکیان

مقدمه: سالیانه در سراسر جهان، هزینه های زیادی از تولید ناخالص ملی کشورها در پی وقوع حوادث شغلی اتلاف می شود. برآورد این هزینه ها می تواند در راستای سرمایه گذاری بهینه و پایه گذاری سیاست های مناسب در بسیاری از کشورهای دنیا ازجمله ایران حائز اهمیت باشد. لذا، این مطالعه با هدف بررسی مطالعات انجام شده درزمینۀ اقتصاد ایمنی و هزینه یابی حوادث در ایران از سال 2000 تا 2021 انجام شده است.
روش کار: به منظور انجام این پژوهش مروری از پایگاه های داده معتبر «Web of Science»، «Embase»، «IranDoc»، «SID»، «Magiran»، «Google Scholar»، «PubMed» و «Scopus» استفاده گردید. مقالات در این پایگاه های داده با جستجوی کلیدواژه های فارسی همچون «حادثه»، «هزینه حوادث»، «حوادث شغلی»، «ایران» و معادل انگلیسی آن ها شامل «Accidents»، «Accident Costs»، «Occupational Accident» و «Iran» در بازه زمانی 2000 تا 2021 جستجو و استخراج گردیدند.
یافته ها: از میان 66 مقاله شناسایی شده، 19 مقاله به عنوان مقالات نهایی انتخاب گردید که از این میان 11 مطالعه در صنعت حمل ونقل و 8 مطالعه در سایر صنایع اجرا شده بودند. در میان این مطالعات، 9 مطالعه فقط به بررسی و بیان هزینه های کلی و 6 مطالعه به تفکیک به بررسی و بیان هزینه های مستقیم، غیرمستقیم و کلی پرداخته بودند. 4 مطالعه دیگر نیز به بررسی و بیان هزینه های ناشی از حوادث به صورت های دیگر پرداخته بودند. گفتنی است که در 3 مطالعه میزان هزینه های مستقیم بیشتر از هزینه های غیرمستقیم برآورد شده است. همچنین، بر اساس مطالعات میزان خسارت وارده به تولید ناخالص داخلی از 0.03 تا 6.46 درصد از تولید ناخالص ملی بود.
نتیجه گیری: نتایج حاصل از مرور مطالعات نشان داد که حوادث شغلی سبب اتلاف بخش قابل توجهی از تولید ناخالص ملی ایران می شود. لذا به منظور جلوگیری از اتلاف چنین هزینه های سنگینی توصیه می گردد تا مطالعات دیگری درزمینۀ ارتباط سرمایه گذاری در بخش ایمنی و کاهش هزینه های حوادث با توجه به گروه بندی مشاغل به ویژه در صنایع فرآیندی، خدماتی و تولیدی صورت بپذیرد.

توسعه روشی برای شناسایی شرایط اضطراری در صنایع فرایندی

امید کلاتپور

مقدمه: شرایط اضطراری بخشی از فضای کسب وکار است که در عمل، حذف تمامی آن ناممکن می باشد. برای مدیریت کارا و اثربخش شرایط اضطراری، یکی از ارکان اساسی و بحرانی، پیش بینی و شناسایی انواع شرایط اضطراری محتمل می باشد. در همین راستا، در این مطالعه چارچوبی برای پیش بینی و شناسایی شرایط اضطراری طراحی و در یک مطالعه موردی در دو صنعت فرایندی آزمون شد.
روش کار: در این مطالعه ابتـدا روش های اجرایی شرکت ها و سازمان های فعال داخلی و خارجی در حوزه صنایع فرایندی جمع آوری شد. سپس روش های شناسایی آمادگی در برابر شرایط اضطراری و معیارهای ارزشیابی آن ها، با استفاده از بررسی متون استخراج شده و با رویکرد فازی دومرحله ای اولویت بندی شدند. برای محاسبه وزن متخصصین، از سیستم استنتاج فازی استفاده شد. برای اولویت بندی روش ها، ورودی های مربوط به سیستم فازی دوم محاسبه و با ورود متغیرهای مذکور به سیستم فازی، نمره نهایی روش ها محاسبه شد. پس از طراحی چارچوب، روش به دست آمده در دو صنعت فرایندی تست و تصدیق گردید.
یافته ها: یافته ها نشان داد که بالاترین و پایین ترین روایی و ضریب تأثیر متخصصین به ترتیب برابر با 0.964، 1.095، 0.880 و 1.000 بود. یافته های رتبه بندی نهایی روش ها نشان داد «لیست حوادث و شبه حوادث فاجعه بار عمر سازمان»، «MIMAH» و «ارزیابی و مدیریت ریسک» با نمره نهایی به ترتیب برابر با 0.754، 0.750 و 0.725 دارای بیشترین نمره از میان روش های شناسایی شده بودند.
نتیجه گیری: استفاده از این رویکرد با شناسایی دقیق تر شرایط اضطراری محتمل و حذف موارد غیر اولویت دار به افزایش اثربخشی و کارایی ایمنی در حوزه مدیریت شرایط اضطراری می افزاید. نتیجه این کار، جلوگیری از تحمیل خسارات ناشی از وقوع شرایط و همچنین جلوگیری از انجام سرمایه گذاری های غلط با حذف شرایط اضطراری با اولویت های پایین است.

تأثیر شکل و طول قلم بر ارتعاش دست–بازو منتقله از دسته چکش‌های تخریب الکتریکی در سطوح بتنی

محمدرضا منظم

مقدمه: این مطالعه با هدف تعیین میزان ارتعاش دست و بازو منتقلِ از دسته ابزارهای تخریب کننده سنگین الکتریکی و تعیین تأثیر استفاده از قلم های با طول و شکل متفاوت هنگام تخریب سطوح بتنی انجام شد.
روش کار: 323 اندازه گیری جهت تعیین میزان بزرگی ارتعاش دست-بازو بر روی دسته های چپ و راست دو چکش تخریب الکتریکی سنگین پرکاربرد در مشاغل ساختمانی و خدمات شهری در ایران (RONIX و NEC) انجام شد. فرایند تخریب در شرایط واقعی توسط 2 کاربر با تجربه بر روی 49 دال بتنی با کیفیت یکسان 20 C با ضخامت های 10 و 15 سانتی متر و با استفاده از ملزومات پرکاربرد معمول در این چکش ها شامل 2 طول قلم (40 و 60 سانتی متر) و 2 شکل سر قلم (تخت و تیز) انجام شد. اندازه گیری و ارزیابی مطابق با روش 5349 ISO و با استفاده از 2 ارتعاش سنج SVANTEK به صورت هم زمان بر روی هر دسته چکش انجام گرفت.
یافته ها: میانگین شتاب مؤثر (ریشه میانگین مربعات) وزن یافته فرکانسی (a_wrms) برای مقدار مجموع محورها (VSV) در دسته چکش ها ²m/s 15.17 بود. محور عمودی با ² m/s 13.60 محور غالب ارتعاش منتقلِ به دسته ابزارها بود. میانگین a_wrmsهنگام استفاده از قلم های تخت و تیز به ترتیب 16.59 و 14.82 متر بر مجذور ثانیه بود. اختلاف بین نتایج قلم های 60 و 40 کمی بیش از ²m/s2 بود. فرکانس های غالب و هارمونیک ابزارها عموماً در محدوده 25 تا 80 و 200 تا 400 هرتز قرار داشت.
نتیجه گیری: به طور کلی میانگین نتایج نشان داد که در قلم های تیز و با طول کوتاه تر (cm40) شتاب کمتری نسبت به قلم های تخت و cm60 وجود دارد. چکش رونیکس در طیف فرکانسی کمتر از 40 هرتز نسبت به چکش NEC شتاب بالاتری ایجاد نمود که این اختلاف در مقایسه دو چکش مزیت رقابتی ایمنی بالاتری برای چکش NEC را بیان می کند.

تدوین و اعتبارسنجی فاکتورهای ماکروارگونومی مبتنی بر مدل هلدن و کارش: مطالعه موردی در یک صنعت خودروسازی

عادل مظلومی

مقدمه: سیستم های فنی اجتماعی پیچیده همچون صنایع خودروسازی، نیازمند یک رویکرد درست ماکروارگونومی برای طراحی سیستم کار و پیاده سازی آن طراحی در سطح میکرو ارگونومیک هستند. هدف از این مطالعه، تدوین و اعتبارسنجی فاکتورهای ماکروارگونومیکی مؤثر در افزایش بهره وری و سلامت و ایمنی کارکنان در صنعت خودرو، بر اساس مدل هلدن و کارش می باشد.
روش کار: در مطالعه حاضر، ابتدا فاکتورهای ماکروارگونومیک با استفاده از مستندات و همچنین از طریق مصاحبه با خبرگان تعیین شده و بر طبق مدل هلدن وکارش در چهار گروه طبقه بندی شدند. سپس توسط پنل خبرگان و با استفاده از تکنیک دلفی، روایی محتوایی فاکتورها محاسبه شد و درنهایت از متوسط شاخص روایی محتوایی برای پذیرش اعتبار سنجی و از ضریب کاپای اصلاح شده برای ارزیابی کمی توافق قضاوت متخصصان استفاده گردید.
یافته ها: از بین 28 مؤلفه اصلی که در چهار زیرگروه فاکتورهای ماکروارگونومیک مرتبط با پرسنل، واحد/بخش، سازمان و محیط بودند و اعتبار سنجی شدند، درنهایت 19 فاکتور اصلی به عنوان فاکتورهای ماکروارگونومیک مؤثر در افزایش بهره وری و سلامت و ایمنی کارکنان، در قالب این چهار زیرگروه انتخاب شدند. همچنین متوسط شاخص روایی محتوایی و ضریب کاپای اصلاح شده به ترتیب 0/901 و 0/90 به دست آمد.
نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نشان داد فاکتورهای ماکروارگونومیک را می توان به عنوان فاکتورهای اختصاصی و بومی سازی شده در صنعت خودرو جهت افزایش بهره وری و ارتقاء سلامت و ایمنی کارکنان ارائه داد. این عوامل می تواند به عنوان مرجعی برای ارزیابی ارگونومیک در صنعت خودرو و حتی صنایع و سازمان ها و شرکت های مختلف دیگر به کار گرفته شود.

بررسی مشخصه‌های سایکومتری نسخه فارسی مقیاس اشتیاق تعامل با تکنولوژی

محمد بابامیری

مقدمه: اشتیاق تعامل با تکنولوژی (ATI) به تمایل افراد به تعامل فعال با سیستم های دیجیتال اشاره دارد. ATI یکی از مهم ترین ویژگی های شخصیتی بوده که تمامی جنبه های تعامل انسان-تکنولوژی را تحت تأثیر قرار می دهد. هدف این مطالعه بررسی ویژگی های سایکومتری نسخه فارسی مقیاس ATI بوده است.
روش کار: با استفاده از ترجمه روبه جلو-روبه عقب، نسخه فارسی ATI تهیه گردید. روایی سازه مقیاس با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی و اکتشافی موردبررسی قرار گرفت. همبستگی ATI با سایر متغیرهای دموگرافیک و شخصیتی از قبیل سن، جنسیت، پنج ویژگی بزرگ شخصیتی و نیاز به شناخت بررسی گردید.
یافته ها: برخلاف نسخه اصلی ATI، نتایج تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی نشان داد که نسخه فارسی دارای دو زیرمقیاس است. زیرمقیاس اول از همه آیتم ها به جز آیتم 3 تشکیل شده بود و آیتم 3 به تنهایی زیرمقیاس دوم را تشکیل می داد؛ بنابراین، آیتم 3 از نسخه فارسی مقیاس ATI حذف گردید. پایایی مقیاس با استفاده از ضریب آلفای کرون باخ مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که ضریب پایایی برای مقیاس 9 آیتمی 0/86 و برای نسخه 8 آیتمی 0/90 بوده است. درنتیجه، پایایی مقیاس از شرایط قابل قبولی برخوردار بوده است. ATI با برون گرایی، موافق بودن، وجدانی بودن و روان رنجوری رابطه معنی داری نداشت (0/05<p). ارتباط بسیار ضعیف ولی معنی داری بین ATI و باز بودن به تجربه مشاهده گردید. ارتباط متوسطی بین ATI و نیاز به شناخت وجود داشت. امتیاز ATI در آقایان بالاتر از خانم ها بود و تفاوت معنی داری بین گروه های سنی مختلف ازنظر ATI مشاهده نگردید.
نتیجه گیری: برخلاف نسخه اصلی، نسخه هشت آیتمی مقیاس ATI جهت استفاده در ایران پیشنهاد می شود. سایر مشخصه های مقیاس فارسی از قبیل تک بعدی بودن و همبستگی با ویژگی های فردی، مشابه نسخه اصلی است.

بیومارکرهای تشخیصی در القای آسیب DNA ناشی از استرس حرارتی در مواجهه شغلی:یک مرور نظام‌مند

فریده گلبابایی

مقدمه: تغییرات اقلیم و وجود فرآیندهای گرمازا در محیط های کاری منجر به افزایش اثرات ناشی از استرس حرارتی در افراد شاغل شده که به عنوان یک نگرانی مهم به ویژه درکشورهای گرمسیری و نیمه گرمسیری به وجود آمده است. تشخیص زودرس بیومارکرها در القای آسیب DNA مرتبط با تنش گرمایی می تواند در شناسایی و ارزیابی های مرتبط با حوزه بهداشتی و ایمنی از جمله متخصصین بهداشت و سلامت شغلی و همچنین به پیشگیری از بیماری های جدی ناشی از استرس حرارتی در مشاغل مختلف با ماهیت فرآیندهای گرمازا و یا فصول مختلف گرم سال کمک کند. لذا این مطالعه مروری با هدف بررسی بیومارکرهای تشخیصی در القای آسیب DNA ناشی از استرس حرارتی در مواجهه شغلی می باشد.
روش کار: به منظور دستیابی به اهداف این مطالعه، جستجوی نظام مند در پایگاه های اطلاعاتی از قبیل PubMed، Scopus، Google Scholar و Web of Science انجام گردید. علاوه بر این، لیست رفرنس مقالات کاملاً مرتبط نیز موردبررسی و جستجو قرار گرفت. درنهایت بر اساس معیارهای ورود (مطالعات انجام شده بر روی مشاغل مختلف، بیومارکرهای مختلف در محیط های کاری گرم، کلیه مقالات منتشرشده بدون محدودیت زمانی تا پایان آوریل 2022 و انگلیسی زبان) و خروج از مطالعه، مقالات مرتبط شناسایی و موردبررسی قرار گرفتند.
یافته ها: در این مطالعه تعداد 9234 مقاله جمع آوری شد. در این بین، 2209 مقاله تکراری بوده و از مطالعه حذف گردید. 7166 مقاله بعد از مطالعه و بررسی عنوان و چکیده حذف شدند. 21 مقاله به دلیل عدم تطابق با معیارهای ورود به مطالعه، حذف شدند. درنهایت 7 مقاله به صورت کامل موردبررسی و تحلیل قرار گرفت. بیومارکرهای تشخیصی شامل 8-هیدروکسی-2-دی آکسی گوانوزین (8-OHdG)، میکرونوکلئی، مایع سیمن، پروتئین های شوک حرارتی (HSP70) و لکوسیت در القای آسیب DNA ناشی از استرس حرارتی در مواجهه شغلی استخراج گردید.
نتیجه گیری: بر اساس مرور مطالعات، بیومارکرهای شناسایی شده در القای آسیب DNA به منظور بررسی اثرات استرس حرارتی درنتیجه مواجهه شغلی با شرایط آب و هوایی بسیار گرم مناسب می باشند. درک و شناسایی بیومارکرهای مناسب در القای آسیب DNA می تواند به متخصصین در حوزه سلامت و ایمنی از طریق تعیین مقدار و بزرگی پاسخ های استرس حرارتی در مواجهه شغلی با دماهای مختلف و انجام اقدامات و مداخلات مناسب به منظور کنترل و کاهش اثرات مخرب ناشی از استرس حرارتی شغلی کمک کند. همچنین این مطالعه می تواند به عنوان یک مطالعه اولیه برای انجام تحقیقات بیشتر در آینده در نظر گرفته شود.

بررسی نقش ریسک‌های کلیدی در توقف استحصال گاز ترش با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (مطالعه موردی صنعت پالایشگاه گاز)

مهناز میرزا ابراهیم طهرانی

مقدمه: مدیریت ریسک واحد، یک جزء حیاتی از مدیریت پالایش گاز محسوب می شود که اگر به خوبی مدیریت نشود ممکن است به توقف تولید منجر شود. هدف از این مطالعه ارائه یک مدل ساختاری برای واکاوی نقش و تأثیرگذاری متغیرها بر توقف فرآیند تولید گاز در پالایشگاه گاز می باشد.
روش کار: این مطالعه به منظور بررسی ریسک های کلیدی در توقف استحصال گاز ترش در واحد شیرین سازی گاز پالایشگاه گاز واقع در عسلویه به صورت توصیفی-تحلیلی انجام گرفت.
جهت تجزیه وتحلیل ریسک های واحد، ابتدا از روش نمودار استخوان ماهی استفاده شده و سپس مدل سازی داده ها برای حادثه توقف تولید استحصال گازترش پالایشگاه با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری انجام گرفت. جهت مدل سازی و تحلیل از نرم افزارهای SPSS 24 و Smart PLS 2 استفاده گردید.
یافته ها: نتایج مطالعه نشان داد که «ریسک مرتبط با متغیر محیط» با ضریب مسیر 0/943 و آماره تی 103/791، «ریسک مرتبط با تأمین هزینه» با ضریب مسیر 0/937 و آماره تی 95/168، «ریسک مرتبط با پیاده سازی سیستم های مدیریتی» با ضریب مسیر 0/847 و آماره تی 35/236، «ریسک حوادث» با ضریب مسیر 0/791 و آماره تی 25/410، «ریسک مرتبط با زمان» با ضریب مسیر 0/758 و آماره تی 15/121 و ریسک مرتبط با خطای انسانی با ضریب مسیر 0/712 و آماره تی 11/215 به ترتیب با ضریب اهمیت مسیر بیشتر نسبت به سایر ریسک ها بر ریسک توقف تولید مؤثر می باشند. همچنین با مقایسه ضرایب مسیر مربوط به ریسک ها می توان دریافت که تأثیر هر یک از ریسک ها نسبت به توقف تولید با یکدیگر متفاوت است.
نتیجه گیری: باتوجه به یافته های پژوهش، متغیرها و مؤلفه های قابل ردیابی مختلفی روی شاخص توقف تولید در صنعت گاز تأثیرگذار می باشد؛ بنابراین لازم است نقش این ریسک ها در وقوع رویداد بررسی گردد و برنامه ریزی مناسبی جهت پیشگیری از خسارت به پالایشگاه گاز اتخاذ گردد.

بررسی توانایی تنظیم شناختی هیجان در اپراتورهای اتاق کنترل

سید ابوالفضل ذاکریان

مقدمه: راهبرهای تنظیم شناختی هیجان به عنوان پاسخ های مبتنی بر شناخت و همین طور تجارب انگیختگی هیجانی تعریف می شوند که می توانند نوع و شدت واکنش های افراد را تغییر دهند. این تغییر و تأثیر ممکن است به گونه ای مثبت و یا منفی بر عملکرد شناختی تأثیرگذار باشد که به عنوان موضوعی مهم در محل کار تلقی می شود. شایان ذکر است صنایعی مانند نیروگاه های سیکل ترکیبی باید کارکنانی با توانایی شناختی بالا داشته باشند به گونه ای که بتوانند به بهترین شکل ممکن از عهده انجام وظایف خود برآیند. با توجه به اینکه تنظیم شناختی هیجان برای سلامتی و عملکرد شناختی بسیار ضروری است، پروژه حاضر با هدف بررسی توانایی تنظیم شناختی هیجان در اپراتورهای اتاق کنترل نیروگاه سیکل ترکیبی فارس انجام شد.
روش کار: این مطالعه به روش مقطعی روی 57 نفر از اپراتورهای اتاق کنترل نیروگاه فارس انجام شد. ابزار گردآوری اطلاعات، نسخه کوتاه پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان (CERQ) و پرسشنامه دموگرافیک بود. پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان 9 راهبرد مقابله شناختی را در شرایطی که فرد با شرایط ناخوشایند مواجه است، اندازه گیری می کند که این 9 راهبرد شناختی عبارت اند از: سرزنش خود، سرزنش دیگران، تمرکز بر فکر/ نشخوار فکری، فاجعه نمایی، کم اهمیت شماری، تمرکز مجدد مثبت، ارزیابی مجدد مثبت، پذیرش و تمرکز مجدد بر برنامه ریزی. تجزیه وتحلیل های آماری با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 16 انجام گرفت. برای آزمون نرمالیتی از آزمون شاپیرو-ویلک استفاده شد.
یافته ها: نتایج امتیازدهی پرسشنامه توانایی تنظیم شناختی هیجان نشان داد که میانه در گروه های مناسب و نامناسب به ترتیب (3/30-../4) 3/50 و (2/25-3/06) 2/62 بود. بیشترین راهکار مورداستفاده در بین اپراتورهای اتاق کنترل، ابعاد مربوط به رویکرد سازگار یافته بود (0/001>P). تمرکز مجدد بر برنامه ریزی، بیشترین امتیاز در بُعد سازگاریافته (0/001>P) و نشخوار فکری، بیشترین امتیاز در بُعد سازگار نیافته (0/001>P) را به خود اختصاص دادند. همچنین سن (6/19±39/07) و سابقه کار (49/26±14/6) افراد با نتایج پرسشنامه توانایی تنظیم شناختی هیجان ارتباط معناداری نداشت.
نتیجه گیری: درمجموع راهبردهای شناختی تطبیقی یا سازگار یافته (پذیرش، تمرکز مجدد مثبت، برنامه ریزی، ارزیابی مجدد مثبت و کم اهمیت شماری) بیشتر از راهبردهای سازگار نیافته مورداستفاده قرار می گیرد. به طورکلی می توان نتیجه گرفت که راهبردهای کارکنان پس از مواجهه با یک رویداد ناخوشایند، مناسب بوده است. اگرچه ضرورت ارزیابی توانایی تنظیم شناختی هیجان در محیط هایی با نیازمندی شناختی بالا آشکار است، ولی عواملی مانند سبک های مدیریتی، دل بستگی شغلی، رضایت شغلی و همین طور حجم نمونه بیشتر باید در مطالعات آتی موردبررسی قرار گیرند.

بهبود محاسبه RPN در روش FMEA با استفاده از ترکیب مدل غیرخطی، TOPSIS تجدیدنظر شده و منطق فازی

علیرضا شهرکی

مقدمه: روش FMEA، یک روش ساختار یافته جهت پیدا کردن و شناخت حالات شکست یک سیستم و محاسبه اثرات ناشی از آن می باشد. در این روش، عدد اولویت ریسک برای هر حالت شکست بر اساس ضرب سه پارامتر احتمال وقوع، شدت اثر و قابلیت کشف بدست می آید که مورد انتقاد بسیاری از محققان قرار گرفته است. در این تحقیق به منظور رفع معایب این روش نظیر رتبه بندی حالات شکست و وزن دهی پارامترها یک مدل پیشنهادی در محیط فازی ارائه گردید.
روش کار: مدل پیشنهادی در این مقاله شامل مدل غیرخطی میخایلوف برای وزن دهی پارامترهای روش FMEA و مدل تاپسیس تجدیدنظر شده برای رتبه بندی حالات شکست می باشد که از این ترکیب برای اولین بار به منظور بهبود روش تجزیه و تحلیل خطرات و اثرات ناشی از آن استفاده شد.
یافته ها: مدل پیشنهادی در مجتمع مس شهربابک به منطور ارزیابی ریسک های ایمنی ارائه گردید بر اساس نتایج حاصل از تحقیق مشخص گردید که در این مدل پیشنهادی پارامتر شدت اثر و قابلیت کشف به ترتیب دارای وزن 0/479 و 0/186 می باشند و نتایج رتبه بندی نشان داده است که ریسک سقوط از ارتفاع از بالاترین و گیر افتادن بین اجسام از کمترین اولویت برخوردار می باشند.
نتیجه گیری: درمدل پیشنهادی با اتکا به روش های برنامه ریزی غیرخطی میخایلوف و تاپسیس تجدید نظر شده به ترتیب وزن قطعی پارامترها بدون مرحله رتبه بندی اعداد فازی و رتبه بندی ریسک ها با معیارهای بیشتری ارائه گردید؛ لذا مدل پیشنهادی از توانایی بالاتری نسبت به FMEA سنتی برخوردار می باشد و کاربرد آن برای تعیین رتبه بندی ریسک ها توصیه می گردد.

برآورد رفتار جذب صوتی پانل ترکیبی متشکل از الیاف کنف و صفحات میکروسوراخ‌دار در فرکانس‌های زیر 2500 هرتز

سمانه سالاری

مقدمه: در دو دهه اخیر، رشد سریع صنایع و شهرنشینی باعث به وجود آمدن مشکلات متعددی همچون آلودگی صوتی شده است. یکی از مهمترین روش های حذف یا کاهش آلودگی صوتی استفاده از جاذب های صوتی است. معمولاً جاذب های صوتی متداول در محدوده فرکانسی پایین ناکارآمد بوده اند. برای بهبود خواص جذب در این فرکانس ها می توان از ترکیب های مختلفی بهره گرفت. این مطالعه با هدف، بررسی رفتار جذب صوت پانل ترکیبی الیاف کنف و صفحات میکرو سوراخ دار انجام گرفت.
روش کار: بعد از صحت سنجی نتایج الیاف کنف با روش عددی المان محدود1 ، از نرم افزار COMSOL 5.3a جهت مدل سازی جذب صوتی استفاده شد. پانل ترکیبی مورد مطالعه از ترکیب صفحه میکروسوراخ دار (MPP)، الیاف کنف و لایه هوا تشکیل شده بود. در این تحقیق به ترتیب چیدمان های مختلف لایه های پشتی صفحه میکروسوراخ دار، خصوصیات ساختاری MPP و ضخامت و عمق مختلف لایه ها مورد بررسی قرار گرفت. در هر مرحله، ساختاری که بهترین مقدار ضریب جذب را کسب کرده باشد؛ برای مرحله بعدی انتخاب و ثابت در نظر گرفته شدند.
یافته ها: نتایج صحت سنجی نشان داد که روند مدل FEM با نتایج آزمایشگاهی (لوله امپدانس) منطبق است. همچنین چیدمان لایه های پشت MPP تأثیر مستقیمی بر عملکرد پانل ترکیبی داشته؛ بطوریکه با قرار دادن الیاف کنف در پشت MPP عملکرد بهتری در پیک فرکانسی حاصل شد. با وجود اینکه عمق محفظه پشت MPP تعیین کننده فرکانس رزونانسی است، اما در عمق یکسان، جنس و خصوصیات ماکروسکوپیک لایه های پشت MPP نقش مهمی در این زمینه داشته است. همچنین در ساختارهایی که عمق بیشتری از لایه هوا نسبت به جاذب داشتند، در قطر (سوراخ) و عمق (محفظه) مشابه، ماکزیمم جذب حاصل شد.
نتیجه گیری: پانل ترکیبی مطابق ساختار A با قطر سوراخ mm 0/5 و درصد سوراخ شدگی 2% می تواند عملکرد جذبی ضعیف محدوده باریک و پایین فرکانسی را به ترتیب با استفاده از الیاف کنف و MPP بهبود بخشد. به طور کلی با انتخاب مناسب پارامترهای ساختاری، می توان در محدوده فرکانسی خاص، جذب مناسبی را بدست آورد. در این زمینه استفاده از روش برآورد عددی برای تعیین رفتار جذب صوتی یک ماده، می تواند با دقت بالایی جایگزین روش های سخت و هزینه بر آزمایشگاهی شود.

شناسایی عوامل مؤثر بر خشونت محل کار پرستاران آنکولوژی: مطالعه کیفی

دکتر لیلا جویباری

مقدمه: خشونت محل کار علیه پرستاران یک مشکل مداوم و گسترده در سراسر جهان است. شیوع بالای خشونت محل کار علیه پرستاران به دلیل تماس خیلی نزدیک آنان با بیماران و خانواده آنان می باشد. هدف از این مطالعه تبیین تجربیات پرستاران بخش سرطان از خشونت محل کار می باشد.
روش کار: در این مطالعه تحلیل محتوای کیفی، بر اساس نمونه گیری مبتنی بر هدف، با 23 پرستار در بخش انکولوژی دو مرکز آموزشی درمانی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته انفرادی به عمل آمد. مصاحبه ها ضبط و دست نویس، کدگذاری، طبقه بندی و مطابق رویکرد «تحلیل محتوای گرانهیم و لوندمن» مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. برای استحکام مطالعه از معیارهای پیشنهادی گوبا و لینکلن استفاده شد.
یافته ها: پس از تحلیل داده ها دو مضمون اصلی با عنوان «تلاش برای حل تعارضات» با دو مضمون فرعی «رفتارهای خصمانه، مهار تعارضات» و «عدم تعادل بین عرضه و تقاضا» با دو مضمون فرعی «تقاضای مراقبت ویژه و عرضه مراقبت وظیفه مدار» استخراج شد.
نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان داد پرستاران بخش انکولوژی بیشتر در معرض خشونت کلامی می باشند. بر اساس یافته های پژوهش، پیشنهاد می شود از پرستاران علاقه مند و با ویژگی اخلاقی مناسب با شرایط بیماران، برای پرستاری در این بخش ها به کارگیری شود. آموزش مهارت های ارتباطاتی و مدیریت خشم نیز برای پرستاران این بخش اهمیت ویژه ای دارد.

مطالعه کیفی تعالی سازمانی در بیمارستان‌های وابسته به دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران

روح الله علیخان گرگانی

مقدمه: بیمارستان یکی از سازمان های اجتماعی مهم در هر جامعه ای می باشد که ضعف عملکرد آن باعث تأخیر در درمان به موقع و پیشرفت بیماری یا مرگ می شود. هدف این پژوهش کیفی، بررسی مؤلفه های تعالی سازمانی بر اساس نگرش مدیران بیمارستان های دانشگاه های علوم پزشکی ایران می باشد.
روش کار: پژوهش کیفی حاضر در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی کشور در سال 1400 انجام شد. داده ها با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، از طریق مصاحبه عمیق با 15 نفر از مدیران بیمارستان ها جمع آوری و با استفاده از نرم افزار MAXQDA تحلیل گردید. مفاهیم و مؤلفه های موردنظر از مصاحبه های عمیق بعد از پیاده سازی به روش گراندد تئوری استخراج گردید.
یافته ها: تعالی سازمانی در بیمارستان ها، مؤلفه های مختلفی دارد که می توان آن را در قالب پارامترهای مدل پارادایمی گراندد تئوری (شرایط علّی، شرایط زمینه ای، شرایط مداخله گر و پیامدها) دسته بندی نمود. شرایط علّی (مؤلفه های رهبری، منابع انسانی، استراتژی ها و شرایط زمینه ایی) شامل مؤلفه منابع و امکانات می باشد. همچنین شرایط مداخله گر (مؤلفه فرایندها و پیامدها) شامل مولفه های رضایت بیماران و خانواده هایشان، رضایت منابع انسانی، رضایت جامعه و رضایت از نظام سلامت است. در رتبه بندی مؤلفه ها، رهبری و منابع انسانی بالاترین اهمیت را در تعالی سازمانی بیمارستان ها داشته اند.
نتیجه گیری: برای نیل به تعالی سازمانی در بیمارستان های دانشگاه های علوم پزشکی کشور باید به دو مؤلفه رهبری و منابع انسانی توجه بیشتری شود. مدیران با انتخاب سبک های مختلف رهبری می توانند از منابع انسانی متخصص در بهبود وضعیت و ارائه خدمات مطلوب استفاده نمایند.

شناسایی و ارزیابی خطاهای انسانی گروه بهره‌برداری ایستگاه‌های تقلیل فشار شرکت گاز استان اصفهان به روش SPEAR

علی کریمی

مقدمه: بروز حوادث در تأسیسات انتقال و توزیع گاز طبیعی به ویژه ایستگاه های تقلیل فشار گاز که در مجاورت مناطق مسکونی و صنعتی می باشند، پیامدی فاجعه بار در سال های اخیر داشته است. بر اساس گزارشات آنالیز حوادث فاکتورهای انسانی از علل ریشه ای حوادث در سیستم انتقال و توزیع گاز طبیعی تعیین شده است. ازاین رو، این مطالعه با هدف آنالیز وظایف بحرانی و ارزیابی خطاهای گروه بهره برداری ایستگاه های تقلیل فشار گاز شهری شرکت گاز استان اصفهان انجام گردید.
روش کار: در این مطالعه توصیفی-مقطعی، ارزیابی سیستماتیک خطاها با استفاده از روش SPEAR و راهنمای SCTA در ایستگاه های تقلیل فشار انجام گرفت. در ابتدا، غربالگری و ارزیابی وظایف بحرانی انجام و در مرحله بعدی در قالب روش SPEAR، آنالیز سلسله مراتب وظایف بحرانی با روش HTA ترسیم و شرایط به وجود آورنده خطاها شناسایی گردید. در مرحله بعدی، خطاها بر مبنای روش PHEA ارزیابی و نهایتاً راهکارها و پیشنهادات مدیریت خطاها در سه سطح ارتقاء دستورالعملی، تجهیزاتی و آموزشی ارائه گردید.
یافته ها: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که از مجموع 23 وظیفه اصلی و 164 زیر وظیفه شناسایی شده،12 وظیفه بحرانی می باشند. حدود 67 درصد دارای پتانسیل بالا برای وقوع حوادث، 25 درصد اولویت متوسط و 8 درصد اولویت پایین داشتند. همچنین 134 خطا شناسایی شدند که بیشترین خطاها مربوط به خطاهای عملکردی (42/53 درصد) و خطاهای بازدیدی (39/55 درصد) بود. خطاهای تبادل اطلاعات، بازیابی و انتخاب به ترتیب 8/96، 5/22 و 3/74 درصد فراوانی را داشتند.
نتیجه گیری: بیشترین درصد فراوانی از نوع خطاهای عملکردی و بازدیدی بودند. بر اساس نتایج ارزیابی شرایط ایجادکننده خطا می توان از راهکارهای متناسب «با نوع خطاهای پیش بینی شده» از قبیل تهیه دستورالعمل های استاندارد، برنامه آموزشی مدون، کنترل عوامل زیان آور محیطی، ارتقاء تجهیزاتی و رفع نقص های فرایندی برای مدیریت هدفمند خطاها استفاده کرد.