fa ارزیابی استرس حرارتی در شاغلین کارگاه های آجرپزی بر اساس شاخص WBGT در شهرستان قم پژوهشي Research <p><strong>مقدمه:</strong> استرس گرمایی در محیط های کاری بیشتر مشاغل خصوصا مشاغلی که محیط کارشان روباز است و همچنین از طریق فرایند کار گرما دریافت می کنند، یک خطر جدی برای سلامتی و ایمنی کارگران به شمار می آید. هدف از این پژوهش بررسی وضعیت استرس گرمایی در کارگاه های آجرپزی شهرستان قم بر اساس شاخص WBGT و همچنین بررسی ارتباط بین WBGT و شاخص های فیزیولوژیکی است. </p><p> </p><p><strong>روش کار:</strong> این مطالعه در 40 کارگاه آجرپزی شهرستان قم انجام شد. اندازه گیری WBGT بر اساس استاندارد ISO7243 صورت گرفت. همچنین پاسخ های فیزیولوژیکی 184 نفر کارگر( یک تا 5 نفر از هرکارگاه) شامل دمای دهانی، دمای پوست، دمای سرخرگ کاروتید گوش، نبض، فشارخون سیستولیک و دیاستولیک هم‌زمان با سنجش شرایط جوی اندازه گیری شد.. در نهایت با استفاده از نرم افزار SPSS16 تجزیه و تحلیل آماری انجام گرفت. </p><p> </p><p><strong>یافته ها:</strong> میانگین شاخص WBGT برای مشاغل مختلف آجرپزی شامل کوره، جابجایی بار، نوار نقاله، خشت زنی و گلگیری ترتیب ○C 8/30، ○C 74/26، ○C 58/26 و ○C 24/25 و در مجموع میانگین WBGT، 98/27 به‌دست آمد. میزان WBGT در مقایسه با میزان استاندارد ISO7243 درتمام کارگاه ها اندازه گیری شده بیشتر از حد مجاز است. میانگین WBGT در بخش کوره دارای بیشترین میزان WBGT بود(○C 8/30) میانگین WBGT در سه ارتفاع سر، شکم و پا اختلاف معناداری نداشت (آزمون T-test). اختلاف بین میانگین WBGT با میانگین دمای دهانی، دمای پوست و دمای سرخرگ کاروتید گوش به ترتیب 203/0، 319/0، 49/0 به‌دست آمد که بیشترین ضریب همبستگی را با دمای سرخرگ کاروتید گوش نشان داد و همچنین بین شاخص WBGT با میانگین نبض، فشارخون سیستولیک و دیاستولیک رابطه معناداری مشاهده نشد(05/0<p ) > P). </p><p> </p><p><strong>نتیجه گیری:</strong> میزان استرس حرارتی در کلیه ی کارگاه های آجرپزی مورد مطالعه بیشتر از حدود مجاز توصیه شده بود و در این میان کارگران بخش کوره با استرس حرارتی بیشتری مواجه بودند که نیاز به کنترل های ویژه ای می باشد و باید تدابیری برای کنترل استرس حرارتی این کارگران اتخاذ شود. </p> <p><strong>Introduction:</strong> Heat stress is considered as a serious risk factor to the health and safety of workers in most working environments, especially in outdoor works and jobs that workers are exposed to heat due to the working process. This study aimed to evaluate heat stress among workers of brick-manufacturing units in Qom city based on WBGT index as well as the relationship between WBGT and physiological indicators. <br><font color="#ffffff">.</font></p><p><strong>Material and Method:</strong> The present study was conducted in 40 brick-manufacturing units in Qom city. WBGT measurements were performed according to ISO7243 standard. Physiological responses of 184 workers (up to 5 people per unit) and also atmospheric parameters were measured. The physiological responses included oral temperature, skin temperature, and temperature for the carotid artery of the ear, heart rate, systolic and diastolic blood pressure. Statistical analysis was done using SPSS software version 16. <br><font color="#ffffff">.</font></p><p><strong>Result:</strong> Mean WBGT index for various brick-manufacturing jobs including firing, manual material handling, working with conveyors, molding, and tempering were 30.8 °C, 26.74 °C 26.58 °C and 24.25 °C, respectively and the average WBGT was estimated 27.98 °C. WBGT levels measured in all units exceeded the level provided in ISO7243 standard. The highest mean WBGT was belonged to kiln section (30.8 °C). The mean WBGT at three heights of head, abdomen and legs were not statistically different (using t-test). The correlation coefficients between mean WBGT and mean oral, skin and ears temperatures were 0.203, 0.319, and 0.490, respectively, with the highest correlation belonged to the carotid arteries of ears. Moreover, WBGT showed no significant association with the mean heart rate, systolic, and diastolic blood pressure (P-value>0.05). Indoor and outdoor WBGT index was significantly different (P-value<0.05). </p><p><font color="#ffffff"><strike>.</strike></font></p><p><strong>Conclusion:</strong> The level of heat stress in all brick-manufacturing units was higher than the recommended limits, and the workers in kiln unit were more exposed to heat stress, in comparison with other units. Therefore, special countermeasures should be adopted to control heat stress for this occupational group. </p> شاخص WBGT, استرس گرمایی, کارگاه های آجرپزی, پارامترهای فیزیولوژیک WBGT index, heat stress, brick-manufacturing unit, physiological parameters 9 20 http://jhsw.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-110&slc_lang=fa&sid=1 R. Hajizadeh روح اله حاجی زاده No 1MSc. of Occupational Health Engineering, Department of Occupational Health, Faculty of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناس ارشد مهندسی بهداشت حرفه ای ، دانشکده بهداشت ، دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایران F. Golbabaie فریده گلبابایی fgolbabaei@sina.tums.ac.ir Yes Professor of Occupational Health Engineering, Department of Occupational Health, Faculty of Health, Professor of Occupational Health Engineering, Department of Occupational Health, Faculty of Health, Professor of Occupational Health Engineering, Department of Occupational Health, Faculty of Health, University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران M. R. Monazam Esmaielpour محمد رضا منظم اسماعیل پور No Associate Professor of Occupational Health Engineering, Department of Occupational Health, Faculty of Health, University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران M. H. beheshti محمد حسین بهشتی No Educator of Occupational Health Engineering, Department of Occupational Health, Faculty of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran مربی گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد A. Mehri احمد مهری No 1MSc. of Occupational Health Engineering, Department of Occupational Health, Faculty of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناس ارشد مهندسی بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران M. Hosseini مصطفی حسینی No 5Professor of Biostatics, Department of Biostatics, Faculty of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناس ارشد مهندسی بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران I. Khodaparast اسماعیل خداپرست No Msc. of Industrial Safety, Department of Occupational Health, Faculty of Health, Shahed Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناس ارشد گروه ایمنی صنعتی، دانشکده سلامت، ایمنی و محیط زیست ، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران