fa ارزیابی ریسک ناشی از استرس گرمایی با استفاده از روش AHP و TOPSIS در محیط فازی- مطالعه موردی: کارگاه ریخته گری فلزات پژوهشي Research <strong>مقدمه:</strong> فعالیت درمحیط‌های گرم و شرایط جوی نامناسب، می‌تواند به بیماری‌های ناشی از گرما و حتی در مواردی به مرگ منجر شود. ارزیابی ریسک استرس گرمایی در این محیط ها از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. از آنجایی که عوامل مختلفی بر استرس گرمایی موثر می باشند، لذا بایستی از شاخصی استفاده نمود که بازتاب دهنده اثر تمام این عوامل باشد.<br> <strong>روش کار:</strong> ابتدا یک تیم 5 نفره از متخصصین تشکیل شد. سپس با استفاده از روش تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی فازی(FAHP) اهمیت هر یک از متغیرها مشخص گردید. در مرحله بعد با استفاده از روش فازی تاپسیس (FTOPSIS)، 5 ایستگاه کاری موجود در فرایند ریخته گری فلزات مورد ارزیابی قرار گرفته و ریسک ناشی از استرس گرمایی در آنها اولویت بندی گردید. در انتها نیز، جهت بررسی میزان ارتباط نتایج روش پیشنهادی با شاخص WBGT از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد.<br> <strong>یافته ها:</strong> اوزان مربوط به سه متغیر اصلی شامل ویژگی کار(C1)، محیط(C2) وکارگر(C3) به ترتیب برابر با 279/0، 526/0 و 195/0 برآورد گردیدند. 5 ایستگاه کاری شامل ایستگاه جمع آوری و تخلیه ضایعات، کوره ذوب، بخش ذوب ریزی و قالب گیری، پرداخت قطعات و انبارقطعات به ترتیب اولویتهای ریسک 4=S1، 2=S2، 1=S3، 3=S4 و5=S5 را بدست آوردند. ضریب همبستگی پیرسون بین شاخص شباهت و WBGT برابر با 97/0 محاسبه گردید.<br> <strong>نتیجه گیری:</strong> از بین سه متغیر اصلی دخیل در استرس گرمایی، متغیر &quot;محیط کار&quot; بیشترین اهمیت را در ارزیابی ریسک دارا می باشد و لذا بیشترین تلاش بایستی در کنترل این متغیر متمرکز گردد. روش ارائه شده در این مطالعه توانایی ارزیابی همزمان متغیرهای کیفی و کمی موثر بر استرس گرمایی را دارا بوده و عدم قطعیتهای موجود در فرآیند ارزیابی ریسک را با تکیه بر مجموعه های فازی به حداقل می رساند. <strong>Introduction:</strong> Working in hot and harsh weather conditions can cause heat related diseases and in some cases, even can lead to death. Risk assessment of heat stress in these environments is of particular importance. As there are many factors that could affect the heat stress, therefore, an index should be applied that could properly reflect the effect of all of these factors.<br> <strong>Material and Method: </strong>Initially a five-member expert team was established. Then, the weight of each variable was determined by the fuzzy analytical hierarchy process (FAHP) method. In next step, five work stations of the casting process evaluated applying fuzzy TOPSIS (FTOPSIS) method and the risk of heat stress prioritized in these stations. Lastly, the Pearson&rsquo;s correlation coefficient was used to determine correlation between the results of proposed method with WBGT index.<br> <strong>Result:</strong>&nbsp; The weights of three main variables including task characteristics, working environment, and worker characteristics was determined as 0.279, 0.526, and 0.195. The risk priority of the five work stations including, stocking, melting furnace, pouring and casting, polishing, and warehousing was established as S1= 4, S2= 2, S3= 1, S4= 3, and S5= 5. The Pearson&rsquo;s correlation coefficient between the similarity index (CCi) and WBGT was 0.97.<br> <strong>Conclusion:</strong> From three main variables that can affect the heat stress, &ldquo;Working Environment&rdquo; has main impact in the risk assessment process; therefore, the most efforts must be focused on controlling this variable. The proposed method in this study has the capability of concurrent quantitative and qualitative assessment of factors that could affect the heat stress and can minimize the uncertainties in the risk assessment process relying upon the fuzzy sets. استرس گرمایی, ارزیابی ریسک, تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی, تاپسیس, تئوری فازی Heat Stress, Risk Assessment, Analytical Hierarchy Process, TOPSIS, Fuzzy Theory 397 408 http://jhsw.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-28-6&slc_lang=fa&sid=1 Farideh Golbabaei فریده گلبابایی fgolbabaei@tums.ac.ir No Department of Occupational Health Engineering, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Mohsen Omidvar محسن امیدوار m.omidvar@bpums.ac.ir Yes Assistant Professor, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran استادیار، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر،‌ ایران Fereshteh Nirumand فرشته نیرومند No B.Sc., University of Applied Science and Technology, Tehran, Iran کارشناس محیط زیست، دانشگاه علمی کاربردی، تهران، ایران