fa مقایسه دو تکنیک ارزیابی خطای انسانی HET و SHERPA با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP در عملیات گازرسانی پژوهشي Research <strong>مقدمه: </strong>رشد و توسعه مناطق مسکونی و صنعتی سبب افزایش مصرف گاز و متراکم تر شدن شبکه های گازرسانی می شود، بنابراین خطر و ریسک های ناشی از خطا‌های انسانی و نقص های فرایندی و مکانیکی در خطوط لوله و نشت گاز رو به افزایش است. لذا روش های مختلفی برای شناخت و کنترل خطاهای انسانی وجود دارد. به همین منظور هدف این مطالعه مقایسه دو تکنیک ارزیابی خطای انسانی شامل الگوی خطای انسانی (HET) و رویکرد سیستماتیک پیش بینی و کاهش خطای انسانی (SHERPA) با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) می باشد.<br> <strong>روش کار:</strong> این مطالعه از نوع توصیفی مقطعی بوده که به منظور شناسایی الگوی خطای انسانی در یکی از پروژه های شرکت گاز استان کردستان انجام گردید. با همکاری واحد HSE، وظایف مختلف در عملیات گاز رسانی شناسایی و آن دسته از وظایفی که مستعد خطای انسانی بودند، انتخاب و با استفاده از روش تجزیه و تحلیل وظایف شغلی آنالیز شدند. در مرحله بعد با استفاده از نرم افزارExpert Choice&nbsp; نسخه 11 ارزیابی خطای انسانی SHERPA و HET با توجه به معیارهای دقت، حساسیت، تعداد خطا، قابلیت کاربرد، آنالیز زمان و آموزش، وزن دهی و رتبه بندی گردیدند.<br> <strong>یافته ها:</strong> براساس نتایج این مطالعه معیار وزن های نسبی هریک از معیارهای زوجی به ترتیب صحت (339/0)، حساسیت (322/)0، تعداد خطا (118/0)، قابلیت کاربرد ( 116/0)، آنالیز زمان ( 056/0) و آموزش (050/0) رتبه بندی شده اند. همچنین نرخ ناسازگاری ماتریس ها مساوی 1/0 بوده که نشان دهنده سازگاری قابل قبول در قضاوت ها می باشد.<br> <strong>نتیجه گیری: </strong>باتوجه به نتایج بدست آمده برای آنالیز خطاهای انسانی، استفاده از روش HET به آموزش کمتری جهت اجرا و مدت زمان کمتری نیازمند بوده در حالی که تعداد عوامل خطاهای شناسایی شده و قابلیت کاربرد آن در روش SHERPA بیشتر می باشد. با توجه به اینکه وزن معیارها، اهمیت آنها در تعیین روش برتر و وزن هرکدام از روش ها نسبت به معیارها، سهم آن روش در معیار مربوطه را بیان می کند، محاسبه وزن نهایی روش ها نشان می دهد که SHERPA با وزن 53/0 برتر از HET با وزن 46/0 می باشد. <strong>Introduction:</strong> The development of residential and industrial areas has led to increasing gas consumption and overcrowding in gas supply networks. Accordingly, hazards and risks caused by human errors, processing and mechanical failures in pipelines, and gas leaks are on a rise. Several techniques have been so far proposed for identifying and controlling human errors. The main purpose of this study was to compare two human error evaluation techniques, namely, Human Error Template (HET) and Systematic Human Error Reduction and Prediction Approach (SHERPA) in gas supply operations using the analytic hierarchy process (AHP) to select a suitable method.<br> <strong>Material and Methods: </strong>This cross-sectional descriptive study was to identify the human error modes in one of the gas supply projects operating by Kurdistan Gas Company, Kurdistan, Iran. Different tasks in gas supply operations were accordingly determined by the health, safety, and environment (HSE) unit, then the ones susceptible to human errors were selected and analyzed through task analysis technique. The next step was to weight and rank the human errors by evaluating indexes based on many variables including accuracy, sensitivity, and quantity of the errors as well as usability, time, and education analysis using the Expert Choice software (ver. 11).<br> <strong>Results:</strong> According to the findings of this research, the criteria were ranked based on accuracy (0.339), sensitivity (0.322), quantity of errors (0.118), usability (0.116), time (0.056), education (0.050), and analysis. The inconsistency ratio was also equal to 0.1, which meant that the subjective judgments were accepted.<br> <strong>Conclusion: </strong>The results also showed that the analysis of human errors, using the HET, required less training and time, while the number of the detected errors and applicability in the SHERPA was greater. Considering the weight of the criteria, their importance in determining the superior technique and the weight of each one in relation to the criteria, the contribution of that method in the relevant criterion was expressed. Calculating the final weight of the techniques revealed that SHERPA with a weight of 0.53 was more practical compared with HET with a weight of 0.46. خطای انسانی, HET, SHERPA, فرایند تحلیل سلسله مراتبی Human Error, HET, SHERPA, Analytic Hierarchy Process 376 390 http://jhsw.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-74-64&slc_lang=fa&sid=1 Gholam Abbas Shirali غلامعباس شیرالی Yes Department of Occupational Safety and Health Engineering, School of Public Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran. گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران Ameneh Golbaghi آمنه گلباغی No Department of Occupational Safety and Health Engineering, School of Public Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran. گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران Leila Nematpour لیلا نعمت پور No Department of Occupational Safety and Health Engineering, School of Public Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran. گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران