other بررسی عوامل انسانی مرتبط با حوادث و اعمال ناایمن کارکنان و اولویت‌بندی آن‌ها با استفاده از روش‌های HFACS، DEMATEL وANP: مطالعه موردی در واحد تولید میلگرد یک شرکت فولاد عمومى General پژوهشي Research <strong>مقدمه:</strong> اعمال ناایمن یکی از علل اصلی حوادث محیط کار می‌باشد و با کنترل اعمال ناایمن افراد می‌توان تعداد حوادث را کاهش داد. با توجه به اهمیت صنایع فولادی در کشور ما، کمبود مطالعات در زمینه عوامل انسانی و همچنین لزوم توجه به شناسایی عوامل موثر در بروز حوادث، این مطالعه با هدف شناسایی عوامل انسانی موثر در وقوع حوادث و ایجاد اعمال ناایمن با استفاده از روش سیستم طبقه‌بندی و آنالیز فاکتورهای انسانی (HFACS)1 &nbsp;و اولویت‌بندی آن‌ها با استفاده از روش‌های ارزیابی و آزمایش تصمیم‌گیری (DEMATEL)2 &nbsp;و فرایند تحلیلی شبکه‌ای (ANP)3 &nbsp;انجام شد و پیشنهادات مناسب برای پیشگیری از حوادث و کاهش اعمال ناایمن ارائه شد. &nbsp;<br> <strong>روش کار:</strong> پژوهش حاضر به‌صورت توصیفی-تحلیلی در واحد نورد یک کارخانه فولاد انجام شد. از بین ۳۵ حادثه ثبت‌شده در دو سال گذشته، ۲۸ حادثه مرتبط با واحد تولید میلگرد بود. داده‌های مورد نیاز از طریق مرور گزارش‌های حوادث، ۷ مرتبه مشاهده میدانی در شیفت‌های پرحادثه و مصاحبه با کارکنان جمع‌آوری شدند. پس از بررسی حوادث شغلی، فرایند تولید میلگرد در واحد نورد به‌عنوان فرایند پرریسک انتخاب و با استفاده از چک‌لیست HFACS بررسی و عوامل انسانی موثر در ایجاد حوادث طبقه‌بندی شدند. سپس جهت تعیین روابط علّی و اولویت‌بندی آن‌ها از روش‌های DEMATEL و ANP استفاده شد. &nbsp;<br> <strong>یافته ها:</strong> نتایج HFACS نشان داد که از 236 عامل انسانی شناسایی‌شده، سطوح پیش‌شرایط اعمال ناایمن و عوامل سازمانی هر دو با فراوانی 57/24 درصد بیشترین و عوامل خارجی با فراوانی 47/8 درصد کمترین تاثیر را در بروز حوادث و ایجاد اعمال ناایمن داشتند. طبق نتایج DEMATEL، عوامل سازمانی بیشترین و عوامل خارجی کمترین تاثیرگذاری را بر سایر سطوح داشته ولی سطوح اعمال ناایمن و نظارت ناایمن به ترتیب بیشترین و کمترین تاثیرپذیری را از سایر سطوح داشتند. طبق نتایج ANP سطوح پیش‌شرایط اعمال ناایمن و نظارت ناایمن به ترتیب بیشترین و کمترین اهمیت را در ایجاد اعمال ناایمن داشتند.<br> <strong>نتیجه گیری:</strong> یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که تمرکز بر ارتقاء فرهنگ ایمنی، اصلاح مقررات سازمانی، آموزش هدفمند و به‌روزرسانی تجهیزات می‌تواند در کاهش حوادث ناشی از اعمال ناایمن مؤثر باشد. نتایج این تحقیق می‌تواند به‌عنوان ابزاری کاربردی در تصمیم‌سازی‌های ایمنی و بهداشت حرفه‌ای در صنایع فولاد مورد استفاده مدیران و سیاست‌گذاران قرار گیرد.<br> &nbsp; <strong>Introduction: </strong>Unsafe acts are one of the main causes of workplace accidents. Given the critical role of the steel industry in our country, and the limited research on human factors, and the importance of identifying the contributors to accidents, this study was conducted with the aim of identifying human factors influencing accidents and unsafe behaviors using the Human Factors Analysis and Classification System (HFACS). The identified factors were then prioritized using the Decision-Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) and Analytic Network Process (ANP) methods. Based on the results, appropriate recommendations were proposed for the prevention of accidents and the reduction of unsafe acts.<br> <strong>Material and Methods: </strong>This descriptive-analytical study was carried out in the rebar production unit of a steel manufacturing plant. Among 35 recorded accidents over the past two years, 28 were related to the rebar production unit. Data were collected through review of accident reports, seven on-site observations during high-risk shifts, and interviews with employees. After analyzing the occupational accidents, the rebar production process in the rolling unit was identified as a high-risk area. The HFACS checklist was used to assess this process and classify the human factors contributing to accidents. Subsequently, DEMATEL and ANP methods were applied to determine causal relationships and prioritize the factors.<br> <strong>Results:</strong> The HFACS analysis identified 236 human factors, among which the preconditions for unsafe acts and organizational factors had the highest frequency (24.57% each), while external factors had the lowest (8.47%). According to DEMATEL results, organizational influences exerted the greatest impact on other levels, whereas external factors had the least effect. In terms of being influenced by other levels, unsafe acts showed the highest level of susceptibility, whereas unsafe supervision had the lowest levels. Based on ANP findings, the preconditions for unsafe acts had the highest importance, while unsafe supervision had the lowest in contributing to unsafe acts.<br> <strong>Conclusion:</strong> The findings of this study suggest that improving safety culture, improving organizational regulations, implementing targeted training programs, and updating equipment can play a significant role in reducing accidents caused by unsafe acts. The results provide practical insights for managers and policymakers and can serve as a useful tool for decision-making in occupational health and safety within the steel industry. HFACS, خطای انسانی, اعمال ناایمن, DEMATEL, ANP, فولاد HFACS, human error, unsafe acts, DEMATEL, ANP, Steel 627 650 http://jhsw.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-240&slc_lang=other&sid=1 Farnaz Asghari فرناز اصغری No Department of Occupational Health, Faculty of Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران Rasoul Hemmatjou رسول همت جو No Department of Occupational Health, Faculty of Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران Abolfazl Ghahramani ابوالفضل قهرمانی ghahramani@umsu.ac.ir Yes Department of Occupational Health, Faculty of Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران