other بررسی استرس شغلی، فرسودگی شغلی و ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی در دندان‌پزشکان و نقش ارگونومی در کاهش آن‌ها: یک مطالعه مروری نظام‌مند ایمنی محیط کار و مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست مروری Review <strong>مقدمه: </strong>دندان پزشکی به دلیل ماهیت شغلی، حرفه‌ای پر استرس محسوب شده و دندان پزشکان را در معرض خطر بالای فرسودگی شغلی و ناراحتی اسکلتی عضلانی قرار می‌دهد. این مطالعه با هدف بررسی استرس، فرسودگی شغلی و ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی در دندان‌پزشکان و نقش ارگونومی در کاهش این مشکلات انجام شده است.<br> <strong>روش کار: </strong>این مقاله یک مرور نظام‌مند بر مقالات منتشرشده از سال 2000 تا مارس 2025 در سه پایگاه‌داده‌ی Scopus، Web of Science و PubMed است. معیار ورود مطالعات شامل مقالات اصیل پژوهشی، کنفرانسی، تجربی و آزمایشگاهی بود که به بررسی استرس، فرسودگی شغلی و ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی در دندان‌پزشکان و نقش ارگونومی در کاهش آن‌ها پرداخته و به زبان انگلیسی نگارش شده بودند. معیارهای خروج شامل مقالات با موضوع غیرمرتبط، مقالات مروری، کتاب‌ها، نامه به سردبیر و ترجمه‌ی بخشی از کتاب بود. &nbsp;<br> <strong>یافته ها:</strong> از میان ۳۶۶ مقاله شناسایی‌شده ۲۸ مقاله ، وارد مطالعه شدند. نتایج نشان داد بیشترین ناراحتی‌های گزارش‌شده به ترتیب مربوط به نواحی گردن، کمر، شانه، مچ دست، پایین کمر، بالای کمر، ساعد و بازو بود. همچنین دندان‌پزشکانی که در معرض خطر بالای فرسودگی شغلی قرار دارند، شکایات سلامتی بیشتری دارند. و مراقبت از بیماران اصلی ترین عامل استرس بود.علاوه بر این، استفاده از ابزارهای ارگونومیک، مانند لوپ‌های بزرگ‌کننده دندانی، طراحی بهینه‌ی ابزارهای دستی و عینک‌های منشوری، نقش مهمی در کاهش ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی در دندان‌پزشکان ایفا می‌کنند.<br> <strong>نتیجه گیری: </strong>استرس، فرسودگی شغلی و ناراحتی اسکلتی عضلانی از چالش‌های شایع در شغل دندان پزشکی شواهد قوی از &nbsp;نقش موثر &nbsp;مداخلات ارگونومیک در کاهش بار فیزیکی این مشکلات وجود دارد. اما اجرای انها با موانعی همچ.ن هزینه بالا و اموزش ناکافی مواجه است. بنابراین، توصیه می شود آموزش اصول ارگونومی و ترویج استفاده از ابزارهای کمکی، به عنوان یک جز ضروری در برنامه های درسی دندان پزشکی و توسعه حرفه ای مداوم گنجانده شود. <strong>Introduction:</strong> Dentistry is considered a highly stressful profession due to its nature, placing dentists at an increased risk of occupational burnout and musculoskeletal disorders. This study aimed to investigate stress, occupational burnout, and musculoskeletal discomfort among dentists, as well as the role of ergonomics in reducing these problems.<br> <strong>Material and Methods:</strong> This study is a systematic review of articles published from 2000 to March 2025 in three databases: Scopus, Web of Science, and PubMed. The inclusion criteria required original research in English&mdash;experimental, observational, or conference-based&mdash;addressing both the prevalence of occupational stress, burnout, and/or WMSD in dentists and the impact of ergonomic interventions. Unrelated articles, review papers, books, letters to the editor, and book chapters were excluded.<br> <strong>Results:</strong> Out of 366 identified articles, 28 met the inclusion criteria. The most frequently reported discomforts were in the neck, lower back, shoulders, wrists, upper back, forearms, and arms, respectively. Dentists with a higher risk of occupational burnout reported more health complaints, and patient care was identified as the main source of stress. Moreover, the use of ergonomic aids&mdash;such as dental magnification loupes, optimized hand tool designs, and prismatic glasses&mdash;played a significant role in reducing musculoskeletal discomfort among dentists.<br> <strong>Conclusion: </strong>Stress, burnout, and musculoskeletal disorders are common challenges in the dental profession. Strong evidence supports the effectiveness of ergonomic interventions in reducing the physical burden of these problems; however, implementation faces barriers such as high costs and insufficient training. Therefore, it is recommended that ergonomic principles and the use of assistive tools be integrated as essential components of dental education curricula and ongoing professional development programs.<br> &nbsp; استرس شغلی, فرسودگی شغلی, ناراحتی اسکلتی-عضلانی, دندان‌پزشکان, عینک‌های منشوری, لوپ Occupational stress, Job burnout, Musculoskeletal discomfort, Dentists, Prismatic spectacles, Dental loupes 213 236 http://jhsw.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-267&slc_lang=other&sid=1 Fatemeh Paridokht فاطمه پری دخت No Safety Promotion and Injury Prevention Research Center, Research Institute for Health Sciences and Environment, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی‌کار ، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Akram Tabrizi اکرم تبریزی No Department of Occupational Health and Safety Engineering, School of Public Health and Safety, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی‌کار ، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Ali Mohsenian علی محسنیان No Student Research Committee, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Yaser Khorshidi Behzadi یاسر خورشیدی بهزادی No Department of Occupational Health and Safety Engineering, School of Public Health and Safety, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی‌کار ، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Ali Salehi Sahlabadi علی صالحی سهل آبادی asalehi529@gmail.com Yes گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی‌کار ، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران | مرکز تحقیقات ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها، پژوهشکده علوم بهداشتی و محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران