fa مروری بر تولیدات علمی منتشرشده در حوزه‌ی روش‌های بودجه‌ریزی در نظام سلامت مدیریت خدمات بهداشتی درمانی Hospital Managment مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:18px;"><span style="font-family:nasimYW;"><strong>زمینه و هدف:</strong> بودجه‌ریزی در نظام سلامت نقش حیاتی در ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی، افزایش دسترسی عادلانه به مراقبت‌های سلامت و کاهش هزینه‌ها ایفا می‌کند. تصمیم‌گیری‌های مالی مبتنی بر داده‌های علمی و شواهد می‌تواند بهره‌وری نظام سلامت را بهبود بخشد و عدالت در تخصیص منابع را تضمین کند. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت علمی و روند تولیدات علمی در حوزه‌ی روش‌های بودجه‌ریزی در نظام سلامت با استفاده از روش علم‌سنجی انجام شد تا سیاست‌گذاران را در اتخاذ تصمیمات مالی بهتر یاری دهد.&nbsp;<br> <strong>روش بررسی:</strong> این مطالعه یک مرور علم‌سنجی (Bibliometric Review) با رویکرد توصیفی&ndash;تحلیلی است که به بررسی ۲۲۲ مدرک علمی نمایه‌شده در پایگاه Scopus طی سال‌های ۱۹۷۴ تا ۲۰۲۴ می‌پردازد. داده‌ها با نرم‌افزارهای Excel، Bibexcel، VOSviewer و Gephi تحلیل شدند تا ساختار دانشی، ارتباطات هم‌واژگانی و همکاری‌های بین‌المللی در این حوزه ترسیم گردد.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> حدود ۳۰% تولیدات علمی متعلق به ایالات متحده، ۱۵% به تایوان و ۱۰% به کانادا بود. مقالات نشریات با سهم ۹۰% غالب‌ترین نوع انتشار بودند. پرتکرارترین کلیدواژه‌ها شامل&laquo;بودجه&raquo;، &laquo;هزینه‌های سلامت&raquo; و &laquo;مدیریت مالی&raquo; بود که نشان‌دهنده‌ی تمرکز پژوهش‌ها بر کنترل هزینه و مدیریت منابع است. سه رویکرد اصلی بودجه‌ریزی شامل مبتنی بر عملکرد، سنتی و مبتنی بر نیاز شناسایی شد. در کشورهای توسعه‌نیافته، روش سنتی همچنان رایج است و کمبود زیرساخت‌های اطلاعاتی و چالش‌های مدیریتی، موانع اصلی پیاده‌سازی روش‌های نوین گزارش شد. در شبکه همکاری علمی بین‌المللی، ۱۸ کشور فعال بودند که بیشترین تعامل میان آمریکا و تایوان دیده شد.<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> برای بهبود نظام بودجه‌ریزی سلامت، تقویت سیستم‌های اطلاعاتی، آموزش مدیران و ارتقای همکاری‌های علمی بین‌المللی بسیار ضروری است. تخصیص منابع بر اساس داده‌های علمی و استفاده از نتایج علم‌سنجی می‌تواند به بهینه‌سازی تخصیص منابع و افزایش عدالت در دسترسی به خدمات سلامت منجر شود؛ اقدامی که موجب کارایی بیشتر نظام سلامت و تصمیم‌گیری‌های مالی جامع‌تر خواهد شد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:18px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><strong>Background and Aim:</strong> Budgeting in the health system plays a crucial role in enhancing the quality of healthcare services, increasing equitable access to health care, and reducing costs. Financial decision-making based on scientific data and evidence can improve the efficiency of the health system and ensure equity in resource allocation. This study aimed to examine the scientific status and trends of published literature on budgeting methods in the health system using bibliometric analysis to assist policymakers in making better financial decisions.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> This study is a bibliometric review with a descriptive&ndash;analytical approach, analyzing 222 scientific documents indexed in Scopus between 1974 and 2024. Data were analyzed using Excel, Bibexcel, VOSviewer, and Gephi software to map the knowledge structure, co-word relationships, and international collaborations in this field.<br> <strong>Results:</strong> The United States (30%), Taiwan (15%), and Canada (10%) were the leading contributors to scientific output in this field. Journal articles comprised nearly 90% of all publications. The most frequent keywords were &ldquo;budget,&rdquo; &ldquo;health care cost,&rdquo; and &ldquo;financial management,&rdquo; reflecting a strong emphasis on cost control and resource management. Three main budgeting approaches were identified: performance-based, traditional (historical), and needs-based. Traditional budgeting remains dominant in developing countries, particularly where information infrastructure and managerial capacity are limited. International collaboration involved 18 countries, with the strongest cooperation observed between the United States and Taiwan.<br> <strong>Conclusion:</strong> Improving the health budgeting system requires strengthening information systems, training managers, and enhancing international scientific collaboration. Resource allocation based on scientific data and bibliometric insights can optimize resource distribution and enhance equity in access to health services. Such measures would lead to greater health system efficiency and more comprehensive financial decision-making.</span></span></div> علم‌سنجی, بودجه‌ریزی, نظام سلامت, بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد Bibliometrics, Budgeting, Health System, Performance-Based Budgeting 389 401 http://payavard.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-568-5&slc_lang=fa&sid=1 Roya Rajaee رویا رجائی No Ph.D. Candidate in Health Services Management, Faculty of Management and Medical Information, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran دانشجوی دکتری مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمان، کرمان، ایران Marziyeh Najafi مرضیه نجفی No Ph.D. in Healthcare Services Management, TDR Grantee, SD Gupta School of Public Health, Indian Institute of Health Management Research, Jaipur, India دکتری مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده بهداشت SD Gupta، موسسه ملی تحقیقات مدیریت سلامت، جیپور، هند Nasrin Donyaee نسرین دنیایی No Master of Science in Health Services Management, School of Public Health, Alborz University of Medical Sciences, Karaj, Iran کارشناس‌ارشد مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران Masoumeh Vaziri seta معصومه وزیری ستا No Master of Science in Health Services Management, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran کارشناس‌ارشد مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران Hojjat Rahmani حجت رحمانی No Associate Professor, Department of Management, Economics, and Health Policy, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار گروه مدیریت، اقتصاد و سیاست‌گذاری سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Ghasem Rajabi قاسم رجبی No Ph.D. in Health Services Management, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دکتری مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Mahsa Akbari مهسا اکبری akbari_mahsa@atu.ac.ir Yes Ph.D. in Public Administration, School of Management, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran دکتری مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران