پیاورد سلامت

شکاف کیفیت خدمات آموزشی: دیدگاه مدیران آموزشی، اعضای هیأت علمی و دانشجویان پزشکی

زهره سهرابی

زمینه و هدف: اولین گام اساسی در تدوین برنامه های ارتقای کیفیت، شناخت ادراکات و انتظارات مشتریان خدمت از کیفیت خدمات، تعیین شکاف و اتخاذ راهکارهایی برای رفع این شکاف است. پژوهش حاضر با هدف تعیین شکاف کیفیت خدمات آموزشی از دیدگاه مدیران آموزشی، اعضای هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد.

روش بررسی: این پژوهش توصیفی مقطعی در میان دانشجویان، اعضای هیأت علمی و مدیران آموزشی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد. 384 نفر دانشجو، 384 نفر استاد و 83 مدیر با روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه پنج بعدی SERVQUAL بود. با استفاده از این پرسشنامه ادراک پاسخگویان از وضع موجود و انتظارات آنها از وضع مطلوب کیفیت خدمات آموزشی تعیین شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS18 و آزمونهای آنالیز واریانس یکطرفه صورت گرفت.

یافته ها : در هر پنج بعد خدمت و ابعاد، شکاف کیفیت وجود دارد. در میان هر سه گروه دانشجویان، استادان و مدیران بیشترین میانگین شکاف کیفیت مربوط به بعد پاسخگویی بترتیب(1/42-، 1/17-، 1/09-) و کمترین میانگین شکاف مربوط به بعد اطمینان بترتیب(1/07-، 0/87-، 0/77-) بود.

نتیجه گیری: انتظارات دانشجویان ، استادان و مدیران فراتر از ادراک آنها از وضعیت موجود است و در هیچکدام از ابعاد خدمت، انتظارات آنها برآورده نشده است . برنامه ریزی بهتر در خدمت رسانی و افزایش مهارتها، بعنوان راهکارهایی برای کاهش شکاف کیفیت خدمات آموزشی پیشنهاد می شود.

بررسی روایی و پایایی ابزار(T-TAQ) در رابطه با سنجش نگرش کار گروهی در ایران

ماندانا شیرازی

زمینه و هدف: مشارکت درون و بین گروه های مراقبت سلامت، ارائه خدمات موثر را تسهیل می کند. راهبرد اصلی در ارائه خدمات مراقبت از سلامت موثر، بر همکاری و کار گروهی تاکید می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی روایی و پایایی ابزار (T-TAQ) جهت سنجش نگرش کار گروهی در ایران انجام شده است .

روش بررسی: این مطالعه پیمایشی و مقطعی در سال 1391 انجام گردید . بررسی روایی محتوایی و صوری با استفاده از روش دلفی با حضور 11 نفر از متخصص ین در دو نوبت انجام شد . همچنین روایی خارجی با استفاده از رویکرد ترجمه و باز ترجمه صورت گرفت. بررسی پایایی ابزار با استفاده از رویکر د آزمون- باز آزمون انجام شد. جامعه پژوهش 67 نفر دانشجوی سال آخر پزشکی و پرستاری دانشگاه علوم پزشکی تهران، به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای به مطالعه وارد شدند. ابزار (T-TAQ) دارای 30 سوال در پنج حیطه می باشد. داده ها با استفاده از نرم افزار13 SPSS م ورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت.

یافته ها : روایی خارجی، صوری و محتوایی مورد تایید صاحبنظران در ایران قرار گرفت. نتایج مربوط به پایایی نیز با استفاده از آلفای کرونباخ 0/8 و 0/8=ICC محاسبه شد.

نتیجه گیری: با توجه به این که روایی و پایایی ابزار (T-TAQ) در ایران به اثبات رسید، می توان از آن به منظور بررسی نگرش به کار گروهی استفاده کرد.

بررسی فراوانی پزشکی دفاعی در بین پزشکان عمومی شهرکرمان

محمود موسی زاده

زمینه و هدف: پزشکی دفاعی یک مشکل بالقوه اجتماعی است که می تواند عواقبی را برای بهداشت عمومی از نظر کیفیت مراقبت های فردی و هدر دادن منابع محدود سلامت به همراه داشته باشد. در این مطالعه فراوانی رفتارهای پزشکی دفاعی مثبت و منفی در بین پزشکان عمومی شهر کرمان مورد بررسی قرار گرفت.

روش بررسی: این مطالعه مقطعی در بین پزشکان عمومی شهر کرمان انجام گرفت. حجم نمونه 100 نفر و ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته بود. داده های پرسشنامه در نرم افزار 20 SPSS جمع آوری گردید و با استفاده از آمار توصیفی مانند درصد، فراوانی و میانگین و آمار تحلیلی شامل آزمونهای کای دو و تی تست آنالیز شد.

یافته ها : در این مطالعه 100 نفر پزشک عمومی بررسی شدند. فراوانی رفتار پزشکی دفاعی مثبت و منفی به ترتیب 99 و 47 درصد گزارش شد. همچنین رفتار پزشکی دفاعی مثبت در مردها بیشتر از زنها(100 در برابر 97/2 درصد) و بالعکس رفتار پزشکی دفاعی منفی در زنها بیشتر از مردها(52/8 در برابر 43/8 درصد) دیده شد. شرح جزئیات بیشتر در مورد مصرف صحیح و به موقع داروها و اجتناب از تجویز روش های مخاطره آمیزی که در عین حال برای بیماران سودمند می باشند، به ترتیب بیشترین فراوانی را در بین رفتارهای پزشکی دفاعی مثبت و منفی به خود اختصاص دادند.

نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان می دهد فراوانی پزشکی دفاعی در جمعیت مورد مطالعه بالا و رایج است. لذا پیشنهاد می شود آموزش های مرتبط با رفع این پدیده به پزشکان داده شود.

مقایسه حساسیت و ویژگی آزمایشهای کیفی ادرار با روش ایمونوآنزیماتیک سریع در تشخیص بارداری

یوسف عرفانی

زمینه و هدف: تشخیص به موقع بارداری به منظور پیشگیری از آسیبهای دوران جنینی که در اثر مصرف برخی داروها و رفتارهای پرخطر ایجاد می شوند ضروری است. هدف از این مطالعه مقایسه حساسیت و ویژگی کیتهای لاتکس اگلوتیناسیون با روش ایمونوآنزیماتیک سریع به عنوان استاندارد طلایی در تشخیص بارداری است.

روش بررسی: در این مطالعه ی مقطعی نمونه ی ادرار و سرم از 390 نفر از خانم های مراجعه کننده به منظور تشخیص بارداری به مراکز بهداشتی درمانی جمع آوری شد و حساسیت و ویژگی نتایج آزمایشهای کیفی ادرار(لاتکس اگلوتیناسیون و ممانعت از لاتکس اگلوتیناسیون) در مقایسه با روش ایمونوآنزیماتیک سرم در تشخیص بارداری محاسبه گردید و اطلاعات وارد شده در نرم افزار Spss با بکارگیری آزمونهای کای دو، کرامر و محاسبه ضریب همبستگی اسپیرمن تجزیه و تحلیل گردید .

یافته ها: حساسیت آزمایش لاتکس اگلوتیناسیون مستقیم 82/05% و در آزمایش ممانعت از لاتکس اگلوتیناسیون 81/2% و ویژگی هر دو روش در مقایسه روش ایمونوآنزیماتیک، 99/27% می باشد. همبستگی توافقی بین تست لاتکس اگلوتیناسیون مستقیم و ممانعت از لاتکس اگلوتیناسیون با روش ایمونوآنزیماتیک به ترتیب 0/859 و 0/853 بدست آمد.

نتیجه گیری: امکان بروز نتایج منفی کاذب در تست لاتکس آگلوتیناسیون مستقیم کمتر و امکان بروز نتایج مثبت کاذب در هر دو روش کیفی برابر است، با توجه به اینکه امکان بروز نتایج منفی کاذب در آزمایش های کیفی نسبت به روش ایمونوآنزیماتیک بیشتر می باشد، تائید نتایج آزمایشهای کیفی منفی با روشهای حساس تر نظیر ایمونوآنزیماتیک ضروری به نظر می رسد.

اعتبارسنجی خودارزیابی محققین از عملکرد تعیین شده در زمینه انتقال دانش در دانشگاه علوم پزشکی گلستان

مصطفی قربانی

زمینه و هدف: در بسیاری از برنامه های ترجمه دانش اظهارات خود پژوهشگران مبنای سنجش فعالیتشان می باشد. این مطالعه با هدف بررسی اعتبار خودارزیابی محققین دانشگاه علوم پزشکی گلستان از عملکردشان در زمینه ترجمه دانش و عوامل موثر بر "امتیاز خودارزیابی محققین" انجام شد.

روش بررسی: در این تحقیق پرسشنامه معتبر و پایا در زمینه ترجمان دانش توسط 40 محقق دانشگاه علوم پزشکی گلستان تکمیل گردید. در این پرسشنامه، از محققان خواسته میشد تا به فعالیت ترجمه دانش خود در مورد یک طرح مشخص اتمام یافته امتیازی از صفر تا 10 بدهند. تحلیل آماری با استفاده از آزمون تی زوجی و ضریب همبستگی پیرسون و آزمون رگرسیون خطی صورت پذیرفت.

یافته ها: میانگین امتیاز فعالیت ترجمه محققین و میانگین امتیاز خودارزیابی آنان بترتیب 3/52 و 5/47 بود که این اختلاف از لحاظ آماری معنی دار بود( 0/001>P). همبستگی پیرسون بین فعالیت ذکر شده و امتیاز خودارزیابی 0/73 بود. متغیرهای موثر و معنی دار بر امتیاز خودارزیابی در مدل رگرسیونی جنسیت مرد، داشتن مسئولیت اجرایی و درصد زمان اختصاص داده به پژوهش بود و متغیرهای موثر برامتیاز میزان فعالیت جنسیت مرد، نوع پژوهش(پژوهش های علوم بالینی در مقایسه با علوم پایه) و زمان اختصاص داده به پژوهش بود.

نتیجه گیری: مطالعه فعلی نشان داد، پژوهشگران میزان فعالیت های ترجمه دانش خود را بیشتر برآورد می نمایند، لذا به نظر می رسد در نظر گرفتن راهکارهایی نظیر آموزش در مورد مفاهیم و فعالیت های ترجمه دانش می تواند خلاء بین پژوهش و تولید دانش را پر نماید.

بررسی توزیع نیروی انسانی متخصص دربیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی تهران

حسین درگاهی

زمینه و هدف: امروزه نظام مراقبت سلامت نه تنها در ایران بلکه در سراسر جهان با چالش توزیع نامناسب نیروی انسانی متخصص روبروست. به همین جهت این مطالعه با هدف تعیین وضعیت توزیع نیروی انسانی متخصص در بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد.

روش بررسی: این پژوهش یک مطالعه توصیفی است که با روش مقطعی در چهار بیمارستان عمومی و تخصصی دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد. ابزار گردآوری داده ها برگه جمع آوری اطلاعات مربوط به تعیین تعداد نیروی انسانی متخصص در بخش های مختلف بود. پس از جمع آوری داده ها، تفاوت تعداد نیرو در بخش های مختلف بیمارستان ها در مقایسه با دستورالعمل وزارت بهداشت تعیین شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تحلیل گردید .

یافته ها: بیمارستان های مورد مطالعه به جز بیمارستان امام خمینی(ره) با کمبود نیروی انسانی مواجه هستند. همچنین در بیشتر بخش های بیمارستان ها توزیع نیروی انسانی مناسب، منطبق با دستورالعمل وزارت بهداشت وجود نداشت.

نتیجه گیری: به نظر می رسد توزیع نیروی انسانی در بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی تهران از مدل خاصی پیروی نمی کند و این امر بیشتر تحت تاثیر بخشنامه ها و دستورالعمل های وزارتی است. لذا، پیشنهاد می شود مدل برنامه ریزی نیروی انسانی با توجه به اجزاء نظام سلامت طراحی و اجرا شود.

ارزیابی سیستم اطلاعات بیمارستانی(HIS) از دیدگاه پزشکان و پرستاران در بیمارستانهای عمومی آموزشی دانشگاه علوم پزشکی تهران

نیلوفر محمدزاده

زمینه و هدف: اگر طراحی سیستم های اطلاعاتی نامناسب باشد اثرات منفی بر کارایی و کیفیت مراقبت بیمار خواهد داشت . به همین دلیل بسیار مهم است که سیستم های اطلاعاتی مورد ارزیابی قرار گیرند. هدف اصلی این مطالعه نیز بررسی دیدگاه پزشکان و پرستاران در زمینه ارزیابی سیستم اطلاعات بیمارستانی و شناسایی معیارهای ارزیابی موثر بر استفاده این کاربران و رضایت آنان از سیستم اطلاعات بیمارستانی می باشد.

روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی می باشد که بصورت مقطعی در بیمارستانهای عمومی تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1391 انجام شد. ابزار اصلی این پژوهش پرسشنامه ای است که از طریق بررسی مقالات مرتبط در پایگاه های داده Iranmedex ، Magiran ، SID ، PubMed ، Science direct ، Google scholar و نظرسنجی با متخصصان تدوین شد. جهت تعیین روایی، پرسشنامه در اختیار پنج نفر از اساتید صاحب نظر در حوزه فناوری اطلاعات توزیع شد. یافته های حاصل از پرسشنامه ها به کمک نرم افزار 17 Spss مورد تحلیل قرار گرفت.

یافته ها: از دید جامعه پژوهش سیستم های اطلاعات در نیمی از بیمارستانهای مورد بررسی بطور میانگین دارای قابلیت 30 تا 60 درصد در زمینه مدیریت دستورات می باشد. همچنین کاربران در تمامی بیمارستانهای مورد بررسی با درصدی بالای 43 درصد موافق سهولت کاربری سیستم در محورهای مورد بررسی بودند.

نتیجه گیری: براساس یافته های پژوهش حاضر برای بهبود وضعیت موجود و حرکت به سمت وضعیت مطلوب پیشنهاد می شود در طراحی سیستم های اطلاعات بیمارستانی نیازهای همه کاربران مدنظر قرارگیرد و سیستم تاحد امکان با سطح مهارت و دانش کاربران سازگاری داشته باشد.

بررسی میزان آشنایی و نگرش اعضای هیات علمی نسبت به جنبش دسترسی آزاد به اطلاعات علمی در دانشگاه علوم پزشکی تهران

محمدهیوا عبدخدا

زمینه و هدف: جنبش دسترسی آزاد نهضت نوظهوری در ارتباطات علمی است که نیازمندان اطلاعاتی برای دسترسی به یافته های علمی محدودیتی ندارند و هزینه ای پرداخت نمی کنند . پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان آشنایی و نگرش اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران نسبت به جنبش دسترسی آزاد به اطلاعات علمی انجام شد.

روش بررسی: روش پژوهش پیمایشی از نوع توصیفی بود. جامعه مورد پژوهش اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران بودند که 163 نفر از آن ها با روش نمونه گیری چند مرحله ای انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه بود که روایی و پایایی آن سنجیده شد. داده ها پس از گردآوری و تحلیل به وسیله روش های آماری توصیفی و استنباطی و نرم افزار SPSS تحلیل شد.

یافته ها: یافته ها نشان داد در مجموع 50 درصد(83 نفر) از جامعه با جنبش دسترسی آزاد به اطلاعات علمی آشنایی متوسط و متوسط به بالا دارند. میزان آشنایی جامعه با روش های دسترسی آزاد به اطلاعات علمی نیز در حد متوسط است. بیش از 70 درصد(114 نفر) از جامعه نسبت به جنبش دسترسی آزاد به اطلاعات علمی نگرش مثبت دارند.

نتیجه گیری: میزان آشنایی اعضای هیات علمی با جنبش دسترسی آزاد نسبتاً پایین است، اما یافته ها نشان می دهد بعد از آگاهی رسانی کلی در این خصوص به آن ها، نگرش اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران نسبت به جنبش دسترسی آزاد به اطلاعات علمی مثبت است. بنابراین جنبش دسترسی آزاد به اطلاعات علمی می تواند جایگزین مناسبی در روش های ارتباط علمی باشد.