پیاورد سلامت

بررسی فراوانی آلودگی‌های میکروبی در فرآورده‌های سلولزی عرضه شده در سطح شهر تهران

محمد مهدی سلطان دلال

زمینه و هدف: همگام با افزایش مداوم جمعیت جهان و به تبع آن، روند رو به رشد نیاز برای تامین سلولز، بعنوان فراوان ترین ماده آلی موجود در طبیعت در جهت تولید فراورده های سلولزی، نگرانی هایی از بابت آلودگی احتمالی این محصولات امکان وجود عفونت های پوستی، چشمی و دستگاه تناسلی ادراری بوجود آمده است. هدف از این تحقیق تعیین آلودگی های احتمالی میکروبی موجود در فراورده های سلولزی عرضه شده در شهر تهران بوده است.

روش بررسی: این مطالعه از نوع توصیفی بوده، که بر روی تعداد 200 نمونه(50 نمونه از هر نوع) از انواع فراورده های سلولزی منقضی نشده شامل دستمال کاغذی، پوشک، نوار بهداشتی و جعبه مقوایی حمل شیرینی در طی 6 ماه از شهریور تا بهمن 1391 از سطح شهر خریداری انجام شد.

یافته ها: نتایج بدست آمده نشان میدهد که 18 نمونه(9%) دارای شمارش کلی باکتریهای هوازی و کپک بیشتر از حد مجاز در یک گرم نمونه بودند. همچنین از نظر باکتریهای پاتوژن 16 نمونه(8%)، آلوده به یکی از باکتری های پاتوژن استرپتوکوک گروه D، استافیلوکوک اورئوس، سودوموناس آئروژینوزا و اشریشیاکلی بودند. در مجموع 34 نمونه(17%) از نمونه های مورد بررسی غیرقابل مصرف بودند. بررسی انجام شده نشان داد که جعبه شیرینی با(5%) و نوار بهداشتی با(5/0%) به ترتیب بیشترین و کمترین آلودگی را داشته اند.

نتیجه گیری: وجود باکتری های پاتوژن و نقش این باکتری ها در برخی عفونتها بویژه عفونتهای پوستی و دستگاه تناسلی ادراری، لزوم کنترل هرچه بیشتر اینگونه فرآوردههای بهداشتی را می طلبد.

بررسی سطح سواد اطلاعاتی دانشجویان مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی بر اساس مدل هفت ستونی اسکانل در دانشگاه جندی‌شاپور اهواز

فرزاد فرجی خیاوی

زمینه و هدف: سواد اطلاعاتی مجموعهای از مهارتها برای شناسایی منابع درست اطلاعاتی و نیز دسترسی به آنها است. این مهارتها توان استفاده ی هدفمند از منابع اطلاعاتی را تقویت میکند. هدف پژوهش حاضر تعیین میزان توانمندی دانشجویان کارشناسی مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی از نظر سواد اطلاعاتی بر اساس الگوی «هفت ستونی اسکانل» بود.

روش بررسی: این مطالعه توصیفی تحلیلی و مقطعی با استفاده از پرسش نامهای مبتنی بر الگوی هفت ستونی اسکانل انجام شد. روایی پرسش نامه ی فوق با استفاده از تحلیل محتوا از سوی استادان تخصصی تأیید و آلفای کرونباخ آن 93/0 محاسبه شد. جامعه ی پژوهش شامل 95 دانشجوی کارشناسی مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی بود که در سال 1391 در دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز تحصیل مینمودند. تعداد نمونه 40 نفر محاسبه شد که به صورت تصادفی انتخاب شدند. برای تحلیل دادهها از آمار توصیفی و آزمونهای آماری ناپارامتری Man Whitney و Cochran در محیط SPSS استفاده شد.

یافته ها: میانگین امتیاز مهارتهای سواد اطلاعاتی جامعه ی مورد مطالعه، نسبتاً خوب برآورد شد(میانگین 43/0±5/0). سواد اطلاعاتی دانشجویان سال اول اختلاف معنیداری با سایر دانشجویان داشت(03/0P<). دانشجویانی که واحدهای درسی مبانی کامپیوتر و روش تحقیق را گذرانده بودند از نظر مدیریت اطلاعات با سایر دانشجویان اختلاف معناداری داشتند(01/0P<).

نتیجه گیری: با توجه به توسعه ی روزافزون فنآوری اطلاعات، نیاز به گسترش مهارتهای سواد اطلاعاتی بویژه در افرادی که با بخش سلامت در ارتباط خواهند بود بسیار محسوس است. اگر چه میانگین سواد اطلاعاتی دانشجویان نسبتاً خوب برآورد شد، لازم است تدابیری برای بهبود مؤلفههای سواد اطلاعاتی ایشان اتخاذ گردد.

سنجش دانش فنی مدیران بهداشت و درمان در زمینه بودجه در استان آذربایجان شرقی

ابوالقاسم پوررضا

زمینه و هدف: دانش فنی مدیران عرصه سلامت در زمینه ی بودجه ریزی، در افزایش کارایی سازمان ها و موسسات این بخش نقش اساسی دارد، زیرا مبنای هر تصمیم و اقدام صحیح، آگاهی و تحلیل صحیح است. بنابراین، هدف این مطالعه، سنجش دانش فنی مدیران بهداشت و درمان در زمینه ی بودجه میباشد.

روش بررسی: این مطالعه، یک مطالعه ی توصیفی، تحلیلی به روش مقطعی است. از 80 نفر مدیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز، 63 نفر در این بررسی شرکت کردند. ابزار جمع آوری، اطلاعات پرسش نامه ای با محورهای کلیدی شناخته شده در عرصه بودجه ریزی بود. داده ها پس از جمع آوری با نرم افزار spss16 و با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون، T-test و ANOVA مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها: میانگین نمرات کل 6/4±9/16 از 30 بود. نمرات کل در رشته های تحصیلی(276/0=P)، و سمت های مختلف(431/0=P) اختلاف معنی داری نداشت. میانگین نمرات کل زنان و مردان(782/0=P) یکسان بود. دانش فنی مدیران با سن(392/0=P و 1/0=r)، سابقه کار(299/0=P و 1/0=r) و سابقه مدیریت(121/0=P و 2/0=r) رابطه معنی داری نداشت.

نتیجه گیری: باتوجه به مشکلات ناشی از پایین بودن آگاهی مدیران در زمینه اصول بودجه ریزی، ارتقای دانش فنی آنان ضرورت دارد. عدم ارتباط دانش فنی با سابقه کار و سابقه مدیریت شاید ناشی از جدی نگرفتن این امور توسط مدیران و بی ثباتی مدیریت باشد که می تواند آسیب های جدی سازمانی در پی داشته باشد. بازنگری در برنامه های آموزشی موجود، افزایش کمی دوره ها به موازات ارتقای کیفی آنها و آموزش مداوم به منظور بهبود عملکرد مدیران، ضروری به نظر می رسد.

مجموعه حداقل داده‌های سیستم گزارش دهی رادیولوژی برای تبادل با سامانه پرونده الکترونیک سلامت ایران

آزاده بشیری

زمینه و هدف: به منظور طراحی بهتر سامانه ی پرونده ی الکترونیک سلامت در سطح کشور، تعیین عناصر داده‏ای استاندارد برای ایجاد یک نظام اطلاعاتی یکپارچه دارای اهمیت است. هدف این پژوهش، تعیین مجموعه حداقل داده ی سیستم گزارش دهی رادیولوژی در کشور ایران است.

روش بررسی: در این مطالعه ی توصیفی مقطعی، 13 رادیولوژیست، سه متخصص بیهوشی، سه پزشکی عمومی و سه نفر از کارشناسان بیمه شاغل در مرکز تصویربرداری بیمارستان امام خمینی(ره) شهر تهران انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسش نامه محقق ساخته بود. به منظور روایی پرسش نامه، از روش اعتبار محتوا و برای سنجش پایایی از روش test-retest استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم‏افزار Spss انجام شد.

یافته ها: در اولویت‏ها، بیشترین میانگین مربوط به پیشنهادها و توضیحات متنی رادیولوژیست(6/9)، تفسیر تصویر(5/9)، نام ماده حاجب(4/9)، نام اقدام تصویربرداری(3/9)، نوع و تاریخ اقدامات قبلی(1/9) و تشخیص نهایی(9) بود و سطح تحصیلات و کدپستی(5)، آدرس و تلفن پزشک ارجاع دهنده(8/4) و نسبت بیمار با بیمه شده اصلی(3/4)، دارای کمترین میانگین بودند.

نتیجه گیری: با توجه به اهمیت گزارش های رادیولوژی در تشخیص و مدیریت آتی مشکلات بالینی بیمار، توجه به حداقل داده‏های مربوط به این گزارش ها همچون داده‏های مدیریتی، بیمه‏ای، هویتی، بالینی، بیهوشی و نتایج معاینات رادیولوژی برای تبادل با سامانه پرونده الکترونیک سلامت ضروری به نظر می‏رسد.

مطالعه‌ی تطبیقی مجموعه حداقل داده‌های پرونده‌ی سلامت ورزشکاران در کشورهای منتخب و ارائه‌ی الگو برای ایران

رباب عبدالخانی

زمینه و هدف: کیفیت پرونده سلامت به کیفیت محتویات آن و مستندسازی درست وابسته است. حداقل مجموعه داده ها یک روش استاندارد برای جمع آوری عناصر داده ای کلیدی در پرونده ایجاد می کند که فهم آنها را آسان ساخته و امکان مقایسه آنها را فراهم می آورد. این پژوهش با هدف تعیین حداقل مجموعه داده ها برای پرونده سلامت ورزشکاران ایران انجام شده است.

روش بررسی: پژوهش حاضر به روش توصیفی-تطبیقی انجام شد. با استفاده از یک مطالعه ی تطبیقی درمورد مجموعه داده های پرونده سلامت ورزشکاران در سه کشور پیشرو در پزشکی ورزشی شامل استرالیا، کانادا و امریکا و نیز ایران، چک لیستی شامل مجموعه حداقل داده های پرونده سلامت ورزشکاران تدوین و در میان 50 نفر از متخصصان دو حوزه پزشکی ورزشی و مدیریت اطلاعات سلامت در داخل کشور با استفاده از روش دلفی به نظر سنجی گذاشته شد.

یافته ها: از بین 97 عنصری که به نظرسنجی گذاشته شده بود، 85 عنصر با موافقت بیش از 75 درصد به عنوان عناصر اصلی و 12 عنصر با موافقت 50 تا 75 درصد به عنوان عناصر پیشنهادی مطرح شد. در مورد اهمیت وجود 97 عنصر در پرونده، بین پاسخ های گروه متخصصان حوزه پزشکی ورزشی با متخصصان مدیریت اطلاعات سلامت، اختلاف معنی داری مشاهده نشد.

نتیجه گیری: حداقل عناصر اطلاعاتی پرونده سلامت ورزشکاران ایران با چهار گروه اطلاعات دموگرافیک، تاریخچه ی سلامت، ارزیابی و طرح درمان ارائه شد. الگوی پیشنهادی برای سیستم های دستی و پرونده های الکترونیک پزشکی قابل ارائه است.

ارزیابی خدمات بهداشتی درمانی وب سایت دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور در راستای دولت الکترونیک

زهرا میدانی

زمینه و هدف: با توجه به نقش وب سایت ها در ارائه ی خدمات الکترونیک این مطالعه قصد دارد تا خدمات بهداشتی درمانی وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی کشور را در راستای مراحل چهارگانه مدل بلوغ دولت الکترونیک چندلر و امانوئل ارزیابی و با یکدیگر مقایسه نماید.

روش بررسی: این پژوهش به شیوه ی توصیفی– مقطعی و از طریق تحلیل محتوی و بهینه کاوی وب سایت های دانشگاه های علوم پزشکی کشور جهت ارزیابی و مقایسه ی نحوه ارائه ی خدمات بهداشتی درمانی آنها با یکدیگر در مراحل دولت الکترونیک شامل اطلاع رسانی، تعاملی، تراکنشی و یکپارچه سازی در سال 1390 انجام شد.

یافته ها: وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی تیپ 1 از لحاظ اطلاع رسانی خدمات درمانی در سطح متوسط(79/0±8/1 امتیاز) و دانشگاه های تیپ 2 و 3 در سطح ضعیف هستند. وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی تیپ 1، 2 و 3 از لحاظ تعاملی بودن خدمات درمانی با کسب امتیاز(73/0±4/1)، (75/0±3/1) و (61/0±2/1) در سطح ضعیف و کلیه ی دانشگاه ها در مراحل تراکنشی و یکپارچه سازی خدمات، عملکرد ضعیف(امتیاز0±1) داشته اند.

نتیجه گیری: ارائه ی خدمات الکترونیک در وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی کشور با تاخیر مواجه است. به دلیل وجود چالش های مربوط به اطلاعات و خدمات سلامت، تحقق دولت الکترونیک در این حوزه، ملاحظات ویژه ای را می طلبد. لذا توصیه می شود با اجرای خدمات دولت الکترونیک در سایر سازمانها، شناسایی موانع و تدوین قوانین و سیاست های مرتبط زمینه ی مناسب جهت تحقق دولت الکترونیک در حوزه ی سلامت فراهم گردد.

عوامل بازدارنده محیطی در انتقال و تجاری سازی نتایج تحقیقات نانوپزشکی در ایران: یک مطالعه‌ی کیفی

سید رضا حجازی

زمینه و هدف: تجاری سازی در نانوپزشکی حلقه ی اتصال تحقیقات و بازار است و از عوامل متعددی تاثیر می پذیرد. برخی از این عوامل، مانع تجاری سازی هستند. هدف این مقاله شناسایی موانع محیطی تجاری سازی نانوپزشکی در ایران است.

روش بررسی: تحقیق حاضر از نوع کیفی مبتنی بر هشت مصاحبه ی نیمه ساختاریافته است که در سال 1390 تا مرحله ی اشباع نظری انجام شده است. جامعه ی پژوهش در این مطالعه کلیه ی خبرگان و مدیران نانوپزشکی، تجاری سازی و مجریان پروژه های تجاری سازی در حوزه ی نانوپزشکی مستقر در شهر تهران می باشند. داده های حاصل از مصاحبه با روش کدگذاری باز و محوری تحلیل شده اند.

یافته ها: مدل تجاری سازی نتایج تحقیقات پیشنهادی مبتنی بر پنج بخش انتقال دهنده فناوری، گیرنده فناوری، موضوع انتقال، روش انتقال و عوامل محیطی می باشد. در این مطالعه بیست و شش عامل محیطی در هفت طبقه کلی به عنوان عامل بازدارنده محیطی در فرآیند مربوطه معرفی شده اند.

نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان می دهد که عوامل محیطی متعددی مانع اجرای فرآیند تجاری سازی در حوزه نانوپزشکی می شوند. مهمترین موانع، مشکلات دریافت مجوزها، نداشتن فرهنگ مصرف و کمبود سرمایه است.

بررسی اثر دود سیگار و قلیان بر سطح سرمی آنزیم‌های آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز در موشهای صحرایی نر

سحر عشق جو

زمینه و هدف: مصرف دخانیات بر فعالیت آنزیمهای کبدی و قلبی تاثیرگذار است. هدف از این مطالعه بررسی اثرات مصرف دود سیگار و قلیان بر سطح سرمی آنزیم های آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز در موشهای صحرایی نر می باشد.

روش بررسی: در این تحقیق تجربی آزمایشگاهی، 15 سر موش صحرایی نژاد ویستار به گروه های 5 سری شاهد، دریافت کننده ی دود قلیان و دریافت کننده ی دود سیگار تقسیم بندی شدند. نمونه ها 6 هفته تحت تجربیات آزمایشگاهی قرار گرفتند و پس از 6 هفته نمونه های خونی از طریق خون گیری از قلب تهیه شدند و سطح سرمی آنزیم های آلانین آمینو ترانسفراز و آسپارتات آمینو ترانسفراز با استفاده از روش اسپکتروفتومتری اندازه گیری گردید. داده ها بر اساس آزمون آماری آنالیز واریانس یک طرفه بین گروه ها مورد مقایسه قرار گرفتند.

یافته ها: سطح سرمی آنزیم های آلانین آمینو ترانسفراز در گروه دریافت کننده ی دود سیگار و گروه دریافت کننده ی دود قلیان، نسبت به گروه شاهد، دچار افزایش معنادار شده(05/0>P)، سطح سرمی آنزیم آسپارتات آمینوترانسفراز تنها در گروه دریافت کننده ی دود قلیان نسبت به گروه شاهد، دچار افزایش معنادار شد(05/0>P). سطح سرمی آنزیم ها در گروه دریافت کننده ی دود سیگار در مقایسه با گروه دریافت کننده ی دود قلیان، تفاوت معناداری نداشت.

نتیجه گیری: دود قلیان همانند دود سیگار دارای اثرات پاتوفیزیولوژیک بر کبد و قلب است که با افزایش سطح سرمی آنزیمهای های آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز آشکار می شود.