پیاورد سلامت

مطالعه هفت بعد پاسخگویی در بیمارستان‌های آموزشی: یک مطالعه کشوری

محمد محبوبی

زمینه و هدف: پاسخگویی فرایندی است که تمام سازمان های خدماتی اعم از بیمارستان ها نیازمند اجرای آن به منظور مشروعیت بخشیدن به فعالیت های خود می باشند، به همین منظور این پژوهش به مطالعه هفت بعد پاسخگویی در بیمارستان های آموزشی کشور پرداخته است.

روش بررسی: این مطالعه توصیفی- تحلیلی از نوع همبستگی، در نیمه دوم سال 1390 در 5 بیمارستان بزرگ آموزشی درمانی در 5 نقطه از کشور انجام شده است. داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته با هفت بعد(اخلاقی، فرهنگی، مالی، عملکردی، قانونی، اطلاع رسانی و ساختاری) و 24 گویه جمع آوری و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی و با استفاده از نرم افزارSPSS نسخه 16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

یافته ها: تعداد کل افراد مورد مطالعه 454 نفر بود. بیشترین(1/40 درصد) و کمترین(8/6) سن افراد مورد مطالعه در گروه سنی 29-21 سال و بالاتر از 50 سال بود.

یافته های پژوهش میانگین بعد ساختاری را با بیشترین(97/0 ±54/3) و بعد اطلاع رسانی را با کمترین میانگین(96/0±45/3) نشان داد. امتیاز میانگین پاسخگویی بیمارستان شهر رشت با بیشترین(61/0±99/3) و بیمارستان شهر تهران با کمترین میانگین(67/0 ±02/3) بود. همبستگی بین تمام ابعاد مورد مطالعه تایید و میانگین کلی پاسخگویی در بیمارستان های آموزشی کشور متوسط به بالا ارزیابی گردید.

نتیجه گیری: نگرش بیماران نسبت به پاسخگویی بیمارستان های آموزشی کشور متوسط به بالا بوده است. لذا به نظر می رسد دفتر یا واحدی به نام پاسخگویی و اعتبار بخشی و ممیزی مستمر ابعاد آن به منظور پیشبرد اهداف عالی بیمارستان، امری ضروری است.

ایجاد سازمان یادگیرنده بر اساس مدل مارکوارت در دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد

مهدی ستاری قهفرخی

زمینه و هدف: یادگیری شاید تنها مزیت رقابتی پایدار برای همه ی سازمانها باشد. سازمان یادگیرنده سازمانی است که افراد آن دائماً قابلیت های خود را به منظور خلق نتایج درستی که خواهان آن هستند، به گونه ای بسط می دهند که الگوهای جدید و همه جانبه تفکر پرورش یابد و آرمان جمعی بر پا شود و افراد دائماً از آموخته های یکدیگر یاد بگیرند. هدف از این پژوهش تعیین میزان ایجاد سازمان یادگیرنده و زیر سیستم های آن در دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد می باشد.

روش بررسی: این پژوهش به صورت توصیفی- پیمایشی در سال 1390 اجرا شده است. جهت اندازه گیری سازمان یادگیرنده، از پرسش نامه استاندارد سازمان یادگیرنده Marquardt در مقیاس لیکرت با ضریب آلفای کرونباخ 946/0 استفاده شده است. نمونه های تحقیق شامل 177 نفر از کارکنان هفت معاونت ستاد دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد با رده ی شغلی کارشناس و بالاتر بودند که به روش نمونه گیری ساده انتخاب شدند.

یافته ها: نتایج اصلی پژوهش نشان داد که میانگین نمره سازمان یادگیرنده و زیرسیستم های پویایی های یادگیری، توانمند سازی افراد، مدیریت دانش و کاربرد فناوری بالاتر از میانگین فرضی است. همچنین زیرسیستم تحول سازمان برابر سطح میانگین فرضی بود و بین میانگین حداقل دو زیرسیستم از زیرسیستم های سازمان یادگیرنده تفاوت معنا داری وجود داشت.

نتیجه گیری: توجه بیشتر به استقرار زیرسیستم های سازمان یادگیرنده و توسعه متوازن این زیرسیستم ها ضروری می باشد.

تعیین الگوی مقاومت آنتی بیوتیکی گونه‌های کلبسیلا جدا شده از نمونه‌های بیماران بستری در بیمارستان امام خمینی(ره)

محمد کاظم شریفی یزدی

زمینه و هدف: بخش عمده ای از نمونه های بالینی توسط گونه های کلبسیلا آلوده می شود. مقاومت دارویی کلبسیلا روز به روز افزوده میشود و بنابراین انجام تستهای مقاومت دارویی، قبل از تجویز آنتی بیوتیک، ضروری به نظر میرسد. هدف این مطالعه تعیین الگوی مقاومت آنتی بیوتیکی گونه های کلبسیلا از نمونه های بالینی بیماران با استفاده از روش کربی بوئر بوده است.

روش بررسی: مطالعه حاضر بر روی 300 کلبسیلای جدا شده از 1200 بیمار بستری در بیمارستان امام خمینی(ره) انجام شد. بعد از تشخیص و تعیین هویت باکتریها، مقاومت دارویی آنها طبق دستور العمل CLSI بررسی شد. تست های حساسیت دارویی با استفاده از روش استاندارد انتشاراز دیسک(کربی بائر) برای 12 آنتی بیوتیک انجام شد.

یافته ها: توزیع گونه های مختلف کلبسیلا بر حسب فراوانی عبارتند از: پنومونیه(94%)، اکسی توکا(4%)، اوزنه(1%) و رینواسکلروماتیس(1%). همچنین از نظر منبع عفونت، نمونههای جمعآوری شده به ترتیب فراوانی عبارتند از: ادرار، خلط، واژن، زخم، مدفوع و خون. بطور کلی درصد مقاومت تمام گونههای کلبسیلا نسبت به، آموکسی سیلین 97%، سفالوتین 39%، جنتامایسین30%، کلیستین55%، نالیدیکسیک اسید2%، کلرامفنیکل26%، کانامایسین17%، تتراسایکلین 28%، نیتروفورانتوئین 44%، ایمی پنم و سفتازیدیم 2% و آمیکاسین بدون مقاومت تعیین گردید.

نتیجه گیری: نتایج به دست آمده نشان می دهد آمیکاسین با کمترین درصد مقاومت در مقابل تمام گونههای کلبسیلا، موثرترین آنتی بیوتیک بوده است.

بررسی اثر HESA-A بر تکثیر و آپوپتوز رده سلولی لوسمی میلوژن مزمن(K562)

فاطمه نادعلی

زمینه و هدف: لوسمی میلوژن مزمن، بدخیمی خونی مرتبط با ژن الحاقی BCR-ABL1 و فعالیت مداوم ABL-1 است. ایماتینیب خط اول درمان این لوسمی است، اما جمعیتی از بیماران به آن مقاومت نشان می دهند. بر این اساس هدف از این پژوهش، مطالعه تاثیر داروی HESA-A بر تکثیر و آپوپتوز رده سلولی لوسمی میلوژن مزمن(K562) می باشد.

روش بررسی: در این مطالعه بنیادی از سلولهای K562 استفاده شد و زمان دو برابر شدن سلولها محاسبه گردید. داروی A HESA- در غلظت های 1، 2، 4و 8 میلی گرم در میلی لیتر بر سلولها اثر داده شد. پس از 72 ساعت جهت بررسی اثر سایتوتوکسیسیتی و تعیین IC50 ، MTT Assay وTrypan Blue Exclusion Assay انجام شد. سپس سلول ها 48 ساعت با دوز IC50 دارو مجاور شدند و آپوپتوز به روش فلوسایتومتری انجام شد. بررسی داده ها با آزمون Unpaired t test به عمل آمد.

یافته ها: زمان دو برابر شدن رده سلولی K56224 ساعت محاسبه شد. نتایج MTT وTrypan Blue Exclusion Assay، کاهش وابسته به دوز سلول های زنده را نشان داد. IC50 دارو 5/3 میلی گرم در میلی لیتر بدست آمد. 22/19 درصد از سلولهای تیمار شده در هیستوگرام فلوسایتومتری در مکان سلولهای نکروزی قرار گرفتند.

نتیجه گیری: HESA-A دارای اثر سایتوتوکسیسیتی بر سلولهای K562 در الگوی وابسته به دوز است، و به نظر می رسد به کمک القا مرگ نکروزی توانسته است تاثیر گذار باشد.

مطالعه تغییرات سیتوکین‌‌ها در بیماران آلوده به ژیاردیا لامبلیا در مقایسه با افراد سالم

ناهید عین اللهی

زمینه و هدف: ژیاردیوزیس انسانی، عفونتی است ناشی از تک یاخته تاژکدار ژیاردیا لامبلیا که در روده باریک زندگی می کند و ضمن آسیب ناحیه علایم معدی ـ روده ای نیز ایجاد می کند. این عفونت انگلی، انتشار جهانی با شیوع متغیر 5% تا 30% دارد. نقش هر دو نوع پاسخ ایمنی هومورال و سلولی در دفاع میزبان علیه انگل ثابت شده است و از آنجا که چگونگی پاسخ ایمنی تحت تاثیر مستقیم نوع و مقدار سیتوکین های ترشح شده قرار دارد، مطالعه تغییرات سیتوکینی در بیماران اهمیت بسزایی دارد.

روش بررسی: در این مطالعه سطح سرمی اینترلوکین های 2- 4- 6- 17و 23 در بیماران مبتلا به ژیاردیوز و نیز افراد سالم اندازه گیری و مورد مقایسه قرار گرفته است. پس از تهیه نمونه خون ناشتا از داوطلبین، سنجش میزان سیتوکین ها به روش الایزا انجام شد.

یافته ها: در مطالعه حاضر میزان IL-2 و IL-6 در افراد آلوده بصورت معنی داری بیش از افراد سالم بود، لیکن مقدار IL-4 در افراد آلوده کاهش معنی داری داشت(0001/0P=)؛ همچنین برای اولین بار میزان IL-17 و IL-23 در افراد مبتلا به ژیاردیوز اندازه گیری شد که میزان این سیتوکین ها در افراد آلوده بصورت معنی داری بیش از افراد سالم بود(به ترتیب 044/0P= و 03/0P=).

نتیجه گیری: پاسخ دفاعی میزبان در برابر عفونت های انگلی تحت تاثیر مستقیم سیتوکین ها قرار دارد. افزایش اینترلوکین های 2، 6، 17 و 23 در مبتلایان به ژیاردیوز احتمالاً ناشی از پاسخ دفاعی بوده و همراه التهاب موضعی روده ها می باشد.

ارزیابی نقش مالکیت بر تغییرات بهره‌وری کل عوامل با استفاده از شاخص مالم کوئیست و روش تحلیل پوششی داده‌ها در بیمارستانهای قزوین

روح اله کلهر

زمینه و هدف: در بسیاری از کشورها، بیمارستانها دارای مالکیت سه گانه(دولتی، غیردولتی انتفاعی و غیر دولتی غیرانتفاعی) هستند. مطالعات متعددی برای بررسی تفاوت این بیمارستانها از لحاظ هزینه، ارائه خدمات درمانی جبران نشده، تعداد بیماران خروجی و سایر ابزارهای اندازه گیری عملکرد بیمارستان انجام شده است. هدف این پژوهش بررسی نقش مالکیت بر تغییرات بهره وری کل عوامل در بیمارستانهای منتخب قزوین می باشد.

روش بررسی: این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی است که از سال 86-84 در 8 بیمارستان منتخب استان قزوین انجام شد. معیارهای ورودی جهت محاسبه میزان بهره وری شامل تخت فعال و ارزش مصارف واسطه ای بیمارستان، معیارهای خروجی شامل تعداد کل بیماران بستری شده و تعداد کل اعمال جراحی انجام شده می باشد. ابزار گردآوری داده چک لیست محقق ساخته بود. برای تحلیل از نرم افزار 1/2DEAP و آزمونهای ANOVA، TUKEY و HSD استفاده شد.

یافته ها: بین میانگین میزان بهره وری کل 3 گروه بیمارستانی تفاوت معنی داری به سبب وجود مالکیتهای مختلف وجود دارد(012/0p=). همچنین، بین میانگین میزان کارایی تکنولوژی در سه گروه از بیمارستان ها تفاوت معنی داری مشاهده شد(006/0p=). امّا، بین میانگین میزان کارایی فنی این سه گروه از بیمارستان ها با یکدیگر تفاوت معنی داری بدست آمد(23/0p=).

نتیجه گیری: تغییرات بهره وری کل عوامل در بیمارستانهای خصوصی، بدلیل اینکه این بیمارستانها از تکنولوژی تولید مناسبتری برخوردارند بالاست، ولی در ارتقاء کارایی خود و بهینه کردن عوامل تولید و محصولات، تفاوت متمایز کننده ای با سایر بیمارستانها ندارند.

رابطه بین پیمان مدیریت و رضایتمندی کارکنان در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی تهران

سید حسام سیدین

زمینه و هدف: یکی از شاخص های اساسی و مهم برای ارزیابی موفقیت روش های پیمان مدیریت رضایت مندی کارکنان می باشد. این مطالعه با هدف بررسی رابطه بین پیمان مدیریت و رضایتمندی کارکنان در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1390 انجام شد.

روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی- مقطعی است. جامعه پژوهش شامل بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران بود که از بین آنها 6 بیمارستان که در آنها پیمان مدیریت اجرا می شد انتخاب شد. تعداد 123 نفر از کارکنان این بیمارستان ها به سئوالات که پرسشنامه خود ساخته رضایت سنجی از پیمان بود، پاسخ دادند. روایی پرسشنامه به تائید هم اساتید و هم صاحبنظران مرتبط رسید. پایایی نیز با تحلیل داده ها با استفاده از شاخصهای آمار توصیفی و آزمون آماری تی زوجی انجام شد.

یافته ها: میانگین میزان رضایتمندی کارکنان قبل از اجرای روش های پیمان مدیریت 04/3(از 5) و بعد از اجرا 86/2(از 5) بود. بین میزان رضایتمندی کارکنان قبل و بعد از اجرا رابطه معنی دار وجود داشت(005/0< P) و میزان رضایت آنان بعد از واگذاری خدمات کاهش یافته بود.

نتیجه گیری: اجرای روش های پیمان مدیریت کاهش رضایت کارکنان را به دنبال داشته است. یکی از دلایل این نتیجه اجرای این روش ها در کوتاه مدت بوده است. بنابراین بیمارستانها باید یک رابطه بلندمدت را در واگذاری فعالیت های خود ایجاد نمایند، تا در این زمینه موفقتر شوند.

بررسی صحت محاسبه شاخص‌های آماری بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی کاشان

فاطمه رنگرز جدی

زمینه و هدف: اطلاعات، نظام مراقبت بهداشتی را هدایت می کند و تحقق این امر به وجود داده های صحیح و اطلاعات موثقی بستگی دارد که از منابع مختلف تأمین می شوند. این پژوهش به منظور سنجش میزان صحت شاخص های آماری در بیمارستان های آموزشی کاشان صورت پذیرفت.

روش بررسی: مطالعه ای توصیفی- مقطعی در نیمه اول سال 1389 انجام شد. داده ها(آیتم های مورد نیاز برای محاسبه هر شاخص) با چک لیستی محقق ساخته گردآوری شد. صحت آیتم ها و شاخص های بیمارستان ها با آیتم ها و شاخص هائی که پژوهشگر مجدداً گردآوری و یا محاسبه نموده بود، تطبیق داده شد. داده ها با آمار توصیفی(فراوانی و درصد) ارائه گردید.

یافته ها: یافته ها نشان داد، شاخص درصد مرگ و میر ناخالص با 68 درصد بیشترین میزان صحت و شاخص متوسط تخت فعال با 24 درصد کمترین میزان را داشت، صحت سایر شاخص ها نیز عبارت بود از؛ درصد اشغال تخت 39 درصد، چرخه اشغال تخت 47 درصد و متوسط روز بستری بیماران61 درصد. درصد مرگ و میر خالص و درصد متوسط خالی ماندن تخت، 49 درصد صحت داشتند. در کل میزان صحت شاخص های آمار بیمارستانی 53 درصد و در حد متوسط بود.

نتیجه گیری: میزان صحت شاخص های آمار بیمارستانی پائین می باشد. بکارگیری شیوه های نظارتی جهت افزایش صحت آنها پیشنهاد می گردد.