پیاورد سلامت

فناوری اطلاعات، تحولی نوین در توسعه سلامت شهری

مریم زحمت کشان

زمینه و هدف: سلامت شهری یکی از چالش های قرن بیست و یکم می باشد. رشد سریع و گسترش شهرنشینی پیامدهایی برای سلامت دارد. در این میان فناوری اطلاعات می تواند بسیاری از معضلات شهرهای امروزی را برطرف نماید. بنابراین هدف مقاله، بررسی فناوری های اطلاعاتی نوین در توسعه سلامت شهری می باشد.

روش بررسی: این پژوهش یک مقاله مروری است که بر اساس مطالعات کتابخانه ای و جستجوهای اینترنتی در پایگاه های داده ای معتبر همچون Science direct، Magiran،Springer و جستجوی پیشرفته در Googleصورت گرفته است. در این بررسی، تعداد 164 متن داخلی و خارجی در زمینه کاربرد ابزارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات از جمله ابزارهای بی سیم و موبایل، سیستم اطلاعات جغرافیایی، شناسایی از طریق امواج رادیویی در سال 2011 در حوزه سلامت شهری مورد مطالعه قرار گرفتند که در نهایت تعداد 30 منبع مورد استفاده قرار گرفت.

نتیجه گیری:. سلامت به عنوان یک نیاز حقیقی در شهروندان حتی در دنیای مجازی نیز جزء اصلی ترین ضروریات در خور توجه می باشد. فناوری های اطلاعات و ارتباطات نقش مهمی در بهبود سلامت مردم و بالا بردن کیفیت زندگی آنان دارد. بکارگیری اثربخش فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی در کشور نیازمند شناسایی فرصتها و محدودیتها، تدوین برنامه ریزی اصولی و مناسب با توجه به فاکتورهای اجتماعی و اقتصادی همراه با فراهم نمودن زیرساختهای تکنولوژیکی، ارتباطی و مخابراتی، حقوقی و اجرایی است.

بررسی تأثیرگذاری سطح تحصیلات مشاوران تغذیه بر تحلیل استراتژیک آنان درباره فرصتهای کارآفرینانه

حمیدرضا رضائیان زاده

زمینه و هدف: امروزه، به علت رقابت شدید بین مشاوران تغذیه و تغییرات سریع در تقاضای بیماران برای دریافت خدمات مشاوره تغذیه، بکارگیری مفاهیمی نظیر "شناسایی فرصتهای کارآفرینانه" در این عرصه، اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. یکی از پر کاربردترین شیوه ها جهت شناسایی فرصتهای کارآفرینانه، "تحلیل استراتژیک محیط خارجی" می باشد. پژوهش حاضر، با هدف بررسی تأثیرگذاری سطح تحصیلات مشاوران تغذیه بر تحلیل استراتژیک آنان درباره فرصتهای کارآفرینانه انجام گرفته است.

روش بررسی: این پژوهش تحلیلی بر مبنای داده هایی(سطوح تحصیلی مشاوران تغذیه و پاسخهای آنان در مورد عرضه و تقاضا برای خدمات مشاوره تغذیه) انجام گرفت که در جریان تحقیقی که در گذشته با عنوان "تحلیل روند عرضه و تقاضا در زمینـه خـدمات مشـاوره تغذیـه در دیـابت: گـامی اسـاسی در جهت شناسایی فرصتهای کارآفرینانه برای مشاوران تغـذیـه" صـورت پذیـرفته بـود، گـردآوری شـده بـودند. همچـنین، "آزمـون همبستگـی Spearman" و "آزمـون GLM multivariate" جهت تجزیه و تحلیل داده های مذکور، به کار گرفته شدند.

یافته ها : هر دو آزمون آماری، نشان دادند که بین سطوح تحصیلی(مشتمل بر 1- کارشناسی و 2- کارشناسی ارشد و دکترا) مشاوران تغذیه با دو سوم از نظرات ارائه شده توسط آنان، ارتباط معنی دار وجود داشت.

نتیجه گیری:. سطح تحصیلات مشاوران تغذیه، تأثیری نسبی بر تحلیل استراتژیک آنها درباره فرصتهای کارآفرینانه دار

بررسی رابطه کیفیت خدمات با وفاداری خدمات ارائه شده به بیماران سرپایی مراجعه کننده به کلینیک‌های بیمارستانهای منتخب شهر تهران

سمیه شهری

زمینه و هدف: امروزه اولویت اصلی بیمارستان جلب و حفظ مشتری می باشد. برآوردن این رسالت مهم مستلزم نهادینه شدن کیفیت در بیمارستانها است. کیفیت خدمات ارائه شده بر استفاده مجدد مشتریان موجود و بالقوه اثر می گذارد. هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه کیفیت خدمات با وفاداری خدمات ارائه شده به بیماران سرپایی کلینیک های بیمارستانهای منتخب شهر تهران بوده است.

روش بررسی: پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی انجام گرفت. دیدگاه 242 نفر از بیماران سرپایی مراجعه کننده به کلینیک های، بیمارستانهای منتخب شهر تهران، با استفاده از پرسشنامه استاندارد سروکوال و نیز پرسشنامه استاندارد وفاداری خدمت مورد سنجش قرار گرفت. روایی پرسشنامه ها به روش روایی محتوی و پایایی آنها با استفاده از روش آزمون- پس آزمون و تعیین ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. در پایان از آزمون ضریب همبستگی پیرسون با کمک نرم افزار(SPSS) به منظور تحلیل داده های جمع آوری شده، استفاده شد.

یافته ها : نتایج نشان داد رابطه مثبت ومعنی داری بین کیفیت خدمات و وفاداری به خدمات ارائه شده وجود دارد. مهمترین ابعاد وفاداری، رفتار شکایتی بود.

نتیجه گیری: مدیران بیمارستان ها باید درک و آگاهی خود را در ارتباط با حفظ و بهبود وفاداری بیمار بالا برده و در این راستا حداکثر تلاش خود را به کار بگیرند. از کارکنان بیمارستان نیز انتظار می رود بیش از انتظارات بیماران عمل نمایند. همین طور آگاه باشند ارائه خدمات یک کار گروهی است و کلید ارائه خدمات خوب به بیماران نیز در رضایت بیمار از کیفیت خدمات نهفته است.

بررسی موانع و منافع درک شده فردی در اتخاذ رفتارهای ارتقاءدهنده سلامت در پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقی: کاربرد مدل رفتار پیشگیری کننده

داود شجاعی زاده

زمینه و هدف: بیماریهای قلبی عروقی عامل اصلی مرگ و ناتوانی در اغلب کشورهای جهان می باشد. مطالعه حاضر با هدف بررسی منافع و موانع فردی درک شده در اتخاذ رفتارهای ارتقاء دهنده سلامت در پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقی افراد در معرض خطر مراجعه کننده به بیمارستانهای تابعه دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام گردید.

روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی- تحلیلی است که 325 نفر از افراد در معرض خطر بیماری قلبی و عروقی به صورت تصادفی انتخاب شدند و اطلاعات با استفاده از پرسشنامه خودساخته جمع آوری گردید. به منظور تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS نسخه 18 استفاده گردید.

یافته ها: میانگین سنی افراد شرکت کننده در مطالعه حاضر 27/11±56/53 بود که 155 نفر(7/47درصد) زن، 170 نفر(3/52 درصد) مرد بودند و بین میانگین نمره منافع درک شده با شغل، فعالیت فیزیکی، نوع و مدت زمان انجام فعالیت فیزیکی، استعمال دخانیات و آگاهی از عوامل خطر ارتباط آماری معنی داری مشاهده گردید(001/0>p). میانگین نمره موانع درک شده با شغل، سابقه خانوادگی، استعمال دخانیات و آگاهی از عوامل خطر ارتباط آماری معنی دار داشت(05/0>p).

نتیجه گیری: یافته های فوق نشان داد که متغیرهای دموگرافیکی و مرتبط با سلامت و بیماری بر درک موانع و منافع اتخاذ رفتارهای پیشگیری کننده از بیماری های قلبی و عروقی تاثیر گذار می باشد. بنابراین با رویکردهای مداخله ای و آموزشی متناسب با ویژگی های گروه هدف می توان در راستای ارتقاء سلامت گام های اساسی برداشت.

ارزیابی کارایی بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی یزد با استفاده از رویکرد کمی تحلیل پوششی داده‌ها(DEA)

روح اله عسکری

زمینه و هدف: توجه کامل به کارایی بیمارستان به عنوان بزرگترین و پر هزینه ترین واحد عملیاتی نظام سلامت، از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. بنابراین هدف این مطالعه ارزیابی عملکرد بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی یزد با استفاده از روش تحلیل پوششی داده ها بوده است.

روش بررسی: مطالعه حاضر مطالعه ای توصیفی ـ تحلیلی است که در آن از داده های ترکیبی استفاده شده و کارایی کلیه بیمارستان های مذکور طی سال های 88- 1380 مورد تحلیل قرار گرفت. در تعریف متغیرها، تعداد پذیرش بستری، درصد اشغال تخت و تعداد اعمال جراحی به عنوان متغیرهای ستانده و تعداد تخت فعال، تعداد کادر پرستاری، تعداد کادر پزشکی و سایر کارکنان تمام وقت به عنوان متغیرهای نهاده مشخص شده است. جهت اندازه گیری کارایی از نرم افزار Deap 2.1 و جهت تحلیل داده ها از آزمونهای آماری Mann-Whitney و Kruskal-Wallis استفاده شده است.

یافته ها: میانگین کارایی فنی، مدیریتی و مقیاس بیمارستان های مورد مطالعه به ترتیب 958/0، 986/0 و 963/0 محاسبه شد. لذا ظرفیت ارتقاء کارایی فنی به میزان 5 درصد وجود دارد. همچنین ظرفیت مازاد عوامل تولید و به خصوص مازاد نهاده پرستار مشهود بوده است.

نتیجه گیری: هرچند کارایی بیمارستان های مورد مطالعه در حد مطلوب است، اما مدیران باید برنامه ریزی لازم را در جهت افزایش کارایی انجام دهند. نهایتاً بررسی میزان تاثیرات عواملی از قبیل کیفیت ارائه خدمات و رضایتمندی بیماران بر عملکرد بیمارستان های مذکور شایان توجه می باشد.

تاثیر بیماری‌های مزمن بر کیفیت زندگی سالمندان مناطق شرق تهران

داود شجاعی زاده

زمینه و هدف: افزایش امید به زندگی با روند رو به رشد بیماری های غیرواگیر همراه می باشد. مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر بیماری های مزمن بر کیفیت زندگی سالمندان عضو کانون های سالمندی مناطق شرق شهر تهران در سال 1390 انجام شد.

روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه تحلیلی است که 424 نفر از سالمندان 60 سال و بالاتر عضو کانون های سالمندی، مناطق شرق شهر تهران به صورت تصادفی انتخاب شدند و اطلاعات با استفاده از پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی(SF36) و چک لیست سابقه ابتلا به بیماری های مزمن به روش مصاحبه چهره به چهره جمع آوری گردید. به منظور تحلیل داده ها از آزمون های T-Test، ANOVA و ضریب همبستگی Pearsonاستفاده گردید.

یافته ها: میانگین سنی سالمندان مورد مطالعه 16/7±34/67 بود. 2/92% از سالمندان حداقل از یک بیماری مزمن رنج می بردند و بین میانگین امتیازهای تمام ابعاد کیفیت زندگی سالمندان مبتلا به بیماری مزمن و سالمندان غیرمبتلا اختلاف آماری معنی داری مشاهده گردید(001/0>p). کیفیت زندگی سالمندان با جنس، وضعیت تاهل، وضعیت اقتصادی، تحصیلات در بیشتر ابعاد ارتباط آماری معنی دار داشت(05/0>p).

نتیجه گیری: یافته های فوق نشان داد که با افزایش تعداد بیماری های مزمن، سطح کیفیت زندگی کاهش می یابد. بنابراین با رویکردهای مداخله ای و آموزشی مناسب می توان با ترغیب سالمندان به اتخاذ رفتارهای سالم در راستای ارتقاء سلامت آنان گام های اساسی برداشت.

بررسی اثر سیتوتوکسیک و آنتی پرولیفراتیو داروی حصا-آ بر روی سلولهای رده NB4(لوسمی پرومیلوسیتیک حاد)

سید ناصر استاد

زمینه و هدف: لوسمی های حاد یکی از دلایل عمده سرطان در جهان می باشند. امروزه می توان از مواد طبیعی بعنوان یک منبع برای درمان سرطان استفاده کرد. حصا-آ دارویی با منشا دریایی و ترکیبی از گونه های دریایی مثل شامیگو و گونه های گیاهی مثل کرفس و زیره می باشد. حصا-آ شامل اجزای معدنی(50%)، اجزای آلی(45%) و آب(5%) می باشد و دارای اثرات ضد سرطانی و سیتوتوکسیک است. در این مطالعه تاثیر این دارو بر روی رده سلولی NB4(لوسمی پرومیلوسیتیک حاد) ارزیابی شده است.

روش بررسی: حصا-آ در نرمال سالین به عنوان محلول استوک تهیه شد(غلظتmg/ml 80 و 4/7PH=) و سپس استریلیزه گردید. بعد از کشت و تکثیر رده سلولی NB4، سلولها با دوزهای mg/ml 1، 2، 4 و 8 میلی گرم در دسی لیتر تیمار شدند. درصد سلولهای زنده و مرده با رنگ آمیزی تریپان بلو و توسط لام نئوبار شمارش گردید. بوسیله ی روشMTT درصد بقاء سلولها توسط الایزا ریدر در570 نانومتر تعیین شد. توسط فلوسیتومتری تاثیر دارو بر روی آپوپتوز مورد بررسی قرار گرفت.

یافته ها: این مطالعه نشان داد که حصا-آ واجد اثر سیتوتوکسیک و آنتی پرولیفراتیو وابسته به دوز برعلیه رده سلولیNB4 می باشد و در دوز mg/ml 5 قادر به آپوپتوز در50% سلولها می باشد.

نتیجه گیری: اگر چه مکانیسم دقیق عملکرد سیتوتوکسیسیتی حصا-آ هنوز ناشناخته است، اما در این مطالعه مشخص شد که این دارو در سطح سلولی، سلولها را وادار به آپوپتوز سلولی در یک روش وابسته به دوز می نماید.

مطالعه کاربرد پزشکی از راه دور در تشخیص و درمان بیماری‌های گوش، حلق و بینی

رضا صفدری

زمینه و هدف: با توجه به گسترش روز افزون تکنولوژی ها، استفاده از پزشکی از راه دور برای درمان بیماریها روبه افزایش است. بیماریهای گوش، حلق و بینی یکی از بیماریهای رایج به خصوص در میان اطفال به شمار می رود که می توان با استفاده از پزشکی از راه دور به تشخیص و درمان آنها پرداخت.

روش بررسی: این مطالعه بصورت تطبیقی در سه کشور آمریکا، استرالیا و انگلیس انجام شده است. اطلاعات پژوهش حـاضر بـا مطالعه منابع چاپی و الکترونیکی مانند متون، نشریات، مقالات معتبر منتشر شده در پایگاه های اطلاعـاتـی MedlineEmbase و CINAHL و Web of knowledge و Google Scholar و Scopus بدست آمد. از کلید واژه هایTelemedicine, Telehealthotolaryngology ,ENT , Ear Disease, Otology and Teleconsultation نیز جهت انتخاب منابع استفاده شد.

یافته ها: رایج ترین تجهیزات ارسال و دریافت اطلاعات، اتوسکوپ و ویدئواتوسکوپ های استاندارد متصل به نمایشگر و ویدئو پرینتر و یا تجهیزات ویدئوکنفرانس(گیرنده های صوتی و تصویری) می باشد. اطلاعاتی که برای تله اتولارینگولوژی مورد نیاز است شامل اطلاعات دموگرافیگ(نام و نام خانوادگی بیمار، شماره شناسایی، تاریخ ارائه خدمت) و اطلاعاتی که برای تشخیص و درمان بیماری(تاریخچه بیماری، نتایج اسکن و رادیولوژی، تصاویر پرده صماخ و نتایج آزمایشگاهی و نتایج مشاوره های قبلی) است.

نتیجه گیری: برای اجرای تله اتولارینگولوژی نیاز به تجهیزات مناسب می باشد تا انتقال صدا و تصویر و اطلاعات بخوبی انجام شود و به متخصصان ENT و ادیولوژیست ها در کار معاینه و درمان کمک کند. استفاده از این روش در هزینه های بیماران صرفه جویی کرده و برای پیگیری درمان آنها مناسب است.