پیاورد سلامت

بررسی عوامل مؤثر در جذب، ابقا، ماندگاری و نگهداشت رابطان سلامت در مراکز بهداشتی و درمانی شهرستان کرمان- یک مطالعه کیفی

طاهره شریفی

زمینه و هدف: رابطان سلامت، با فعالیت داوطلبانه، بسیاری از نیازهای آموزشی و اطلاعات بهداشتی افراد را برآورده می سازند. اما با وجود اهمیت حضور رابطان در برنامه های بهداشتی، در سال های اخیر سیستم سلامت، شاهد کاهش میزان همکاری و یا قطع ارتباط آنها با مراکز بهداشتی درمانی بوده است. لذا مطالعه ای با هدف تعیین عوامل موثر در جذب و ابقای رابطان سلامت انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه ی کاربردی، یک مطالعه کیفی از نوع پدیدارشناسی است. ابزار جمع آوری داده ها بحث متمرکز گروهی بوده که در سال 1392 انجام گرفته است. 39 نفر از رابطان سلامت، مربیان رابطان و کارشناسان طرح رابطان سلامت در مرکز بهداشت شهرستان کرمان به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده های حاصل، به روش تحلیل چارچوبی
داده ها(Analysis Framework) تحلیل گردید.
یافته ها: در نتیجه تحلیل داده ها، 3 مفهوم اصلی استخراج گردید. مفاهیم اصلی موثر در جذب و نگهداشت رابطان سلامت مربوط به 3 حوزه ی عوامل مربوط به ضعف های سیستم سلامت در خصوص طرح رابطان، ضعف عوامل انسانی(مربیان و رابطان) و عوامل مربوط به جامعه بود.
نتیجه گیری: تدوین قوانین حمایتی و نظارتی از سوی وزارت بهداشت در مورد طرح رابطان و اختصاص بودجه مناسب به این طرح، مستند سازی افتخارات و تقدیر از رابطان و مربیان نمونه کشوری، توجه به نیازهای آموزشی جامعه و برنامه ریزی برای آموزش رابطان مطابق با این نیازها از جمله راهکارهای منتج شده از این مطالعه می باشد.

بررسی مقایسه‌ای موک‌های ارائه شده در سایت مکتب‌خانه براساس شاخص‌های چهارگانه با تاکید بر حوزه پزشکی

الهه امتی

زمینه و هدف: موک ها به دوره های آزاد درون خطی گسترده گفته می شود که به عنوان یک نوآوری جدید آموزشی فرصت آموزش برای همگان را فراهم ساخته اند. با توجه به اهمیت ضرورت تولید موک در حوزه پزشکی به منظور افزایش ارتقای سواد سلامت، هدف مطالعه ی حاضر، مقایسه ی موک های ارائه شده در سایت مکتب خانه براساس شاخص های چهارگانه با تاکید بر حوزه پزشکی و تعیین و تبیین آن است.
روش بررسی: این مطالعه از نظر هدفمندی از نوع کاربردی و به روش پیمایشی توصیفی در دی ماه سال 1394 انجام شده است. جامعه آماری کلیه دوره های آموزشی ارائه شده، سایت مکتب خانه بود. داده ها با استفاده از روش مشاهده ی مستقیم از سایت مکتب خانه گرد آوری شده و دوره ها براساس ویژگی های یک موک، مشارکت دانشگاه ها و رشته بررسی گردید. داده های به دست آمده بعد از ورود به نرم افزار آماری Excel با استفاده از آمارهای توصیفی تجزیه و تحلیل شد.
یافته ها: بر اساس داده های به دست آمده، دوره های ارائه شده توسط سایت مکتب خانه به صورت گسترده، آزاد، و درون خطی بودند؛ اما برخی از آنها واحد درسی بودند. بیشترین مشارکت در ارائه موک مربوط به دانشگاه صنعتی شریف، خان آکادمی، و سپس دانشگاه تهران بود؛ در حالی که سایر دانشگاه ها مشارکت اندکی داشتند.
نتیجه گیری: علی رغم ضرورت تولید موک در حوزه پزشکی، میزان تولید موک در این حوزه بسیار اندک بود. پیشنهاد می شود اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات مختلف از این نوآوری جدید آموزشی بهره برداری کرده و گام های موثری در خصوص ارائه موک بردارند.

بررسی آلودگی به ژیاردیا لامبلیا در بین عرضه کنندگان مواد غذایی و متقاضیان دریافت کارت بهداشتی در تهران

میترا زارع بوانی

زمینه و هدف: ژیاردیازیس از شایعترین عفونت های انگلی روده در جهان می باشد. انتقال آن با خوردن کیست انگل به همراه آب و مواد غذایی بطور مستقیم انجام می گیرد. به علت انتقال مستقیم، آلودگی به این انگل در مشاغل مرتبط با مواد غذایی و یا کودکان حائز اهمیت است.
در این مطالعه مشاغل افراد مثبت از نظر آلودگی به ژیاردیا بررسی و تجزیه و تحلیل شد.
روش بررسی: این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی بوده و تعداد 109 نمونه مدفوع از افراد مراجعه کننده به بیمارستانها و مراکز بهداشتی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران جمع آوری گردید. نمونه ها به روش های تهیه گسترش مرطوب و تغلیظی جهت تشخیص آلودگی به ژیاردیا لامبلیا بررسی گردیدند. همچنین با پرسشنامه ای که به مراجعه کنندگان داده شد، شغل آنها مورد بررسی قرار گرفت.
یافته ها: از بین 69 نفر از افراد آلوده به انگل ژیاردیا لامبلیا، 25 نفر(36/23%) دارای مشاغل مرتبط با تهیه مواد غذایی، یک نفر(1/44%) کمک بهیار آسایشگاه سالمندان، یک نفر(1/44%) مدیر مسئول مهد کودک، دو نفر(2/89%) نظافتچی و خدمتگزار و یک نفر(1/44%) پیک موتوری و 39 نفر(56/52%) دارای مشاغل غیر مرتبط با تهیه مواد غذایی بودند.
نتیجه گیری: انتقال ژیاردیا لامبلیا از شخصی به شخص دیگر در بین عرضه کنندگان مواد غذایی که دارای سطح بهداشت پایینی هستند، به طور شایع اتفاق می افتد. همچنین، کارمندان مهدکودکها ریسک بالای آلودگی بچه ها را دارند. بنابراین باید به سلامتی این کارمندان با انجام سه مرحله آزمایش مدفوع توجه خاصی کرد.

مدارک پزشکی الکترونیک، گامی نوین در فناوری نظام سلامت: دیدگاه مدیران و پزشکان

نرجس میرابوطالبی

زمینه و هدف: نظام مدارک پزشکی الکترونیک موجب جمع آوری و ذخیره داده های آزمایشگاهی، تصاویر دیجیتالی و نسخه های الکترونیک می شود. در این پژوهش دیدگاه پزشکان و مدیران دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان نسبت به نظام مدارک پزشکی الکترونیک بررسی گردیده است.
روش بررسی: این مطالعه یک مطالعه توصیفی- تحلیلی بود. جامعه پژوهش شامل کلیه مدیران بیمارستانهای کل استان هرمزگان به تعداد 61 نفر و پزشکان عضو هیأت علمی و دستیاران تخصصی به تعداد 121 نفر بودند. ابزار جمع آوری داده، پرسشنامه محقق ساخته می باشد. روایی ابزار براساس روش اعتبار محتوایی و دریافت نظرات صاحب نظران تعیین و تایید شد. برای پایایی ابزار براساس ضریب آلفای کرونباخ برابر با 83 درصد برآورد گردید. داده ها با نرم افزار SPSS و به وسیله ی روش های آمار توصیفی و آمار تحلیلی تجزیه و تحلیل شد.
یافته ها: آیتم مدیریت داده با 146 نفر(77/5 درصد)، اهداف و فرآیند شغلی با 160 نفر(87/9 درصد)، ارتباطات با 163 نفر(89/6 درصد)، محرمانگی و امنیت داده با 152 نفر(83/1 درصد) مهم ترین نقش را در نظام سلامت داشتند.
نتیجه گیری: به طور کلی نگرش مدیران و پزشکان در مورد نقش نظام مدارک پزشکی الکترونیک در نظام سلامت در حد مطلوبی ارزیابی شد که با توجه به مزایای استفاده از نظام و حذف موانع اساسی در پیاده سازی آن، گامی نوین در جهت ارتقای سطح سلامت برداشته خواهد شد.

بررسی ارتباط نوبت کاری با ویژگی های شخصیتی پرستاران در بیمارستان های غیردولتی شهر تهران

فرشته فرزیان پور

زمینه و هدف: نوبت کاری امروزه به عنوان یک عامل تهدید کننده ی سلامتی تلقی شده است. با توجه به اهمیت سلامتی پرستاران و تاثیر نوبت کاری بر سلامت جسمانی، روانی، عملکرد شغلی و ایمنی نوبت کاران از یک سو و نقش ویژگی های شخصیتی و سبک های مقابله ای در رویارویی پرستاران با نوبت کاری از سوی دیگر، این پژوهش به تعیین ارتباط نوبت کاری پرستاران با ویژگی های شخصیتی در بیمارستان های غیردولتی منتخب شهر تهران می پردازد.
روش بررسی: برای انجام این پژوهش توصیفی، مقطعی و کاربردی از پرسشنامه های استاندارد نوبت کاری و پرسشنامه استاندارد ویژگی های شخصیتی Eysenck استفاده شد که پس از تایید روایی و پایایی(آلفا کرونباخ 0/73) بین 305 نفر از پرستاران 6 بیمارستان غیر دولتی منتخب شهر تهران بر اساس روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای توزیع شد. تجزیه و تحلیل داده های پژوهش در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی صورت گرفت.
یافته ها: 43/6 درصد از پرستاران شرکت کننده در مطالعه درون گرا و 56/4 درصد برون گرا بودند. نتایج نشان داد که بین سن و سلامت جسمی(0/008=P)، جنس و سلامت جسمی(0/015=P)، سطح تحصیلات و سلامت جسمی(0/014=P)، جنس و اضطراب شناختی- بدنی(0/006=P)، سن و موقعیت اجتماعی- خانوادگی(0/001=P)، ارتباط معناداری وجود دارد.
نتیجه گیری: برنامه ریزی مطابق با استانداردهای ساعت کاری پرستاران و اجتناب از اضافه کاری به خصوص در پرستارانی که سابقه کار بیشتری دارند، می تواند از عوارض شدید نوبت کاری پیشگیری کرده و سطح سلامت و در نهایت کیفیت مراقبت را ارتقا دهد.

امکان‌سنجی به کارگیری فناوری رایانش ‌ابری از دیدگاه کتابداران کتابخانه‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی شهر تهران

شکوه صدقی

زمینه و هدف: با به کارگیری رایانش‎ابری در کتابخانه‎ها و ایجاد کتابخانه‎های ابری، امکان ارائه خدمات کتابخانه‎ای با کیفیت بسیار بالایی فراهم می‎شود. هدف پژوهش حاضر تعیین دیدگاه کتابداران کتابخانه های دانشگاه های علوم پزشکی شهر تهران در خصوص به کارگیری فناوری رایانش ابری است.
روش بررسی: پژوهش حاضر به صورت پیمایشی توصیفی انجام شد. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه بود که رواییِ آن با نظرخواهی از صاحب نظران علوم کتابداری به تأیید رسید و پایایی آن نیز با روش آلفای کرونباخ برابر 77% به دست آمد، پرسشنامه مزبور به صورت الکترونیکی برای کتابداران 42 کتابخانه ی دانشگاهی علوم پزشکی شهر تهران ارسال و از 40 کتابخانه پاسخ دریافت شد. تحلیل داده ها با SPSS و با آزمون های t، دوجمله ای و خی‎دو بررسی شد.
یافته ها: میانگین مهارت کتابداران در زمینه دیدگاه مدیریت 22/5، نیروی انسانی متخصص 19/6، رعایت ملاحظات امنیتی پس از به کارگیری رایانش ابری 13/15، و بررسی زیرساخت ها 18/13 بود که تمامی کتابخانه ها وضعیت مطلوبی داشتند. بودجه و ارائه ی خدمات الکترونیکی در آزمون دو جمله ای در حد کم، مقایسه ی امکانات لازم برای به کارگیری رایانش ابری در مقابل سایر امکانات کتابخانه ها با آزمون خی دو برابر %80/7 در مقابل %19/3 بود که وضعیت خوب کتابخانه ها را نشان داد.
نتیجه گیری: با توجه به کمبود بودجه و ضعف در ارائه ی خدمات الکترونیکی، رایانش ابری با بهره‎گیری از مزایای مختلف فناورانه، می تواند خدمات و امکانات بهتری را برای کتابخانه‎های دانشگاه های علوم پزشکی شهر تهران فراهم نماید.

اعتبارسنجی مدل تکاملی خلق دانش: مطالعه موردی در دانشگاه علوم پزشکی تهران

سیده بهاره کاشیان

زمینه و هدف: یکی از حوزه های کلیدی مطالعات مدیریت دانش، مدل سازی فرایند خلق دانش سازمانی است. هدف این مقاله، تعیین راهکارهایی برای توسعه و بهبود مدل تکاملی خلق دانش بر اساس نتایج اعتبارسنجی مدل بود.
روش بررسی: این تحقیق از نوع تحقیقات کمی و تجربی و استراتژی آن، مطالعه ی موردی و شبیه سازی بود. به منظور جمع آوری اطلاعات خلق دانش به مدت پنج سال در معاونت توسعه و مدیریت منابع دانشگاه علوم پزشکی تهران، یک کارگروه ویژه تشکیل شد تا از طریق مصاحبه و با تکیه بر اسناد سازمانی و حافظه ی کارکنان، اطلاعات لازم را گرد آورند. برای تحلیل اطلاعات از روش های آمار توصیفی و تحلیل کیفی استفاده شد. همچنین به منظور بررسی روابط ریاضی مدل، شبیه سازی حجم دانش رقابتی در نرم افزار اکسل به کار گرفته شد.
یافته ها: در اکثر نمونه های خلق دانش، جذب دانش بیرونی از طریق تغییر مدیریت و استخدام مشاور و ترکیب با دانش درونی اتفاق افتاده است. همچنین نتایج شبیه سازی نشان می دهد که روابط ریاضی مدل به خوبی تعریف نشده است و می توان با تغییراتی در روابط ریاضی به نتایج منطقی تری دست یافت.
نتیجه گیری: رشد دانش در سازمان از سه طریق: برنامه ها و تصمیمات مدیریتی برای خلق دانش، برنامه ها و تصمیمات مدیریتی برای جذب دانش و مکانیزم های خلق دانش تصادفی اتفاق می افتد و هر سه بر حجم دانش رقابتی تأثیر می گذارند.

بررسی افتراقی مننژیت باکتریال از انواع دیگر مننژیت به روش منطق فازی و شبکه ی عصبی

عصمت خواجه پور

زمینه و هدف: تشخیص افتراقی مننژیت باکتریال امری پیچیده است، زیرا ویژگی های تشخیصی زیادی در آن دخالت دارد. از سوی دیگر، امروزه منطق فازی و شبکه های عصبی مبنای بسیاری از سیستم های هوشمند هستند و ظرفیت لازم را برای حل مشکلات تشخیصی این بیماری دارند. هدف این مقاله، مقایسه ی منطق فازی و شبکه های عصبی مصنوعی در افتراق مننژیت باکتریال از سایر مننژیت هاست.
روش بررسی: در این مطالعه برای تشخیص افتراقی مننژیت باکتریال از سایر مننژیت ها، ابتدا 6 فاکتور اصلی با مشورت پزشکان انتخاب شد. در مرحله دوم از نرم افزار MatLab برای طراحی سیستم ها استفاده شد و سپس با استفاده از داده های 26 بیمار هر دو سیستم ارزیابی گردید.
یافته ها: تشخیص افتراقی مننژیت باکتریال از دیگر مننژیت ها در سیستم مبتنی بر منطق فازی، صحت، ویژگی و حساسیت تشخیص 88، 92 و 100، و در سیستم مبتنی بر شبکه ی عصبی نیز 92، 94 و 88 درصد را نشان داد. آزمون کاپای این دو به ترتیب 0/830(0/001>p) و 0/830 با (0/001>p) و فضای زیر منحنی ROC نیز معادل و 0/940 و 0/910 بود.
نتیجه گیری: حساسیت، میزان تطابق و عملکرد روش منطق فازی نسبت به روش شبکه عصبی بهتر است. اگر چه، منطق فازی برای تشخیص افتراقی مننژیت باکتریال قابل اعتمادتر بود. اما از آنجایی که دو سیستم با استفاده از داده های 26 بیمار و از یک مرکز مورد ارزیابی قرار گرفته، بهتر است در مطالعات آینده موارد بیشتری بررسی شود.