پیاورد سلامت

بررسی تولیدات علمی پزشکی ایران در پایگاه Web of Science: مروری بر متون

مهدی محمدی

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل مقاله های منتشر شده در ارزیابی تولیدات علمی حوزه ی پزشکی ایران در پایگاه Web of Science صورت گرفته است.
روش بررسی: مطالعه ی حاضر از نوع تحقیقات علم سنجی است که با بهره گیری از روش مرور متون تدوین شده است. جامعه ی پژوهش را 55 عنوان مقاله ی منتشرشده در مجلات علمی-پژوهشی و علمی ترویجی وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در زمینه ی بررسی تولیدات علمی پزشکی ایران در پایگاه Web of Science تشکیل می دهد.
یافته ها: یافته ها نشان داد که در خصوص ارزیابی تولیدات علمی حوزه ی پزشکی ایران(بین سال های 1395-1385) 55 مقاله منتشر شده است که از آن ها 35 مقاله به بررسی برون دادهای علمی دانشگاه های علوم پزشکی و بقیه به بررسی برون دادهای علمی یک حوزه موضوعی خاص پرداخته اند که حوزه های داروسازی و جراحی بیشترین تحقیق ها را به خود اختصاص داده است. 60.6 درصد از پژوهش ها توسط متخصص های حوزه ی علم اطلاعات و دانش شناسی و 39.4 درصد توسط متخصصان حوزه ی پزشکی منتشر شده اند. در بین افراد و دانشگاه ها، دانشگاه علوم پزشکی تهران و در بین افراد، حافظ محمدحسن زاده اسفیجانی پرکارترین شناخته شدند. اکثر پژوهش ها با رویکرد علم سنجی منتشر شده اند و در بین نرم افزارهای علم سنجی نیز نرم افزار Pajek بیشتر مورد استفاده قرار گرفته بود. در بین مقاله های منتشر شده، مقاله های دو نفره و سه نفره بیشترین سهم را به خود اختصاص داده بودند.
نتیجه گیری: مقالات مورد بررسی دارای گرایش کمی بوده اند و ذکر روش های متنوع نشان دهنده ی نوعی آشفتگی به کارگیری واژگان و اصطلاحات است.

شناسایی و تدوین اولویت های پژوهشی حوزه‌ی بهداشت؛ فرایند، ضرورت و امکان پذیری اجرای آنها در سال 1393

زهرابیگم سیدآقامیری

زمینه و هدف: نقطه ی آغاز هر پژوهشی مسئله یابی است و تا زمانی که مسئله ی اساسی شناسایی نشود، صرف زمان و هزینه جهت انجام پژوهش اتلاف منابع خواهد بود. لازمه ی شناسایی مسایل اساسی، نیازسنجی پژوهشی است. این مطالعه با هدف تعیین اولویت های پژوهشی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام گرفت.
روش بررسی: پژوهش حاضر، مطالعه ای کاربردی است که در پنج مرحله طراحی و اجرا شد: 1. برگزاری کارگاه آموزشی روش گروه اسمی، 2. انجام مصاحبه های کیفی و استخراج اولیه اولویت های پژوهشی، 3. برگزاری دور اول جلسات گروه اسمی، 4. برگزاری دور دوم جلسات گروه اسمی، 5. نهایی نمودن عناوین اولویت دار پژوهشی. داده های به دست آمده در هر مرحله با استفاده از نرم افزارهای Excel و spss 19 تجزیه و تحلیل شد.
یافته ها: این مطالعه با مشارکت 38 نفر انجام شد. در مرحله اول، 258 عنوان پژوهشی اولیه استخراج شد. عناوین پژوهشی اولیه طی برگزاری 4 جلسه گروه اسمی، امتیازدهی شدند. در انتها %75 شرکت کنندگان به معیار ضرورت 21 عنوان پژوهشی نمره 9-7 دادند که به عنوان عناوین پژوهشی معاونت در نظر گرفته شدند. عنوان"بررسی علل ریشه ای مرگ مادر" بالاترین اهمیت و "بررسی میزان اثربخشی اجرای غربالگری کم کاری تیروئید" کمترین اهمیت را به خود اختصاص داد.
نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان می دهد که بین ذینفعان در خصوص اولویت های پژوهشی که نیاز به سرمایه گذاری برای تولید اطلاعات و دانش مربوط به اهداف و سیاست های سلامت دارند، اجماع وجود دارد. هدایت منابع پژوهشی سازمان به سمت اجرای این اولویت ها، منجر به تخصیص عقلایی و شفاف اعتبارات برای تولید دانش و در نهایت ارتقای سلامت جمعیت خواهد شد.

طراحی و ایجاد پرونده ی الکترونیک سلامت بیماران مول هیداتیفرم و بررسی میزان تکمیل اطلاعات در پرونده های کاغذی بیماران

مهناز نظری

زمینه و هدف: مراقبان بهداشتی به اطلاعات به موقع و مناسب نیاز دارند. پرونده ی الکترونیک به مدیریت آسان داده ها کمک می کند. هدف این پژوهش ایجاد پرونده ی الکترونیک و بررسی میزان تکمیل اطلاعات پرونده های کاغذی بیماران مول هیداتیفرم می باشد.
روش بررسی: پژوهش به روش توسعه ای و توصیفی-تحلیلی در سال 1396 انجام گرفت. پس از گردآوری و تأیید مجموعه ی حداقل داده های سیستم، داده های پرونده ی بیماران با چک لیست، استخراج و جهت طراحی پرونده الکترونیک در نرم افزار SQL وارد گردید. طراحی سیستم، با نرم افزار SQL Server 2012 و Visual Studio 2013 و تحلیل داده ها، با نرم افزار SPSS نسخه 20 انجام شد. میزان تکمیل داده ها در 94 پرونده نیز اندازه گیری گردید.
یافته ها: در یافته های تکمیل پرونده های کاغذی، آیتم آدرس در 100 درصد موارد تکمیل شده بود. کمترین داده ی تکمیل شده، آیتم کمبود کاروتن، با 1/1 درصد بود. 8 داده ی مهم شامل: سن اولین قاعدگی و حاملگی، فاصله ی بین حاملگی ها، تعداد شرکای جنسی، وضعیت قاعدگی بین بارداری ها، روش پیشگیری، عادات اجتماعی و رادیوتراپی بیمار در هیچ یک از پرونده ها تکمیل نشده بود.
نتیجه گیری: در بررسی پرونده های کاغذی، داده های مهم در پرونده بیماران گردآوری نشده و یا به صورت محدود تکمیل
شده اند که این امر ضرورت به کارگیری پرونده الکترونیک را روشن می سازد. پرونده الکترونیک این بیماری با گردآوری اطلاعات ضروری به پیش گیری و درمان بهتر، پیگیری منظم و صرفه جویی در وقت و هزینه ی بیماران کمک خواهد کرد.

تعیین رابطه‌ی فرهنگ‌سازمانی و خلاقیت با نقش میانجی‌گری سرمایه‌ی اجتماعی در کارکنان معاونت توسعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد

مهدی زیرک

زمینه و هدف: اگر فرهنگ سازمانی منجر به تحریک خلاقیت سازمانی گردد، برای سازمان اثربخشی و موفقیت را به ارمغان می آورد. از این رو هدف اصلی این پژوهش تعیین رابطه ی فرهنگ سازمانی و خلاقیت کارکنان با توجه به نقش میانجی گری سرمایه اجتماعی در معاونت توسعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد بود.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی است که بر روی 183 نفر از کارکنان معاونت توسعه مدیریت و منابع دانشگاه علوم پزشکی مشهد که به صورت تصادفی انتخاب شده بودند، انجام شد. ابزار گردآوری داده ها، پرسش نامه های استاندارد فرهنگ سازمانی(56 سؤال)، خلاقیت کارکنان(60 سؤال) و سرمایه اجتماعی(28 سؤال) بود. بررسی اطلاعات به دست آمده از پرسش نامه ها با استفاده از روش مدل سازی معادلات ساختاری و به کمک نرم افزار Pls smart نسخه دو انجام پذیرفت.
یافته ها: بین فرهنگ سازمانی و سرمایه اجتماعی با مقدار 0/752 و بین فرهنگ سازمانی و خلاقیت کارکنان با مقدار 0/464 همبستگی مستقیم وجود داشت. همچنین سرمایه اجتماعی رابطه بین فرهنگ سازمانی و خلاقیت کارکنان نقش میانجی گری ایفا می نمود.
نتیجه گیری: سازمان ها می توانند با توافق بر سر ارزش ها و باورهای موجود در سازمان و همسو کردن اهداف فردی و سازمانی به افزایش خلاقیت کارکنان کمک نمایند و برنامه ریزان نیز نمی توانند اساس و معیار افزایش خلاقیت افراد را، بدون توجه به فرهنگ سازمانی پایه ریزی نمایند. اگر مدیران نسبت به تقویت سرمایه اجتماعی اقدام نمایند، می توانند ضمن تقویت فرهنگ سازمانی در سازمان های خود، بستر مناسبی را در جهت ایجاد همنوایی مشترک ایجاد کنند.

شناسایی نیازهای اطلاعاتی سیستم- اولین گام در راستای طراحی سیستم ثبت بیماران آرتریت روماتویید

الهه امیدواری ابرقوئی

زمینه و هدف: آرتریت روماتویید (Arthritis Rheumatoid) یک بیماری مزمن پیش رونده است که نیازمند مراقبت دایم است و مراجعه ی مداوم به پزشک برای تغییر درمان، مشاهده ی پیشرفت درمان و کنترل عوارض دارویی در آن اهمیت دارد و لازم است. یکی از سیستم های اطلاعاتی که برای ثبت اطلاعات بیماری ها استفاده می شود، سیستم ثبت یا رجیستری بیماری است که در واقع یک پایگاه داده است که شامل اطلاعاتی خاص از افرادی است که از یک بیماری خاص رنج می برند و یک ابزار ایده آل برای مطالعهی بالینی است. اولین گام برای طراحی یک رجیستری، شناسایی نیازهای اطلاعاتی سیستم می باشد.
روش بررسی: در این پژوهش مقطعی، 40 پزشک متخصص روماتولوژی که به طور تصادفی انتخاب شده بودند، داخل شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسش نامه ی محقق ساخته شامل اطلاعات کلی، درگیری های بالینی، اطلاعات درمانی، آزمایشگاهی، تصویربرداری، بستری شدن و فوت بود که روایی آن توسط گروهی از متخصصان و پایایی پرسش نامه از طریق روش بازآزمون به تأیید رسید.
یافته ها: پس از بررسی میانگین امتیازهای پزشکان، اهمیت اطلاعات کلی 92/9%، درگیری های بالینی 84/8% اطلاعات درمانی 86/2%، آزمایشگاهی 81/2%، تصویربرداری و رادیولوژی 97/04%، بستری شدن 87/2% و فوت 81/2% به دست آمد.

نتیجه گیری: رجیستری ها با توجه به اهدافی که دنبال می کنند، داده های متفاوتی را ثبت می کنند. شناسایی نیازهای اطلاعاتی از طریق دخیل نمودن دیدگاه پزشکان به عنوان متخصصان این حوزه در اثر بخش و کارامد نمودن این سیستم تأثیر دارد. حاصل این پژوهش شناسایی نیازهای اطلاعاتی برای طراحی سیستم ثبت بیماران مبتلا به آرتریت روماتویید بود. این اطلاعات در 7 دسته ی اطلاعاتی ارایه شده است.

ارتباط رفتار شهروندی سازمانی با اخلاق کار در کارکنان دانشکده‌های دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران

سعید صیادشیرکش

زمینه و هدف: در دنیای پرچالش کنونی مسایل اخلاق کاری به عنوان یک نیاز در سازمان ها همواره مورد بحث بوده و بررسی ارتباط آن با رفتار شهروندی سازمانی به عنوان یک نوع رفتار فرانقش، همواره مطرح بوده است. هدف از این پژوهش، تعیین ارتباط رفتار شهروندی سازمانی با اخلاق کار در کارکنان دانشکده های دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران در سال 1395 می باشد.
روش بررسی: پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی و جامعه ی آماری 426 نفر از کارکنان دانشکده هاست که براساس فرمول کوکران به عنوان نمونه متناسب و به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسش نامه ی رفتار شهروندی سازمانی Organ و پرسش نامه ی اخلاق کار Gregory C. Petty است که روایی آن توسط خبرگان بررسی شد. ضریب آلفای کرونباخ پرسش نامه رفتار شهروندی سازمانی 0/793 و اخلاق کار 0/764 به دست آمد که بیانگر ثبات درونی پرسش نامه می باشد. برای تحلیل متغیرها از آمار توصیفی و آزمون همبستگی اسپیرمن استفاده گردید و جهت نرمال بودن داده ها، از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف استفاده شد.

یافته ها: بیشترین پاسخ دهندگان به پرسش نامه ها مرد؛ رده سنی بین 30-20 سال؛ از نظر تحصیلات دارای مدرک فوق لیسانس؛ از نظر وضعیت استخدام قرارداد حرفه ای و دارای سابقه بین 10-5 سال بودند. یافته ها حاکی از آن است که بین رفتار شهروندی سازمانی و اخلاق کار رابطه ی مثبت و معناداری وجود دارد(0/783=p).
نتیجه گیری: نتایج نشان داد که رفتار شهروندی سازمانی بالاتر منجر به درجات بالاتر اخلاق کاری می شود. لذا با آموزش و تقویت رفتار شهروندی سازمانی می توان سطح اخلاق کار را در بین کارکنان ارتقا و بهبود بخشید.

بررسی و مقایسه ی دز مؤثر چشم راست و چپ کاردیولوژیست در آنژیوگرافی های فمورال و رادیال در یکی از بیمارستان های مهران

فرشته قادربیگی زاد

زمینه و هدف: آنژیوگرافی کرونری یک روش تشخیصی و درمانی برای مشکلات قلبی است که زمان فلوروسکوپی و دز بالایی دارد. دز مؤثر عدسی چشم، به عنوان یک عضو حساس به اشعه در تابش های طولانی در کرونری آنژیوگرافی باید ارزیابی شود.
روش بررسی: در این مطالعه ی توصیفی-تحلیلی که در بیمارستان امام حسین(ع) مهران، ایلام، ایران در بهمن و اسفند 95 با دستگاه زیمنس با تیوب زیر تخت انجام شد، از TLD به عنوان دزیمتر فردی استفاده شد. برای اندازه گیری دز مؤثر این دزیمترها زیر عینک سربی در قسمت خارجی چشم کاردیولوژیست قرار داده شدند. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSSورژن 22 و با سطح معنی داری کمتر از 0/05 انجام شد.
یافته ها: میانگین زمان فلوروسکوپی در مسیر رادیال 2/11±3/17 دقیقه و در مسیر فمورال 6/97±12/65 دقیقه با(=0/003P) می باشد. میانگین دز مؤثر دریافتی چشم راست و چپ کاردیولوژیست در آنژیوگرافی های رادیال به ترتیب 0/003 و 0/005 میلی سیورت با(2P=0/0) در آنژیوگرافی های فمورال 0/008 و 0/011 میلی سیورت با(P=0/748) می باشد. میانگین دز مؤثر عدسی چشم در استفاده از مسیر رادیال کمتر از استفاده از مسیر فمورال به دست آمد. میانگین دز مؤثر در چشم راست و چپ در استفاده از مسیر رادیال و فمورال تفاوت معنی داری نداشت.
نتیجه گیری: مهمترین عامل پرتوگیری بیشتر در کاردیولوژیست زمان فلوروسکوپی و فاصله از منبع اشعه ایکس است.

بررسی هستان شناسی های توسعه یافته مبتنی بر اصول هستان شناسی های منبع باز زیست پزشکی

محسن حاجی زین العابدینی

زمینه و هدف: هستان شناسی ها در زیست پزشکی کار ادغام، مبادله، جستجو و پرسش از داده ها را آسان می کنند. مخزن هستان شناسی های باز زیست پزشکی(مخزن) یک راه کار برای ایجاد هستان شناسی های مرجع می باشد که در آن طراحی هستان شناسی ها مبتنی بر اصولی است که تعامل آنها را به صورت یک نظام منفرد تبدیل نماید. هدف این مقاله تعیین وضعیت هستان شناسی های توسعه یافته طبق اصول مزبور می باشد.
روش بررسی: این پیمایش توصیفی-مقطعی در سال 1396 انجام شد. اطلاعات اجزای اصلی، موضوع، زبان و ابزار ساخت هستان شناسی ها از وب سایت مخزن هستان شناسی باز زیست پزشکی و OntoBee (سرور پیش فرض داده های پیوندی هستان شناسی های مخزن) بازیابی گردید. فراوانی کلاس ها، نمونه ها، روابط شیئی، روابط نوع-داده و روابط ابرداده ای حاشیه نویسی با استفاده از آمار توصیفی، دسته بندی و ارایه گردید.
یافته ها: موضوعات اصلی 151 هستان شناسی موجود آناتومی، سلامت و فنوتیپ بود. بیشترین زبان و ابزار ساخت به ترتیب نسخه های OBO و OBO-Edit بودند. 5 درصد هستان شناسی ها بیش از 78977 کلاس، 150 رابطه ی شیئی، 39 رابطه ی نوع-داده، 110 رابطه ی ابرداده ای حاشیه نویسی و 356 نمونه داشتند.
نتیجه گیری: افزایش تعداد هستان شناسی های مخزن و استفاده ی بیشتر از زبان OBO و ابزار OBO-Edit حاکی از پذیرش توسعه دهندگان هستان شناسی برای استفاده از این ابزار و زبان برای ساخت هستان شناسی مبتنی بر اصول مخزن است.