پیاورد سلامت

تبیین نابرابری‌های سلامت و سرمایه اجتماعی غیر مبتلایان و مبتلایان به سرطان مراجعه کننده به انستیتو کانسر دانشگاه علوم پزشکی تهران

محمد توکل

زمینه و هدف: سرمایه اجتماعی یکی از تعیین کننده های اجتماعی سلامت است که ممکن است نقش بسزایی در نابرابری های سلامت داشته باشد. میزان سرمایه اجتماعی که افراد بدست می آورند نسبت به موقعیت های اجتماعی متفاوت است و همه افراد نمی توانند از منابع اجتماعی سرمایه اجتماعی به طور یکسان برخوردار باشند. هدف این پژوهش، مطالعه تأثیر ابعاد سرمایه اجتماعی بر ابتلاء به سرطان در مراجعه کنندگان به انستیتو کانسر دانشگاه علوم پزشکی تهران می باشد.

روش بررسی: این پژوهش، مطالعه ای توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به سرطان های معده، کلون و پستان بالاتر از 14 سال مراجعه کننده به انستیتو کانسر تهران در شش ماهه اول سال 1388 است. حجم نمونه برابر با 106 نفر است که با روش نمونه گیری احتمالی طبقه بندی شده متناسب انتخاب گردیده اند. سرمایه اجتماعی بر دو بعد ساختاری و شناختی تأکید دارد. علاوه بر این، بر سرمایه اجتماعی شخصی تأکید شده است.

یافته ها: یافته ها نشان می دهد که سرطان نمی تواند صرفاً بر حسب عوامل مستقیم آن شناخته شود. نابرابری های سلامت و سرطان حاصل تعامل توأمان مؤلفه های مختلف سرمایه اجتماعی با فاکتورهای رفتاری/روانشناختی و بیولوژیک است. افرادی که در زندگی از سرمایه اجتماعی مشابهی برخوردارند، استرس و رفتارهای ناسالم مرتبط با سرطان را به وجوه متفاوتی تجربه می کنند.

نتیجه گیری: افزایش یا کاهش برخورداری از هر یک از مؤلفه های سرمایه اجتماعی، بعنوان بخشی از سیاست های اجتماعی، می تواند به تغییر در میزان ابتلاء به سرطان بیانجامد.

پژوهشی پیرامون عوامل موثر بر نوآوری و کارآفرینی سازمانی در دانشگاههای علوم پزشکی کشور

رضا دهقان

زمینه و هدف: پژوهش حاضر به شناسایی عوامل موثر بر نوآوری و کارآفرینی سازمانی در دانشگاههای علوم پزشکی کشور با استفاده از الگوی سه شاخگی توسعه کارآفرینی پرداخته است. تنوع شدید محصولات و خدمات در دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی و چالشهای متعدد در رویکرد و نظام مدیریتی حاکم بر آنها دلایل اصلی انجام این پژوهش است.

روش بررسی: در این پژوهش از مدل سه شاخگی توسعه کارآفرینی استفاده شده است. ابزار مورد استفاده، پرسشنامه ساختیافته شامل 58 سوال اصلی است که بر اساس طیف لیکرت طراحی و بین کارکنان دانشگاههای علوم پزشکی توزیع شده است. روایی پرسشنامه توسط نخبگان تأیید و پایایی آن نیز از طریق محاسبه آلفای کرونباخ(94%) تعیین گردیده است. حجم نمونه 379 نفر از کارکنان است که به روش هدفمند غیراحتمالی تعیین شده است. نهایتاً تعداد 325 پرسشنامه جمع آوری شده و دادههای مربوطه در نرمافزار SPSS 18 ثبت و تحلیل گردیده است.

یافته ها: این پژوهش نشان میدهد که سه دسته عوامل ساختاری، رفتاری و زمینهای بر نوآوری و کارآفرینی سازمانی در دانشگاههای علوم پزشکی موثر هستند که وضعیت کلی آنها، متوسط است.

نتیجه گیری: بنابر نتایج این پژوهش، توصیه می شود نسبت تغییر نگرش مدیریتی به نظام اداری، اصلاح ساختار مبتنی بر راهبردهای جدید، تمرکززدایی و اصلاح سیستمها و روشهای کاری به منظور بهبود وضعیت نوآوری و کارآفرینی سازمانی در اولویت نظام اداری دانشگاه های علوم پزشکی قرار گیرد.

ارزیابی میزان کلونیزاسیون فلور کاندیدایی و عوارض ناشی از آن در افراد دارای سندرم داون

حسین نوروزی

زمینه و هدف: گونه های خانواده کاندیدا می توانند در حفره دهانی افراد دارای نقص سیستم ایمنی منجر به کلونیزاسیون شده و سبب کاندیدیازیس شود. با توجه به نقص سیستم ایمنی در افراد دارای سندرم داون، این مطالعه بمنظور ارزیابی میزان کلونیزاسیون گونه های مختلف قارچ کاندیدا در دهان این افراد انجام گرفت.

روش بررسی: این مطالعه توصیفی- مقطعی بر روی 53 فرد مبتلا به سندرم داون(29 فرد مذکر و 24 فرد مونث) تحت پوشش سازمان بهزیستی با محدوده سنی 31-4 سال(میانگین سنی 1/11) در تبریز انجام گرفت.

نمونه گیری از سطح پشتی زبان، مخاط دهلیز دهانی در فاصله گونه و دندان های آسیا با استفاده از سوآپ استریل انجام گردید. نمونه ها در محیط های سابورودکستروز آگار حاوی کلرامفنیکل(Sc) و کروم کاندیدا آگار کشت داده شدند. تشخیص گونه های کاندیدا براساس خصوصیات فنوتیپی و تولید کلامیدیوکونیدی در محیط کورن میل آگار حاوی تویین 80 بود.

یافته ها: از 46 فرد مثبت از لحاظ کلونیزاسیون قارچی(26 فرد مذکر، 20 فرد مونث)، مجموعأ 60 ایزوله کاندیدا جدا گردید. کاندیدا آلبیکنس با 35 مورد(03/66 درصد) بیشترین و پس از آن، کاندیدا دابلینسیس با 9 مورد(98/16 درصد)، کاندیدا کروزئی با 7 مورد(20/13 درصد)، کاندیدا گلابراتا با 5 مورد(43/9 درصد) و کاندیدا تروپیکالیس با 4 مورد(54/7 درصد) در رده های بعدی قرار داشتند. در 12 نفر(4/22 درصد) بیش از یک گونه کاندیدا جدا گردید.

نتیجه گیری: با توجه به نقص سیستم ایمنی در افراد دارای سندرم داون ناشی از کاهش IgA بزاقی، کاهش فعالیت H2O2(عامل اصلی از بین برنده کاندیدا آلبیکنس) لزوم تشخیص زودرس میزان کلونیزاسیون کاندیدا توصیه میگردد.

ارزیابی وضعیت ایمنی به روش ممیزی در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شیراز

مهدی جهانگیری

زمینه و هدف: بیمارستان از مهمترین نهادهای ارائه دهنده خدمات بهداشتی و درمانی است که به دلیل وجود مخاطرات خاص، رعایت اصول ایمنی در آن، دارای اهمیت زیادی است. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت ایمنی بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شیراز انجام شد.

روش بررسی: در این مطالعه توصیفی که به روش مقطعی در کلیه بیمارستان های آموزشی شهر شیراز انجام گرفت، وضعیت ایمنی بیمارستانها به روش ممیزی ایمنی مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور چک لیستهای ممیزی تهیه و اطلاعات مورد نیاز از طریق مشاهده، مصاحبه با مدیران و مسئولین بخش های مختلف و نیز بررسی مستندات گردآوری گردید. در نهایت وضعیت ایمنی بیمارستان ها بر حسب میزان تحقق الزامات ایمنی در سه سطح ضعیف(کمتر از 50 درصد)، متوسط(75-50 درصد) و مطلوب(100-75 درصد)، طبقه بندی شد.

یافته ها: میانگین درصد تحقق الزامات ایمنی در کل بیمارستانهای مورد بررسی 58 درصد بود. بیشترین و کمترین میزان تحقق الزامات ایمنی به ترتیب مربوط به ایمنی پرتوها و مدیریت ایمنی بود. وضعیت ایمنی 25 درصد از بیمارستان های مورد مطالعه ضعیف و 75 درصد مابقی متوسط ارزیابی شد.

نتیجه گیری: وضعیت ایمنی بیمارستانهای مورد بررسی به ویژه در موضوعات مدیریت ایمنی، برنامه واکنش در شرایط اضطراری و ایمنی حریق در سطح نسبتاً ضعیفی بود. مهمترین دلیل این موضوع مشخص نبودن مسئولیتها و نبود ساختار سازمانی در زمینه مسائل ایمنی و بهداشت حرفه ای بود که جهت ارتقاء آن لازم است بیمارستانها نسبت به استقرار سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه ای(OHSAS 18001) اقدام نمایند.

مقایسه کمال گرایی در افراد استفاده کننده از جراحی زیبایی بینی با گروه شاهد در شهر یاسوج

دکتر علی محمدی

زمینه و هدف: در سالهای اخیر درخواست برای انجام انواع جراحی های زیبایی، بخصوص جراحی زیبایی بینی در کشور ما رو به افزایش بوده است. برخی تحقیفات نشان داده است که عوامل روانشناختی تاثیر زیادی در درخواست جراحیهای زیبایی دارد. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد کمال گرایی در این افراد صورت گرفت.

روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی مقطعی نوع علی- مقایسه ای بود که در بهار و تابستان 1389 در شهر یاسوج صورت گرفت. تعداد 50 نفر از افراد استفاده کننده از جراحی زیبایی بینی با 50 نفر شاهد که با گروه مورد همتاسازی شده بودند مقایسه شدند. به منظور مقایسه ابعاد و زیر مقیاس های مربوط به کمال گرایی از مقیاس چند بعدی کمال گرایی فراست استفاده گردید. جهت تحلیل یافته ها از نرم افزار SPSS و آزمون t وابسته استفاده شد.

یافته ها: تعداد زنان استفاده کننده از جراحی زیبایی بیشتر از مردان بود. بیشتر آزمودنی ها مجرد و در فاصله سنی 26 تا 30 سال قرار داشتند. همچنین بیشتر آزمودنی ها از قشر تحصیل کرده و دانشگاهی بودند. سطح درآمد اکثر آنها بین 7010000 تا 9000000 ریال قرار داشت. گروه مورد و شاهد در استانداردهای فردی(0001/0P<)، نظم و ترتیب(0001/0P<)، نگرانی در مورد اشتباهات(0001/0P<)، انتقادات والدین(04/0P<)، شک و تردید(013/0P<) و انتظارات والدین(001/0P<) تفاوت معنی داری داشت. پژوهش حاضر به طور کلی حاکی از وجود تفاوت معنی دار در کمال گرایی(001/0P<) بین دو گروه بود.

نتیجه گیری: گروه استفاده کننده از جراحی زیبایی بینی کمال گراتر و اغلب کمال گرای منفی هستند.

نقش نمایشگاه بین المللی کتاب تهران در تامین کتب مورد نیاز کتابخانه‌های دانشکده‌‌ای دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی

شهناز نوری سندیانی

زمینه و هدف: نمایشگاه بین المللی کتاب یک فرصت برای کتابخانه های دانشکده ای به شمار می رود. این پژوهش به بررسی نقش نمایشگاه بین المللی کتاب تهران در تامین کتب مورد نیاز کتابخانه های دانشکده ای پرداخته است.

روش بررسی: این پژوهش توصیفی- تحلیلی از نوع پیمایشی است. جامعه مورد مطالعه، کارکنان بخش سفارش و مدیران در کتابخانه های دانشکده ای دانشگاه های علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی بود. حجم نمونه پژوهش از 41 نفر(26 نفر کارکنان بخش سفارش و 15 نفر مدیران) تشکیل شد. برای تحلیل توصیفی داده ها و آزمون های تی تست، آنالیز واریانس، کای اسکوئر و همبستگی پیرسون از نرم افزار Spss استفاده شد.

یافته ها: بالاترین میانگین امتیازات، نحوه ی انتخاب کتاب در کتابخانه ها با امتیاز 89/0±35/3 بود. بـا کسب میـانگین 07/0± 06/3 امتیاز، نقش نمایشگاه کتاب در تامین کتب مورد نیاز، متوسط بود. آزمون همبستگی نشان داد که مشکلات کتابخانه ها در دانشگاه تهران و شهید بهشتی بالاترین(ضریب همبستگی36/0) و امکان تامین کتب مورد نیاز کمترین میزان همبستگی(ضریب همبستگی 067/0) را داشته اند.

نتیجه گیری: نمایشگاه کتاب نقش موثری در تهیه کتب مورد نیاز کتابخانه های دانشگاهی نداشته است. ضروری است تا رویکردهای نوین در تامین کتب کتابخانه های دانشکده ای مورد استفاده قرار گیرد.

ارزیابی عملکرد بیمارستان شهید رجایی قزوین بر اساس الگوی تعالی سازمانی EFQM

روح اله کلهر

زمینه و هدف: سازمان ها برای حرکت به سمت تعالی، ناگزیر از استقرار سیستم های نوین مدیریتی هستند. از جمله فنونی که در دو دهه اخیر از اروپا آغاز شده و در عرصه مدیریت کشور موضوعیت یافته، مدل تعالی سازمانی EFQM است. هدف این پژوهش ارزیابی عملکرد بیمارستان شهید رجایی قزوین بر اساس الگوی تعالی سازمانی EFQM بود.

روش بررسی: این مطالعه توصیفی به صورت مقطعی در سال 1389 در بیمارستان شهید رجایی قزوین انجام شد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه استاندارد الگوی تعالی سازمانی EFQM بود که توسط کلیه مدیران مرکز تکمیل شد. روایی پرسشنامه بر اساس نظر خبرگان و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ آزمون شده که 97/0 به دست آمد. یافته ها با استفاده از آمار توصیفی تجزیه و تحلیل شدند.

یافته ها: بیمارستان مورد مطالعه در توانمندسازها در مجموع 99/183 امتیاز از 500(88/36 درصد از امتیاز مطلوب) را کسب کرد. در نتایج در مجموع 71/183 امتیاز از 500(75/36 درصد از امتیاز مطلوب) را کسب کرده و در کل، 7/366 امتیاز از 1000 امتیاز موجود در الگو را برای ارزیابی عملکرد، در سال 1389 کسب نموده است.

نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نشان داد که این بیمارستان از نظر معیارهای الگوی سرآمدی در وضعیت متوسطی قرار دارد. داشتن دیدگاه سیستماتیک قوی، توجه به مدیریت مبتنی بر فرآیندهای سازمانی و نتیجه گرایی، استفاده از این مدل، برای بیمارستان های ایرانی که معمولاً در این حوزه ها با مشکلات جدی روبرو هستند بسیار آموزنده و اجرایی است.

تحلیل ساختار کیفیت مقالات علوم پزشکی طی سالهای 1387-1381

مسعود صالحی

زمینه و هدف: در این مقاله کیفیت مقالات منتشر شده در چهار مجله وابسته به یکی از دانشگاه های علوم پزشکی کشور بر پایه بررسی و تحلیل روش تحقیق و روشهای آماری مورد ارزیابی قرار گرفته است.

روش بررسی: در این پژوهش مقطعی انجام شده در سال 1389، از بین کلیه مقالات منتشر شده طی سال های 1381 تا 1387 در چهار مجله از مجلات وابسته به یکی از دانشگاه های علوم پزشکی کشور که برابر با 1568 مقاله بوده است، تعداد 162 مقاله به روش طبقه ای چند مرحله ای انتخاب گردیدند. برای گردآوری داده ها، فرم ثبت اطلاعی برگرفته از پرسشنامه های استاندارد به کار گرفته شد. آزمون t یک نمونه ای و آزمون کروسکال والیس برای مقایسه امتیاز بخش های مختلف مورد استفاده قرار گرفت.

یافته ها: مطالعات مقطعی با 7/61 درصد(100 مقاله)، بیشترین نوع مطالعه را تشکیل می دهند. بخش مواد و روش های مقالات بیشترین امتیاز را کسب نموده و دارای کیفیت مطلوبی بود و بحث و نتیجه گیری کمترین امتیاز را به خود اختصاص داد. مقدار احتمال در 102مقاله(6/81 درصد) به طور صحیح ارائه شده است. در 6/58 درصد(95 مقاله) یافته های مقاله با پژوهش های داخلی مشابه مقایسه نشده بود، در حالی که فقط در 13 درصد(21 مقاله) از مقالات، مقایسه با پژوهش های خارجی مشابه صورت نگرفته بود.

نتیجه گیری: مطالعه ی حاضر نشان داد که کیفیت کلی بخشهای مختلف مقالات مطلوب نیست، از این رو به کارگیری متخصصین روش تحقیق و آمار در مطالعات مختلف پزشکی می تواند باعث ارتقاء کیفیت مقالات این شاخه از علم گردد.