پیاورد سلامت

کاربردپذیری وب‌سایت موبایلی کتابخانه‌های دانشگاه‌های برتر علوم پزشکی ایران

فرشید دانش

زمینه و هدف: یکی از روش‏های مهم ارزیابی وب‏ سایت‏های موبایلی کتابخانه‏ های دانشگاهی، روش ‏های ارزیابی کاربرد‎پذیری است؛ کاربردپذیری وب سایت ها، یعنی سهولت و سادگی استفاده از آن ها. هدف این پژوهش ارزیابی کاربردپذیری وب سایت موبایلی کتابخانه های دانشگاه های علوم پزشکی برتر ایران است.
روش بررسی: این مقاله به روش توصیفی-پیمایشی انجام شده است. جامعه ی آماری پژوهش، وب‏ سایت های موبایلی کتابخانه‏ های پنجاه دانشگاه علوم پزشکی برتر ایران است که در رتبه‏ بندی webometrics دانشگاه ها در ژانویه سال ۲۰۱۹ بالاترین رتبه را کسب کرده ‏اند. ابزار مورد استفاده در این مقاله سیاهه ی وارسی است. تجزیه و تحلیل داده ‏ها نیز با روش ‏های آماری توصیفی و استنباطی و با استفاده از نرم افزار SPSS انجام گردید.
یافته‏ ها: بررسی داده‏ ها حاکی از آن است که از لحاظ میزان کاربردپذیری وب سایت موبایلی کتابخانه های دانشگاه، دانشگاه های علوم پزشکی کرمان، بیرجند و تهران به ترتیب با ۸۹/۲۳، ۸۴/۶۲ و ۸۱/۵۴ درصد در رده های نخست تا سوم و دانشگاه های نیشابور، گناباد و سمنان به ترتیب با ۴۰، ۴۳/۰۸ و ۴۴/۶۲ درصد در رده های آخر قرار دارند. ارزیابی مؤلفه‏ های پژوهش نشان داد که«وضعیت رؤیت سیستم»، «کمک به کاربر در شناسایی، تشخیص و جبران خطاها» و «راهنمایی و مستندسازی» به ترتیب در وضعیت ایده‏ال و مؤلفه های«پیشگیری از خطا»، «انعطاف پذیری و کارایی سیستم» و «کنترل و آزادی کاربر» به ترتیب در وضعیت نامناسبی قرار داشتند.
نتیجه گیری: با توجه به نفوذ و رواج روزافزون تلفن‏ های همراه هوشمند در زندگی حرفه‏ای دانشگاهیان، ضروری است مدیران و طراحان وب‏ سایت‏های موبایلی کتابخانه‏ های دانشگاهی با درنظر گرفتن یافته‏ های کاربردی پژوهش حاضر کاربردپذیری و اثربخشی وب‏سایت‏های موبایلی جامعه پژوهش را به عنوان یکی از مهم ترین بسترهای اطلاع ‏رسانی سلامت ارتقا دهند.

استقرار سامانه فرآسوی بهایابی برمبنای فعالیت (BABCS) در دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی تبریز: یک رویکرد نوین برای تحلیل هزینه‌تمام شده در آموزش عالی

مهدی زینالی

زمینه و هدف: سیستم های سنتی محاسبه و تحلیل بهای تمام شده از کارایی مناسبی برای محاسبه ی بهای تمام شده به روز و تحلیل هزینه های آموزش برخوردار نمی باشد. مطالعه ی حاضر با هدف استقرار سامانه فراسوی بهایابی بر مبنای فعالیت در دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی تبریز انجام شده است.
روش بررسی: مطالعه ی حاضر یک پژوهش چند روشی است که در سال تحصیلی ۹۷-۱۳۹۶ به دنبال طراحی و استقرار سامانه حسابداری فراسوی بهایابی برمبنای فعالیت (Beyond Activity Based Costing System (BABCS در دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی تبریز اجرا شد. ابتدا با استفاده از مدل و نشانه گذاری فرایند کسب و کار (Business Process Modeling Notation (BPMN تعداد ۳,۷۲۹ فعالیت در قالب ۳۸۴ فرایند شناسایی شد و سپس در نرم افزار Bizagi-Modeler مصور و اصلاح گردید. هزینه های سربار به نسبت عملکرد و زمان فعالیت ها، به مراکز فرایند نهایی و موضوعات هزینه تخصیص پیدا کرد. کار بر روی داده های اولیه در فضای Excel و بهایابی در قالب سامانه بهایابی (Dptsco) انجام شد.
یافته ها: نرم افزار نظام نوین مالی مورد استفاده در دانشکده به رغم داشتن قابلیت ثبت و نمایش اطلاعات مربوط به اعتبارات و هزینه کرد، برای تحقق اهداف حسابداری تعهدی همچنان نیازمند بازنگری و ارتقا می باشد. کل هزینه کرد دانشکده در سال مطالعه، معادل ۶۱,۸۷۲,۵۴۵ هزار ریال می باشد که ۵۷,۱۵۹,۸۸۲ هزار ریال مربوط به آموزش و ۴.۸۱۲.۶۶۳ هزار ریال سهم فعالیت های امور پژوهش است. براساس نتایج به دست آمده از سامانه ی BABCS میانگین بهای تمام شده ی هر واحد درسی در دانشکده ۵.۱۰۲ هزار ریال و میانگین بهای تمام شده ی تربیت دانشجو ۳۵۶.۰۹۲ هزار ریال محاسبه شد. بیشترین و کمترین مقدار بهای تمام شده ی تربیت دانشجو مربوط به رشته ی کارشناسی ارشد مدیریت و اصلاحات در نظام سلامت (MPH) ۸۰۰.۱۳۰ هزار ریال و کارشناسی فناوری اطلاعات سلامت ۱۰۰,۱۷۱ هزار ریال محاسبه شد.
نتیجه گیری: دانشکده ی مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی تبریز بیشترین سهم از منابع خود را صرف هزینه حقوق و مزایای کارکنان نموده است، به طوری که با استقرار سامانه فراسوی بهایابی بر مبنای فعالیت و اتصال آن با سایر سامانه های الکترونیکی دانشگاه می تواند نقشی اساسی در مدیریت فرایندها و افزایش کارایی کارکنان و دانشکده داشته باشد.

تحلیل روند انتشارات در حوزه حوادث و آسیب‌های جاده‌ای و دیدارسازی ساختار علمی آن

افشین حمدی پور

زمینه و هدف: صدمات جاده ای یکی از مهمترین مشکلات بهداشت عمومی و علت اصلی مرگ و آسیب در سراسر جهان است. هدف از پژوهش حاضر بررسی روند انتشارات در حوزه ی حوادث و آسیب های جاده ای و دیداری سازی ساختار علمی آن است.
روش بررسی: مطالعه ی حاضر از نوع علم سنجی، روش انجام آن مقطعی و شامل بازه زمانی ۲۰۱۸-۲۰۰۵ است. ۶۵۶۳ مدرک در حوزه حوادث و آسیب های جاده ای به عنوان جامعه آماری از وبگاه علوم گردآوری و تحلیل شد. دیداری سازی ساختار علمی با نرم افزار Histcite و بررسی ارتباط میان متغیرها با آزمون اسپیرمن انجام گردید. آمار تلفات جاده ای از گزارش سازمان بهداشت جهانی استخراج شد.
یافته ها: کشورهای آمریکا، استرالیا و انگلستان به ترتیب با انتشار ۹۲۷، ۷۰۰ و ۶۵۱ مدرک در رتبه های اول تا سوم قرار داشتند. مدارک این سه کشور به ترتیب ۲۶۳۷۳، ۲۴۴۴۷ و ۲۳۷۳۳ استناد دریافت کرده اند. رتبه تلفات حوادث و آسیب های جاده ای برای این سه کشور به ترتیب ۸۹، ۱۱۵ و ۱۳۲ است و میزان تلفات در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت برای این سه کشور برابر با ۶/۱۰، ۴/۵ و ۹/۲ نفر است. ازسوی دیگر، کشورهای لیبی، تایلند و مالاوی(در جنوب شرق آفریقا) رتبه های اول تا سوم را در حوزه حوادث و آسیب جاده ای به خود اختصاص داده اند. تعداد انتشارات این سه کشور به ترتیب ۵، ۵۸ و ۱۸ و رتبه انتشارات آن ها به ترتیب ۱۰۰، ۳۴ و ۶۵ می باشد. مدارک این سه کشور به ترتیب ۶۸۷، ۳۲۹ و ۱۰۴ استناد دریافت نموده اند. میزان تلفات در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت برای این سه کشور به ترتیب برابر با ۴/۷۳، ۲/۳۶ و ۳۵ نفر می باشد.
نتیجه گیری: رابطه ی بین رتبه در میزان انتشارات و رتبه در حوادث جاده ای منفی و معنی دار بود به طوری که کشورهای دارای انتشارات بیشتر، رتبه ی کمتری را در تلفات جاده ای به خود اختصاص داده اند. این موضوع نشان دهنده ی رابطه ی معکوس میان تعداد انتشارات با تعداد آسیب های جاده ای است؛ یعنی هرچه تعداد انتشارات در این حوزه افزایش یابد، رتبه در آسیب ها بهبود خواهد یافت. به نظر می رسد یکی از عواملی که ممکن است در کاهش آسیب ها و حوادث جاده ای موثر باشد مداخله جدی پژوهشگران در انجام تحقیقات این حوزه به منظور بالابردن آگاهی و ایجاد فرهنگ ترافیکی برای شهروندان است.

بررسی آتروفی هیپوکامپ در تشخیص بیماری آلزایمر با استفاده از تصاویرMRI مغز

محمدامین شایگان

زمینه و هدف: برای درمان مؤثر بیماری آلزایمر (AD: Alzheimer Disease)، تشخیص دقیق این بیماری و مرحله ی پیش از آن، یعنی اختلال شناختی خفیف (MCI: Mild Cognitive Impairment) اهمیت دارد. یکی از مهمترین روشهای تشخیص زودهنگام AD، اندازه گیری آتروفی است که برای این کار از انواع اسکنهای مغزی مانند MRI استفاده می شود. هدف اصلی پژوهش حاضر ارایه یک سیستم تشخیص کامپیوتری به منظور تشخیص زودهنگام AD، با استفاده از الگوریتم های یادگیری ماشین، جهت کمک به پزشکان است. سیستم پیشنهادی با بررسی آتروفی هیپوکامپ تصاویر MRI مغز، اقدام به تشخیص AD نموده و دقت تشخیص این بیماری را نیز افزایش می دهد.
روش بررسی: در این پژوهش با استفاده از شبکه عصبی کانولوشن و کانتور فعال، عملیات جداسازی هیپوکامپ از سایر بخشهای مغز انجام شد و پس از آن با استفاده از طبقه بند ماشین بردار پشتیبان، سه گروه افراد سالم (NC: Normal Control) به تعداد ۴۴ مورد، افراد مبتلا به AD به تعداد ۴۵ مورد و افراد مبتلا به MCI به تعداد ۴۶ مورد تفکیک گردیدند.
یافته ها: روش پیشنهادی در این مطالعه ، در طبقه بندی دوکلاسه AD در برابر NC به ترتیب به میانگین دقت، حساسیت و خاصیت ۷۷/۹۸%، ۷۴/۹۸% و ۹۶/۹۷% دست یافت. همچنین در طبقه بندی دوکلاسه MCI در برابر NC، این روش به ترتیب به میانگین ۱۴/۹۶% دقت، ۲۳/۹۶% حساسیت و ۲۱/۸۸% خاصیت دست یافته است. روش پیشنهادی در مقایسه با نزدیکترین روش رقیب در طبقه بندی AD در برابر NC به ترتیب ۶۴/۱% بهبود دقت و ۸۱/۲% بهبود حساسیت و در طبقه بندی MCI در برابر NC به ترتیب ۹/۸% بهبود دقت و ۱۶/۲% بهبود خاصیت را نشان داد. این بهبود ناشی از استفاده از الگوریتم بهبودیافته تقطیع ACM، ترکیب ویژگی های استخراجی از تصاویر هیپوکامپ با ویژگی های ایجاد شده از قبل توسط شبکه ImageNet، حذف ویژگی های نامناسب از بردار ویژگی و همچنین استفاده از شبکه عمیق Inception v۳ بوده است.
نتیجه گیری: بر اساس نتایج، ترکیب ویژگیهای استخراجی از چندضلعی محیطی هیپوکامپ و ویژگیهای به دست آمده از شبکه عمیق، جهت تشخیص AD و MCI می تواند کاملا مناسب باشد

مدیریت منابع انسانی در سایه کارآفرینی سازمانی با رویکرد به دانشگاه های نسل سوم

ملیکه بهشتی فر

زمینه و هدف: حضور مدیریت منابع انسانی شایسته و توانمند از پیش شرط های موفقیت سازمان است. عواملی نظیر تاکید بر ضرورت تاسیس شرکت های دانش بنیان، فعالیت دانشگاه های نسل سوم و فناور و از سویی چالش های تامین منابع مالی بخش سلامت، جذابیت علمی و تکنولوژیکی کشورهای پیشرفته و در نتیجه خروج نیروهای فعال و متخصص از حوزه ی سلامت، اهمیت توجه به سامان دهی سرمایه انسانی را پررنگ تر نموده و با توجه به این واقعیت که روند توسعه ی مدرن سازمان بر اساس پارادایم نوآوری استوار است، علاقه به شیوه های هدایت مدیریت منابع انسانی کارآفرین در حال افزایش است. از این رو هدف این پژوهش پیش بینی الگوی مدیریت منابع انسانی مبتنی بر نظام جامع کارآفرینی سازمانی در نسل سوم دانشگاه های علوم پزشکی کشور می باشد.
روش بررسی: در پژوهش حاضر، با مصاحبه های اکتشافی، الگوی پیشنهادی جهت مدیریت منابع انسانی مبتنی بر کارآفرینی سازمانی پیش بینی و با استفاده از روش تحلیل محتوا تحلیل شد. جامعه ی پژوهش را مدیران پایه و میانی در حوزه ی سلامت تشکیل می دهند که از این میان ۲۰ نفر با روش نمونه گیری غیراحتمالی قضاوتی و گلوله برفی به عنوان نمونه انتخاب شدند.
یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که در حوزه ی کارآفرینی سازمانی(در کلیه سطوح سازمانی حوزه بهداشت و درمان اعم از صف و ستاد) ۴ مقوله ی اصلی و تأثیر گذار برمهارت های نرم و سخت مدیریت منابع انسانی قابل طبقه بندی است؛ که ۳ مقوله ی آن شامل شاخه های ساختاری، رفتاری و محیطی در کلیه دستگاه های دولتی و حتی در حوزه صنعت دارای مفاهیم، کدها و اساساً کارکردهای نسبتاً مشابه هستند. لیکن در خصوص مقوله چهارم یعنی سرآمدی در حوزه بهداشت و درمان خاصه دانشگاه های علوم پزشکی، مراکز بهداشتی، درمانی و بیمارستان های وابسته کاملا محسوس می باشد.
نتیجه گیری: راهبردهای سازمانی و تصمیمات در سطوح کلان، نقش بلامنازع و تاثیرگذاری در بسترسازی کارآفرینی سازمانی و در نهایت، تقویت فرایندها و بازخورد منبعث از مدیریت منابع انسانی در سطح سازمان های بهداشتی و درمانی دارند.

مدل‌سازی، طراحی و ارزیابی یک شبکه اجتماعی در حوزه‌ی سلامت

سید حسن سجادی

زمینه و هدف: شبکه های اجتماعی که داده های سلامت را در اختیار کاربران قرار می دهد، نه تنها منجر به آموزش آن ها می شود بلکه باعث می شود تا در فرایند تصمیم گیری درباره ی سلامت خود نقش فعال داشته باشند. شبکه های اجتماعی حوزه سلامت علاوه بر ابزاری مناسب برای ارتباط بهتر بیمار با ارایه دهندگان خدمات بهداشتی درمانی، می تواند نقش موثری در ارتباط بیماران مشابه با یکدیگر برای دریافت حمایت های اجتماعی داشته باشد. شبکه های اجتماعی یکی از بزرگترین آثار وب ۲ می باشد که ارتباط میان افراد را تسهیل می کند.گسترش شبکه های اجتماعی استفاده از آن ها در حوزه ی سلامت همچنان در سطوح اولیه خود قرار دارد. برای پیاده سازی یک سیستم اطلاعاتی ابتدا نیاز است تا شناخت، طراحی و مدل سازی فرآیندهای مربوط به آن انجام پذیرد. هدف اصلی این مطالعه ارایه مستندات فنی برای توسعه ی شبکه های اجتماعی در حوزه ی سلامت به منظور تسهیل توسعه های آتی می باشد.
روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده و به دلیل مرور متون، از نوع توصیفی و همچنین به علت وجود ابعاد فناورانه در مدل سازی به کار برده شده از نوع توسعه ای است. در مطالعه ی حاضر ابتدا ویژگی های استخراج شده پس از ارزیابی توسط متخصصان تایید شدند. سپس باتوجه به ویژگی های مذکور، مدل سازی شبکه در سه سطح داده ای، کارکردی و فرایندی انجام شد. بر اساس مدل سازی های انجام شده، یک پروتوتایپ طراحی شد و مورد ارزیابی قرارگرفت.
یافته ها: در این پژوهش مستندات فنی برای توسعه ی شبکه های اجتماعی در حوزه سلامت در ۳ محور مدل سازی داده ای، مدل سازی کارکردی و مدل سازی فرایندی تهیه شد. در ارزیابی کاربردپذیری مبتنی بر اصول ده گانه ی Nielsen، پروتوتایپ ایجاد شده بر مبنای مدل سازی ها ارزیابی گردید. در نهایت تعداد مشکلات در هرکدام از موارد مدل Nielsen مشخص شد. مورد«وضوح وضعیت سیستم» با ۳۱/۲۶ و «سازگاری و استاندارد ها» با ۲۷/۵ به ترتیب با بیشترین و کمترین مشکل همراه بودند.
نتیجه گیری: نیاز روزافزون و گسترش استفاده از شبکه های اجتماعی، بستر مناسبی را برای استفاده از این ابزار در حوزه ی سلامت و بهره برداری از مزایای آن ایجاد کرده است. مطالعه ی حاضر با تمرکز بر ارایه مستندات فنی برای توسعه ی شبکه های اجتماعی سلامت و برای تسهیل توسعه شبکه های اجتماعی در حوزه ی سلامت انجام شده است.

اثربخشی الگوی طراحی آموزشی مبتنی بر نظریه کنترل ارزش هیجان‌های پیشرفت بر انگیزش پیشرفت تحصیلی و یادگیری خودتنظیم

نیدا عبدالهی

زمینه و هدف: یادگیری عمیق و پایدار، نیازمند محیط یادگیری ایمن و سالم است و توجه به فرایندهای درهم تنیده ی هیجانی، انگیزشی، شناختی و اجتماعی در فرایند یاددهی-یادگیری حیاتی است. انگیزش پیشرفت تحصیلی و یادگیری خودتنظیم دو مقوله ی مهم در این فرایند است که از هیجان های پیشرفت در محیط یادگیری تاثیر می پذیرد. از این رو هدف این مطالعه، اثربخشی الگوی طراحی آموزشی مبتنی بر نظریه کنترل ارزش هیجان های پیشرفت (CVT)، بر انگیزش پیشرفت تحصیلی و یادگیری خودتنظیم می باشد.
روش بررسی: پژوهش از نوع کمی و با روش نیمه آزمایشی گروه کنترل نامعادل انجام شد. جامعه آماری، یادگیرندگان دختر دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۹۸-۹۷ بودند که به صورت نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای در دو گروه آزمایش و کنترل تعیین شدند. گروه آزمایش براساس الگوی طراحی آموزشی مبتنی بر نظریه CVT آموزش داده شد و گروه کنترل این روش آموزش را دریافت نکردند. پرسش نامه ی انگیزش پیشرفت تحصیلی و یادگیری خودتنظیم به صورت پیش آزمون و پس آزمون قبل و بعد از اجرای الگو، بر روی گروه آزمایش و کنترل اجرا شد. داده ها با روش آمار استنباطی و توصیفی، با استفاده از نرم افزار SPSS و کواریانس چند متغیری تحلیل شد.

یافته ها: نتایج حاصل از تحلیل کوواریانس تک متغیری اثر گروه بر نمره های متغیرهای وابسته نشان می دهد که بین گروه های آزمایش و کنترل در راهبرد شناختی (η۲=۰/۱۴ ،P>۰/۰۵ ،F=۱۱/۹۴)، راهبرد فراشناخت (η۲=۰/۴۴، p>۰/۰۵، F=۵۶/۰۶)، باورهای انگیزشی (η۲=۰/۰۸، p>۰/۰۵، F=۶/۳۶)، و انگیزش پیشرفت تحصیلی (η۲=۰/۱۳، p>۰/۰۵، F=۱۰/۶۹)، تفاوت معنی دار وجود دارد.

نتیجه گیری: نتیجه ی حاصل از این تحقیق نشان می دهد که استفاده از الگوی طراحی آموزشی مبتنی بر نظریه CVT، بر راهبردهای شناختی، فراشناخت، باورهای انگیزشی و انگیزش پیشرفت تحصیلی یادگیرندگان تاثیر مثبت دارد.

ارزیابی شاخص های استرس اکسیداتیو و آسیب DNA به دنبال یک دوره بلندمدت تمرین مقاومتی در مردان سالمند کم تحرک

عباسعلی گائینی

زمینه و هدف: تولید بیش ازحد رادیکال های آزاد و انباشت آسیب های اکسایشی نقش مهمی در تسریع فرایند پیری دارد. بااین حال، یکی از راهکارهای مبارزه با پیری و بیماری های وابسته به آن، فعالیت بدنی است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیر 12 هفته تمرین مقاومتی بر شاخص های استرس اکسیداتیو ( 8-iso PGF2α:8-iso-prostaglandin-F2α) و آسیب اکسایشی DNA (8-hydroxydeoxyguanosine: 8-OHdG) در مردان سالمند بود.
روش بررسی: در این مطالعه نیمه تجربی، 30 مرد سالمند به شکل داوطلبانه و هدفمند به عنوان نمونه آماری انتخاب و تصادفی در دو گروه تجربی(15 نفر) و کنترل(15 نفر) تقسیم شدند. شرکت کنندگان گروه تجربی به مدت 12 هفته و سه جلسه در هفته به انجام تمرینات مقاومتی پرداختند. در ابتدا و انتهای پژوهش، مقادیر سرمی 8-iso PGF2α و 8-OHdG به روش الایزا سنجش شد. برای مقایسه میانگین های درون گروهی و بین گروهی به ترتیب از روش آماری تی همبسته و مستقل استفاده شد.
یافته ها: مقادیرسرمی -iso PGF2α (P=0/007)8 و 8-OHdG (P=0/013) پس از 12 هفته تمرین مقاومتی کاهش معناداری را نشان داد. همچنین اختلاف معناداری در مقادیر سرمی 8-iso PGF2α (P=0/009) و 8-OHdG (P=0/02) بین گروه تجربی و کنترل مشاهده شد.
نتیجه گیری: به نظر می رسد که 12 هفته تمرین مقاومتی باعث کاهش مقادیر شاخص های استرس اکسیداتیو (8-iso PGF2α) و آسیب اکسایشی DNA (8-OHdG) در مردان سالمند می گردد. از این رو انجام تمرین مقاومتی منظم می تواند در پیشگیری از آسیب های ناشی از استرس اکسایشی به خصوص در سنین پیری نقش بسزایی داشته باشد.